Từ Paris đến Copenhagen, từ Madrid đến Brussels – những cái tên vốn được nhắc đến như biểu tượng quyền tự do cá nhân, tự do ngôn luận – cũng đang ngồi lại phác thảo các đạo luật hạn chế quyền truy cập mạng xã hội của trẻ em.
Kênh truyền hình France24 tháng 12 năm ngoái đã kể lại câu chuyện đau lòng của một người phụ nữ Pháp có con trai tên Clement. Sau khi đọc tin tức về lệnh cấm mang tính bước ngoặt ở Úc, bà đã chính thức khởi kiện một số nền tảng mạng xã hội như Tiktok và Meta, với cáo buộc thuật toán của họ kích động và đẩy con bà đến cái chết.
Bà nghẹn ngào chia sẻ với Hãng tin AFP rằng phần lớn các video đề xuất cho Clement đều mang thông điệp: sự tồn tại của cậu bé không có ý nghĩa gì trên cuộc đời này.
Không chỉ trường hợp Clement, gia đình các đứa trẻ khác ở Essex, Anh cũng trải qua bi kịch tương tự. Theo trang Business Wire, chỉ trong vòng hơn một tháng thử thách nguy hiểm “Blackout Challenge” lan truyền trên TikTok đã cướp đi sinh mạng bốn đứa trẻ sau khi khuyến nghị chúng thực hiện hành động tự hại bản thân.
Đầu năm 2025, bốn gia đình này đã đồng loạt khởi kiện TikTok, cáo buộc thuật toán của họ cố tình đẩy nội dung nguy hiểm đến trẻ em để đổi thời gian tương tác và lợi nhuận quảng cáo.
Những câu chuyện khác nhau nhưng đều chung quy là những “giọt nước tràn ly”, là hồi chuông cảnh tỉnh hàng triệu gia đình châu Âu nói riêng và cả thế giới nói chung về hiểm họa núp bóng công nghệ.
Trên bàn nghị trường ngày 18-11-2025, nhiều nghị sĩ, phần lớn thuộc Đảng Phục hưng của Tổng thống Emmanuel Macron, đã quyết định đề xuất dự luật cấm các nền tảng trực tuyến cung cấp bất kỳ “dịch vụ mạng xã hội nào cho trẻ vị thành niên dưới 15 tuổi” kể từ ngày 1-9-2026.
Đề xuất cũng nhằm mở rộng lệnh cấm sử dụng điện thoại di động hiện hành – vốn áp dụng từ cấp mẫu giáo đến trung học cơ sở (được Pháp ban hành năm 2018) – sang cả cấp trung học phổ thông.
Ngày 27-1-2026, trong một phiên họp kéo dài vào tối muộn, Hạ viện Pháp chính thức thông qua dự luật với tỉ lệ 130 phiếu thuận trên 21 phiếu chống. Trong bài đăng trên X, Tổng thống Macron ca ngợi đây là “bước tiến lớn” để bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên Pháp. Một cuộc khảo sát của Harris Interactive năm 2024, được kênh Al Jazeera dẫn lại, cho thấy 73% người dân Pháp ủng hộ lệnh cấm này.
Tại Anh, tháng 1-2026 Thượng viện cũng bỏ phiếu ủng hộ sửa đổi Dự luật về phúc lợi trẻ em và trường học của chính phủ, với tỉ lệ 261 phiếu thuận trên 150 phiếu chống. Nếu được Hạ viện thông qua, bản sửa đổi này sẽ yêu cầu các nền tảng mạng xã hội phải thực hiện các biện pháp kiểm tra độ tuổi “hiệu quả cao” trong vòng 12 tháng, để đảm bảo không người dùng nào dưới 16 tuổi có thể truy cập.
Bức tranh tương tự đang được phác thảo ở nhiều nơi khắp châu Âu. Theo Euronews, tháng 11-2025 Chính phủ Đan Mạch chính thức công bố thỏa thuận giữa các đảng về việc ban hành lệnh cấm mạng xã hội cho trẻ dưới 15 tuổi.
Cùng lúc, Bồ Đào Nha đã thông qua dự luật trong cuộc bỏ phiếu lần thứ nhất. Tây Ban Nha tuyên bố sẽ tiến tới thực hiện lệnh cấm, đồng thời yêu cầu triển khai các hệ thống xác minh độ tuổi.
Ngoài ra, Slovenia, Phần Lan, Ý và Hy Lạp cho biết họ cũng đang nghiêm túc xem xét lệnh cấm mạng xã hội tương tự Canberra. Đáng chú ý, Đức – quốc gia được nhận xét thận trọng trong lập pháp – cũng đã lập ủy ban nghiên cứu, dự kiến trình bày báo cáo vào mùa thu 2026.
Nhìn từ bề nổi, không ngạc nhiên khi có những câu hỏi đặt ra rằng tại sao Pháp – “cái nôi” của Tuyên ngôn Nhân quyền và dân quyền, hay Đan Mạch – nơi thường xuyên dẫn đầu các bảng xếp hạng chỉ số tự do báo chí và hạnh phúc… lại là những nước đầu tiên ở châu Âu dựng lên các rào cản pháp lý?
Các nhà lập pháp khi soạn thảo luật cũng đã phần nào trả lời được câu hỏi này. Nghị sĩ Laure Miller, người trình dự luật cấm trẻ em dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội ở Pháp, phát biểu trước Hạ viện rằng luật này “thiết lập một ranh giới rõ ràng trong xã hội và khẳng định mạng xã hội không phải là vô hại”: “Trẻ em của chúng ta đọc ít hơn, ngủ ít hơn và đang so sánh bản thân với người khác nhiều hơn. Đây mới chính là cuộc chiến vì những tư tưởng tự do”.
Nghị sĩ Thierry Perez đến từ phe cực hữu cũng ủng hộ dự luật, bởi theo ông, đây là phản ứng trước một “tình trạng khẩn cấp về sức khỏe”, đồng thời đặt câu hỏi: liệu tự do trên thế giới ảo có phải tự do thực sự? “Mạng xã hội cho phép mọi người tự do thể hiện bản thân nhưng cái giá phải trả cho con cái chúng ta là gì?”, ông nói.
Các nhà lập pháp châu Âu lập luận đây không phải kiểm duyệt ngôn luận mà là bảo vệ đối tượng dễ bị tổn thương trước một sản phẩm được thiết kế có chủ đích gây nghiện. Cuộn vô tận (infinite scroll) hay tự động phát (autoplay) – những tính năng này được các ủy ban Nghị viện châu Âu mô tả là “thực hành gây nghiện có chủ đích” nhắm vào não bộ đang phát triển của trẻ.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đặt vấn đề rằng cấm trẻ em dưới 15-16 tuổi dùng mạng xã hội không khác gì việc cấm bán rượu hay thuốc lá cho trẻ vị thành niên. “Tất cả chúng ta đều đồng ý rằng thanh thiếu niên nên đạt đến một độ tuổi nhất định trước khi hút thuốc, uống rượu hoặc tiếp cận nội dung dành cho người lớn. Điều tương tự cũng có thể áp dụng cho mạng xã hội” – bà phân tích.
Đồng quan điểm, nghị sĩ Christel Schaldemose của Đan Mạch – người bảo trợ nghị quyết bảo vệ trẻ em trực tuyến tại Nghị viện châu Âu – tuyên bố: “Chúng ta đang vạch ra một ranh giới. Chúng ta đang nói rõ ràng với các nền tảng: dịch vụ của các anh không được thiết kế cho trẻ em. Và thí nghiệm của các anh sẽ kết thúc tại đây”.
Theo nhận định của Công ty truyền thông ALM Corp, xu hướng này ở châu Âu là kết quả tất yếu của nhiều yếu tố.
Thứ nhất, đây là cơ hội để nhà nước thực thi quyền lực thực chất trong việc tăng cường kiểm soát Big Tech sau nhiều cam kết mơ hồ của họ. Thứ hai, mô hình mang tính bước ngoặt ở Úc đã trở thành một điểm tham chiếu quan trọng cho các nhà lập pháp trên khắp thế giới.
Thứ ba, châu Âu đang sở hữu nhiều cơ sở hạ tầng pháp lý và kỹ thuật mạnh hơn. Ủy ban châu Âu cũng đang xây dựng một khuôn khổ xác minh độ tuổi bảo vệ quyền riêng tư, hướng đến cơ chế thực thi thống nhất cho các quốc gia thành viên. Thứ tư, và quan trọng nhất, là sự ủng hộ mạnh mẽ của công chúng đối với các biện pháp cứng rắn này.
Mỗi quốc gia châu Âu hiện có một lộ trình riêng, phản ánh đặc thù pháp lý, kỹ thuật và văn hóa, tuy nhiên tất cả đều có một đích đến là đặt trọng tâm vào trách nhiệm của các nền tảng công nghệ trong việc để lọt nội dung độc hại đến tay trẻ em.
Câu hỏi không còn là liệu châu Âu có nên hành động hay không, mà là hành động như thế nào để vừa bảo vệ thế hệ tương lai vừa không đánh mất những giá trị tự do mà họ đã mất hàng thế kỷ để xây dựng.
Sáng 9-7, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM tổ chức hội thảo "Xu hướng ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) cho đô thị thông minh". Các báo cáo viên đến từ nhiều trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.
Bà Đặng Thị Kim Nhung - Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM - phân tích dựa trên cơ sở dữ liệu sáng chế quốc tế WIPS Global, đến hết tháng 4-2026 thế giới ghi nhận 29.422 sáng chế về công nghệ AI cho đô thị thông minh đã được đăng ký bảo hộ.
Trong 7 lĩnh vực đô thị thông minh, đời sống thông minh có số lượng sáng chế cao nhất với 10.871 sáng chế, nổi bật ở y tế thông minh, chẩn đoán và theo dõi sức khỏe.
Các nhóm tiếp theo gồm kinh tế thông minh, dịch chuyển thông minh, năng lượng thông minh, môi trường thông minh, quản trị thông minh và dân cư thông minh.
Theo bà Nhung, những lĩnh vực này đều gắn với áp lực vận hành của một đô thị lớn như TP.HCM. Ở nhóm dịch chuyển thông minh, các sáng chế tập trung vào điều hành giao thông, tối ưu lưu lượng, logistics, cảng, chuỗi cung ứng, điều phối tuyến đường và bãi đỗ xe.
Ở nhóm năng lượng thông minh, các hướng nổi bật gồm dự báo phụ tải, lưới điện thông minh, giám sát tiêu thụ điện, chiếu sáng thông minh và sạc xe điện.
Ở nhóm môi trường thông minh, AI được quan tâm trong quan trắc không khí, nước, ô nhiễm môi trường, dự báo thiên tai, xử lý rác thải và nước thải.
Về công nghệ, học máy vẫn là nhóm kỹ thuật dẫn đầu với 18.565 sáng chế. Tuy nhiên, nhiều nhóm phục vụ trực tiếp cho điều hành đô thị cũng tăng nhanh như phân tích dự báo, lập kế hoạch - lập lịch, biểu diễn tri thức và suy luận, trí tuệ nhân tạo phân tán.
PGS.TS Phạm Trần Vũ - Phó hiệu trưởng Trường đại học Bách khoa TP.HCM - cho rằng một đô thị thông minh cần được vận hành trên nền tảng điều hành thống nhất còn gọi là hệ điều hành đô thị.
Theo ông, các ứng dụng giao thông, y tế, năng lượng hay AI đều khai thác năng lực chung của nền tảng điều hành. Nếu các ứng dụng phát triển rời rạc, thành phố có thể có nhiều công cụ thông minh nhưng thiếu năng lực điều hành thống nhất.
TP.HCM đã có một số bước chuẩn bị quan trọng như trung tâm dữ liệu tập trung, kế hoạch đầu tư Trung tâm Tính toán cho AI và nhiều chính sách liên quan.
AI cũng đã được ứng dụng ở một số lĩnh vực cụ thể như giao thông, an ninh công cộng, y tế và dự báo chất lượng không khí.
"Vấn đề là các ứng dụng này cần được tích hợp sâu hơn vào hệ thống điều hành đô thị để dữ liệu từ nhiều lĩnh vực có thể hỗ trợ phân tích tình huống, dự báo rủi ro và đề xuất phương án xử lý", ông Vũ nhận định.
Ở tầng hành chính công, PGS.TS Ngô Minh Vũ - giảng viên cao cấp Đại học Kinh tế TP.HCM - nhấn mạnh với văn bản quản lý nhà nước, một câu trả lời sai căn cứ, trích nhầm bản hết hiệu lực hoặc hiểu sai chuỗi dẫn chiếu có thể dẫn tới tham mưu sai, ban hành sai.
Từ yêu cầu đó, nhóm nghiên cứu đề xuất mô hình trợ lý AI sử dụng kiến trúc Graph RAG đa tác tử. Hệ thống không dừng ở việc tìm đoạn văn gần giống câu hỏi mà dựng đồ thị tri thức để nối văn bản, điều khoản, phụ lục, thuật ngữ, bảng biểu, bản cũ và bản mới.
Cơ quan quản lý còn cần lớp tri thức hành chính giúp xử lý đúng quy định, đúng thẩm quyền, đúng biểu mẫu và đúng phiên bản văn bản.
"Khi dữ liệu đô thị được kết nối với hạ tầng tri thức có kiểm chứng, AI có thể hỗ trợ thành phố ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn và gần hơn với nhu cầu thực tế của người dân, ông Vũ nói.
Trên sàn Bitget chiều 9/7, tiền ảo Pi được niêm yết ở mức 0,0963 USD mỗi đồng, giảm hơn 10% so với mức 0,11 USD của ngày 8/7 và chưa có dấu hiệu hồi phục. Đây cũng là "đáy" mới được thiết lập kể từ khi Pi Network mở mạng, cách xa mức đỉnh 3 USD năm ngoái.
Dự án Pi Network được đánh giá đang trải qua những ngày ảm đạm sau Pi2Day (28/6) - cột mốc được cộng đồng mong chờ vì đội ngũ nòng cốt Pi Core Team (PCT) thường ra thông báo quan trọng hoặc cập nhật tính năng đột phá. Thực tế, PCT đã triển khai một số tính năng như Pi Sign-in giúp đăng nhập nhanh hay PiVerify hỗ trợ xác thực và bảo mật.
"Những tính năng đó không đột phá và cũng không giúp ích gì thêm cho dự án", Hoàng Anh, quản trị viên nhóm Facebook về Pi Network với hơn 200.000 thành viên, nhận xét. "Chưa kể lượng token mới liên tục đổ vào gây 'loãng' thị trường".
Kể từ 28/6, Pi đã trải qua hai cú sập vào ngày 7/7 (từ 0,1145 xuống 0,102 USD mỗi đồng) và ngày 9/7. Trên một số sàn tiền số quốc tế, khối lượng giao dịch chỉ vài trăm nghìn đến vài triệu USD - thấp hơn nhiều so với mức hàng chục triệu USD mỗi ngày năm ngoái.
Trước đó, theo Hoàng Anh, số lượng thành viên tạo chủ đề thảo luận trên nhóm mà anh quản lý hiện giảm 80% so với những năm trước. Trên Facebook, nhiều hội nhóm về Pi Network thậm chí đổi tên để hoạt động với nội dung khác, trong khi những nhóm đang tồn tại không còn được thảo luận sôi nổi.
Theo Market Periodical, không như Solana hay Ethereum, người nắm giữ Pi "không có tiếng nói" trong các hoạt động. Tổ chức Pi Foundation thành lập năm 2025 đang giữ hàng tỷ token trong hàng trăm ví, tạo rủi ro tập trung hóa.
Pi Network ra đời năm 2019, được cho là giúp người tham gia sở hữu tiền ảo miễn phí bằng cách vào ứng dụng trên điện thoại "bấm tia sét" để điểm danh mỗi ngày. Việt Nam là một trong những thị trường có nhiều người tham gia "đào Pi". Dự án gây tranh cãi khi gần 6 năm mới "mở mạng" vào tháng 2/2025, tức cho phép người dùng di chuyển Pi sang các nền tảng khác để trao đổi. Dù vậy, Pi Network vẫn bị đánh giá là một dự án blockchain chưa hoàn chỉnh, chưa có hợp đồng thông minh (smart contract), thử thách sự kiên nhẫn của người chơi.
Bloomberg cho biết hôm 10.7, một số thượng nghị sĩ đảng Dân chủ đã kêu gọi điều tra các dự án tiền mã hóa của Tổng thống Donald Trump có gây ra rủi ro cho an ninh quốc gia hay không.
Trước đó, bản kê khai tài chính của ông Trump gây ra nhiều tranh cãi khi có hơn 1 tỉ USD lợi nhuận từ các dự án tiền mã hóa. Trong tuyên bố chung hôm 10.7, các thành viên cấp cao của một số ủy ban ở Thượng viện đã kêu gọi điều tra chính thức.
"Những tiết lộ này làm gia tăng lo ngại về việc Tổng thống thúc đẩy Quốc hội thông qua luật có lợi cho chính ngành công nghiệp mà ông đang kiếm lời", Bloomberg dẫn lời các thượng nghị sĩ.
Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly nói tuyên bố chung này là "lời lẽ sáo rỗng quen thuộc". Bà Kelly khẳng định: "Không có xung đột lợi ích nào". Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh các nhà lập pháp tiếp tục thảo luận về Đạo luật CLARITY, mang tính bước ngoặt nhằm điều chỉnh thị trường tiền mã hóa.
Tuần qua, thị trường tiền mã hóa nói chung và Bitcoin (BTC) nói riêng đã trải qua nhiều biến động lớn. Tháng 7 thường được xem là tháng có hiệu suất giao dịch tốt nhất của Bitcoin, tuy nhiên các nhà đầu tư vẫn giữ tâm lý thận trọng.
Tính đến 7 giờ 20 ngày 12.7, mỗi Bitcoin được giao dịch quanh mốc 63.937 USD, tăng 1,26% trong vòng 7 ngày qua. Trong tuần, BTC liên tục rung lắc mạnh quanh vùng giá 61.000 - 64.000 USD.
Thị trường bắt đầu phục hồi nhẹ khi Bitcoin giao dịch quanh mốc 63.000 USD hôm 6.7. Liên quan đến khoản lời tỉ USD của Tổng thống Trump, The New York Times dẫn báo cáo của công ty phân tích Nansen cho thấy tính đến cuối tháng 6, gần 1 triệu người mua memecoin của Tổng thống Trump đang lỗ khoảng 3,81 tỉ USD.
"Ông Trump kiếm được lợi nhuận bất kể giá trị memecoin tăng hay giảm. Ông thu lời mỗi khi có ai đó giao dịch token này và liên tục quảng bá dự án tới những người theo dõi trên Truth Social", The New York Times bình luận.
Đến ngày 7.7, Bitcoin bất ngờ tăng vọt lên trên 64.000 USD, bất chấp thông tin Strategy, công ty đại chúng nắm giữ Bitcoin lớn nhất thế giới, đã bán 3.588 BTC, trị giá khoảng 216 triệu USD.
Tuy nhiên, Bitcoin không giữ được đà tăng giá, nhanh chóng quay về vùng 63.000 USD khi thị trường chứng khoán Mỹ suy yếu. Cổ phiếu các công ty sản xuất chip dẫn đầu đợt bán tháo.
Đến ngày 9.7, giá Bitcoin lao dốc mạnh xuống vùng 61.000 USD khi căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông leo thang. Nhiều dự báo cho thấy BTC có thể quay về dưới 60.000 USD. Chỉ một ngày sau đó, tiền mã hóa giá trị nhất thế giới phục hồi lại mốc 63.000 USD. Theo CryptoQuant, xu hướng này nên được xem là đà điều chỉnh trong thị trường giảm giá hơn là đảo chiều xu hướng. Yếu tố mùa vụ vẫn chi phối diễn biến thị trường trong tháng 7. Vào những chu kỳ giảm giá năm 2018 và 2022, Bitcoin thường tăng giá trong tháng 7.
Trong một bài đăng trên blog hôm 10.7, CryptoQuant cho rằng sự tăng giá của Bitcoin trong tháng 7 là nhờ các "cá voi" (nhà đầu tư lớn) tại Mỹ. Cụ thể, Coinbase Premium cho thấy lực mua đang giành lại ưu thế. "Chỉ số Coinbase Premium cho cả BTC và ETH vẫn ở mức âm, nhưng cả hai đã bật tăng trở lại từ mức thấp cục bộ", nhà phân tích Burak Kesmeci cho biết.
