Hôm 7/5, đại diện Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Sơn La xác nhận sự việc xảy ra tại bản Nà Hiên, xã Phiêng Pằn. Hiện tại, 4 trong 5 bệnh nhân nằm điều trị chuyên sâu tại Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) sau khi tuyến dưới chuyển lên. Cơ quan chức năng đã lấy mẫu thực phẩm và bệnh phẩm đem xét nghiệm nhằm làm rõ nguyên nhân.
Trước đó, trưa 2/5, một gia đình ở bản Nà Hiên tổ chức bữa cơm với 24 người tham gia. Thực đơn gồm thịt chó hấp, ngan luộc, canh măng khô, rượu cần và rượu trắng. Dùng bữa xong, 6 người tiếp tục ăn thêm món canh nấm hái trong rừng.
Tới 20h cùng ngày, nhóm người này bắt đầu đau bụng, buồn nôn, nôn nhiều lần và tiêu chảy. Con gái chủ nhà có triệu chứng nặng nhất, nôn và đi ngoài liên tục ra nước, rồi tử vong tại nhà vào sáng 4/5. 18 người không ăn canh nấm vẫn duy trì sức khỏe bình thường.
Giới chức y tế nhận định thủ phạm có thể là nấm tán trắng – loài chứa độc tố amatoxin cực mạnh. Loại chất độc này không phân hủy khi nấu chín, phá hủy trực tiếp gan, thận, tim và hệ thần kinh, khiến nạn nhân đau bụng, tiêu chảy, suy đa tạng rồi hôn mê. Chỉ một lượng nhỏ amatoxin đi vào cơ thể cũng đủ gây chết người.
Loài nấm độc này mọc nhiều dưới tán rừng miền núi từ tháng 5 đến tháng 10. Chúng có mũ màu trắng, phiến trắng dày không dính cuống, gốc phình to bọc trong bao và cuống mang vòng. Hình dáng này dễ làm người dân nhầm lẫn với nấm rơm, nấm mỡ hoặc nấm non dạng “trứng”.
Ngành y tế khuyến cáo người dân tuyệt đối không hái, mua hoặc ăn các loại nấm lạ. Khi xuất hiện dấu hiệu trúng độc, bệnh nhân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất, mang theo mẫu nấm để bác sĩ có phác đồ can thiệp kịp thời.
Cà phê chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa, có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe khi uống điều độ, bao gồm giảm nguy cơ mắc một số bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa. Tuy nhiên, ảnh hưởng của thức uống này đến cholesterol không giống nhau ở mọi người.
Theo Healthline, bản thân cà phê không chứa cholesterol vì đây là chất chỉ có trong thực phẩm nguồn gốc động vật. Tuy nhiên, một số hợp chất tự nhiên trong hạt cà phê, đặc biệt là cafestol và kahweol, có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa cholesterol của cơ thể.
Ở một số người cafestol có thể làm tăng cholesterol LDL (cholesterol xấu) bằng cách làm giảm khả năng đào thải cholesterol của gan. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào lượng cafestol có trong tách cà phê, vốn thay đổi theo phương pháp pha chế.
Không phải mọi loại cà phê đều ảnh hưởng đến cholesterol như nhau. Theo Eatingwell, cà phê pha qua giấy lọc giữ lại phần lớn cafestol và kahweol trong lớp bã, vì vậy lượng các hợp chất này đi vào đồ uống thấp hơn đáng kể. Trong khi đó, các phương pháp không dùng giấy lọc như cà phê phin hoặc espresso thường chứa nhiều cafestol hơn.
Trang Verywell Health dẫn nghiên cứu cho thấy chuyển từ cà phê không lọc sang cà phê lọc bằng giấy có thể giúp giảm lượng hợp chất làm tăng LDL hấp thu vào cơ thể. Vì vậy, với người có cholesterol cao hoặc đang cần kiểm soát nguy cơ tim mạch, cà phê lọc thường được xem là lựa chọn phù hợp hơn.
Các chuyên gia cho rằng hầu hết người khỏe mạnh có thể uống cà phê ở mức vừa phải (3-4 tách mỗi ngày) mà không làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim. Tuy nhiên, uống nhiều cà phê không lọc trong thời gian dài có thể góp phần làm tăng LDL ở một số người, đặc biệt nếu đã có rối loạn mỡ máu hoặc yếu tố nguy cơ tim mạch. Mức độ ảnh hưởng cũng khác nhau ở mỗi người do yếu tố di truyền, chế độ ăn và lối sống. Vì vậy, không phải ai uống cà phê mỗi ngày cũng sẽ bị tăng cholesterol.
Ngoài cách pha cà phê, các nguyên liệu đi kèm cũng có thể tác động đến cholesterol. Trang Eatingwell chỉ ra việc thêm nhiều kem béo, sữa nguyên kem, bơ hoặc các loại siro tạo hương vị nhiều đường có thể làm tăng lượng chất béo bão hòa và đường trong khẩu phần ăn. Nếu tiêu thụ thường xuyên, những thành phần này có thể góp phần làm tăng cholesterol LDL và ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe tim mạch.
Người mắc cholesterol cao không nhất thiết phải ngừng uống cà phê hoàn toàn. Điều quan trọng là lựa chọn phương pháp pha phù hợp, ưu tiên cà phê lọc bằng giấy, hạn chế các loại chứa nhiều kem hoặc đường và duy trì lượng tiêu thụ ở mức vừa phải.
Việc kiểm soát cholesterol vẫn cần dựa trên tổng thể lối sống, bao gồm chế độ ăn cân bằng, vận động thường xuyên, duy trì cân nặng hợp lý và tuân thủ điều trị nếu được bác sĩ chỉ định.
Theo đó, Cục Quản lý dược yêu cầu các đơn vị trên toàn quốc thu hồi toàn bộ lô thuốc Natri clorid 0,9% (số giấy đăng ký lưu hành 893100060724), số lô 10370725, ngày sản xuất 14-7-2025, hạn dùng 14-1-2028, do Công ty Pharmedic sản xuất.
Nguyên nhân thu hồi là theo báo cáo của cơ sở kiểm nghiệm, lô thuốc dung dịch nhỏ mắt Natri clorid 0,9% nêu trên không đạt tiêu chuẩn chất lượng về chỉ tiêu độ trong, vi phạm mức độ 3.
Thuốc nhỏ mắt - nhỏ mũi Natri Clorid 0,9% của Công ty Pharmedic được giới thiệu có thành phần chính natri clorid, dùng để rửa mắt, rửa mũi, phụ trị nghẹt mũi, sổ mũi, viêm mũi do dị ứng; sản phẩm dùng được cho trẻ sơ sinh. Đây cũng là sản phẩm được bán tại nhiều nhà thuốc, bệnh viện và được nhiều người sử dụng.
Cục Quản lý dược yêu cầu Công ty Pharmedic phải ngừng việc kinh doanh và tiến hành biệt trữ lô thuốc bị thu hồi nêu trên. Đồng thời báo cáo tình hình phân phối thuốc tới cơ sở bán buôn, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Chủ trì, phối hợp với tổ chức, cá nhân có liên quan gửi thông báo thu hồi lô thuốc bị thu hồi nêu trên tới tất cả cơ sở bán buôn, bán lẻ, cơ sở tổ chức chuỗi nhà thuốc, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã nhận lô thuốc nêu trên.
Tổ chức thu hồi và tiếp nhận toàn bộ lô thuốc bị thu hồi nêu trên, hoàn thành trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày 11-5.
Xử lý lô thuốc bị thu hồi; chi trả chi phí cho việc thu hồi, xử lý thuốc bị thu hồi; bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.
Cục cũng giao cơ sở bán buôn, bán lẻ, cơ sở tổ chức chuỗi nhà thuốc ngừng kinh doanh, cung cấp, cấp phát lô thuốc bị thu hồi nêu trên, thông báo và tổ chức thu hồi, tiếp nhận toàn bộ lô thuốc bị thu hồi nêu trên, trả thuốc cho cơ sở đã cung cấp thuốc.
Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và người sử dụng thuốc ngừng việc kê đơn, bán, cấp phát và sử dụng lô thuốc bị thu hồi nêu trên, trả thuốc cho cơ sở cung cấp thuốc.
Cục Quản lý dược yêu cầu các sở y tế tỉnh, thành phố giám sát chất lượng thuốc lưu hành, đặc biệt tập trung lấy mẫu kiểm nghiệm đối với sản phẩm bị thu hồi.
Theo báo cáo tại hội nghị, đến tháng 4-2026, toàn tỉnh có 159.084 người tham gia bảo hiểm xã hội, đạt tỉ lệ bao phủ 36,15%. Riêng bảo hiểm y tế có hơn 2 triệu người tham gia, đạt 99,78% kế hoạch, tương đương gần 99% dân số toàn tỉnh; tăng so với mức bình quân 91,31% trước thời điểm hợp nhất tỉnh.
Việc giải quyết, chi trả chế độ được thực hiện thông qua 148 điểm chi trả cấp xã với tổng số tiền hơn 1.000 tỉ đồng. Đồng thời, cơ quan bảo hiểm xã hội đã phối hợp xử lý 99,7% chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế tồn đọng giai đoạn 2018 - 2022 cho 43 cơ sở y tế, với số tiền hơn 279 tỉ đồng.
Đáng chú ý, tình trạng chậm, trốn đóng bảo hiểm vẫn diễn ra, với tổng số tiền phát sinh hơn 365 tỉ đồng. Cùng với đó, chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế tăng nhanh, khiến Cà Mau nằm trong nhóm địa phương có nguy cơ vượt dự toán được giao.
Phát biểu tại hội nghị, ông Chu Mạnh Sinh - Phó giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam - đề nghị tỉnh tập trung đổi mới phương thức truyền thông, phát huy vai trò các tổ chức hỗ trợ trong phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm.
Ông Sinh cũng đề xuất ngành y tế chủ trì thành lập tổ công tác liên ngành nhằm tăng cường kiểm soát chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế.
Phát biểu thêm, ông Nguyễn Minh Luân - Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau - thông tin thời gian tới tỉnh sẽ tăng cường rà soát dữ liệu, đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra các đơn vị nợ đọng kéo dài; đồng thời kiến nghị cấp trên xem xét cơ chế phân bổ dự toán linh hoạt và tháo gỡ vướng mắc cho các cơ sở y tế sau sáp nhập.
