Truyền thông quốc tế hôm qua đưa tin trong bài phát biểu tại Nhà Trắng, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thông báo siết chặt các biện pháp cấm vận đối với ngành dầu mỏ của Iran. Theo đó, Washington khởi động chiến dịch mang tên “Cơn thịnh nộ kinh tế”, mà ông Bessent nói sẽ gây tác động đến tài chính Iran “tương đương một chiến dịch ném bom”. Điểm cốt lõi của chiến lược này là kết hợp phong tỏa các cảng của Iran cùng với đe dọa áp cấm vận thứ cấp lên bất kỳ quốc gia hoặc ngân hàng nước ngoài nào tiếp nhận dòng tiền từ dầu mỏ của nước CH Hồi giáo.
Chiến lược mới nhất nhằm gia tăng sức ép trực tiếp lên Iran trong bối cảnh các quan chức chính quyền Tổng thống Donald Trump cho rằng các diễn biến sau lệnh ngừng bắn và phong tỏa cảng biển Iran ở eo biển Hormuz đang có lợi cho Mỹ. CNN hôm qua dẫn lời nhà phân tích kỳ cựu Miad Maleki từ Quỹ Bảo vệ các nền dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ, đánh giá lệnh phong tỏa kết hợp cấm vận của Mỹ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động xuất khẩu của Tehran, từ đó giáng thêm đòn vào nền kinh tế Iran, điều mà các cuộc oanh tạc quân sự khó sánh bằng.
Dù vậy, giới quan sát cũng nêu ra những rủi ro mà lệnh cấm vận mới nhất có thể “dội ngược” lại nền kinh tế Mỹ. Ông Daniel Pickard, luật sư chuyên về luật thương mại quốc tế tại Công ty luật Buchanan Ingersoll & Rooney (Mỹ), cho rằng việc áp cấm vận thứ cấp có thể dẫn đến “phản ứng tiêu cực về ngoại giao và kinh tế” từ các đồng minh, gây tổn hại nỗ lực xây dựng liên minh chống Tehran. “Nhiều đối tác thương mại của Mỹ đã công khai phản đối cuộc xung đột tại Iran. Hầu hết chuyên gia nắm về các lệnh cấm vận đều đồng tình rằng biện pháp cấm vận kinh tế sẽ mang hiệu quả cao hơn khi có càng nhiều bên phối hợp tham gia”, ông Pickard nói với AP.
Theo CNN, một số nhà phân tích bảo thủ khi đánh giá tác động của lệnh phong tỏa đã nêu ra những kịch bản có phần “lý tính”, đó là thiệt hại kinh tế sẽ buộc giới lãnh đạo Tehran nhượng bộ trên bàn đàm phán. Thế nhưng, khả năng chịu đựng của Iran trước các đòn đánh kinh tế được xem là biến số khó đoán. Một số hãng truyền thông Mỹ đưa tin Tổng thống Trump ban đầu cho rằng cuộc tấn công của Mỹ – Israel có thể sớm kết thúc cuộc chiến, ngay cả trước khi Iran chính thức tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz.
Trước lệnh phong tỏa từ Mỹ, quân đội Iran cảnh báo sẽ ngăn chặn hoạt động vận tải ở vùng Vịnh. Hãng thông tấn Mehr ngày 16.4 dẫn lời chỉ huy thuộc quân đội Iran Ali Abdollahi tuyên bố: “Nếu Mỹ tiếp tục hành động gây mất an ninh cho tàu dầu và tàu thương mại Iran, lực lượng vũ trang Iran sẽ không cho phép bất kỳ hình thức xuất nhập khẩu nào tiếp diễn ở vịnh Ba Tư, biển Oman và biển Đỏ”.
Giờ đây, giới quan sát đang dõi theo kịch bản nào sẽ xảy ra trước. Đó là liệu áp lực của Mỹ lên Iran sẽ buộc Tehran sớm thay đổi hay lệnh phong tỏa kéo dài sẽ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng kinh tế, năng lượng toàn cầu, mà Mỹ cũng chịu tác động. Nếu kịch bản chuyển biến bất lợi cho Washington, uy tín chính trị của ông Trump và đảng Cộng hòa trước thềm bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 có thể giảm sút.
Trong nỗ lực trung gian hòa giải, Pakistan đã cử phái đoàn do Thống chế Asim Munir dẫn đầu đến Iran ngày 15.4. Theo Reuters, giới chức Iran cho biết chuyến thăm đã có hiệu quả trong việc giảm bớt khác biệt giữa các bên nhưng những bất đồng cơ bản vẫn tồn tại, bao gồm lập trường về chương trình hạt nhân của Iran.
Viết trên mạng xã hội X ngày 12.4, vào thời điểm phái đoàn Mỹ và Iran kết thúc đàm phán thỏa thuận hòa bình tại thủ đô Islamabad (Pakistan), người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết trong 2 ngày đàm phán, các bên đã thảo luận nhiều vấn đề chính. Trong đó bao gồm vấn đề eo biển Hormuz, hạt nhân, bồi thường chiến tranh, dỡ bỏ lệnh cấm vận và chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến chống lại Iran cũng như xung đột khu vực.
Truyền thông quốc tế sáng nay (12.4) đồng loạt đưa tin cuộc đàm phán Mỹ - Iran kết thúc mà không đạt được thỏa thuận, khiến triển vọng chấm dứt cuộc xung đột Trung Đông đến nay đã hơn 6 tuần vẫn còn bỏ ngỏ.
Về phía chính phủ Iran, ông Baghaei nhấn mạnh Iran quyết tâm sử dụng mọi công cụ, bao gồm cả ngoại giao, để bảo vệ lợi ích quốc gia và sự thịnh vượng của đất nước. “Với chúng tôi, ngoại giao là sự tiếp nối cuộc thánh chiến của những người bảo vệ đất nước Iran”, ông viết.
“Hôm nay (12.4) là một ngày bận rộn và dài đối với phái đoàn Iran tại Islamabad. Các cuộc đàm phán căng thẳng bắt đầu từ sáng 11.4 với nỗ lực trung gian hòa giải thiện chí của Pakistan đã giúp hai bên (Mỹ và Iran) trao đổi nhiều văn bản cũng như thông điệp. Sự mất mát to lớn của những bậc lãnh đạo vĩ đại, người thân yêu và đồng bào của chúng tôi khiến quyết tâm theo đuổi lợi ích và quyền lợi cho dân tộc Iran vững chắc hơn bao giờ hết”, theo ông Baghaei.
Quan chức ngoại giao Iran cho rằng thành công của tiến trình ngoại giao phụ thuộc vào sự nghiêm túc và thiện chí của phía đối lập, gồm việc ngừng đưa ra những yêu sách quá đáng và bất hợp pháp, cũng như chấp nhận các quyền và lợi ích hợp pháp của Iran.
Sau cuộc đàm phán, truyền thông Iran ngày đưa tin các yêu sách của Mỹ đã ngăn việc đạt được khuôn khổ chung. Theo Đài Press TV ngày 12.4, nhiều vấn đề khác nhau, trong đó có eo biển Hormuz, quyền hạt nhân là những điểm gây tranh cãi.
Hãng thông tấn Fars dẫn nguồn thạo tin với phái đoàn Iran tiết lộ Mỹ muốn lấy cớ để rời bàn đàm phán và Tehran chưa có kế hoạch cho vòng đàm phán kế tiếp. Trong khi đó, Hãng Tasnim đăng bản tin đề cập: “Đàm phán giữa các phái đoàn Iran và Mỹ vừa kết thúc cách đây ít lâu và theo những gì mô tả là tham vọng thái quá của Mỹ, hai bên cho đến nay vẫn chưa đạt được thỏa thuận”.
Sau 2 ngày làm việc tại Pakistan, Phó tổng thống Mỹ J.D Vance đã có buổi họp báo thông tin hai bên không đạt được thỏa thuận. Ông nói rằng Mỹ đã “tương đối linh hoạt” trong đàm phán, thế nhưng Tehran không cam kết từ bỏ vũ khí hạt nhân và không chấp nhận các điều khoản của Washington.
“Một lần nữa, về các chương trình hạt nhân của họ, chẳng hạn như các cơ sở làm giàu uranium mà họ đã có trước khi bị phá hủy, thế nhưng câu hỏi đơn giản là liệu chúng ta có thấy một cam kết cơ bản về ý chí của Iran trong việc không phát triển vũ khí hạt nhân hay không, không chỉ bây giờ, không chỉ hai năm nữa mà còn về lâu dài. Chúng tôi vẫn chưa thấy điều đó, nhưng chúng tôi hy vọng sẽ thấy", ông Vance nói. Phó tổng thống Mỹ cũng đã lên chuyên cơ rời Pakistan để trở về Mỹ.
Việc triển khai lực lượng Pakistan, mà quy mô trên thực tế lần đầu được Reuters công bố hôm 18.5, đã được 3 quan chức an ninh và 2 nguồn tin chính phủ xác nhận.
Tất cả những nguồn tin này đều mô tả đây là lực lượng quy mô lớn, có năng lực tác chiến, nhằm hỗ trợ quân đội Ả Rập Xê Út trong trường hợp nước này bị tấn công.
Theo các nguồn tin, Pakistan đã đưa một phi đội đầy đủ gồm khoảng 16 tiêm kích, đa số là dòng JF-17 do Pakistan và Trung Quốc hợp tác sản xuất, đến Ả Rập Xê Út vào đầu tháng 4. Bên cạnh đó, Pakistan được cho tiếp tục điều thêm hai phi đội máy bay không người lái (UAV) đến nơi.
Toàn bộ 5 nguồn tin cho hay việc triển khai bao gồm khoảng 8.000 binh sĩ, kèm theo cam kết sẽ gửi thêm nếu cần, cũng như một hệ thống phòng không HQ-9 của Trung Quốc.
Hệ thống trên được nhân sự Pakistan vận hành dựa trên nguồn tài chính do Ả Rập Xê Út cấp.
Việc triển khai quân được diễn ra dựa trên thỏa thuận phòng thủ chung được ký kết song phương hồi năm ngoái. Các điều khoản đầy đủ của thỏa thuận vẫn đang được giữ bí mật, nhưng hai bên đều nói rằng hiệp ước yêu cầu đối tác hỗ trợ phòng thủ lẫn nhau trong trường hợp có bên bị tấn công.
Bộ Quốc phòng Pakistan Khawaja Asif trước đó ám chỉ rằng thỏa thuận trên đã đặt Ả Rập Xê Út dưới "ô hạt nhân" của Pakistan.
Quân đội Pakistan, văn phòng đối ngoại và văn phòng truyền thông chính phủ Ả Rập Xê Út chưa phản hồi về yêu cầu thông tin liên quan đến hoạt động triển khai trên.
Ngày 18-5, Bộ Thống nhất Hàn Quốc công bố "Sách trắng", cho thấy chính quyền Tổng thống Lee Jae Myung đã chuyển trọng tâm trong vấn đề Triều Tiên, với giọng điệu khác biệt rõ rệt so với chính quyền tiền nhiệm.
Bản Sách trắng thường niên phản ánh nỗ lực của ông Lee - nhậm chức tháng 6-2025 - nhằm hàn gắn quan hệ liên Triều căng thẳng thông qua xây dựng lòng tin lẫn nhau.
Chính phủ bảo thủ tiền nhiệm của Tổng thống Yoon Suk Yeol từng chủ trương gây áp lực lên Bình Nhưỡng.
Theo Hãng tin Yonhap, Sách trắng năm nay nêu ba nguyên tắc: Seoul tôn trọng hệ thống của Triều Tiên, không theo đuổi thống nhất bằng sáp nhập và không tham gia các hoạt động thù địch.
Dựa trên các nguyên tắc này, chính phủ định hình chính sách bao quát là "chung sống hòa bình và cùng phát triển trên bán đảo Triều Tiên".
Một trong các biện pháp được nêu trong Sách trắng là ngừng gửi truyền đơn chống Bình Nhưỡng sang Triều Tiên, ngừng phát thanh bằng loa dọc biên giới... nhằm giảm căng thẳng quân sự và xây dựng lại lòng tin.
Chính quyền Hàn Quốc cũng lên kế hoạch khôi phục thỏa thuận quân sự liên Triều do cựu Tổng thống Moon Jae In và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un ký năm 2018, đồng thời theo đuổi một thỏa thuận song phương để thiết lập cơ chế chung sống hòa bình.
Theo Hãng tin Yonhap, sự thay đổi thể hiện rõ qua ngôn ngữ của Sách trắng: số lần nhắc đến "hòa bình" và "chung sống hòa bình" tăng vọt từ 29 lên 196 lần, số lần nhắc đến "gặp gỡ" hoặc "đối thoại" tăng từ 16 lên 58 lần.
Tuy nhiên Sách trắng thừa nhận quan hệ liên Triều vẫn gần như đóng băng - không có bất kỳ giao lưu nhân đạo hay trao đổi kinh tế nào giữa hai miền trong 5 năm qua.
Trong khi đó Bình Nhưỡng kiên quyết theo đuổi chính sách hai nhà nước, sửa đổi Hiến pháp để loại bỏ mọi điều khoản liên quan đến thống nhất và cắt đứt mọi mối quan hệ còn lại với Seoul.
