Mỗi khi vào mùa, quả vải gần như xuất hiện khắp các khu chợ và siêu thị. Loại quả này được nhiều người yêu thích nhờ phần thịt mọng nước, thơm ngọt và dễ ăn. Theo y học hiện đại, thịt quả vải có nhiều nước, glucose, protein, chất béo, vitamin C (trung bình có 40mg vitamin C trong 100g thịt quả), vitamin A, B, acid citric, đồng, sắt, kali phòng bệnh tim mạch, ung thư…
Trong đó, vitamin C ngăn ngừa dấu hiệu lão hóa, cải thiện sức khỏe làn da, tốt cho tóc, tăng cường miễn dịch. Các khoáng chất như kali, sắt, đồng, phốt pho, mangan cải thiện sức khỏe tim mạch, hạ huyết áp, thiếu máu.
Tuy nhiên, đằng sau vị ngon đặc trưng ấy là hàm lượng đường tự nhiên khá cao. Nếu ăn quá nhiều hoặc ăn không phù hợp với thể trạng, quả vải có thể khiến cơ thể gặp nhiều phản ứng bất lợi. Dưới đây là những nhóm người nên hạn chế ăn vải hoặc cần kiểm soát khẩu phần kỹ hơn bình thường.
Người mắc tiểu đường hoặc có đường huyết không ổn định: Vải chứa nhiều glucose và fructose – hai loại đường tự nhiên có thể làm đường huyết tăng nhanh nếu ăn với số lượng lớn.
Đặc biệt, việc ăn nhiều vải khi bụng đói dễ khiến cơ thể phản ứng mạnh hơn, nhất là ở người đang gặp vấn đề về chuyển hóa đường. Một số người sau khi ăn quá nhiều có thể xuất hiện cảm giác khát nước, choáng váng hoặc mệt mỏi bất thường.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng người bị tiểu đường không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn quả vải, nhưng chỉ nên ăn lượng nhỏ và ưu tiên dùng sau bữa ăn chính. Những người đang sử dụng thuốc kiểm soát đường huyết hoặc insulin càng cần thận trọng hơn để tránh làm chỉ số đường máu biến động mạnh.
Người thường xuyên nóng trong, nổi mụn hoặc nhiệt miệng: Không ít người gặp tình trạng nổi mụn, táo bón hoặc khô miệng sau khi ăn nhiều vải liên tục vài ngày.
Theo quan niệm Đông y, vải thuộc nhóm trái cây có tính nóng. Khi kết hợp với thời tiết oi bức mùa hè và lượng đường cao trong quả, cơ thể dễ bị “bốc nhiệt” hơn bình thường.
Những người có cơ địa nóng trong, dễ nổi mụn hoặc đang bị nhiệt miệng thường cảm nhận rõ tình trạng này hơn. Nếu đang bị viêm lợi, nhiệt miệng hoặc mụn viêm kéo dài, nên hạn chế ăn nhiều vải cùng lúc. Ngoài ra, khi ăn vải nên uống đủ nước và tăng cường rau xanh để giúp cơ thể cân bằng tốt hơn.
Người bị thủy đậu: Vải có tính nóng, dễ gây phong nhiệt, làm tăng nguy cơ bội nhiễm và biến chứng ở người bị thủy đậu. Ngoài ra, vải có thể gây mất cân bằng cơ thể, dẫn đến nhiệt miệng, nóng trong, nổi mụn, làm bệnh thêm trầm trọng và ảnh hưởng thẩm mỹ.
Người thừa cân hoặc đang giảm cân: Nhiều người cho rằng trái cây luôn phù hợp với chế độ ăn kiêng, nhưng điều này không hoàn toàn đúng với quả vải.
Do có vị ngọt đậm nên lượng đường và calo trong vải không hề thấp. Nếu ăn liên tục nhiều quả trong lúc xem phim, trò chuyện hoặc ăn vặt, tổng năng lượng nạp vào cơ thể có thể tăng lên đáng kể mà người ăn không nhận ra.
Đây cũng là lý do nhiều chuyên gia khuyên người đang giảm cân nên ăn vải với lượng vừa phải, không nên dùng thay bữa ăn hoặc uống thêm các loại nước vải pha nhiều đường.
Người có hệ tiêu hóa kém: Ăn quá nhiều vải trong thời gian ngắn có thể khiến một số người bị đầy bụng, khó tiêu hoặc cảm giác nóng rát vùng dạ dày.
Đặc biệt, người có hệ tiêu hóa yếu thường dễ bị khó chịu hơn nếu ăn vải lúc đói. Một số trường hợp còn xuất hiện tiêu chảy hoặc buồn nôn khi ăn quá nhiều trong cùng một thời điểm. Để hạn chế ảnh hưởng đến tiêu hóa, nên ăn vải sau bữa ăn nhẹ và tránh kết hợp cùng nhiều món quá ngọt khác.
Người mắc bệnh tự miễn dịch: Vải giàu vitamin C và chất chống oxy hóa mạnh, nhưng với người mắc bệnh tự miễn (như lupus, viêm khớp dạng thấp, đa xơ cứng), ăn nhiều vải có thể làm tăng triệu chứng, khiến hệ miễn dịch tấn công tế bào lành, gây tổn thương cơ thể.
Trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai: Vải là loại quả được nhiều trẻ yêu thích vì dễ ăn và có vị ngọt hấp dẫn. Tuy nhiên, cơ thể trẻ nhỏ nhạy cảm hơn với lượng đường cao nên nếu ăn quá nhiều dễ gặp tình trạng nóng trong hoặc rối loạn tiêu hóa.
Với phụ nữ mang thai, vải không nằm trong nhóm thực phẩm phải kiêng tuyệt đối, nhưng việc ăn quá nhiều có thể khiến cơ thể nóng hơn, dễ mệt mỏi hoặc ảnh hưởng đến đường huyết thai kỳ.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ chỉ nên ăn lượng vừa phải, chia nhỏ khẩu phần và không nên ăn liên tục nhiều ngày.
Khi cho trẻ ăn vải, người lớn cũng cần bỏ hạt cẩn thận để tránh nguy cơ hóc nghẹn.
Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền (Bộ Y tế) vừa có công văn gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường công tác tuyên truyền, cảnh báo người dân đối với hoạt động quảng cáo khám bệnh, chữa bệnh và các sản phẩm y dược cổ truyền.
Theo Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền, trong thời gian gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội và môi trường internet xuất hiện nhiều nội dung quảng cáo khám bệnh, chữa bệnh, giới thiệu phương pháp điều trị, tư vấn sức khỏe, bán thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền không đúng quy định, thổi phồng công dụng, gây hiểu nhầm cho người dân;
Một số trường hợp tổ chức khám bệnh, chữa bệnh khi chưa được cấp phép hoặc người hành nghề chưa đủ điều kiện theo quy định của pháp luật, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và quyền lợi của người dân.
Để tăng cường công tác quản lý Nhà nước trong lĩnh vực y, dược cổ truyền; bảo đảm quyền lợi và an toàn cho người dân khi tiếp cận các dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, sử dụng thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền, Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương:
Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến tới các tổ chức, cá nhân trên địa bàn các quy định của pháp luật về hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, quảng cáo, sản xuất, kinh doanh thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền để các tổ chức, cá nhân hoạt động đúng quy định của pháp luật.
Cập nhật, công khai thường xuyên các thông tin về giấy phép hoạt động, danh sách người hành nghề, phạm vi chuyên môn được cấp phép trên cổng thông tin điện tử, các phương tiện truyền thông của Sở Y tế và hướng dẫn người dân tra cứu, lựa chọn các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, các cơ sở kinh doanh thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền đã được cơ quan có thẩm quyền cấp phép theo quy định.
Cùng với đó, đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền nhằm khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác đối với các nội dung quảng cáo dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền trên mạng xã hội, các nền tảng trực tuyến và môi trường internet có dấu hiệu vi phạm quy định của pháp luật như:
Quảng cáo cam kết điều trị khỏi hoàn toàn bệnh; quảng cáo quá mức về hiệu quả điều trị; sử dụng hình ảnh, danh nghĩa lương y, bác sĩ, cơ sở y tế không đúng sự thật; tổ chức khám bệnh, chữa bệnh khi chưa được cấp phép; kê đơn, bán thuốc, tư vấn điều trị không đúng quy định...,
Tuyên truyền để người dân phân biệt thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu với thực phẩm bảo vệ sức khỏe/thực phẩm chức năng; lưu ý thực phẩm bảo vệ sức khỏe không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Đa dạng hóa hình thức thông tin, tuyên truyền thông qua các kênh chính thống tại địa phương nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng nhận diện thông tin y tế sai lệch cho người dân.
Tăng cường tiếp nhận thông tin phản ánh, tố giác của người dân đối với các tổ chức, cá nhân có dấu hiệu vi phạm liên quan đến hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, quảng cáo, sản xuất, kinh doanh thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền; phối hợp với các cơ quan chức năng tại địa phương để kiểm tra, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Chỉ đạo các cơ sở hoạt động trong lĩnh vực y dược cổ truyền trên địa bàn thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, kinh doanh thuốc và các sản phẩm y học cổ truyền, đặc biệt là công tác quảng cáo, không quảng cáo sai sự thật, gây hiểu nhầm cho người dân.
Gáo là loài cây mọc hoang ở khe suối, chân đồi, từng gắn với hàng rào quê xưa nhưng nay lại "lên đời" thành đặc sản được nhiều người săn tìm.
Loại quả này trước đây ít được chú ý, nhưng những năm gần đây, quả gáo dần trở thành đặc sản được săn tìm nhờ có thể dùng làm thực phẩm lẫn vị thuốc dân gian.
Mỗi năm vào khoảng tháng 11, khi vào mùa chín rộ, những trái gáo vỏ sần sùi lại "gây sốt" trên chợ mạng, thu hút nhiều người đặt mua để thưởng thức. Loại quả này có hình tròn, bề ngoài dễ khiến nhiều người nhầm với chôm chôm non, nhưng khi bổ ra lại lộ phần ruột vàng ươm như dứa. Gáo hiện có hai loại phổ biến là gáo vàng và gáo trắng, mỗi loại mang đặc điểm hình dáng riêng biệt.
Lúc còn xanh, trái gáo sẽ có vị hơi chát nhưng khi chín thì trái chuyển sang màu vàng ươm, ăn có vị chua chua ngọt ngọt đặc trưng. Khi ăn, người ta có thể chấm với muối ớt, ngoài ra loại trái này dùng để kho cá rất ngon và hấp dẫn. Món cá kho gáo là đặc sản nổi tiếng ở vùng đất Ninh Bình mà ai cũng muốn được một lần thưởng thức.
Cách nấu cá kho gáo khá đơn giản nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ. Gáo chọn quả vừa chín tới, rửa sạch rồi thái lát mỏng. Cá làm sạch, ướp gia vị cho thấm. Khi kho, xếp một lớp gáo dưới đáy niêu, tiếp đến là lớp cá, rồi lại xen kẽ gáo và cá cho đến hết, sau đó nêm nếm vừa ăn và thêm chút nước. Đun nhỏ lửa đến khi nước cạn sánh, cá mềm, thấm vị là hoàn thành. Thành phẩm có màu sắc đẹp mắt, hương thơm đặc trưng, vị chua thanh hòa quyện cùng vị béo và mặn, ăn rất "đưa cơm".
Từng là loại cây tìm thấy mọc dại ở khe suối giờ đây, loại quả dân dã này đã "lên đời" thành đặc sản lạ, xuất hiện nhiều ở các thành phố. Trên chợ mạng và các khu chung cư, trái gáo được rao bán với giá khoảng 100.000 – 120.000 đồng/kg, thu hút không ít người tìm mua để thưởng thức và trải nghiệm hương vị mới lạ. Món cá kho gáo vì thế cũng dần được biết đến rộng rãi hơn, trở thành đặc sản đặc trưng của ẩm thực địa phương.
Không chỉ có giá trị ẩm thực, cây gáo còn được dân gian ghi nhận với một số công dụng hỗ trợ sức khỏe. Theo kinh nghiệm truyền lại, phần vỏ gáo được cho là có tác dụng hỗ trợ hạ sốt, đồng thời được sử dụng trong một số bài thuốc dân gian liên quan đến tiêu hóa, xơ gan cổ trướng hay các vết thương nhiễm khuẩn.
15h, lên chiếc thuyền của người họ hàng, anh Tuấn Anh (sống ở đảo Thanh Lân, đặc khu Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh) hướng ra khơi, chuẩn bị cho một buổi đi câu mực.
Thời điểm này, ở Quảng Ninh vào mùa mực ống. Từ tháng 3 đến tháng 9 Âm lịch hàng năm, mực có chất lượng ngon với thân dày, ngọt thịt và nhiều trứng.
Gần 21h, đang thong dong câu mực giữa biển, người đàn ông ngạc nhiên khi chứng kiến hàng vạn con cá nhỏ bất ngờ nhảy loạn xạ bên mạn thuyền.
"Một số con bật lên khỏi mặt nước trước, sau đó hàng loạt con cá cùng nhảy lên tạo nên âm thanh rì rào thú vị. Đây là lần đầu tiên tôi được chứng kiến hình ảnh này ở khoảng cách gần như vậy", anh Tuấn Anh nói với phóng viên Dân trí.
Đoạn video ghi lại cảnh hàng vạn con cá lao lên khỏi mặt nước nhận về nhiều lượt tương tác trên mạng xã hội.
Theo anh Tuấn Anh, trong đêm tối, ngư dân thường thắp đèn để thu hút các con mực. Đàn cá sống xung quanh cũng bị hấp dẫn nên bơi về phía ánh sáng.
"Khi có ánh sáng chiếu xuống, các con cá nhỏ có thể bị cá lớn săn mồi tấn công, chúng hoảng loạn nhảy lên khỏi mặt nước", người đàn ông này nhận định.
Một số ngư dân có kinh nghiệm đi biển lâu năm cho rằng, môi trường biển ban đêm thường là bóng tối. Khi có ánh sáng mạnh và đột ngột từ thuyền hắt xuống làm thay đổi môi trường. Cá bị chói mắt và mất định hướng, chúng thường phản xạ tự vệ bằng cách nhảy lên khỏi mặt nước.
Được biết, loại cá nhảy loạn xạ trong video do anh Tuấn Anh quay được là cá nhám nhỏ. Cá nhám còn có tên khác là cá nghéo hay cá chèo bẻo, sống ở tầng đáy hoặc gần mặt biển.
Chúng có khứu giác rất phát triển, là họ hàng với cá mập nhưng kích thước nhỏ hơn. Thịt cá nhám chắc, trắng, ít xương, thích hợp nấu canh chua hoặc nướng. Giá bán loại cá này khoảng 150.000 đồng - 360.000 đồng/kg tuỳ kích thước.
Trước đây, trên thế giới, có nhiều trường hợp cá bất ngờ nhảy loạn xạ lên khỏi mặt hồ.
Cụ thể, hồi năm 2022, sau trận mưa lớn, hàng trăm con cá đã bất ngờ nhảy lên khỏi hồ nước Đàm Ninh (tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc). Cảnh tượng kỳ lạ và hiếm thấy xảy ra khi du khách đang ngồi trên thuyền dạo quanh hồ.
Người quay đoạn video cho rằng, những con cá bị cạn oxy khi trời mưa nên chúng tập trung lên sát mặt hồ để lấy oxy phía trên. Khi thuyền đi qua, cá sợ hãi nên nhảy khỏi mặt nước.
Cá cũng có thể nhảy lên khỏi hồ khi môi trường quá bẩn, chứa nhiều rác hoặc lá cây che kín khiến chúng khó hô hấp.
