Ngày 16-7, Hội Tin học y tế Việt Nam phối hợp cùng Báo Sức Khỏe và Đời Sống tổ chức hội thảo quốc tế với chủ đề: “Chuyển đổi số y tế và xây dựng bệnh viện thông minh: kinh nghiệm quốc tế và triển khai tại Việt Nam”.
GS Trần Quý Tường – Chủ tịch Hội Tin học y tế Việt Nam – cho hay chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của mỗi quốc gia.
Đối với ngành y tế, chuyển đổi số không chỉ là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động quản lý và khám chữa bệnh mà còn là quá trình thay đổi toàn diện phương thức vận hành, quản trị và cung cấp dịch vụ y tế nhằm phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Việt Nam vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn và thách thức như: sự chênh lệch về hạ tầng công nghệ giữa các địa phương; nguồn lực đầu tư còn hạn chế; việc chuẩn hóa dữ liệu chưa đồng bộ; năng lực nhân lực công nghệ thông tin còn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Đặc biệt, vấn đề bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân trong lĩnh vực y tế đang được xã hội hết sức quan tâm.
Bên cạnh đó, cơ chế tài chính cho chuyển đổi số cũng là nội dung được nhiều địa phương, cơ sở y tế quan tâm.
Việc xây dựng các chính sách phù hợp nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị triển khai chuyển đổi số hiệu quả hơn là nhiệm vụ cần được tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện trong thời gian tới.
Ông Tường chia sẻ thêm hiện nay chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế đang được triển khai mạnh mẽ trên phạm vi cả nước.
Đáng chú ý, đã có 1.238 bệnh viện bước đầu nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số trong hoạt động khám chữa bệnh, quản lý bệnh viện và hỗ trợ ra quyết định chuyên môn.
Đây là nền tảng quan trọng để từng bước hình thành mô hình bệnh viện thông minh, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, tối ưu hóa quy trình vận hành, giảm tải cho đội ngũ y tế và mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người bệnh.
Tại hội thảo, các chuyên gia khẳng định hồ sơ bệnh án điện tử (EMR) chính là hạ tầng dữ liệu quan trọng nhất, đóng vai trò như “hệ thần kinh trung ương” của y tế hiện đại.
EMR không chỉ giải quyết triệt để vấn đề phân tán dữ liệu của hồ sơ giấy mà còn là tiền đề để kết nối thông tin xuyên suốt từ cộng đồng đến bệnh viện, giúp bác sĩ tiếp cận dữ liệu bệnh sử kịp thời, đưa ra các quyết định điều trị chính xác.
Bác sĩ Nguyễn Hồng Chương – Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM – cho hay TP.HCM là một trong những địa phương đi đầu trong triển khai chuyển đổi số ngành y tế.
Sở Y tế TP.HCM đã triển khai nhiều phần mềm, ứng dụng phục vụ công tác quản lý chuyên ngành như tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân; quản lý người hành nghề, chứng chỉ hành nghề; đấu thầu và nhiều lĩnh vực khác.
Đặc biệt, đối với hồ sơ bệnh án điện tử, đến nay 163 bệnh viện của TP.HCM (100%) đã triển khai hồ sơ bệnh án điện tử ở những mức độ khác nhau.
Theo bác sĩ Chương, đây là bước tiến quan trọng để thành phố từng bước hướng tới mô hình bệnh viện thông minh, bệnh viện không giấy tờ và quản lý trọn vẹn dữ liệu sức khỏe của người dân, đặc biệt là quản lý sức khỏe suốt vòng đời.
Thời gian tới, TP.HCM sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống để hướng tới mục tiêu tất cả bệnh viện đều trở thành bệnh viện không giấy tờ, bệnh viện thông minh. Dữ liệu y tế cũng phải được chuyển đổi, liên thông và chia sẻ, thay vì chỉ được lưu trữ riêng lẻ tại từng bệnh viện.
Bác sĩ Nguyễn Hồng Chương cho rằng ưu tiên hàng đầu trong phát triển y tế số hiện nay là dữ liệu. Dữ liệu không chỉ dừng lại ở từng cơ sở y tế mà phải hướng tới dữ liệu của từng người dân, trong đó có hồ sơ sức khỏe điện tử.
Hồ sơ sức khỏe của mỗi người sẽ bao gồm dữ liệu từ các đợt khám sức khỏe định kỳ cũng như các lần khám, chữa bệnh tại các cơ sở y tế.
Dữ liệu được cập nhật định kỳ nhằm phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật của từng người dân, từ đó xây dựng chiến lược quản lý sức khỏe phù hợp.
Trước đó vào rạng sáng 17-5, người dân ấp 7 Mét, xã Tân Thạnh phát hiện nhiều con đà điểu ở lô đất trống trên trục lộ 837B.
Nhận thấy vụ việc có dấu hiệu bất thường, động vật không có chủ quản lý và không rõ nguồn gốc, Trưởng ấp 7 Mét đã báo cáo và đến 8h30 cùng ngày, UBND xã Tân Thạnh phối hợp Trạm chăn nuôi và thú y khu vực Tân Thạnh tổ chức kiểm tra, xác minh tại hiện trường.
Qua kiểm tra cho thấy tổng cộng 10 con đà điểu, có trọng lượng khoảng từ 85kg đến 120kg mỗi con.
Sáu con đà điểu đã chết, có dấu hiệu bị cột hai chân, bị nhiều vết thương ở phần đầu, cổ và toàn thân. Hai con đà điểu khác cũng có những tổn thương nặng tương tự và rất yếu, không đi đứng được, nằm tại chỗ và chết sau đó. Hai con còn lại có biểu hiện hoảng loạn, mất kiểm soát, chạy ra trục lộ 837B.
Đoàn kiểm tra nhận định đàn đà điểu nêu trên không có chủ quản lý, không truy xuất được nguồn gốc, không bảo đảm yêu cầu về vệ sinh thú y, vệ sinh môi trường. Đồng thời tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn giao thông và ảnh hưởng đến công tác phòng chống dịch bệnh động vật trên địa bàn.
Qua kiểm tra lâm sàng ban đầu đối với số đà điểu chết và còn sống, chưa ghi nhận biểu hiện lâm sàng điển hình của bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên gia cầm (như cúm gia cầm độc lực cao).
Tuy nhiên do đàn đà điểu không rõ nguồn gốc, có nhiều con chết, bị thương nặng và xuất hiện tại khu vực công cộng, nên việc xử lý tiêu hủy toàn bộ là cần thiết nhằm bảo đảm an toàn dịch bệnh, vệ sinh thú y và vệ sinh môi trường.
Do đó, Trạm chăn nuôi và thú y khu vực Tân Thạnh đã hướng dẫn UBND xã huy động lực lượng, vật tư, trang thiết bị bảo hộ lao động để thu gom, xử lý và tiêu hủy toàn bộ 10 con đà điểu bằng phương pháp đốt, chôn tại khu vực phát hiện, bảo đảm yêu cầu vệ sinh thú y và vệ sinh môi trường.
Tổ chức phun hóa chất tiêu độc, khử trùng tại khu vực phát hiện và khu vực xung quanh nhằm hạn chế nguy cơ phát tán mầm bệnh, ô nhiễm môi trường.
Bác sĩ Keiko Amano là thành viên Hội đồng quản trị của Hiệp hội Y học Giới tính Nhật Bản. Sau khi tốt nghiệp khoa Y, Đại học Tokyo năm 1967, bà đóng vai trò nòng cốt trong việc thành lập phòng khám ngoại trú dành cho phụ nữ đầu tiên tại một bệnh viện công vào năm 2002. Từ năm 2009, bà phụ trách phòng khám ngoại trú dành cho phụ nữ tại Bệnh viện Seifuso, tỉnh Saitama, và hiện là cố vấn đặc biệt tại đây. Bà cũng là tác giả của một số cuốn sách như "Nội tiết tố nữ quyết định cuộc đời người phụ nữ".
Dù đã ở tuổi 80, bác sĩ Amano vẫn duy trì nhịp làm việc đều đặn tại phòng khám. Bà tin rằng bản thân vẫn có thể hoạt động bền bỉ và giữ được thể trạng tốt là nhờ đặc biệt chú trọng đến chế độ ăn uống, vận động, giấc ngủ và duy trì một lối sống điều độ.
Bà Amano kể từ thời thơ ấu đã rèn được thói quen thức dậy vào khoảng 4-5h và đi ngủ lúc 20-21h. Gần đây, bà thường bị tỉnh giấc do ảnh hưởng của chứng tiểu đêm ở người cao tuổi nhưng chấp nhận điều đó như một quy luật tự nhiên của lão hóa. Theo bác sĩ, không nên quá lo lắng về thời lượng ngủ. Người cao tuổi chỉ cần ngủ bất cứ khi nào cơ thể cho phép, thậm chí có thể dậy đọc sách hoặc uống chút đồ ấm nếu không thể ngủ tiếp ngay lập tức.
Mỗi buổi sáng sau khi thức dậy, bà Amano luôn dành 15 phút ngâm mình trong bồn nước nóng từ 41 đến 42 độ C. Thói quen này giúp tăng thân nhiệt lên 1-2 độ, thúc đẩy tuần hoàn máu và làm mềm các khớp xương trước khi bắt đầu ngày mới. Theo bác sĩ Amano, duy trì thân nhiệt trên 36,5 độ C là chìa khóa để hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả. Ngược lại, tình trạng cơ thể bị lạnh thường xuyên sẽ dẫn đến hàng loạt hệ lụy như đau khớp, mệt mỏi, táo bón và rối loạn thần kinh thực vật. Đặc biệt với phụ nữ trung niên và cao tuổi, những người vốn có ít cơ bắp và khả năng sinh nhiệt kém hơn nam giới, các liệu pháp làm ấm cơ thể là vô cùng cần thiết.
Bà chia sẻ sở dĩ chọn chuyên ngành chăm sóc sức khỏe phụ nữ là bởi từng trải qua giai đoạn tiền mãn kinh khó khăn từ năm 48 đến 59 tuổi. Lúc đó, cơ thể bà lúc nào cũng thấy lạnh buốt. Bà thường xông hơi khô ở nhiệt độ thấp để cải thiện nhưng sau khi nuôi mèo không còn nhiều thời gian nên đã chuyển sang liệu pháp ngâm bồn. Để đạt hiệu quả tương đương, bà tắm 2 lần mỗi ngày. Buổi tối, bà ngâm mình trong nước ấm vừa phải (40-41°C) để kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm, giúp đi vào giấc ngủ dễ dàng hơn. Sau mỗi lần tắm sáng và tối, bác sĩ luôn uống một cốc nước ấm để làm ấm các cơ quan nội tạng và thúc đẩy lưu thông máu. Bà cũng luôn mang theo nước ấm bên mình và uống thường xuyên ngay cả khi chưa thấy khát.
Chế độ ăn uống cũng đóng vai trò quyết định trong việc cải thiện thể chất của nữ bác sĩ. Sau khi phát hiện các dấu hiệu cao huyết áp và tiểu đường nhẹ ở tuổi 75, bà đã chuyển sang thực đơn giàu thực vật với món súp rau củ không gia vị. Món súp gồm hành tây, cà rốt, bắp cải, bí đỏ và các loại rau theo mùa như bông cải xanh hay nấm được ninh kỹ để tận dụng vị ngọt tự nhiên. Chính việc cắt giảm muối thông qua thói quen ăn nhạt này đã giúp huyết áp của bà trở lại mức bình thường. Bên cạnh đó, bà cũng chú trọng bổ sung protein từ trứng, cá và đậu phụ để bù đắp lượng cơ bắp và mật độ xương vốn dễ bị suy giảm sau tuổi 50.
Bác sĩ Amano muốn tiếp tục làm nghề y cho đến năm 100 tuổi nên không chỉ chú trọng dinh dưỡng, bà còn duy trì tập luyện với huấn luyện viên cá nhân hai lần mỗi tuần trong suốt 7 năm qua. Mục tiêu của bà là cải thiện tính linh hoạt của khớp và tăng cường khối lượng cơ để bảo vệ khung xương. Những bài tập tự chăm sóc tại nhà như xoay cổ chân và ngón chân cũng được bà thực hiện thường xuyên để giữ cho cơ thể luôn linh hoạt.
Từ trải nghiệm cá nhân về việc thay đổi nội tiết và những phản ứng của cơ thể với thuốc khi về già, bác sĩ Amano rút ra bài học về sự nhạy cảm đối với các tín hiệu của cơ thể. Ngày nay, cứ hai phụ nữ thì có một người sống thọ trên 90 tuổi. Trong bối cảnh đó, bà cho rằng điều quan trọng nhất là tận hưởng mỗi ngày một cách thoải mái bằng cách từ bỏ những áp lực không cần thiết và chuyện vụn vặt gây lãng phí thời gian. Những bất ổn nhỏ trong sức khỏe không nên là nỗi lo sợ mà cần được nhìn nhận như những "tín hiệu" để điều chỉnh lối sống sao cho phù hợp và trân trọng bản thân hơn.
ThS.BS. Nguyễn Hữu Lộc, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay khớp thái dương hàm là "bản lề" nối xương hàm dưới với hộp sọ, giúp há miệng, nhai, nói và nuốt. Rối loạn thái dương hàm (TMD) là nhóm tình trạng gây đau hoặc rối loạn chức năng ở khớp hàm và các cơ kiểm soát vận động hàm. Bệnh thường không đe dọa tính mạng, nhưng có thể làm giảm đáng kể chất lượng sống nếu kéo dài.
Khi khớp hàm, cơ nhai hoặc đĩa khớp hoạt động mất cân bằng, người bệnh không chỉ khó ăn nhai mà còn có thể đau lan lên thái dương, trước tai, cổ vai gáy và ảnh hưởng giấc ngủ, giao tiếp, công việc hằng ngày.
Dấu hiệu của bệnh là có tiếng "lách cách", "lục cục" hoặc tiếng lạo xạo khi há miệng, nhai, ngáp. Đau mỏi vùng hàm, trước tai hoặc thái dương; đau có thể lan xuống cổ, vai, gáy hoặc gây đau nửa đầu. Người bệnh cũng khó há miệng, há miệng bị lệch, cảm giác cứng khớp, kẹt hàm hoặc "khóa hàm".
Một số dấu hiệu khác như ù tai, chóng mặt, sưng đau một bên mặt, nhai nhanh mỏi hoặc nhai lệch một bên. Mọi người cần đi khám sớm nếu đau kéo dài trên 1-2 tuần, há miệng khó, hàm bị kẹt, đau tăng nhanh, có chấn thương vùng mặt hoặc triệu chứng ảnh hưởng ăn uống, giấc ngủ.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này có thể do thói quen hằng ngày như hai kẹo cao su liên tục, ăn đồ quá cứng/dai, chống cằm, cắn móng tay, há miệng quá lớn khi ngáp. Stress cũng làm tăng siết chặt hàm hoặc nghiến răng vô thức, đặc biệt về đêm. Bên cạnh đó, sai khớp cắn, mất răng, răng mọc lệch, phục hình chưa phù hợp hoặc can thiệp răng miệng làm thay đổi điểm chạm. Va đập vùng mặt, viêm khớp, thoái hóa khớp hoặc các bệnh lý đau mạn tính đi kèm cũng là những nguyên nhân gây bệnh.
Bác sĩ Lộc cho hay điều trị ưu tiên bảo tồn, cá thể hóa theo nguyên nhân. Ở mức độ nhẹ, người bệnh thay đổi lối sống tại nhà như ăn mềm, cắt nhỏ thức ăn, tránh nhai kẹo cao su và đồ dai/cứng. Bệnh nhân có thể chườm ấm hoặc lạnh, massage nhẹ, tập thư giãn hàm, hạn chế há miệng quá lớn.
Bệnh nhân dùng thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc giãn cơ cần dùng theo chỉ định; không tự ý dùng kéo dài. Các liệu pháp khác như sử dụng máng nhai, giúp giảm tải khớp và bảo vệ răng khi nghiến. Chỉnh nha hoặc phục hồi răng là giải pháp được cân nhắc khi sai lệch khớp cắn.
Liệu pháp vật lý trị liệu như bài tập vận động hàm, siêu âm, laser, nhiệt trị liệu hoặc các can thiệp phục hồi chức năng có thể hỗ trợ giảm đau và cải thiện vận động. Can thiệp hay phẫu thuật chỉ cân nhắc khi bệnh nặng, khóa hàm kéo dài, thoái hóa hay viêm khớp rõ hoặc thất bại với phương pháp bảo tồn.
Bác sĩ nhấn mạnh không phải mọi tiếng kêu ở khớp hàm đều nguy hiểm. Tuy nhiên, hãy đi khám nếu tiếng kêu kèm đau, há miệng khó, hàm bị kẹt, đau tăng nhanh, hoặc các triệu chứng ảnh hưởng đến ăn uống, giấc ngủ và sinh hoạt hằng ngày.