Hôm 10/7, tên lửa Trường Chinh 10B cất cánh từ Trung tâm phóng vệ tinh Văn Xương, đảo Hải Nam, trong chuyến bay thử nghiệm đầu tiên. Khoảng sáu phút sau khi chia tách với tầng thứ hai, tầng tên lửa thứ nhất lao xuống thẳng đứng có kiểm soát. Bộ phận này sau đó được Navigator, phương tiện trang bị giàn lưới chuyên dụng, đón lấy ngoài biển, cách bãi phóng hơn 300 km.
“Rất đúng tâm lưới. Khả năng điều khiển chính xác rất xuất sắc”, Chen Mingbo, Chủ tịch Tập đoàn Công nghệ và Khoa học Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASC) nhận xét.
Sự kiện đánh dấu lần đầu tiên Trung Quốc thu hồi thành công tầng đẩy tên lửa trong chuyến bay lên quỹ đạo, trở thành quốc gia thứ hai sau Mỹ thực hiện điều này. Theo Global Times, đây cũng là lần đầu tiên trên thế giới tầng tên lửa được thu hồi bằng hệ thống lưới.
Trường Chinh 10B là tên lửa hai tầng nhiên liệu lỏng do Viện Công nghệ Phương tiện Phóng Trung Quốc (CALT) thuộc CASC giám sát phát triển. Tên lửa tái sử dụng này cao 70 m, rộng 5 m, khối lượng phóng khoảng 760 tấn và chở được 16 tấn hàng hóa lên quỹ đạo Trái Đất thấp.
Trong khi tên lửa tái sử dụng thường hạ cánh bằng chân đáp có thể bung ra, chẳng hạn Falcon 9 của SpaceX, Trường Chinh 10B lại dùng 4 móc nằm cạnh các vây lưới ở phần thân. Trong quá trình hạ cánh, chúng sẽ móc vào những dây cáp bằng thép của Navigator.
Navigator là phương tiện bắt giữ tên lửa bằng lưới chuyên dụng đầu tiên của Trung Quốc, dài 144 m, rộng 50 m và nặng 25.000 tấn khi trang bị đầy đủ. Nhờ hệ thống định vị động, phương tiện này có thể giữ vững vị trí trong điều kiện sóng gió, đóng vai trò như bệ đáp di động đáng tin cậy trên vùng biển rộng lớn.
Theo Sun Zhenlian, chuyên gia kỹ thuật tại CALT, khi tầng thứ nhất của tên lửa Trường Chinh 10B xuống tới vùng không gian phía trên bệ thu hồi, nó vẫn tiếp tục giảm tốc. Hệ thống định vị và dẫn đường của tầng tên lửa liên tục thu thập dữ liệu vận tốc và vị trí theo thời gian thực, truyền thông tin đến hệ thống điều khiển để chỉnh hướng và tốc độ cho phù hợp. Cùng lúc, Navigator cũng giám sát tình trạng tầng tên lửa để điều khiển dây cáp bắt giữ.
Sun gọi quá trình này là “cuộc gặp gỡ hai chiều” với độ chính xác cao. Toàn bộ quá trình diễn ra trong thời gian ngắn, chịu tác động của sóng gió trên biển, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa thân tên lửa, dây cáp và cơ chế móc. “Điều này giống như thả chiếc bút từ tầng 100 xuống hộp đựng bút trong khi vẫn giữ kiểm soát tốc độ và hướng”, Hao Jinjie, kỹ sư làm việc tại CASC, nói với CGTN.
Tải trọng tức thời cũng đặt ra thách thức khổng lồ với cơ chế móc, đòi hỏi nó chịu được những lực phức tạp khi tiếp xúc với lưới, bị trượt hoặc kéo. “Cơ chế móc giống như bàn tay đầy sức mạnh, giữ chặt tầng tên lửa”, Sun mô tả.
Tiếp theo, Navigator phải cố định tầng tên lửa. “Do yếu tố môi trường như sóng và gió biển, tầng tên lửa có thể lắc lư bên trong giàn lưới. Hệ thống thu hồi sẽ làm ổn định bằng hai bước. Đầu tiên, các dây cáp phụ giữ chặt tầng tên lửa ở nhiều hướng. Sau đó, bệ khóa tự động di chuyển đến bên dưới, kẹp và khóa lại”, Sun giải thích. Ông nói thêm, quá trình này giống như thắt dây an toàn quanh tầng tên lửa, giúp nó ổn định ngay cả trên biển.
Theo Chen Muye, chuyên gia kỹ thuật tại CALT, hệ thống thu hồi bằng lưới có nhiều ưu điểm, bao gồm giúp đơn giản hóa cấu trúc tên lửa vì không cần trang bị chân đáp. Điều này tiếp tục làm giảm khối lượng tổng thể, tăng khả năng chở hàng và hiệu quả hoạt động cho tên lửa. Giàn lưới cũng có thể điều chỉnh linh hoạt nên khả năng chịu sai lệch khi hạ cánh khá tốt. Ngoài ra, hệ thống có thể thiết kế theo dạng module để phục vụ nhiều loại tên lửa kích thước khác nhau.
Các chuyên gia sẽ tân trang tầng đẩy vừa thu hồi để tái sử dụng cho chuyến bay tiếp theo, dự kiến diễn ra cuối năm nay. “Nếu số lần tái sử dụng đủ nhiều, chi phí có thể giảm 20-30%. Khi cải tiến thêm, mức giảm có thể đạt 50-60%”, Hao nhận định.
Kan Lei, chuyên gia công nghệ tên lửa tại CALT, cho rằng thành công của nhiệm vụ phóng và thu hồi Trường Chinh 10B đánh dấu bước tiến quan trọng trong ngành vũ trụ Trung Quốc. Trong tương lai, công nghệ tái sử dụng dự kiến giúp giảm đáng kể chi phí phóng thương mại, đồng thời nâng cao khả năng cạnh tranh của Trung Quốc trên thị trường thế giới.
Trong cộng đồng công nghệ, bàn phím cơ từ lâu không còn là một thiết bị nhập liệu đơn thuần mà đã trở thành một thú chơi đầy nghệ thuật. Điểm làm nên sự khác biệt chính là các loại switch nằm dưới mỗi phím bấm (keycap). Chúng được mã hóa bằng màu sắc để người dùng dễ dàng nhận diện cảm giác gõ và âm thanh đặc trưng.
Nếu bạn là một game thủ thường xuyên phải thực hiện các thao tác nhanh như chớp, các dòng switch tuyến tính (Linear) như Red (đỏ) hay Yellow (vàng) là lựa chọn số một. Với lực nhấn nhẹ và hành trình trơn tru, chúng giúp đôi tay bạn lướt đi trên phím mà không gặp bất kỳ trở lực nào. Trong khi đó, switch Black (đen) với lực nhấn nặng hơn lại là lựa chọn ưa thích của những người cần sự chính xác tuyệt đối trong nhập liệu.
Đối với những người làm nghề viết lách, việc nghe tiếng 'click' mỗi khi nhấn phím khá thú vị. Switch Blue (xanh dương) mang lại cảm giác phản hồi mạnh, giúp bạn biết chắc chắn mình đã gõ đúng ký tự. Tuy nhiên, hãy cân nhắc kỹ nếu bạn làm việc trong văn phòng đông người, vì âm thanh của nó có thể làm phiền đến đồng nghiệp.
Nếu vừa muốn chơi game, vừa muốn làm việc văn phòng, switch Brown (nâu) chính là 'điểm chạm' lý tưởng. Nó có khấc phản hồi (tactile bump) giúp tăng độ chính xác nhưng lại không phát ra tiếng ồn khó chịu như switch Blue. Đây được xem là loại switch phổ thông dành cho những người mới bắt đầu dấn thân vào con đường phím cơ.
Bên cạnh các màu cơ bản, thị trường còn xuất hiện những loại switch 'độc lạ' như Silver (tốc độ siêu nhanh), Clear (lực nhấn siêu nặng) hay Green (tiếng kêu cực đại). Sự đa dạng này cho phép mỗi cá nhân tự tạo ra một chiếc bàn phím mang đậm bản sắc riêng, phục vụ chính xác thói quen và sở thích của mình.
Việc hiểu rõ ý nghĩa của các màu sắc của switch không chỉ giúp bạn làm việc năng suất hơn mà còn biến mỗi giây phút ngồi trước máy tính trở thành một trải nghiệm đầy cảm hứng.
Với smartphone hiện đại, người dùng có thể mở nhiều ứng dụng cùng lúc và chơi các trò chơi đồ họa cao (AAA) mà không gặp khó khăn. Đặc biệt, với các tính năng như Samsung DeX, điện thoại còn có thể hoạt động như một máy tính để bàn trong văn phòng.
Mặc dù việc chơi game có thể khiến smartphone nóng hơn bình thường, nhưng các thiết bị này vẫn có khả năng tản nhiệt hiệu quả mà không cần đến quạt. Chính điều này khiến không ít người đặt ra dấu hỏi về lý do tại sao smartphone không cần quạt làm mát giống như laptop, ngay cả khi chúng ngày càng trở nên mạnh mẽ.
Theo SlashGear, không giống như laptop, smartphone sử dụng hệ thống làm mát thụ động, vốn biến bề mặt của chúng thành một bộ tản nhiệt lớn. Mặc dù không hoàn hảo nhưng hệ thống này hoạt động hiệu quả trong điều kiện sử dụng thông thường bởi các linh kiện trong máy tiêu thụ ít điện năng, giúp giảm thiểu sự sinh nhiệt. Ngay cả khi nhiệt độ tăng cao, smartphone sẽ tự động chuyển sang các biện pháp kiểm soát để ngăn chặn sự gia tăng nhiệt độ cho đến khi mọi thứ nguội lại.
Một số smartphone cao cấp và chơi game còn sử dụng hệ thống làm mát bằng chất lỏng, như buồng hơi, để tản nhiệt hiệu quả hơn. Chất lỏng trong buồng hơi sẽ sôi do nhiệt từ các linh kiện, sau đó bay hơi và truyền nhiệt ra bề mặt điện thoại, rồi ngưng tụ trở lại để lặp lại quá trình.
Bên cạnh đó, các vật liệu làm mát như tấm than chì và keo tản nhiệt cũng được các nhà sản xuất sử dụng để phân tán nhiệt trên smartphone. Những điện thoại có nhu cầu làm mát lớn hơn, như Asus ROG Phone 9, thường kết hợp cả buồng hơi và vật liệu thụ động.
Khi hệ thống làm mát chính không đủ, smartphone sẽ giảm tốc độ xung nhịp CPU để giảm thiểu sinh nhiệt, đó là lý do giải thích tại sao chúng có thể trở nên chậm chạp khi nóng lên. Một tình huống phổ biến là khi người dùng chơi game nặng trong khi sạc, có thể dẫn đến hiện tượng quá nhiệt.
Nếu các biện pháp an toàn vẫn không đủ, smartphone có thể cảnh báo người dùng về tình trạng quá nóng và thậm chí tự động tắt để bảo vệ các linh kiện bên trong. Tuy nhiên, để đạt đến mức độ này, máy thường phải tiếp xúc với nhiệt độ cao, chẳng hạn như để dưới ánh nắng trực tiếp hoặc trong xe hơi nóng.
Chính những công nghệ tản nhiệt tiên tiến này không chỉ bảo vệ smartphone mà còn bảo vệ người dùng, vì một chiếc điện thoại quá nóng có thể gây ra nguy hiểm, thậm chí là cháy nổ.
Theo Space, vụ nổ xảy ra khi Blue Origin tiến hành thử nghiệm nạp nhiên liệu hôm 28/5 trước nhiệm vụ thứ 4 của tên lửa New Glenn, phá hủy hoàn toàn phương tiện và gây thiệt hại đáng kể về cơ sở hạ tầng tại Tổ hợp phóng 36 (LC-36). LC-36 là bệ phóng duy nhất của Blue Origin có khả năng hỗ trợ tên lửa lớn như New Glenn. Mức độ thiệt hại lớn đến mức có thể nhìn thấy từ không gian qua ảnh chụp từ vệ tinh SkySat-C9 của công ty Planet Lab.
Hình ảnh vệ tinh cho thấy thảm thực vật bị cháy đen trải rộng gần như mọi hướng xung quanh bệ phóng New Glenn rộng một kilomet. Blue Origin thuê LC-36, nằm tại Căn cứ Lực lượng Vũ trụ Cape Canaveral (CCSFS). Tháp phóng, rãnh thoát lửa và các hệ thống hỗ trợ khác tại cơ sở đều có dấu vết bị hư hỏng. Blue Origin đang tìm cách khắc phục thiệt hại. Dave Limp, giám đốc điều hành công ty, cho biết họ sẽ dọn dẹp bệ phóng sớm và lên kế hoạch tái xây dựng.
Không ai bị thương trong sự cố nhưng tổn thất gây ra hoài nghi đối với khả năng của Blue Origin trong việc đáp ứng tiến độ mà NASA vạch ra nhằm hỗ trợ nhiệm vụ Artemis đưa phi hành gia trở lại Mặt Trăng, đồng thời làm chậm quá trình phát triển chòm Internet không dây Amazon Leo, dự kiến cạnh tranh với mạng Starlink của SpaceX.
New Glenn là một trong những tên lửa NASA đang cân nhắc lựa chọn để đưa phi hành gia lên Mặt Trăng trong các nhiệm vụ Artemis tương lai. Tàu đổ bộ Blue Moon (MK2) của Blue Origin là một trong hai tàu vũ trụ được NASA ký hợp đồng để tiến hành hạ cánh, cùng với tàu Starship của SpaceX. Blue Moon sẽ không có phương tiện để bay vào không gian trước khi Blue Origin hoàn thành sửa chữa LC-36.
Blue Origin lên kế hoạch phóng tàu Blue Moon Mark 1 (MK1), phiên bản chở hàng nhỏ hơn của mẫu MK2 trong một nhiệm vụ lên bề mặt Mặt Trăng vào mùa thu năm nay và dự kiến vận chuyển một loạt thiết bị NASA trong giai đoạn 1 của dự án xây dựng căn cứ có người ở Moon Base. Nhưng việc sửa chữa LC-36 có thể khiến kế hoạch phóng đó bị trì hoãn vài tháng, gây ra tác động dây chuyền tới khả năng cung cấp tàu Blue Moon cho nhiệm vụ Artemis 3 sắp tới. Nhiệm vụ này sẽ phóng tàu đổ bộ lên quỹ đạo Trái Đất để thực hành thao tác ghép nối với tàu vũ trụ Orion. Blue Moon có thể không kịp xin cấp phép để chở phi hành gia trong nhiệm vụ hạ cánh trên Mặt Trăng Artemis 4.
Blue Origin vẫn chưa đưa ra thời gian ước tính để sửa chữa LC-16 và công bố đánh giá tổng thể về thiệt hại. Theo Accu Weather, trước đó, công ty đã đầu tư hơn một tỷ USD để xây dựng lại tổ hợp phóng và hoàn thành năm 2021, đưa LC-16 vào hoạt động trở lại lần đầu tiên từ thập niên 1960.
Trong lịch sử, tên lửa Antares từng phát nổ và phá hủy bệ phóng vào năm 2014, gần hai năm sau các cơ sở bị ảnh hưởng tại Trung tâm bay vũ trụ Wallops của NASA tái hoạt động. SpaceX từng gặp sự cố thử nghiệm lửa tĩnh tương tự New Glenn vào tháng 9/2016, khi tên lửa Falcon 9 phát nổ tại Tổ hợp Phóng 40 của CCSFS trước khi chở vệ tinh liên lạc Amos-6. SpaceX mất hơn một năm để tiến hành sửa chữa và phóng một nhiệm vụ từ LC-40 vào tháng 12/2017.
