Nguyễn Hà Phương, học sinh lớp 12 tại Phú Thọ, đang có ý định đăng ký xét tuyển vào một số ngành như Công nghệ tài chính, Công nghệ giáo dục, Công nghệ đa phương tiện bởi thấy có nhiều cơ hội việc làm. Thế nhưng, việc học không tốt môn Toán khiến Phương phân vân.
Dự định xét bằng tổ hợp D01 (Toán, Văn, Anh), Phương cho biết tiếng Anh mới là thế mạnh. Với môn Toán, khi thi thử hay luyện đề, em chỉ đạt mức 6-7.
“Em không biết liệu như vậy có cản trở việc theo học các ngành liên quan công nghệ không”, Phương nói.
Tại Ngày hội tuyển sinh khối các ngành Khoa học và Công nghệ do báo Tiền phong tổ chức ngày 17/5, một học sinh lớp 11 trường THPT Mỹ Đình, Hà Nội, đặt câu hỏi tương tự.
Nam sinh cho biết thầy chủ nhiệm dạy Toán thường định hướng học sinh theo khối ngành khoa học – công nghệ và nhắc đến khối ngành này, em cũng nghĩ ngay đến môn Toán.
“Vậy học kém Toán có thể theo học được không?”, nam sinh đặt câu hỏi. Phía dưới, nhiều học sinh hưởng ứng.
GS. TS Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cho rằng điểm số môn Toán không phải yếu tố quyết định hoàn toàn khả năng học ngành khoa học, công nghệ.
Thực tế, nhiều học sinh lớp 11, 12 có điểm Toán thấp, nhưng quá trình học đại học, đặc biệt khi học tập tại nước ngoài – những nơi chưa tập trung môn Toán ở bậc THCS, THPT nhiều như ở Việt Nam, sinh viên sẽ được đào tạo bài bản lại về Toán và các môn cơ bản, gắn với mục tiêu cụ thể. Từ đó, trình độ sẽ dần hoàn thiện, đi lên.
“Điểm Toán ở lớp 11, 12 có thể chỉ đánh giá học sinh có tập trung, có phương pháp học tập tốt và có tư duy logic không”, ông Thái nói. “Mọi thứ vẫn có thể làm lại. Mọi người đều có cơ hội nếu biết kiên trì theo đuổi mục tiêu”.
Dù vậy, ông khuyên học sinh khi chọn ngành không chỉ dựa vào danh tiếng và xu hướng, mà phải xuất phát từ sự tương thích với bản sắc cá nhân và khả năng chịu đựng áp lực.
“Chọn trường khó, nhưng hãy dựa vào tính cách của mình mà lựa chọn. Quan trọng là luôn luôn có một sự điều chỉnh phù hợp trong quá trình phát triển”, ông Thái nói.
GS. TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhấn mạnh lớp 10, 11 là thời điểm vàng để học sinh tập trung định hướng tương lai. Nếu tới lớp 12 mới quan tâm đến ngành học, thí sinh sẽ gặp khó khi phương thức, tổ hợp xét tuyển có thể thay đổi, trong khi các em đã phải lựa chọn môn học ngay từ lớp 10.
Hiện, các đại học đào tạo ngành khối khoa học – công nghệ xét tuyển với đa dạng tổ hợp, trong đó Toán thường là môn bắt buộc. Ở một số trường như Đại học Bách khoa Hà Nội, Toán là môn chính khi xét vào nhiều ngành, nhân hệ số 2-3.
Hay như với ngành vi mạch bán dẫn, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu thí sinh phải có điểm thi tốt nghiệp THPT môn Toán nằm trong top 20% cao nhất cả nước. Đồng thời, điểm xét theo tổ hợp trong nhóm 25%.
Hôm nay (13.4), ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học "Dạy và học toán trong kỷ nguyên công nghệ", quy tụ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước. Tại đây, GS Vũ Hà Văn, khoa Toán ĐH Hồng Kông, Viện Nghiên cứu dữ liệu lớn Trường ĐH VinUni, đã có chia sẻ về việc dạy và học toán trong kỷ nguyên công nghệ.
Ngay phần đầu chia sẻ, ông đặt vấn đề bằng câu hỏi: "Học toán (gì) để làm gì? Dạy toán như thế nào?". Từ những câu chuyện từ cuộc sống, ông cho biết từng nghe nhiều người than phiền học tích phân, đạo hàm nhưng không thấy ứng dụng trong cuộc sống. Tuy nhiên, ít ai hỏi rằng cần học cụ thể nội dung gì ở môn này.
GS Văn nhìn nhận đây là thiếu sót bởi toán là lĩnh vực rộng, gồm nhiều chuyên ngành nhỏ, tương tự thể thao. Ai cũng biết chơi thể thao có lợi cho sức khỏe, nâng cao tinh thần, tuổi thọ, nhưng quan trọng là phải chọn môn phù hợp và có lợi nhất. "Nếu ở làng chài thì rõ ràng nên học bơi lội để phục vụ cho công việc, cuộc sống", ông ví dụ.
Theo GS Văn, tầm quan trọng của toán học đã được khẳng định trong thực tế phát triển khoa học công nghệ toàn cầu. "Toán học là nền tảng của nhiều ngành khoa học và công nghệ. Toán học cũng là cơ sở kiến tạo nguồn nhân lực chất lượng cao - yếu tố then chốt để Việt Nam bắt kịp xu thế toàn cầu và thúc đẩy đổi mới sáng tạo", GS Văn nhấn mạnh.
Chia sẻ theo góc nhìn cá nhân, GS Văn cho rằng: "Toán học không chỉ là tập hợp các công thức tính toán, mà là cách ta nhìn nhận thế giới".
Trong bài nói chuyện, GS Văn giải đáp câu hỏi "toán học có quan trọng trong thời của AI và dữ liệu lớn?" bằng cách dẫn lời khuyên của các CEO công nghệ hàng đầu thế giới với sinh viên. Trong đó, Elon Musk (CEO Tesla) và Jensen Huang (CEO NVIDIA) cho rằng: "Trong kỷ nguyên AI, sinh viên nên tập trung vào việc học toán và vật lý thay vì học lập trình. AI rồi sẽ lập trình tốt, con người phải hiểu khoa học"...
Gần 30 năm làm việc, trao đổi ở những ngôi trường hàng đầu trên thế giới, ông chỉ ra vấn đề trong thực tế dạy và học toán trong ĐH hiện nay, không chỉ ở Việt Nam. Ông nói: "Đa phần vẫn học toán để qua môn, đối phó là chính. Ngay cả trong các trường ĐH ở Mỹ, phần lớn sinh viên vẫn học toán với tư duy này".
Theo ông, bất cập này do nội dung đào tạo dàn trải, giáo trình cũ kỹ, phương pháp giảng dạy nặng về truyền thụ lý thuyết. Chương trình toán ở phổ thông và ĐH hiện nay có nhiều nội dung không cần thiết, không cập nhật nhu cầu thực tế công nghệ, công nghiệp.
"Có một số lý thuyết phải dạy vài tháng sinh viên mới hiểu, thông thạo. Nhưng công bằng mà nói, nếu không đi làm cho NASA thì chắc không bao giờ chúng ta dùng", ông nói. "Ngược lại, trong đời sống hàng ngày có những nhu cầu liên quan đến toán học cơ bản như đầu tư tài chính, cần hiểu lý thuyết phương sai nhưng đa số lại lơ mơ", GS Văn chia sẻ.
Nghịch lý này cũng xảy ra ở một số ngành nghề đòi hỏi toán học đỉnh cao. Ông kể câu chuyện tuyển chọn ứng viên cho chương trình kỹ sư AI của VinIF. Hầu hết sinh viên chuyên ngành liên quan đến toán, tốt nghiệp các ĐH danh tiếng, điểm trung bình toán rất cao nhưng vẫn cần khoảng 4 tháng đầu để học lại một số môn cơ sở.
Khẳng định nhân lực ngành toán sẽ là điểm tựa để quốc gia thực hiện các mục tiêu phát triển trong kỷ nguyên mới, GS Văn cho rằng đổi mới giáo trình và phương pháp giảng dạy là nhu cầu bức thiết. "Không chỉ Việt Nam, nhiều nước trên thế giới cũng đang chạy đua cách tân chương trình toán", ông nói.
Kết thúc bài nói chuyện, GS Vũ Hà Văn khẳng định: "Trong kỷ nguyên số, sự phát triển của AI, Data Science, học máy dựa trên nền tảng một số ngành toán học. Đổi mới cách dạy và học toán đang trở thành bài toán tầm quốc gia". Câu hỏi của ông kết thúc bài nói chuyện nhưng gợi mở nhiều chia sẻ từ hội thảo: "Vậy chúng ta cần thay đổi những gì?".
GS-TS Đặng Đức Trọng, Khoa Toán-Tin học Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM, cho rằng việc đổi mới phương pháp giảng dạy toán cần bắt đầu từ việc thay đổi vai trò của người học trong lớp học. "Thay vì truyền thụ kiến thức một chiều, giảng viên cần 'ủy nhiệm' quá trình học cho sinh viên thông qua các phương pháp kích thích tư duy độc lập và khả năng tự khám phá. Chúng ta cần tạo ra những tình huống mà ở đó sinh viên buộc phải suy nghĩ, phải tự chứng minh, thậm chí đối diện với những bài toán chưa có lời giải rõ ràng. Chính quá trình đó mới hình thành năng lực nghiên cứu thực sự", GS-TS Đặng Đức Trọng nói.
Chiều 30/5, khoảng 124.000 thí sinh Hà Nội hoàn thành bài thi môn Ngoại ngữ (hầu hết là Tiếng Anh), cũng là môn thứ hai trong kỳ thi vào lớp 10 công lập. Đề gồm 40 câu trắc nghiệm, được trộn thành 24 mã.
Đánh giá tổng quan, cô Đinh Thị Bích Liên, Tổ phó tổ Ngoại ngữ, trường THCS và THPT M.V.Lômônôxốp, nhìn nhận đề thể hiện rõ nét tinh thần dạy tiếng Anh để sử dụng, khi ngữ pháp không còn được kiểm tra riêng lẻ mà được lồng ghép trong ngữ cảnh, phù hợp với định hướng phát triển năng lực ngôn ngữ.
"Đề hay, kiểm tra toàn diện từ kiến thức nền tảng đến kỹ năng đọc hiểu và tư duy ngôn ngữ", cô Liên nói.
Cô Liên và cô Nguyễn Thanh Thúy, giáo viên tiếng Anh trường THCS Chương Dương, đều chung nhận định, rằng đề có nhiều dạng câu hỏi và yêu cầu mới so với 1-2 năm gần đây.
Theo cô Thúy, đề thi năm nay kiểm tra khả năng thông hiểu của học sinh về biển báo dạng tin nhắn, thông điệp (câu 1, 2 mã đề 012), thay vì biển báo hình ảnh như năm ngoái.
Cô Thúy cũng thấy dạng sắp xếp 4 đáp án vào phần khuyết của đoạn văn khó hơn (câu 37-40, mã đề 012), vì đề cho 4 cụm từ. Các năm trước, dạng bài này cho 2 câu và 2 cụm từ. Để làm đúng cả 4 câu này, học sinh phải có vốn từ vựng lớn, khả năng đọc quét và nắm bắt ngữ cảnh tốt.
Một điểm mới nữa là đề yêu cầu học sinh chọn câu kết cho nửa đầu văn bản, rồi sắp xếp ba câu của nửa bài còn lại (câu 5, 6 mã đề 012). Học sinh sẽ dễ nhầm lẫn vì câu chứa từ nối "Finally" (cuối cùng) không phải câu kết bài.
Cô Liên cho rằng dạng này là yêu cầu "cực hay" của đề thi năm nay, khi thí sinh không thể học vẹt mà phải hiểu kết cấu mạch lạc (coherence) của một văn bản hoàn chỉnh.
Trong khi đó, một số dạng quen thuộc không xuất hiện, như phát âm đuôi -ed hoặc -s, -es... Phần câu điều kiện có câu loại 0, được đánh giá khó hơn loại 1 và 2 cơ bản.
Các giáo viên cũng đánh giá cao tính thực tế của đề, khi lồng ghép thông điệp tiết kiệm năng lượng ở trường học (câu 33-36 mã đề 012), với những giải pháp thiết thực, gần gũi như mang bình nước tái sử dụng, tái chế túi và hộp.
Với đề thi này, cô Thúy cho rằng phổ điểm tập trung trong khoảng 6-7. Để đạt từ 8 điểm trở lên, học sinh phải có học lực khá, vốn từ vựng rộng và làm bài cẩn thận.
Cô Liên dự đoán phổ điểm cao hơn, ở mức 7-8. Muốn lấy điểm cao hơn, học sinh phải làm tốt những câu về tư duy logic đoạn văn, bài đọc hiểu suy luận. Thí sinh lấy điểm 10 cần có tư duy ngôn ngữ thực sự sắc sảo.
Còn cô Mai Linh, giáo viên Tiếng Anh, trường THPT Marie Curie Long Biên, giáo viên Tuyensinh247, nhìn nhận học sinh trung bình có thể đạt 5-6 điểm nếu nắm chắc kiến thức cơ bản; những em học khá có thể đạt điểm 7-8.
Kỳ thi vào lớp 10 của Hà Nội diễn ra ngày 30-31/5 với hơn 124.000 thí sinh - đông nhất cả nước, và cũng cao kỷ lục. Tỷ lệ đỗ khoảng 66%.
Sáng nay, thí sinh đã hoàn thành môn Ngữ văn. Ngày mai, các em sẽ thi nốt môn cuối là Toán. Trừ Ngoại ngữ (chủ yếu Tiếng Anh) thi trong 60 phút, hai môn còn lại 120 phút. Những em đăng ký vào lớp chuyên sẽ thi thêm vào ngày 1/6.
