Trong tuần Iran gửi đề xuất mới cho phía Mỹ, nhưng các thông tin được công khai vẫn lặp lại những điều kiện đã bị ông Trump bác bỏ, như vấn đề kiểm soát eo biển Hormuz, buộc Mỹ bồi thường thiệt hại chiến tranh, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, trả lại những tài sản bị phong tỏa và Lầu Năm Góc phải rút quân.
Kết quả là trong hai ngày liên tiếp từ 18 – 19.5, chủ nhân Nhà Trắng cho biết lẽ ra ông đã ra lệnh quân đội nối lại chiến dịch không kích, nhưng cuối cùng ngừng lại vào phút chót để có thêm thời gian cho nỗ lực ngoại giao.
“Tôi chỉ cách thời điểm phát lệnh tấn công vỏn vẹn một giờ vào ngày 19.5”, ông Trump nói với các nhà báo ở Nhà Trắng cùng ngày.
Trong khi nhiều lần cảnh báo sẽ đáp trả bất kỳ cuộc tấn công mới nào nếu Mỹ một lần nữa không kích, đến ngày 20.5 Iran đe dọa các mục tiêu ngoài khu vực lần này sẽ lọt vào tầm ngắm của quân đội chính quyền Tehran nếu Washington có động thái quân sự.
Cùng ngày, hãng thông tấn Tasnim đưa tin Pakistan đã cử bộ trưởng nội vụ đến Tehran cho nỗ lực ngoại giao mới.
Trong một diễn biến liên quan, hai tàu dầu cỡ lớn của Trung Quốc chở theo khoảng 4 triệu tấn dầu đã đi qua eo biển Hormuz, theo Reuters.
Cũng trong hôm 20.5, phía chính phủ Hàn Quốc thông báo một tàu dầu của nước này đã đi qua eo biển theo sự hợp tác với phía Iran.
Reuters dẫn thông báo từ Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 20.5 nói rằng có 26 tàu, gồm tàu chở dầu, tàu container và các tàu thương mại khác, đã đi qua eo biển Hormuz trong vòng 24 giờ theo sự phối hợp với Iran.
Còn Hãng Lloyd’s List chuyên theo dõi vận tải biển cho biết ít nhất 54 tàu đã đi qua eo biển Hormuz trong tuần qua, tăng gần gấp đôi so với tuần trước đó. Tuy nhiên, con số này vẫn chỉ bằng một phần nhỏ so với khoảng 140 chuyến mỗi ngày trước khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2.
"Tôi không muốn làm điều đó. Chúng tôi không có nhiều thời gian như vậy", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói trong cuộc phỏng vấn hôm 21/4, đề cập khả năng gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran. "Tôi không nghĩ họ có lựa chọn. Họ phải đàm phán".
Tổng thống Mỹ dự kiến tiếp tục ném bom Iran nếu hai bên không đạt được thỏa thuận trước hạn chót vào tối 22/4 giờ miền đông Mỹ. "Quân đội đang rất háo hức lên đường. Họ thật sự tuyệt vời", ông cho biết trước khi ca ngợi những nỗ lực của bản thân trong việc tái thiết quân đội Mỹ.
Khi được hỏi liệu có định thực hiện lời đe dọa trước đó về việc ném bom các cây cầu và nhà máy điện của Iran hay không, ông Trump đáp rằng "tôi không muốn phải làm vậy, nhưng việc đó sẽ giáng đòn mạnh vào họ về mặt quân sự".
"Họ sử dụng cầu để vận chuyển tên lửa và vũ khí", ông nói, thêm rằng cả hai bên đều đã tận dụng thời gian đình chiến để củng cố lực lượng.
Tổng thống Trump nhận định Iran có động lực lớn để đạt thỏa thuận với Mỹ và ca ngợi người dân nước này, song chỉ trích giới lãnh đạo ở Tehran. "Iran có thể đạt được vị thế rất tốt nếu đạt được thỏa thuận với Mỹ. Họ có thể một lần nữa trở thành quốc gia hùng mạnh và tuyệt vời", ông nói.
Lãnh đạo Mỹ cũng cho biết lực lượng nước này đã chặn một tàu mang theo "món quà từ Trung Quốc".
"Hôm qua chúng tôi đã bắt được một con tàu chở theo vài thứ, điều không được hay cho lắm. Món quà từ Trung Quốc, có lẽ vậy, tôi không biết nữa", ông Trump nói.
Tổng thống Mỹ không nêu tên tàu nhưng nhiều khả năng ông đề cập tới tàu hàng Touska bị hải quân Mỹ bắt hôm 19/4 ở vịnh Oman. Quân đội Iran đã nói rằng tàu này di chuyển từ Trung Quốc.
Nikki Haley, cựu đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc, cáo buộc con tàu liên quan đến các lô hàng hóa chất dùng cho tên lửa". "Nó đã từ chối nhiều yêu cầu dừng lại", bà viết trên mạng xã hội.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn bình luận rằng "tàu container này mang cờ nước ngoài. Trung Quốc phản đối mọi hành động liên kết và thổi phồng ác ý", ông nói.
Trung Quốc bày tỏ lo ngại về việc tàu Touska bị bắt, coi đây là rào cản đối với giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột. "Chúng tôi hy vọng các bên liên quan thực hiện nghĩa vụ và tuân thủ lệnh ngừng bắn, nhằm ngăn chặn leo thang căng thẳng và tạo điều kiện để tái bình thường hóa eo biển Hormuz", ông Quách nói.
Hãng thông tấn AP dẫn lời hai quan chức trong khu vực cho biết cả Mỹ và Iran đều đã đánh tín hiệu rằng sẽ tổ chức vòng đàm phán mới ở Pakistan. Dù vậy, Washington và Tehran đều chưa công khai xác nhận thời điểm tiến hành cuộc đối thoại, trong khi truyền hình nhà nước Iran bác bỏ thông tin rằng giới chức nước này đã có mặt ở Islamabad.
Tại sự kiện ở Nhà Trắng ngày 18.4, Tổng thống Trump tuyên bố Iran sẽ không thể tống tiền Mỹ sau khi nước này tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz và sau đó đảo ngược quyết định trong chưa đầy 24 giờ, theo tờ The Guardian.
"Chúng tôi đang nói chuyện với họ. Họ muốn đóng eo biển một lần nữa như họ đã làm trong nhiều năm nhưng họ không thể tống tiền chúng tôi. Mọi việc đang diễn ra rất tốt và chúng ta sẽ chờ xem. Chúng ta sẽ có một số thông tin vào cuối ngày hôm nay", ông Trump nói.
Trước đó một ngày, Tổng thống Trump có những bình luận lạc quan sau khi Iran tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz. Tuy nhiên, chiều 18.4, quân đội Iran thông báo đóng lại eo biển nhằm đáp trả lệnh phong tỏa của Mỹ đối với cảng biển Iran. Quốc gia vùng Vịnh tuyên bố chỉ mở lại tuyến hàng hải huyết mạch này khi lệnh phong tỏa của Mỹ được dỡ bỏ.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh cùng ngày tuyên bố Iran chưa sẵn sàng bước vào vòng đàm phán trực tiếp kế tiếp với Mỹ do Washington không chịu từ bỏ những đòi hỏi tối đa về các vấn đề then chốt, theo AP.
Trái với tuyên bố của Tổng thống Trump, ông Khatibzadeh nhấn mạnh rằng Iran sẽ không chuyển uranium được làm giàu sang Mỹ, khẳng định đó là vấn đề không thể đàm phán. Ông cũng kêu gọi Mỹ nên dỡ bỏ các lệnh cấm vận đối với Iran.
Ông Khatibzadeh cho biết chưa xác định thời gian vòng đàm phán kế tiếp với Mỹ. Cùng ngày, Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran ra tuyên bố cho biết Tehran đang xem xét những đề xuất mới của Washington gửi đến, theo AFP. Cơ quan này tuyên bố phái đoàn đàm phán Iran sẽ không nhượng bộ, lùi bước hay khoan dung một chút nào và sẽ bảo vệ lợi ích quốc gia bằng tất cả sức mạnh.
Trong cuộc họp báo ở Nhà Trắng hôm 6.4, Tổng thống Trump than phiền rằng Hàn Quốc và Nhật Bản "đã không giúp đỡ chúng tôi", dù Mỹ đang duy trì sự hiện diện của hàng chục ngàn binh sĩ để bảo vệ 2 nước này, theo Hãng thông tấn Kyodo hôm 7.4.
Nhà lãnh đạo cho rằng sự hỗ trợ quân sự của Mỹ dành cho 2 đồng minh chủ chốt tại châu Á, cũng như Úc, cần phải nhận được sự "đáp lại tương xứng".
Hàn Quốc và Nhật Bản chưa bình luận về phát biểu của Tổng thống Mỹ.
Cũng trong cuộc họp báo, chủ nhân Nhà Trắng tiếp tục chỉ trích NATO là một "con cọp giấy".
Ngược lại, ông khen ngợi một số nước ở Trung Đông, bao gồm Kuwait, Qatar và Ả Rập Xê Út, là những đối tác tốt của Washington kể từ khi Mỹ cùng Israel phát động chiến dịch quân sự ở Iran hôm 28.2.
Trong khi một lần nữa lập trường cứng rắn đối với Iran, ông Trump tuyên bố Mỹ "đã giành chiến thắng về mặt quân sự" trong cuộc xung đột với quốc gia Hồi giáo.
Ông cảnh báo trừ phi Tehran đạt được thỏa thuận với Washington, nếu không các cơ sở hạ tầng trọng yếu của đối phương có thể bị phá hủy trong vòng 4 giờ, bắt đầu từ 7 giờ sáng 8.4 (giờ Việt Nam).
Đó là thời hạn được ông Trump đặt ra cho Iran để mở lại eo biển Hormuz, mà theo ông là ưu tiên rất lớn của Mỹ vào thời điểm hiện tại.
"Chúng tôi cần một thỏa thuận có thể chấp nhận được đối với bản thân tôi, và một phần của thỏa thuận đó chúng tôi muốn dòng chảy tự do của dầu mỏ và mọi thứ", Tổng thống Mỹ nhấn mạnh.
