Ông Donald Trump ngày 1/4 trở thành Tổng thống Mỹ đương nhiệm đầu tiên đến dự khán một phiên xét xử tại Tòa án Tối cao, khi các thẩm phán nghe các bên tranh luận về tính hợp pháp của sắc lệnh hành pháp do ông Trump ký, trong đó từ chối tự động cấp quyền công dân cho những đứa trẻ sinh ra tại Mỹ nếu cả bố lẫn mẹ đều không phải là công dân hay thường trú nhân hợp pháp ở Mỹ.
Khác với phong cách thu hút sự chú ý thường thấy, ông Trump đến tòa một cách thầm lặng, ngồi hàng ghế đầu tiên dành cho công chúng. Ông ngồi cạnh cố vấn Nhà Trắng David Warrington, cùng một số bộ trưởng trong nội các, nhưng không đưa ra bất cứ phát biểu nào.
Đây là phiên tranh luận đầu tiên trong quá trình xét xử của Tòa án Tối cao về sắc lệnh xóa bỏ chính sách "sinh ở Mỹ là công dân Mỹ" mà Tổng thống Trump ban hành ngay khi nhậm chức tháng 1/2025. Hàng loạt thẩm phán liên bang sau đó đã ra phán quyết chặn thi hành sắc lệnh. Bộ Tư pháp Mỹ sau đó đệ đơn đề nghị Tòa án Tối cao phân xử.
Phòng xử không có camera hay TV, chỉ có họa sĩ vẽ lại khung cảnh bên trong. Các thẩm phán bước lên bục và bắt đầu phiên tòa lúc 10h. Tổng thống Trump cùng mọi người đứng lên theo thông lệ, trong khi các thẩm phán dường như không biểu lộ bất kỳ phản ứng nào trước sự hiện diện của ông.
"Ông ấy không vẫy tay, không lẩm bẩm hay tạo ra bất kỳ tiếng động nào. Ông ấy đơn giản chỉ là một người dự khán", Amanda Frost, giáo sư luật hiến pháp tại Đại học Virginia ngồi ở khu vực dành cho cố vấn pháp lý, mô tả.
Tổng thống Trump giữ im lặng, tỏ ra tập trung suốt phiên xét xử, đôi lúc nhắm mắt trong thời gian ngắn. Ông nghe toàn bộ phần trình bày và đối đáp với các thẩm phán dài khoảng 65 phút của D. John Sauer, luật sư đại diện chính quyền. Ông Sauer trước đây từng là luật sư riêng của ông Trump.
Tổng thống Trump từ lâu phản đối cấp quyền công dân theo nơi sinh, cho rằng cần hủy bỏ quy định này để đối phó tình trạng người nhập cư vượt biên trái phép vào Mỹ để sinh con nhằm giúp đứa trẻ có quốc tịch Mỹ.
Trong khi đó, những người chỉ trích cho rằng sắc lệnh của ông Trump là vi hiến, bởi Tu chính án thứ 14 năm 1868 nêu rõ "tất cả những người sinh ra hoặc nhập tịch vào Mỹ, chịu sự quản lý của Mỹ, đều là công dân Mỹ và bang nơi họ cư trú".
Ông Trump rời phòng xử lúc 11h20, khoảng 13 phút sau khi bà Cecillia Wang, giám đốc pháp lý quốc gia của Liên minh Tự do Dân sự Mỹ (ACLU), bắt đầu nêu các lập luận phản đối sắc lệnh. Ông không dừng lại trả lời truyền thông bên ngoài tòa án.
"Chúng ta là quốc gia duy nhất trên thế giới đủ ngớ ngẩn để cho phép cấp quyền công dân tại nơi sinh!", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social, sau khi trở về Nhà Trắng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hơn 30 quốc gia trên thế giới, bao gồm cả các láng giềng của Mỹ như Canada và Mexico, đang áp dụng nguyên tắc cấp quyền công dân theo nơi sinh.
Các chuyên gia pháp lý cho rằng Tổng thống Trump xuất hiện tại Tòa án Tối cao dường như nhằm phô diễn quyền lực và tạo sức ép mà không cần đưa ra phát biểu nào.
"Liệu còn có lý do nào khác? Đây là nỗ lực nhằm gây áp lực lên các thẩm phán. Điều này nguy cơ đe dọa tính độc lập của Tòa án Tối cao", Steven Lubet, giáo sư danh dự tại Trường Luật Đại học Northwestern, nhận định.
Trong khi đó, Kate Shaw, giảng viên luật tại Đại học Pennsylvania, cho rằng về nguyên tắc, việc ông Trump tham dự phiên tranh luận là điều có thể chấp nhận.
Tuy nhiên, xét đến việc ông từng công kích các thẩm phán ra phán quyết bất lợi, bà Shaw cho rằng động thái này "có vẻ như là cách gửi đi thông điệp rằng những thẩm phán bỏ phiếu chống lại sắc lệnh bỏ luật 'sinh ở Mỹ là công dân Mỹ' sẽ phải đối mặt với sự công kích tương tự".
Tổng thống Trump hồi đầu tuần bày tỏ sự không hài lòng với Tòa án Tối cao, kêu gọi các thẩm phán phải thể hiện trí tuệ của họ bằng cách đứng về phía ông trong vấn đề cấp quốc tịch cho những người sinh ra ở Mỹ. Tổng thống và các cố vấn cấp cao lâu nay vẫn cho rằng nhiều người nước ngoài có động cơ tới Mỹ để sinh con, và cái gọi là "du lịch sinh con" là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia.
Nhà Trắng từ chối bình luận về việc ông Trump xuất hiện tại Tòa án Tối cao. Các thẩm phán dự kiến ra phán quyết cuối cùng vào tháng 6 hoặc 7 năm nay.
Nếu phán quyết bất lợi, đây sẽ là thất bại pháp lý mới nhất của ông Trump trong những tháng gần đây tại cơ quan tư pháp quyền lực nhất đất nước. Các thẩm phán hồi tháng 2 đã bác bỏ chính sách thuế quan của ông. Họ cũng chặn lệnh triển khai Vệ binh Quốc gia tới Chicago của Tổng thống Mỹ vào tháng 12/2025.
Trong trường hợp Tòa án Tối cao đứng về phía ông Trump và cho phép chấm dứt cấp quốc tịch theo nơi sinh, khoảng 250.000 trẻ em sẽ chào đời tại Mỹ mà không có quốc tịch mỗi năm, theo bản đánh giá của hàng chục giáo sư nộp lên tòa. Đến năm 2045, con số này có thể lên tới 5 triệu.
Như Tâm (Theo NBC News, Washington Post, Reuters)
Nguồn: https://vnexpress.net/tinh-toan-cua-ong-trump-khi-du-phien-tranh-luan-ve-luat-sinh-o-my-la-cong-dan-my-5057440.html
