“Tôi thuộc thế hệ 8X đời đầu. Nhìn lại quãng đường đã đi, có lẽ quyết định ‘liều’ nhất đời tôi lại là bỏ đại học sau một năm nhập học. Ngày đó, tôi nhận ra mình chọn sai ngành, nên không hợp, không hứng thú, càng học càng thấy lạc hướng. Thay vì cố gắng bám trụ cho xong, tôi quyết định dừng lại và thi vào một trường khác, đúng với sở thích của mình. Quyết định ấy không hề dễ dàng, nhưng nó mở ra một giai đoạn mà đến giờ tôi vẫn coi là đáng giá nhất: vừa học, vừa làm đủ nghề.
Tôi từng bán hàng thuê, viết báo, nhận làm web dạo… bất cứ việc gì có thể giúp tôi tự lập. Gia đình không đến mức khó khăn, nhưng tôi muốn tự lo cho mình. Những ngày đó, tôi gần như không có khái niệm nghỉ ngơi: học xong lại đi làm, làm xong lại đi học. Nhưng chính nhịp sống liên tục ấy khiến tôi không có thời gian để nghĩ tiêu cực hay hoài nghi bản thân.
Khi ra trường, tôi nộp hồ sơ vào một công ty nước ngoài. Buổi phỏng vấn hôm đó, tôi không có gì ngoài một ‘bảng thành tích’ lộn xộn: từ bán hàng, viết báo đến làm web… Tôi cứ liệt kê hết, không tô vẽ thêm, cũng không bỏ sót thứ gì. Điều bất ngờ là nhà tuyển dụng lại đánh giá cao chính những trải nghiệm ấy của tôi. Họ nhìn thấy ở đó sự chủ động và khả năng thích nghi.
Cuối cùng, tôi trúng tuyển và được nhận vào làm việc, dù vị trí ứng tuyển khi đó còn khá mới ở Việt Nam, thậm chí nhiều trường đại học trong nước còn chưa đào tạo bài bản – nghề viết nội dung quảng cáo (copywriter). Nghĩ lại, tâm thế của tôi khi ấy rất đơn giản: ‘Cứ thử đi, biết đâu được. Nếu không làm được thì cùng lắm bị loại. Mình còn trẻ, thiếu gì cơ hội làm lại’. Chính suy nghĩ đó đã giúp tôi bước vào những cánh cửa mà nếu đắn đo, có lẽ tôi đã tự đóng lại từ trước.
>> Kỹ sư xây dựng 10 năm mất việc ba lần
Sau này, tôi làm việc cho công ty nước ngoài một thời gian rồi ra kinh doanh riêng. Đến nay, dù đã ở tuổi trung niên, tôi vẫn giữ cảm giác háo hức mỗi khi đứng trước một cơ hội đầu tư mới. Có lẽ vì tôi quen với việc thử thách, quen với việc bắt đầu lại từ con số không.
Vì thế, nếu phải đưa ra một lời khuyên, tôi sẽ nói với các bạn trẻ ‘ba không’ bây giờ rằng hãy làm những gì mình tò mò và hứng thú. Đừng chờ ‘chuẩn bị đủ’ mới bắt đầu. Sai thì sửa, không hợp thì đổi. Các bạn đang có một thứ mà chúng tôi ngày trước không có, đó chính là thời gian. Hãy học, hãy làm càng nhiều càng tốt. Có thể bạn sẽ thất bại, thậm chí nhiều lần. Nhưng mỗi lần như vậy là một lần tích lũy kinh nghiệm – điều mà không cuốn sách nào dạy được. Đừng quá so đo thiệt hơn trong ngắn hạn, vì đường dài luôn thuộc về những người không bỏ cuộc”.
Đó là chia sẻ của độc giả Hoang trước những trăn trở của các thanh niên “ba không” – không có việc làm, không học tập và không tham gia đào tạo. Quý 1/2026, cả nước ghi nhận gần 1,6 triệu người 15-24 tuổi thuộc nhóm này, tăng so với quý trước và cùng kỳ năm 2025. Cục Thống kê cho biết điều này phản ánh đặc điểm của lao động trẻ trong giai đoạn gia nhập thị trường, khi nhu cầu tìm việc và lựa chọn công việc cao nhưng kinh nghiệm còn hạn chế, kỹ năng chưa hoàn toàn phù hợp với nhu cầu tuyển dụng.
Trước những lo lắng của nhiều người trẻ thất nghiệp sau khi ra trường, bạn đọc Hoang nhấn mạnh: “Tôi cũng hiểu nhiều người hoài nghi về giá trị của bằng đại học, nhất là khi kiến thức thực tế thay đổi quá nhanh. Đúng là đại học không thể giúp bạn sẵn sàng ngay cho công việc. Nhưng điều quan trọng nhất nó mang lại không phải là một nghề cụ thể, mà là cách học, cách tư duy và cách giải quyết vấn đề.
Có những môn học tưởng như trừu tượng, xa rời thực tế, nhưng lại là nền tảng để bạn hiểu những thứ phức tạp hơn sau này. Thiếu nền tảng, bạn có thể đi nhanh lúc đầu, nhưng rất khó đi xa.
Qua nhiều năm làm việc và tiếp xúc với đủ kiểu người, tôi nhận ra một điều: những người được đào tạo bài bản, dù không phải ai cũng thành công vượt trội, nhưng cách họ suy nghĩ, phân tích vấn đề và nhìn nhận cuộc sống thường khác hẳn. Họ ít khi chỉ dựa vào may mắn hay ‘mồm mép’ để kiếm sống. Còn lại, mỗi người một con đường. Nhưng nếu được chọn lại, tôi vẫn sẽ chọn cách đã đi: thử nhiều, làm nhiều, sai cũng được – miễn là không đứng yên”.
Mười năm qua, tôi ăn phở không thêm gia vị, không hút cạn nước, chỉ ăn thịt và bánh phở. Với tôi, đó không phải là một trò lập dị hay cách gây chú ý, mà là một lựa chọn được hình thành từ thói quen, sức khỏe và cả cách nhìn nhận về ẩm thực. Khi chia sẻ câu chuyện này, tôi chỉ muốn góp thêm một góc nhìn vào cách chúng ta đang ăn uống.
Một bát phở đúng nghĩa không chỉ là sự kết hợp của bánh phở, thịt và nước dùng, mà còn là nghệ thuật cân bằng hương vị: ngọt thanh từ xương, thơm từ gia vị, đậm đà nhưng không gắt. Thế nhưng, trong thực tế, không ít người, trong đó có tôi trước đây, mỗi khi ăn phở thường thêm đủ thứ: chanh, ớt quả, tương ớt, thậm chí cả giấm tỏi. Việc này dường như đã trở thành thói quen phổ biến, đến mức nếu không nêm thêm gì, tôi sẽ cảm thấy thiếu.
Cho đến cách đây mười năm, tôi bắt đầu thay đổi. Lý do ban đầu là tôi gặp vấn đề về dạ dày, bác sĩ khuyên hạn chế đồ cay, chua và các loại gia vị mạnh. Khi ăn phở, tôi buộc phải bỏ ớt, chanh, giấm. Ban đầu, việc này khiến tôi cảm thấy nhạt nhẽo, khó ăn. Nhưng dần dần, khi không còn "che phủ" vị phở bằng các loại gia vị, tôi bắt đầu nhận ra một điều: mỗi quán phở có một hương vị riêng, và nếu không thêm gì, tôi mới thực sự cảm nhận được sự khác biệt ấy.
Với nhiều người, nước phở chính là "linh hồn" của món ăn, và việc bỏ lại nước bị xem là lãng phí, thậm chí "không biết thưởng thức". Nhưng với tôi, phần nước, dù ngon đến đâu, cũng thường chứa khá nhiều chất béo và muối. Khi ăn ngoài thường xuyên, việc húp cạn nước phở có thể khiến cơ thể nạp vào lượng natri vượt mức cần thiết. Vì vậy, tôi chọn cách chỉ ăn phần bánh và thịt.
>> Tôi ăn phở bỏ nửa bát nước dùng
Nhiều người bạn khi ăn cùng tôi thường đùa rằng tôi "ăn phở kiểu ăn bún". Thậm chí, có người còn chê tôi rằng ăn như vậy là "không đúng cách". Nhưng "đúng cách" là gì? Ai là người đặt ra tiêu chuẩn đó? Ẩm thực, suy cho cùng, là trải nghiệm cá nhân. Cùng một món ăn, mỗi người có thể cảm nhận khác nhau, tùy vào khẩu vị, sức khỏe và cả tâm trạng. Việc áp đặt một "chuẩn mực" cứng nhắc - phải vắt chanh, phải cho ớt, phải uống hết nước - vô tình khiến chúng ta đánh mất sự tự do trong việc thưởng thức.
Câu chuyện của tôi cũng phản ánh một vấn đề rộng hơn trong văn hóa ẩm thực hiện đại: chúng ta đang ăn theo thói quen hay theo nhu cầu thực sự của cơ thể? Rất nhiều người có thói quen thêm gia vị mà không hề nếm thử trước. Họ vắt chanh, cho ớt ngay khi bát phở vừa được đặt xuống, như một phản xạ. Điều này vô tình làm mất đi cơ hội cảm nhận hương vị nguyên bản mà người nấu đã dày công tạo ra.
Trong bối cảnh xã hội ngày càng quan tâm đến sức khỏe, việc lắng nghe cơ thể là điều nên được khuyến khích. Tất nhiên, tôi không phủ nhận rằng với nhiều người, việc thêm gia vị hay uống hết nước phở là một phần của niềm vui ẩm thực. Có người thích vị cay nồng của ớt, có người mê vị chua nhẹ của chanh, có người cảm thấy "đã" khi húp cạn bát nước nóng hổi. Vấn đề chỉ nằm ở chỗ: chúng ta có sẵn sàng đánh đổi nhiều rủi ro sức khỏe cho vị ngon đầu lưỡi?
Xét cho cùng, mục đích của ăn uống không phải là tuân thủ một quy chuẩn nào đó, mà là mang lại sự hài lòng và cân bằng cho mỗi người. Tôi không dám nói ăn như mình mới đúng. Nhưng ít nhất, đó là cách khiến tôi cảm thấy phù hợp và thoải mái và giữ được sức khỏe.
Tôi là tác giả bài viết "Cuộc đời tôi xuống dốc sau khi đưa cả tỷ đồng cho anh trai trả nợ". Trước tiên xin cảm ơn những ý kiến đóng góp của các bạn để tôi có thể biết suy nghĩ của mọi người về vấn đề của mình.
Có thể do dung lượng bài viết không thể diễn đạt được tất cả sự việc nên mọi người chưa thể hiểu hết được sự việc mà đánh giá. Qua các ý kiến tôi thấy hầu hết mọi người không đồng tình với tôi về việc trả nợ cho anh trai, để cho gia đình nhỏ của mình xảy ra như này.
Nay, qua bài viết này tôi muốn mọi người biết rõ hơn về sự việc tôi đã trải qua.
Thứ nhất tôi thừa nhận việc giúp đỡ anh mình nhiều như thế là không nên. Nhưng hầu như số tiền tôi giúp đỡ nhiều lúc tôi chưa lập gia đình. Đến khi tôi lập gia đình tôi cũng tích cóp được vài trăm triệu cho bản thân.
Ngoài ra tuy số tiền tôi giúp đỡ khoảng hơn một tỷ đồng nhưng bù lại tôi không phải xây nhà. Hiện tại ngôi nhà tôi đang ở là do anh trai tôi xây. Nó không to nhưng cũng tốn vài trăm triệu đồng.
Có thể bài viết trước tôi chưa nói đến việc này nên các bạn không biết để đánh giá sự việc chính xác. Những mất mát về vật chất về thời gian của tôi là vô cùng lớn. Ở đời chẳng ai muốn phải mất đi những gì mình có, nhưng ai ở hoàn cảnh đó chắc cũng hiểu phần nào. Anh em máu mủ sao nỡ đành lòng?
Vấn đề này có thể với đa phần mọi người tôi sai. Tôi tiếp nhận ý kiến của các mọi người. Nhưng có lẽ do tính người, anh em lớn lên trong nghèo khó kiếm từng con cua, con tép sao bỏ được anh mình?
Với lúc đó có thể còn trẻ còn công việc nghĩ là làm mãi rồi sẽ ra. Tôi nghĩ như vậy thôi cũng là tích đức cho đời làm phúc cho con mình hưởng. Hoặc cũng có thể là số phận mình chết hụt mấy lần, nay phải trả nợ đời.
Còn về vấn đề vợ tôi. Ngày đó, ở vị trí đó có những người con gái có điều kiện muốn đến với tôi nhưng tôi đã bỏ qua tất cả. Tôi nghĩ cái gì mình làm ra của mình mới quý. Vợ tôi là con nhà nông, tôi nghĩ rằng rồi sau về với nhau khó khăn dễ dàng chia sẻ với nhau. Nhưng tôi đã sai.
Việc lo cho gia đình riêng tôi không sao nhãng như các bạn nghĩ. Lúc con còn nhỏ có những hôm 11-12h đêm xong việc tôi vẫn về với vợ con để hôm sau vợ đi làm không phải vội. Con còn nhỏ tôi đã tự tắm cho con được.
Tôi đi làm kinh doanh lịch không cố định nên tuổi thơ của con gắn liền với bố nhiều hơn mẹ. Bố là người chứng kiến những bước đi đầu tiên của con. Tôi cũng đi tìm mua đất, đi đấu giá đất mà không được rồi mới về mua đất ruộng gần nhà.
Tất cả tiền đó là do tôi kiếm ra từ trước và trong khi lấy vợ. Việc bán nhà chính vợ tôi chủ động để cứu anh trai, vì khi này tôi đã có tất cả 1.500 m2 đất ruộng tiếp giáp khu dân cư sẵn nhà ở.
Tôi đã cho, đã giúp anh trai tôi, nhưng những việc tôi làm với vợ con như vậy theo các bạn là lo cho vợ hay không?
Trước khi vợ tôi chọn rời xa quê hương tình cảm vợ chồng rất nồng ấm, chưa có bất kỳ mâu thuẫn nào cả. Vấn đề là vợ và nhà vợ muốn tôi bỏ tất cả theo vợ để làm công nhân. Rồi dự án quy hoạch xảy đến, đất chẳng biết còn hay mất. Ai mà phải chịu cảnh này tôi nghĩ chắc không được như tôi.
Quá nhiều khó khăn ập đến, nhưng khó khăn nhất là vợ chồng chia rẽ. Còn kinh tế lúc khó nhất tôi cũng chưa bao giờ sợ, vì mình lớn lên hai bàn tay trắng.
Vợ đi, tôi khuyên ngăn đủ điều mà không được, nhờ cả nhà vợ mà cũng không xong. Có bạn bình luận tôi không biết vợ rời đi với lý do gì thì đến đây các bạn hiểu rồi chứ. Vì tôi chọn nhầm nhà, nhầm người.
Sống trên đời có ai muốn mình khổ đâu? Nhưng gặp khổ thì cố mà vượt qua, chứ chọn cách rời đi thì dễ dàng quá. Đến bây giờ nếu biết sai quay về xin lỗi vì con tôi cũng bỏ qua. Vì với tôi chỉ có anh em vợ con là người tôi dành cho đặc ân đó.
Đến giờ thì tôi cũng có đất có nhà, có chỗ làm ăn, có công việc mình yêu thích. Mỗi tháng may mắn cũng kiếm được 20 triệu đến 30 triệu đồng. Tôi nghĩ rằng ở trên đời này vẫn còn một chút gì đó gọi là "duy tâm" mà mình không thể bác bỏ được, đó là ở hiền rồi sẽ gặp lành.
Điều may mắn là qua gian khó tôi vẫn là tôi vẫn chưa bán rẻ đạo đức nhân cách của mình. Còn tiền bạc vật chất thì chưa bao giờ tôi sợ vì mất rồi sẽ làm ra. Chăm chỉ chịu khó không ăn chơi hư hỏng thì chẳng bao giờ chết đói cả. Sống ở đời đừng lúc nào cũng nghĩ ngay hơn thiệt cái lợi trước mắt mà quên đi tình nghĩa anh em, tình cảm vợ chồng.
Cảm ơn các bạn đã góp ý. Chúc tất cả mọi người sức khỏe -tình yêu và sung túc.
Trong buổi cà phê với một đồng nghiệp người nước ngoài, thấy tôi nói về khoản tiết kiệm để mua nhà, bạn thắc vì sao tôi đã có nhà rồi còn cố mua thêm? Tôi giải thích rằng có hai đứa con trai nên cố gắng tích góp cho mỗi đứa một cái nhà thừa kế sau này. Bạn nhìn tôi với vẻ đầy ngạc nhiên.
Tôi trả lời rằng ở Việt Nam, nhiều cha mẹ vẫn như vậy. Người ta thường dành cả đời làm việc, tiết kiệm, mua thêm đất, thêm nhà để lại cho con cháu. Nghe xong, bạn lắc đầu: "Ở chỗ tôi, con cái 18 tuổi là phải tự lo hết. Chúng tôi không lớn lên với suy nghĩ sẽ có tài sản thừa kế từ bố mẹ. Mỗi thế hệ đều tự xây dựng cuộc sống của mình".
Bạn kể rằng ở nơi bạn lớn lên, con cái đến tuổi trưởng thành đều phải tự lập: học đại học có thể đi làm thêm, ra trường tự lo cuộc sống, mua nhà hay thuê nhà đều là việc của mình. Cha mẹ nếu có điều kiện thì hỗ trợ lúc khởi đầu, còn chuyện để lại tài sản là lựa chọn chứ không phải trách nhiệm. Thay vào đó, người ta ưu tiên dùng tiền tích lũy để tự lo cho tuổi già của mình, không phải làm phiền đến con cái.
Điều này gần như trái ngược với ở ta. Ngay cả khi tuổi đã cao, nhiều người vẫn tiếp tục làm lụng, tiết kiệm, từ chối chi tiêu cho bản thân vì sợ "ăn vào phần của con". Có người cả đời chưa từng đi du lịch, không dám mua món đồ mình thích, cũng chỉ vì muốn tài sản thừa kế sau này nhiều hơn một chút.
>> Tôi sẵn sàng bán nhà giá rẻ cho con chứ không chia thừa kế sớm
Ở Việt Nam, khi cha mẹ có tài sản, câu chuyện chia cho ai, để lại bao nhiêu đôi khi được nhắc đến từ rất sớm. Dường như việc được thừa kế đã trở thành một kỳ vọng âm thầm trong nhiều gia đình. Người ta tin rằng để lại tài sản là giúp con bớt vất vả, có nền tảng tốt hơn để xây dựng cuộc sống.
Nhưng tình thương ấy đôi khi cũng tạo ra một áp lực ngược cho chính cha mẹ. Có người làm việc đến kiệt sức dù tuổi đã cao. Nhiều người sống rất tằn tiện, không dám hưởng thành quả sau mấy chục năm lao động vì luôn nghĩ phải để dành. Trong khi đó, con cái đã trưởng thành, có công việc và thu nhập riêng.
Sau cuộc trò chuyện đó, đến giờ tôi vẫn không biết lựa chọn nào mới là đúng? Có lẽ ở mỗi nền văn hóa, con người ta lại có một suy nghĩ khác nhau. Cha mẹ có nhất thiết phải coi thừa kế là một phần trong kế hoạch cuộc đời? Và liệu một thế hệ tự lập hơn có đồng nghĩa với việc cha mẹ được sống nhẹ gánh hơn khi về già? Quyết định của mỗi người sẽ khác nhau. Vậy bạn sẽ lựa chọn thế nào?
