Theo danh mục được Thủ tướng ký ban hành ngày 30/6, có 46 hệ thống AI được xếp vào nhóm rủi ro cao và phải đáp ứng yêu cầu quản lý nghiêm ngặt. Đây là những hệ thống có thể gây thiệt hại đáng kể đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và an ninh quốc gia.
Danh mục được chia thành 6 lĩnh vực gồm giáo dục; dân tộc và tôn giáo; y tế; ngân hàng; tố tụng; giao thông vận tải. Trong số này, giao thông vận tải là lĩnh vực chiếm nhiều nhất với 31 hệ thống. Lĩnh vực dân tộc và tôn giáo xếp thứ hai với 7 hệ thống. Lĩnh vực giáo dục có 3 hệ thống, y tế và ngân hàng cùng có 2 hệ thống còn lĩnh vực tố tụng có một hệ thống.
Trong giáo dục, nhóm rủi ro cao gồm AI cung cấp nội dung tự học sử dụng nguồn dữ liệu không kiểm soát; AI tự động kiểm tra, đánh giá kết quả, xếp hạng người học; hệ thống sử dụng AI để giám sát, phân tích hành vi người học sinh bằng dữ liệu sinh trắc học.
Ở lĩnh vực y tế, hai hệ thống được liệt kê đều liên quan đến robot phẫu thuật. Đây là các hệ thống tích hợp vào robot trực tiếp thực thi hoặc tham gia trực tiếp vào quá trình can thiệp, hướng dẫn thao tác. Với ngân hàng là AI tự động thực hiện giao dịch điện tử giá trị lớn mà không qua kiểm tra, phê duyệt của con người; AI tự quyết định cấp tín dụng cũng thuộc nhóm rủi ro cao.
AI rủi ro cao ở lĩnh vực dân tộc và tôn giáo là những hệ thống tự động chấm điểm, phân loại, xếp hạng hồ sơ để xác định đối tượng, địa bàn hưởng chính sách; xác thực và quyết định tính hợp lệ của thông tin; hệ thống tự động quyết định chấp thuận hoặc từ chối hồ sơ; phân bổ ngân sách theo thuật toán hoặc phân loại cá nhân, nhóm cộng đồng theo thuộc tính dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo.
Ở lĩnh vực tố tụng, AI nhận dạng sinh trắc học diện rộng phục vụ giải quyết án dân sự công ích cũng nằm trong danh mục.
Phần lớn hệ thống AI rủi ro cao thuộc lĩnh vực giao thông vận tải. Với giao thông đường bộ và đường sắt, danh mục đề cập đến hệ thống điều khiển tự hành cấp độ cao trên phương tiện giao thông; điều khiển hoặc tự động vận hành tín hiệu giao thông; AI kiểm soát vận hành công trình giao thông và hạ tầng kỹ thuật trọng yếu; AI tự động phát hiện, đánh giá nguy cơ sự cố và phát hiện lệnh hạn chế hoặc dừng khai thác công trình, kết cấu hạ tầng…
Trong hàng không, nhiều hệ thống được đưa liệt kê như AI quản lý không lưu tự động; hỗ trợ hoặc thay thế kiểm soát viên không lưu; dự báo xung đột quỹ đạo tàu bay; tự động điều phối slot cất/hạ cánh…
Theo quyết định, những hệ thống AI đã đưa vào hoạt động trước khi quyết định này có hiệu lực sẽ có thời gian chuyển tiếp để hoàn thành các nghĩa vụ tuân thủ theo quy định. Trong đó, hệ thống thuộc lĩnh vực y tế, giáo dục và tài chính phải hoàn thành tuân thủ trước ngày 1/9/2027. Các lĩnh vực còn lại trước 1/3/2027.
Luật Trí tuệ nhân tạo có hiệu lực từ ngày 1/3, phân loại AI thành ba mức độ rủi ro gồm cao, trung bình và thấp. Trong đó, nhóm rủi ro cao phải thực hiện các nghĩa vụ nghiêm ngặt hơn như đánh giá sự phù hợp, lưu giữ hồ sơ kỹ thuật, bảo đảm khả năng giám sát và can thiệp của con người.
Nếu như trước đây, tội phạm mạng chủ yếu dựa vào kỹ năng và công cụ truyền thống, thì hiện nay sự can thiệp của AI đã làm thay đổi căn bản phương thức và bản chất của các mối đe dọa đến lĩnh vực an ninh mạng toàn cầu.
Phân tích tại hội thảo "Bảo mật trong kỷ nguyên AI - Chiến lược hình thành tương lai số" do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) phối hợp cùng Check Point Software Technologies tổ chức sáng 7.4 tại Hà Nội, đại tá Nguyễn Hồng Quân - Phó cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 - Bộ Công an), Trưởng ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân (NCA) chỉ rõ: "Không gian mạng đang trở thành 'mặt trận nóng', nơi các mối đe dọa gia tăng cả về quy mô lẫn mức độ tinh vi. Với sự hỗ trợ của AI, các cuộc tấn công mạng có thể được tự động hóa, cá nhân hóa và triển khai nhanh chóng trên diện rộng".
Thực tế tại Việt Nam, các hình thức lừa đảo tinh vi như giả mạo danh tính, sử dụng công nghệ deepfake hay phát tán mã độc có khả năng tự thích nghi để né tránh hệ thống phòng thủ đang diễn ra phức tạp. Tội phạm mạng đang chuyển dần sang mô hình có tổ chức, mang tính "công nghiệp", tận dụng AI để tối ưu hóa hiệu quả tấn công, tạo áp lực tâm lý buộc nạn nhân chuyển tiền hoặc cung cấp dữ liệu nhạy cảm.
Ở góc nhìn quốc tế, bà Ruma Balasubramanian - Chủ tịch Check Point Software Technologies khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản cũng đồng tình khi nhận định: "AI đang tái định hình cả sự đổi mới trong kinh doanh lẫn các rủi ro an ninh mạng". Bà Ruma phân loại mối đe dọa đặc thù của AI hiện nay thành ba nhóm chính: rò rỉ dữ liệu, tấn công chèn lệnh (prompt injection) và can thiệp quy trình. Những rủi ro này có quy mô và tốc độ lây lan vượt xa các phương thức truyền thống như lừa đảo qua email.
Đứng trước các nguy cơ, hành lang pháp lý tại Việt Nam đang được khẩn trương hoàn thiện, tiêu biểu là luật An ninh mạng và Chiến lược AI đến năm 2030, trong đó nhấn mạnh yêu cầu an toàn, minh bạch trong toàn bộ vòng đời công nghệ.
Theo đại tá Nguyễn Hồng Quân, giải pháp cốt lõi hiện nay nằm ở hai khía cạnh: bảo mật cho AI (Security for AI) và dùng AI cho an ninh (AI for Security). AI hoạt động như một bộ não ra quyết định; nếu bị tấn công hoặc "đầu độc dữ liệu", trí tuệ nhân tạo sẽ đưa ra sai lầm nghiêm trọng. Ngược lại, chính AI với năng lực xử lý vượt trội lại là công cụ đắc lực để nhận diện sớm mô hình tấn công mạng.
Nhằm giúp các doanh nghiệp xây dựng hạ tầng AI an toàn, đại diện Check Point đã đề xuất các giải pháp kỹ thuật như mô hình "AI Factory Security Blueprint", một kiến trúc tham chiếu giúp kiểm soát rủi ro từ hạ tầng GPU đến các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM). Đồng thời, nền tảng "AI Defense Plane" được giới thiệu nhằm cung cấp lớp phòng thủ đa tầng trước các hành vi độc hại từ AI agents và ngăn chặn rò rỉ dữ liệu, quản trị chặt chẽ các công cụ AI mà nhân viên sử dụng (tránh tình trạng Shadow AI).
Tuy nhiên, bài toán an ninh mạng không thể chỉ giải quyết bằng công nghệ đơn lẻ. Ông Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh: "AI không chỉ là công cụ, mà đang trở thành một yếu tố định hình lại không gian an ninh mạng và an ninh quốc gia. Việc chủ động nắm bắt, làm chủ và bảo đảm an toàn cho các công nghệ AI sẽ là yếu tố quyết định đối với sự phát triển bền vững và an toàn của mỗi quốc gia trong tương lai".
Để làm được điều đó, sự hợp tác là chìa khóa. Lãnh đạo NCA nhấn mạnh cần xây dựng hệ sinh thái an ninh mạng mở, nơi các bên cùng chia sẻ thông tin, phối hợp nghiên cứu và triển khai giải pháp công nghệ tiên tiến.
Hệ quả là không ít gia đình phải đối mặt với những tình huống dở khóc dở cười: Kệ quá hẹp khiến chiếc TV đắt tiền trông lỏng lẻo như sắp lật, hoặc kệ quá cao khiến người xem phải ngửa cổ liên tục dẫn đến các bệnh về đốt sống cổ. Đáng lo ngại hơn, một chiếc kệ có chiều ngang bằng hoặc nhỏ hơn viền TV sẽ làm mất trọng tâm, chỉ cần một va chạm nhỏ cũng có thể khiến chiếc TV hàng chục triệu đồng đổ sập.
Để giải quyết triệt để bài toán này, các chuyên gia thiết kế nội thất đã đưa ra một công thức tính kích thước kệ TV chuẩn xác, dựa trên hai yếu tố cốt lõi: Tầm mắt của người xem và chiều rộng thực tế của thiết bị.
1. Chiều cao của kệ (Bảo vệ đốt sống cổ)
Nguyên tắc then chốt sẽ là tâm màn hình TV phải nằm ngay đúng tầm mắt của bạn khi ngồi. Để tính toán, bạn hãy làm theo 3 bước đơn giản:
2. Chiều rộng của kệ (Hàng rào an toàn cho thiết bị)
Rất nhiều người nhầm tưởng TV 65 inch nghĩa là chiều ngang dài 65 inch. Thực tế, con số rao bán đó là số đo đường chéo màn hình và chưa tính phần viền. Bạn bắt buộc phải dùng thước dây đo chiều ngang thực tế từ cạnh trái sang cạnh phải của TV. Để đảm bảo tính cân đối về mặt thị giác và giúp TV đứng vững, chiếc kệ phải có chiều rộng lớn hơn chiều ngang thực tế của TV ít nhất từ 8 - 10 cm.
Bên cạnh kích thước kệ, khoảng cách từ sofa đến TV cũng quyết định việc bạn có bị mỏi mắt khi xem hay không. Các chuyên gia nhãn khoa khuyên bạn nên áp dụng quy tắc nhân đôi số inch được quảng cáo của tivi để ra khoảng cách ngồi hợp lý. Ví dụ, nếu sở hữu TV 65 inch, khoảng cách an toàn từ vị trí ngồi đến màn hình là 130 inch (khoảng 3,3 mét).
Việc áp dụng các công thức toán học đơn giản này không chỉ giúp không gian phòng khách của bạn trở nên sang trọng, gọn gàng đúng chuẩn kiến trúc mà quan trọng nhất là bảo vệ thị lực và sức khỏe cơ xương khớp cho các thành viên trong gia đình về lâu dài.
Được thiết kế đặc biệt để hỗ trợ người khuyết tật, Hikawa Grip & Stand là phụ kiện giá đỡ và kẹp iPhone. Ở lần tái xuất này, sản phẩm không chỉ có thêm nhiều tùy chọn màu sắc mới mà còn có giá bán giảm xuống còn 54,95 USD.
Hikawa Grip & Stand là phụ kiện được phát triển thông qua sự hợp tác với nghệ sĩ và nhà thiết kế công nghiệp Bailey Hikawa nhằm kỷ niệm 40 năm ngày ra đời của thiết bị hỗ trợ người khuyết tật. Với thiết kế độc đáo, phụ kiện silicon này giúp người dùng dễ dàng giữ iPhone ổn định trong nhiều tư thế khác nhau, đồng thời có thể sử dụng như một giá đỡ để đặt dọc hoặc ngang.
Ra mắt lần đầu tiên vào tháng 11.2025, Hikawa Grip & Stand đã nhanh chóng bán hết khiến nhiều người dùng thất vọng. Tuy nhiên, những phản hồi tích cực từ những người sở hữu sản phẩm khiến Apple lắng nghe và quyết định sản xuất thêm. Lần này, Hikawa Grip & Stand sẽ được bán trên toàn cầu, với các tùy chọn màu sắc như Xám đá, Cam và Xanh lam.
Trong một video quảng cáo về sản phẩm, nghệ sĩ Hikawa chia sẻ rằng thiết kế này được phát triển từ những cuộc trò chuyện với người khuyết tật nhằm cải thiện khả năng tiếp cận. Người dùng trên diễn đàn Reddit đã đánh giá cao thiết kế của Hikawa Grip & Stand, cho rằng nó giúp việc cầm nắm iPhone dễ dàng hơn, đặc biệt là khi xem nội dung trong tư thế nằm hoặc khi nấu ăn.
Mặc dù Apple chưa công bố số lượng hàng còn trong kho, nhưng trang sản phẩm hiện cho biết lịch giao hàng dự kiến vào giữa tháng 6. Nhờ vào sự hợp tác với PopSockets, việc sở hữu sản phẩm sẽ dễ dàng hơn so với lần ra mắt trước đó.
Được biết, Hikawa Grip & Stand không phải là phụ kiện duy nhất mà Apple bán ra thông qua sự hợp tác với các nhà thiết kế nổi tiếng.
