Mười năm qua, tôi ăn phở không thêm gia vị, không hút cạn nước, chỉ ăn thịt và bánh phở. Với tôi, đó không phải là một trò lập dị hay cách gây chú ý, mà là một lựa chọn được hình thành từ thói quen, sức khỏe và cả cách nhìn nhận về ẩm thực. Khi chia sẻ câu chuyện này, tôi chỉ muốn góp thêm một góc nhìn vào cách chúng ta đang ăn uống.
Một bát phở đúng nghĩa không chỉ là sự kết hợp của bánh phở, thịt và nước dùng, mà còn là nghệ thuật cân bằng hương vị: ngọt thanh từ xương, thơm từ gia vị, đậm đà nhưng không gắt. Thế nhưng, trong thực tế, không ít người, trong đó có tôi trước đây, mỗi khi ăn phở thường thêm đủ thứ: chanh, ớt quả, tương ớt, thậm chí cả giấm tỏi. Việc này dường như đã trở thành thói quen phổ biến, đến mức nếu không nêm thêm gì, tôi sẽ cảm thấy thiếu.
Cho đến cách đây mười năm, tôi bắt đầu thay đổi. Lý do ban đầu là tôi gặp vấn đề về dạ dày, bác sĩ khuyên hạn chế đồ cay, chua và các loại gia vị mạnh. Khi ăn phở, tôi buộc phải bỏ ớt, chanh, giấm. Ban đầu, việc này khiến tôi cảm thấy nhạt nhẽo, khó ăn. Nhưng dần dần, khi không còn “che phủ” vị phở bằng các loại gia vị, tôi bắt đầu nhận ra một điều: mỗi quán phở có một hương vị riêng, và nếu không thêm gì, tôi mới thực sự cảm nhận được sự khác biệt ấy.
Với nhiều người, nước phở chính là “linh hồn” của món ăn, và việc bỏ lại nước bị xem là lãng phí, thậm chí “không biết thưởng thức”. Nhưng với tôi, phần nước, dù ngon đến đâu, cũng thường chứa khá nhiều chất béo và muối. Khi ăn ngoài thường xuyên, việc húp cạn nước phở có thể khiến cơ thể nạp vào lượng natri vượt mức cần thiết. Vì vậy, tôi chọn cách chỉ ăn phần bánh và thịt.
>> Tôi ăn phở bỏ nửa bát nước dùng
Nhiều người bạn khi ăn cùng tôi thường đùa rằng tôi “ăn phở kiểu ăn bún”. Thậm chí, có người còn chê tôi rằng ăn như vậy là “không đúng cách”. Nhưng “đúng cách” là gì? Ai là người đặt ra tiêu chuẩn đó? Ẩm thực, suy cho cùng, là trải nghiệm cá nhân. Cùng một món ăn, mỗi người có thể cảm nhận khác nhau, tùy vào khẩu vị, sức khỏe và cả tâm trạng. Việc áp đặt một “chuẩn mực” cứng nhắc – phải vắt chanh, phải cho ớt, phải uống hết nước – vô tình khiến chúng ta đánh mất sự tự do trong việc thưởng thức.
Câu chuyện của tôi cũng phản ánh một vấn đề rộng hơn trong văn hóa ẩm thực hiện đại: chúng ta đang ăn theo thói quen hay theo nhu cầu thực sự của cơ thể? Rất nhiều người có thói quen thêm gia vị mà không hề nếm thử trước. Họ vắt chanh, cho ớt ngay khi bát phở vừa được đặt xuống, như một phản xạ. Điều này vô tình làm mất đi cơ hội cảm nhận hương vị nguyên bản mà người nấu đã dày công tạo ra.
Trong bối cảnh xã hội ngày càng quan tâm đến sức khỏe, việc lắng nghe cơ thể là điều nên được khuyến khích. Tất nhiên, tôi không phủ nhận rằng với nhiều người, việc thêm gia vị hay uống hết nước phở là một phần của niềm vui ẩm thực. Có người thích vị cay nồng của ớt, có người mê vị chua nhẹ của chanh, có người cảm thấy “đã” khi húp cạn bát nước nóng hổi. Vấn đề chỉ nằm ở chỗ: chúng ta có sẵn sàng đánh đổi nhiều rủi ro sức khỏe cho vị ngon đầu lưỡi?
Xét cho cùng, mục đích của ăn uống không phải là tuân thủ một quy chuẩn nào đó, mà là mang lại sự hài lòng và cân bằng cho mỗi người. Tôi không dám nói ăn như mình mới đúng. Nhưng ít nhất, đó là cách khiến tôi cảm thấy phù hợp và thoải mái và giữ được sức khỏe.
"Năm 2009, khi đang sống ở đường Phan Văn Trị, Gò Vấp, nhận mình thấy đường sá chật chội, đi lại quá vất vả, dân cư lại đông đúc, nên gia đình tôi quyết định chuyển về Quận 2 sống. Hồi đó, nhiều người bảo tôi dại khi là không chọn ở trung tâm mà ra ngoại thành sống, khu toàn cỏ với đồng. Vậy mà chỉ sau 10 năm thì khu rìa Quận 2, Quận 9 cũ cũng đông đúc dân cư. Tuy nhiên, ở đây, tôi đi lại vẫn dễ chịu hơn các khu trung tâm và nội thành.
Tôi vẫn thấy quyết định chuyển nhà của mình ngày đó là hoàn toàn đúng đắn. Bây giờ, mỗi lần đi tới sân bay Tân Sơn Nhất, Quận 1, Quận 3, Quận 7 hay đi về miền Tây, miền Đông, dù phải di chuyển quãng đường xa hơn, nhưng tôi vẫn thấy thuận tiện hơn nhiều".
Đó là chia sẻ của độc giả Trang về quyết định chuyển nhà từ trung tâm ra vùng ven TP HCM trong bối cảnh khu vực nội đô ngày càng ngột ngạt. Theo Sở Xây dựng, riêng khu vực TP HCM cũ có hơn 1.500 chung cư cùng hàng loạt tổ hợp nhà ở, thương mại, văn phòng tập trung ở nội thành. Nhiều tuyến đường phải gánh lượng dân cư vượt xa thời điểm quy hoạch ban đầu. Thành phố hiện còn 22 điểm ùn tắc kéo dài. Tỷ lệ đất dành cho giao thông mới đạt khoảng 15% diện tích đô thị, thấp hơn đáng kể so với mục tiêu 20-25% theo quy hoạch.
Thành phố định hướng hạn chế phát triển thêm chung cư cao tầng ở trung tâm và các nơi đông dân cư, thay vào đó mở rộng không gian đô thị ra các khu vực ngoại vi gắn với đầu tư hạ tầng kết nối. Những khu đất có vị trí thuận lợi, có khả năng phát triển thành công viên sẽ được ưu tiên dành cho không gian công cộng.
>> 40 tuổi vẫn ở thuê vì tiếc 1,2 tỷ mua nhà Sài Gòn
Ủng hộ TP HCM kiểm soát phát triển cao tầng tại khu vực trung tâm, bạn đọc Gacib.oark bình luận "Tôi ở Gò Vấp từ nhỏ nhưng cuối cùng vẫn phải chạy ra khỏi nội đô vì chịu không nổi. Ngày hai buổi trần ai trên con đường từ nhà ở đường Nguyễn Thái Sơn lên Quận 1 làm việc khiến tôi kiệt sức. Có cảm giác thành phố càng cố xóa kẹt xe thì tình hình càng trở nên nghiêm trọng, nhất là khu vực qua công viên Gia Định. Thật khó tin khi con đường nhỏ nhưng lại mọc lên một loạt chung cư mấy chục tầng".
Là một người lựa chọn rời bỏ khu vực trung tâm TP HCM vì quá chật chội, độc giả Kthdtsd kể lại: "Nội đô kẹt xe, khói bụi lại thêm cao ốc mọc lên san sát thế này thì bảo sao chất lượng sống giảm sút. Nhà tôi cũng quyết định chuyển ra một đại đô thị vùng ven được hơn một năm nay và thấy đây là quyết định sáng suốt nhất. Bước chân ra khỏi nhà là có công viên, cây xanh, không khí thoáng đãng, con cái có không gian chạy nhảy an toàn... Trong khi đó, hạ tầng kết nối bây giờ rất tốt, tiện ích trường học, bệnh viện, siêu thị chẳng thiếu thứ gì. Vậy tội gì phải cố bám trụ trong lõi nội đô ngột ngạt cho khổ?".
"Nhiều người cứ sợ đi xa tốn thời gian, nhưng thực tế kẹt xe 5 km trong nội đô mất 45 phút, trong khi đi 15-20 km từ đại đô thị vùng ven qua các trục lộ lớn, đại lộ cũng chỉ mất ngần ấy thời gian. Cái khác biệt là một bên là 45 phút hít khói bụi, ức chế thần kinh; còn một bên là lái xe thông thoáng, tâm lý thoải mái. Nội đô quá tải hạ tầng rồi, giãn dân ra vùng ven là bài toán cứu cánh cho sức khỏe cả thể chất lẫn tinh thần", bạn đọc Vete nói thêm.
Năm nay tôi 54 tuổi. Sau hơn 30 năm đi làm, dành dụm, chắt chiu từng khoản, tôi tích lũy được khoảng 3 tỷ đồng. Không phải con số quá lớn, nhưng tôi bắt đầu nghĩ đến chuyện nghỉ hưu sớm, khi bước qua tuổi 55 vào năm sau.
Tôi không mơ cuộc sống hưởng thụ xa hoa. Điều tôi muốn đơn giản là được nghỉ ngơi đúng lúc, giữ gìn sức khỏe, sống chậm lại sau nhiều năm chạy đua với công việc. Tôi từng chứng kiến không ít người quen đi trước, đến khi có tiền thì sức khỏe đã xuống dốc, bệnh tật bủa vây. Tôi sợ mình cũng sẽ như vậy. Tôi không muốn trở thành gánh nặng cho con cái khi về già.
Kế hoạch của tôi là sang năm, khi con trai tốt nghiệp đại học, tôi sẽ để nó tự lập. Tôi tin, đó là thời điểm phù hợp để con bắt đầu tự đứng trên đôi chân của mình. Còn tôi, sẽ khép lại hành trình kiếm tiền cật lực để chuyển sang hành trình chăm sóc bản thân.
Nhưng vợ tôi không nghĩ vậy. Vợ cho rằng tôi "vô tâm", thậm chí "ích kỷ" khi chưa lo xong chỗ ở cho con đã vội nghĩ đến nghỉ ngơi. Vợ muốn tôi cố làm thêm chục năm nữa, tích góp đủ tiền mua cho con một căn nhà riêng, rồi khi ấy hai vợ chồng nghỉ cũng chưa muộn. Với cô ấy, có nhà cửa ổn định là nền tảng quan trọng nhất để con yên tâm lập nghiệp.
>> Sắm đủ nhà thừa kế cho hai con trai nhưng tôi không nghỉ hưu sớm
Tôi hiểu nỗi lo của vợ. Trong bối cảnh giá nhà ngày càng cao, việc sở hữu một căn nhà không dễ dàng. Nhưng tôi không nghĩ tài sản lớn nhất cha mẹ để lại cho con là một căn nhà. Với tôi, "di sản" quan trọng nhất là khả năng tự lập. Tôi muốn con mình biết lao động chăm chỉ, biết giữ chữ tín, sống tử tế và không ngừng học hỏi. Tôi muốn nó hiểu rằng, mọi thứ có được đều phải đánh đổi bằng nỗ lực. Khi có nền tảng đó, dù không có sẵn nhà cửa, con vẫn có thể tự xây dựng cuộc sống của mình.
Ngược lại, nếu cha mẹ lo sẵn mọi thứ, con cái dễ rơi vào tâm lý phụ thuộc. Một căn nhà có thể giúp nó khởi đầu thuận lợi, nhưng không đảm bảo nó sẽ đứng vững trước sóng gió cuộc đời. Điều tốt nhất tôi có thể cho con là sự giáo dục, là tấm gương về lao động và cách sống.
Ở tuổi này, tôi hiểu rõ giới hạn của mình. Làm thêm 10 năm nữa không chỉ là chuyện tiền bạc, mà còn là đánh đổi sức khỏe, thời gian và cả những năm tháng cuối đời. Tôi muốn nghỉ sớm, không phải vì tôi "vô tâm" với con, mà vì tôi tin mình đang cho con một thứ quan trọng hơn: khả năng tự đứng vững trong cuộc đời, kể cả khi không còn cha mẹ bên cạnh. Liệu tôi có sai không?
Tôi có một người em họ, đi làm ở thành phố đã gần chục năm. Thu nhập của em không thấp, cuộc sống cũng khá ổn định. Nhiều lần tôi khuyên em nên sớm tính chuyện mua nhà, dù chỉ là một căn hộ vừa túi tiền ở khu vực xa trung tâm. Thế nhưng, suốt nhiều năm em vẫn khăng khăng từ chối với lý do: "Vay ngân hàng áp lực lắm".
Vấn đề là suốt thời gian qua, em sẵn sàng bỏ ra 10-12 triệu đồng mỗi tháng để thuê nhà. Trong khi nếu mua nhà thì mỗi tháng em có thể chỉ phải trả khoảng 20 triệu đồng cả gốc lẫn lãi trong vài năm đầu. Không chỉ em, nhiều người trẻ hiện nay cũng có suy nghĩ giống vậy. Họ chấp nhận chi một khoản tiền lớn để thuê nhà trong nhiều năm, nhưng lại rất sợ việc vay ngân hàng để sở hữu một căn nhà cả đời cho riêng mình.
Tôi không phủ nhận rằng vay mua nhà là một quyết định lớn và tiềm ẩn rủi ro. Không phải ai cũng đủ điều kiện tài chính để vay, càng không thể khuyên mọi người bất chấp khả năng chi trả mà lao vào nợ nần.
Nhưng điều khiến tôi tiếc là nhiều người chỉ nhìn thấy áp lực của khoản vay mà quên mất những áp lực của việc đi thuê nhà trong dài hạn.
Tiền thuê nhà là khoản chi không bao giờ dừng lại. Năm nay bạn thuê với giá 10 triệu đồng, sang năm chủ nhà có thể tăng lên 12 triệu, rồi 15 triệu. Giá thuê nhà hiếm khi đứng yên, nhất là ở các đô thị lớn. Sau 5-10 năm, số tiền bạn bỏ ra để thuê nhà có thể lên đến cả tỷ đồng, nhưng tài sản bạn sở hữu vẫn là con số không.
Trong khi đó, khoản trả góp ngân hàng lại đi theo chiều ngược lại. Những năm đầu đúng là rất áp lực, bởi tiền lãi còn cao. Nhưng theo thời gian, thu nhập dần tăng lên, dư nợ giảm xuống, số tiền lãi cũng sẽ bớt nặng nề theo từng tháng. Sau khoảng 5 năm kiên trì trả nợ, áp lực tài chính thường đã nhẹ đi rất nhiều. Càng về sau, số tiền phải trả càng giảm, trong khi giá trị tài sản của bạn vẫn còn đó, và ngày một tăng giá trị.
>> Bố mẹ vợ trách tôi 'trẻ không mua nhà, về già hối hận'
Vấn đề ở đây không phải là mua nhà vì sợ giá tăng hay giảm, mà là những biến cố bất ngờ của cuộc sống. Tôi từng chứng kiến có người đang thuê nhà thì thất nghiệp. Chỉ vài tháng không có thu nhập là bắt đầu phải tính chuyện chuyển sang nơi ở rẻ hơn, hoặc vay mượn người thân để đóng tiền thuê. Có người nằm viện dài ngày, tiền tiết kiệm cạn dần nhưng chủ nhà vẫn đến kỳ thu tiền. Nhà thuê đương nhiên không thể "xin khất" mãi được.
Nếu đó là căn nhà của mình, mọi thứ có thể khác đi. Bạn vẫn có tài sản để thế chấp, để cơ cấu lại khoản vay, để bán khi cần thiết hoặc đơn giản là có một nơi để ở mà không phải lo bị yêu cầu dọn đi vì hết hợp đồng thuê. Tôi nghĩ, áp lực thuê nhà suốt 20-30 năm cũng là một dạng áp lực mà nhiều người chưa bao giờ tính đến.
Trong khi đó, những người bạn cùng lứa với tôi, chấp nhận vay mua nhà từ 5-7 năm trước, giờ đã trả được phần lớn khoản vay, thậm chí có người chỉ còn vài triệu đồng tiền gốc mỗi tháng. Thế nên, thuê nhà là lựa chọn hợp lý với nhiều người, đặc biệt khi công việc chưa ổn định hoặc khả năng tài chính chưa cho phép. Nhưng đừng tự đánh mất cơ hội mua nhà chỉ vì nỗi sợ mang tên "vay nợ".
Cuộc sống luôn có những khoản chi mà chúng ta không thể tránh khỏi. Vấn đề là khoản tiền ấy đang giúp mình sở hữu một tài sản cho tương lai, hay chỉ đơn giản là chi phí để được ở nhờ trong căn nhà của người khác?
