Cú rẽ ngang ở tuổi ngoài 20 ấy đã đưa ông trở thành người giải mã thành công cấu trúc nguyên tử của ribosome, giành giải Nobel Hóa học năm 2009.
Venkatraman Ramakrishnan sinh năm 1952 tại Chidambaram, một thị trấn ở bang Tamil Nadu, miền nam Ấn Độ. Cha mẹ ông đều là nhà khoa học. Ngày nhỏ, do cha mẹ thường xuyên đi công tác và nghiên cứu xa, ông được ông bà và dì nuôi dưỡng.
Thời trung học, ông từng tụt từ nhóm đầu xuống gần cuối lớp do mải đọc tiểu thuyết, chơi đùa và mơ mộng. Chỉ sau khi gặp thầy giáo dạy toán và khoa học T.C. Patel, Ramakrishnan mới tìm lại niềm vui học tập. Hai năm cuối phổ thông, ông bứt tốc và tốt nghiệp với vị trí thứ hai toàn trường.
Tuy vậy, ông trượt kỳ thi vào các Viện Công nghệ Ấn Độ (IIT). Năm 16 tuổi, Ramakrishnan vào học ngành Vật lý tại Đại học Maharaja Sayajirao. Ba năm sau, ông sang Mỹ học tiến sĩ tại Đại học Ohio và lấy bằng vào năm 1976. Nhưng càng đi sâu vào Vật lý lý thuyết, ông càng cảm thấy mình đang chọn sai ngành.
“Tháng nào tôi cũng đọc tạp chí Scientific American và thấy Sinh học đang có những khám phá tuyệt vời”, ông kể.
Quyết định rẽ hướng sang Sinh học ở tuổi ngoài 20 khiến ông trở thành “kẻ tay ngang” trong mắt nhiều người. Không có kiến thức nền tảng, Ramakrishnan bắt đầu lại gần như từ số 0. Ông tham gia các lớp học sinh học cơ bản: di truyền học, hóa sinh, và sinh học phân tử; rồi chuyển sang nghiên cứu tại Đại học California, San Diego.
Năm 1978, tại Đại học Yale, Ramakrishnan bắt đầu nghiên cứu ribosome – bào quan xuất hiện trong tất cả các tế bào của sinh vật sống. Chúng thực hiện quá trình sinh tổng hợp protein của tế bào. Các ribosome được cấu tạo từ các rARN và ribosome protein. Chúng dịch mã mARN thành chuỗi polypeptide (đơn vị cấu thành protein). Ribosome được xem như là nhà máy tổng hợp protein dựa trên các thông tin di truyền của gene.
Nhưng vào thời điểm đó, ribosome gần như là một bí ẩn. Nó quá lớn, quá phức tạp, gồm hàng trăm nghìn nguyên tử. Nhiều người tin rằng việc nhìn thấy cấu trúc đầy đủ của nó là điều không thể.
Song, Ramakrishnan vẫn bị cuốn hút. “Điều hấp dẫn nhất ở chỗ đây là một vấn đề nền tảng của sinh học. Chỉ cần tiến thêm được một chút thôi, chúng tôi cũng thấy những gì mình làm là xứng đáng”, ông nói.
Suốt hơn 20 năm, ông đi qua nhiều phòng thí nghiệm, từ Oak Ridge, Brookhaven đến Đại học Utah, cuối cùng là Phòng thí nghiệm Sinh học Phân tử MRC ở Cambridge, Anh. Ở mỗi nơi, ông đều tiếp tục “gặm nhấm” bài toán ribosome.
Năm 1999, Ramakrishnan ở lại Cambridge, chấp nhận sống xa gia đình để tập trung toàn lực vào việc giải cấu trúc tiểu đơn vị 30S của ribosome – phần then chốt trong việc đọc thông tin di truyền, đánh cược toàn bộ sự nghiệp vào một dự án mà nhiều người cho là “điên rồ”.
Khi ấy, nhiều nhóm nghiên cứu lớn trên thế giới cũng đang chạy đua giải mã ribosome. Nhóm của Ramakrishnan làm việc gần như không nghỉ. Đầu năm 2000, họ làm đông lạnh hơn 1.000 tinh thể, chia ca 12 tiếng trong phòng thí nghiệm, thức trắng nhiều đêm tại các máy gia tốc synchrotron để thu thập dữ liệu.
Khi nhìn thấy những tín hiệu đầu tiên đủ rõ để xác định vị trí các nguyên tử, Ramakrishnan nhảy cẫng lên giữa phòng làm việc. “Chúng ta sẽ nổi tiếng!”, ông hét lên.
Chỉ vài tuần sau, nhóm hoàn thành mô hình nguyên tử đầu tiên của tiểu đơn vị 30S. Lần đầu tiên trong lịch sử, con người có thể nhìn thấy chi tiết cách ribosome hoạt động.
Khám phá này nhanh chóng được công bố trên tạp chí Nature và gây chấn động giới khoa học. Nó không chỉ giải quyết một trong những câu hỏi đau đầu nhất của sinh học mà còn giúp lý giải cách nhiều loại kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn.
Nhiều loại kháng sinh hoạt động bằng cách bám vào ribosome của vi khuẩn, ngăn chúng tạo ra protein. Nhờ cấu trúc mà Ramakrishnan và đồng nghiệp giải mã, các nhà nghiên cứu có thể quan sát trực tiếp vị trí của kháng sinh trên ribosome. Từ đó, họ hiểu vì sao vi khuẩn kháng thuốc và có thể thiết kế các loại kháng sinh mới hiệu quả hơn. Một số thuốc phát triển theo hướng này đã bước vào giai đoạn thử nghiệm lâm sàng.
Năm 2009, Ramakrishnan cùng hai cộng sự là Tom Steitz và Ada Yonath nhận giải Nobel Hóa học cho “những nghiên cứu về cấu trúc và chức năng của ribosome”.
Sáng ngày công bố giải Nobel Hóa học, Ramakrishnan đến phòng thí nghiệm trong tâm trạng cáu kỉnh vì xe đạp bị thủng lốp. Khi nhận được điện thoại từ Thụy Điển, ông thậm chí còn tưởng đó là một trò đùa và khen người gọi có “giọng Thụy Điển rất chuẩn”. Chỉ đến khi nghe giọng của Måns Ehrenberg, thành viên Hội đồng Nobel mà ông quen biết, Ramakrishnan mới tin đó là sự thật.
Dù nhận giải thưởng danh giá nhất thế giới, ông chưa bao giờ coi Nobel là đích đến.
“Sau cùng, giải Nobel không chỉ là sự ghi nhận cho những gì tôi đã làm, mà còn là lời nhắc rằng tôi phải tiếp tục đi tìm những câu hỏi mới”, ông nói.
Năm 2010, Chính phủ Ấn Độ trao cho ông huân chương Padma Vibhushan – phần thưởng dân sự cao quý thứ hai của nước này. Ông được phong tước hiệp sĩ tại Anh. Hiện ở tuổi ngoài 70, Ramakrishnan vẫn tiếp tục nghiên cứu, viết sách.
Chiều 23/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV.
Tham gia nêu ý kiến, ĐBQH Nguyễn Văn Cảnh (đoàn Gia Lai) cho biết, hiện nay, nhiều cử tri kiến nghị quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo về dạy thêm học thêm còn nhiều bất cập.
Theo đại biểu, nếu đầu tư tốt cho hạ tầng số của ngành giáo dục thì vấn đề dạy thêm học thêm có thể được giải quyết tốt hơn.
"Theo tôi, sự quan tâm của thầy cô đối với học sinh và sự kính trọng của học sinh đối với thầy cô đã dần thay đổi, trong đó có nguyên nhân liên quan đến việc một số thầy cô không khách quan về điểm số giữa học sinh học thêm và học sinh không học thêm", đại biểu nói.
Đại biểu đoàn Gia Lai cho rằng, học sinh yếu cần được củng cố kiến thức cơ bản để đạt yêu cầu, học sinh giỏi cần được bồi dưỡng nâng cao để tham gia các kỳ thi học sinh giỏi, học sinh trung bình khá cần được ôn luyện để vào các trường tốt. Như vậy, phần lớn học thêm đều là tốt.
Việc giáo viên dạy thêm cho chính học sinh của mình có mang lại một số mặt tích cực. Trong đó, hiểu rõ năng lực của học sinh từ đó hệ thống kiến thức tốt hơn, kịp thời bù đắp những phần chưa hiểu rõ trên lớp, chọn chương trình phương pháp bồi dưỡng phù hợp với học sinh giỏi.
Thầy cô cũng có thể quan tâm hơn tới tâm trạng của học sinh khi không có đủ thời gian trao đổi với các em ở trên lớp, giúp tiết kiệm thời gian chi phí và an toàn hơn cho các em so với học ở ngoài nhà trường.
Nếu cho phép học sinh, phụ huynh được tự chọn người dạy, thầy cô được dạy học sinh mà phụ huynh gửi gắm không vì thiên vị điểm thì đây là điều kiện rất tốt để các em vừa học lễ vừa học văn.
Chúng ta cũng tạo điều kiện học thêm ở trung tâm nếu phụ huynh thấy thầy cô ở đó phù hợp với năng lực của các con, điều kiện kinh tế của gia đình.
Để thực hiện việc này, đại biểu đề xuất cách đánh giá đúng với năng lực thực sự của học sinh đó là tổ chức làm bài kiểm tra thường xuyên và định kỳ bằng hình thức ra đề trực tuyến.
Đề kiểm tra được tạo ngẫu nhiên theo ma trận từ hàng nghìn câu hỏi cho mỗi độ khó, từ ngân hàng câu hỏi do chính Bộ GD&ĐT quản lý. Đề được chọn trực tuyến ngay trước khi bắt đầu làm bài kiểm tra, đáp án được gửi lại trực tuyến ngay sau khi hết giờ kiểm tra.
Đề và đáp án cũng được gửi ngay đến các thầy cô có liên quan, ban đại diện cha mẹ học sinh. Bài tự luận hay bài trắc nghiệm được làm bằng bút mực không tẩy xóa, khi nộp bài thì các bạn ở đầu bàn ghi tên mình vào góc của các bài kiểm tra như một xác nhận.
Đại biểu cho rằng, nếu đề xuất này được tiếp thu thì chắc chắn học sinh sẽ học thật, có năng lực thật và kết quả đúng với năng lực.
Để cách đánh giá này sớm được áp dụng, đại biểu đề nghị Bộ GD&ĐT có hướng dẫn trường nào đủ điều kiện áp dụng hình thức ra đề kiểm tra trực tuyến từ ngân hàng câu hỏi do Bộ quản lý thì trường đó được phép cho giáo viên dạy thêm cho chính học sinh của mình.
Quan tâm đến vấn đề giáo dục, ĐBQH Nguyễn Thị Mai Thoa (đoàn Tp.Hải Phòng) băn khoăn về sự công bằng trong cơ hội tiếp cận giáo dục của trẻ em.
Bà Thoa cho hay, vừa qua Chính phủ đã đầu tư xây dựng hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú cho 248 xã biên giới đất liền. Đây là một trong những chính sách an sinh xã hội vô cùng ưu việt và lợi ích thu được hết sức toàn diện, lâu dài.
Đại biểu kiến nghị Chính phủ đồng thời quan tâm xây dựng hệ thống trường phổ thông nội trú tại một số đặc khu hải đảo, coi đây là một giải pháp bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục đối với học sinh ở địa bàn đặc thù.
Nêu thực tế, hiện nay tại nhiều đảo và cụm đảo xa bờ, điều kiện học tập của học sinh còn rất nhiều khó khăn. Khoảng cách đi học xa, phụ thuộc nhiều vào phương tiện đường thủy, tiềm ẩn rủi ro do thời tiết.
Nhiều trẻ em trong các gia đình nuôi trồng, đánh bắt hải sản luôn sống trên nhà bè hoặc bám biển, thời gian sinh hoạt không ổn định, phụ huynh khó có điều kiện đưa đón con em hằng ngày như ở đất liền.
Bởi thế, việc duy trì sĩ số và chất lượng học tập của các em có thể bị ảnh hưởng đáng kể. Vấn đề lớn hơn là nếu vẫn tổ chức việc dạy và học như ở đất liền thì học sinh ở đảo sẽ luôn trong tình trạng bất lợi hơn về khả năng tiếp cận giáo dục ổn định, liên tục và bình đẳng.
Từ thực tế trên, đại biểu Thoa cho rằng, mô hình trường phổ thông nội trú không chỉ là giải pháp giáo dục mà còn là giải pháp an sinh xã hội tổng thể, trong đó học sinh được học tập ổn định, liên tục trong tuần, giảm gánh nặng cho gia đình, nhất là các hộ ngư dân, tạo điều kiện nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại chỗ cho các đặc khu biển đảo là khu vực có ý nghĩa đặc biệt về kinh tế và quốc phòng.
Những ngày qua, trên mạng xã hội Facebook, một tài khoản tên B.B. đăng bài viết, hình ảnh con trai mình, cũng như các video quay cảnh đang đối chất với các cô giáo của cơ sở mầm non mà con trai mình đang học. Trong các video được tài khoản này đăng tải, phụ huynh được các cô giáo gọi là "mẹ A.N", cho biết là mẹ của bé K. Chị này đã đến tận lớp, đối chất với cô chủ nhóm lớp và 2 cô giáo, làm rõ việc có phải các cô nhiều lần đánh trẻ, bạo hành thể xác và tinh thần bé K., đồng thời bắt trẻ nằm ngủ trước toilet, nằm ngủ trên các tấm thảm chùi chân, cạnh các thùng rác hay không...
Chị này cũng cho biết con trai chị vốn đã nhiều thiệt thòi hơn bạn bè cùng trang lứa.
Trong bài viết trên trang cá nhân tài khoản B.B, đăng tải hôm 16.7, nội dung có đoạn: "Ngồi viết ra những dòng này mà lòng em đau như dao cắt. Em làm mẹ mà em tệ quá, con em nó bị bạo hành cả thể xác lẫn tinh thần bao lâu nay mà em không biết, mấy chị làm mẹ mấy chị thử tưởng tượng 1 ngày mấy chị phát hiện ra con mấy chị đi học mà bị đánh đập, bị bỏ lang thang, bị cho ra ngủ ngay tollet thì cảm giác của mấy chị ra sao. Em không còn muốn làm gì hết, trái tim em nó đau vô cùng, con em nó chịu đựng mấy tháng qua...".
Tới trưa nay (18.7), các video đăng các đoạn đối chất giữa phụ huynh và các cô giáo mầm non đã được phụ huynh gỡ xuống. Tuy nhiên vẫn còn bài viết trên trang cá nhân.
Theo tìm hiểu của PV, cơ sở mầm non có giáo viên bị tố trong bài viết và video là Lớp mầm non Ngôi Nhà Xanh (địa chỉ ở 47A đường Ngô Chí Quốc, phường Tam Bình, TP.HCM).
Theo thông tin công khai trên cơ sở dữ liệu ngành giáo dục đào tạo TP.HCM, Lớp mầm non Ngôi Nhà Xanh là cơ sở mầm non tư thục, có quyết định cấp phép thành lập.
Trưa nay (18.7), chúng tôi liên hệ với phụ huynh, theo số điện thoại trên trang cá nhân B.B, chị cho biết "đang làm việc với cơ quan công an".
Trao đổi với PV Báo Thanh Niên, bà Trần Thị Thu Hoài, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội, UBND phường Tam Bình, cho biết ngay sau khi nắm được thông tin ban đầu về vụ việc xảy ra trên địa bàn phường, Chủ tịch UBND phường Tam Bình đã đề nghị Công an phường Tam Bình, Phòng Văn hóa - Xã hội phường tới cơ sở giáo dục mầm non Ngôi Nhà Xanh làm việc, chỉ đạo Phó chủ tịch UBND phường Tam Bình trực tiếp tới cơ sở mầm non này trong buổi sáng nay.
Thông tin ban đầu, bà Trần Thị Thu Hoài cho biết đoàn làm việc yêu cầu chủ cơ sở mầm non viết báo cáo giải trình. Chủ lớp mầm non này cũng được Công an phường Tam Bình mời lên làm việc. Trong buổi sáng nay, 2 giáo viên mầm non liên quan trực tiếp tới phản ánh của phụ huynh vẫn ở dưới nhà, do đó UBND phường Tam Bình yêu cầu 2 cô giáo mầm non, chủ cơ sở mầm non phải có mặt ở UBND phường làm việc vào lúc 14 giờ chiều nay (18.7).
Bà Trần Thị Thu Hoài cho biết thêm, Lớp mầm non Ngôi Nhà Xanh là nhóm lớp độc lập tư thục, có giấy phép hoạt động, giấy tờ pháp lý. Hiện ở đây đang có 2 lớp, 1 lớp có 18 trẻ đang học và 1 lớp có 14 trẻ. Phòng Văn hóa - Xã hội mới kiểm tra cơ sở mầm non này hồi đầu năm.
Về thông tin phản ánh của phụ huynh về việc 2 cô giáo bạo hành trẻ, bắt trẻ ngủ trước toilet có đúng hay không, cũng như tình hình sức khỏe hiện nay của em bé K. hiện nay ra sao, bà Trần Thị Thu Hoài cho biết đang chờ kết quả xác minh, làm việc cụ thể của công an phường, UBND phường với các cá nhân liên quan. Cơ quan chức năng sẽ thông tin tiếp theo với báo chí.
Sáng 8-4, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM đã công bố kế hoạch tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027. Theo đó, học sinh lớp 9 sẽ đăng ký nguyện vọng từ ngày 22-4-2026.
Theo kế hoạch tuyển sinh lớp 10 của Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, từ ngày 16 đến 21-4-2026, các cơ sở giáo dục có học sinh lớp 9 sẽ phổ biến các văn bản, quy định, cách thức đăng ký, tư vấn nguyện vọng cho cha mẹ học sinh về các nội dung tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027.
Sau đó học sinh lớp 9 ở TP.HCM sẽ đăng ký nguyện vọng từ ngày 22 đến 28-4-2026 thông qua đăng ký trực tuyến trên hệ thống tuyển sinh lớp 10 do Sở quy định.
Riêng với học sinh hoàn thành chương trình giáo dục THCS tại các tỉnh, thành phố khác, nếu có nhu cầu đăng ký dự thi tuyển sinh vào 4 trường THPT chuyên của TP.HCM thì nộp hồ sơ đăng ký dự thi tập trung tại một địa điểm duy nhất: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong.
Dự kiến ngày 4-5, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM sẽ phổ biến số liệu tổng hợp về số lượng nguyện vọng 1 học sinh đăng ký vào từng trường THPT.
Trong khoảng thời gian từ 4 đến 8-5-2026, học sinh có thể thay đổi nguyện vọng đăng ký dự thi lớp 10 (thực hiện trực tuyến).
Tuy nhiên, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cho biết hệ thống chỉ cho phép thay đổi nguyện vọng hoặc thứ tự nguyện vọng, chứ không được phép thêm mới hoặc loại bỏ thí sinh ra khỏi danh sách đăng ký dự thi ở giai đoạn 1 (ví dụ giai đoạn 1 không đăng ký thi lớp 10 chuyên thì lúc này cũng không được phép đăng ký thêm).
Được biết kỳ thi vào lớp 10 ở TP.HCM sẽ diễn ra ngày 1 và 2-6-2026. Thí sinh được đăng ký 3 nguyện vọng vào lớp 10 ở các trường THPT bình thường, 2 nguyện vọng vào lớp 10 chuyên và 3 nguyện vọng vào lớp 10 tích hợp.
