Ngày 16-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon sẽ bắt đầu từ sáng mai, giờ Việt Nam.
“Hai nhà lãnh đạo này đã nhất trí rằng để đạt được hòa bình giữa hai nước, họ sẽ chính thức bắt đầu một lệnh ngừng kéo dài 10 ngày vào lúc 5 giờ chiều giờ miền Đông (khoảng 5h sáng ngày 17-4 giờ Việt Nam)”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social. Ông không đề cập đến phong trào Hezbollah của Lebanon.
Thông báo đưa ra sau khi ông Trump điện đàm với Tổng thống Lebanon Joseph Aoun và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.
Theo nhà lãnh đạo Mỹ, ông đã chỉ đạo Phó tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio, cùng với Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Dan Razin Caine, làm việc với Israel và Lebanon để đạt được một nền hòa bình lâu dài.
“Tôi rất vinh dự được giải quyết 9 cuộc chiến tranh trên khắp thế giới, và đây sẽ là cuộc chiến thứ 10 của tôi, vì vậy, hãy cùng nhau hoàn thành nó!”, ông Trump tự hào.
Ngày 16-4, Văn phòng Tổng thống Lebanon Joseph Aoun thông báo ông đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump.
“Tổng thống Aoun nhắc lại lời cảm ơn đối với những nỗ lực mà ông Trump đang thực hiện để đạt được lệnh ngừng bắn ở Lebanon và đảm bảo hòa bình và ổn định lâu dài, như một bước chuẩn bị cho việc thực hiện tiến trình hòa bình trong khu vực”, Hãng tin AFP dẫn thông báo viết.
Cuộc điện đàm diễn ra sau khi Aoun bác bỏ yêu cầu của Mỹ về một “cuộc gọi trực tiếp” với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, theo một nguồn tin từ Lebanon. Trước đó, ông Trump tuyên bố lãnh đạo Lebanon và Israel sẽ nói chuyện ngừng bắn.
Cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran đã lan sang Lebanon vào ngày 2-3, khi lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn tấn công để ủng hộ Tehran, dẫn đến cuộc tấn công của Israel vào Lebanon.
“Hòa bình ở Lebanon là điều cần thiết cho các cuộc đàm phán hòa bình (với Iran)”, người phát ngôn Tahir Andrabi của Bộ Ngoại giao Pakistan nói. Pakistan đang làm trung gian đàm phán giữa các bên để chấm dứt xung đột.
Theo Hãng tin AFP, ngày 23-4, Bộ Chiến tranh (Bộ Quốc phòng) Mỹ đã chỉ trích gay gắt một bản tin khi viết rằng cơ quan này đánh giá sẽ mất sáu tháng để dọn sạch hoàn toàn thủy lôi do Iran rải tại eo biển Hormuz.
Lầu Năm Góc khẳng định thông tin này là sai sự thật và mang tính chọn lọc.
Trước đó ngày 22-4, tờ Washington Post đưa tin Lầu Năm Góc trong một buổi điều trần kín trước Ủy ban Quân vụ Hạ viện cho biết cần đến 6 tháng để rà phá thủy lôi, dẫn lời ba quan chức ẩn danh nắm rõ nội dung cuộc thảo luận.
Khi được hỏi về báo cáo trên, Thư ký báo chí Lầu Năm Góc Sean Parnell phát biểu: "Việc truyền thông thu thập có chọn lọc các thông tin rò rỉ từ một buổi họp kín, trong đó có nhiều nội dung sai lệch, là hành vi báo chí thiếu trung thực".
"Một bản đánh giá đơn lẻ không có nghĩa đó là phương án khả thi. Việc eo biển Hormuz bị đóng cửa trong 6 tháng là điều không thể xảy ra và hoàn toàn không được Bộ trưởng chấp thuận", ông Parnell nói.
Cũng theo báo Washington Post, các nghị sĩ đã được thông báo rằng Iran có thể đã rải ít nhất 20 quả thủy lôi trong và xung quanh eo biển, trong đó một số được thả trôi và điều khiển từ xa bằng công nghệ GPS, khiến việc phát hiện khó khăn hơn.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng cảnh báo về một vùng nguy hiểm rộng 1.400km² - nơi có khả năng hiện diện thủy lôi.
Tuần trước, người phát ngôn của Tập đoàn vận tải Hapag-Lloyd (Đức) cảnh báo các hãng tàu cần có thông tin chi tiết về các lộ trình khả thi, trong bối cảnh lo ngại rủi ro trúng thủy lôi vẫn hiện hữu.
Đầu tháng này, khi eo biển Hormuz tạm thời mở cửa trở lại theo thỏa thuận ngừng bắn, chỉ có một số ít tàu bè qua lại do lo ngại về các cuộc tấn công hoặc bom mìn dưới nước.
Hải quân Mỹ cho biết các tàu của họ đã tiến vào eo biển để bắt đầu chiến dịch rà quét thủy lôi trong tháng 4.
Tuy nhiên phía IRGC đã bác bỏ tuyên bố trên, đồng thời đe dọa bất kỳ tàu quân sự nào cố gắng băng qua tuyến hàng hải này.
Bắt đầu từ ngày 22-4 tại London (Anh), đại diện quân sự từ hơn 30 nước đã tham gia các cuộc đàm phán về sứ mệnh đa quốc gia do Anh và Pháp dẫn đầu, nhằm bảo vệ tự do hàng hải tại eo biển Hormuz sau khi xung đột kết thúc.
Liên minh phòng thủ này dự kiến thảo luận kế hoạch mở lại eo biển và triển khai các hoạt động rà phá thủy lôi chuyên sâu.
Theo nhà nghiên cứu Scott Truver (Mỹ), sau Chiến tranh vùng Vịnh 1990-1991, lực lượng liên quân đa quốc gia đã phải mất hơn hai năm mới có thể rà quét hàng trăm quả thủy lôi và tuyên bố khu vực phía bắc vùng Vịnh sạch mìn.
"Đang có đề xuất khá vững chắc về khả năng mở lại eo biển Hormuz và bước vào thảo luận thực chất với giới hạn thời gian cụ thể về vấn đề hạt nhân. Hy vọng chúng ta có thể làm được điều đó", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với các phóng viên ở Ấn Độ hôm 24/5.
Ông khẳng định Mỹ sẽ tạo mọi cơ hội để nỗ lực ngoại giao thành công, trước khi xem xét cách khác nhằm giải quyết vấn đề với Iran. "Cả hai bên cần dành thời gian và làm điều đúng đắn", Ngoại trưởng Rubio nói, nhưng không đề cập "cách khác" có phải biện pháp quân sự hay không.
Tổng thống Donald Trump trước đó cho biết đã dặn đoàn đàm phán Mỹ không nên vội vã đạt bất cứ thỏa thuận nào với Iran. Ông cũng khẳng định lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng biển Iran "vẫn có hiệu lực đầy đủ tới khi nào các bên ký kết thỏa thuận".
Iran chưa bình luận về thông tin trên. Hãng thông tấn Tasnim của Iran nói rằng Mỹ vẫn cản trở một số nội dung của thỏa thuận tiềm năng, trong đó có yêu cầu của Tehran về giải phóng các khoản tiền đang bị đóng băng.
Ebrahim Rezaei, người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại thuộc quốc hội Iran, hôm nay tuyên bố nước này áp dụng chiến thuật "ăn miếng trả miếng" trong quân sự và "đáp trả tương xứng" trên lĩnh vực ngoại giao. Ông nhấn mạnh Iran sẽ không nhượng bộ trước áp lực hay đe dọa, cảnh báo Mỹ đối mặt nguy cơ giá xăng tăng cao nếu tiếp tục gây sức ép.
Tổng thống Trump ngày 23/5 làm dấy lên kỳ vọng về thỏa thuận sắp đạt được giữa Mỹ và Iran, khi thông báo Washington và Tehran về cơ bản đã đàm phán được bản ghi nhớ dọn đường cho việc mở lại eo biển Hormuz.
Hai bên vẫn bất đồng trên nhiều vấn đề, trong đó có chương trình hạt nhân của Iran, xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Lebanon, cũng như yêu cầu của Iran về dỡ lệnh trừng phạt và giải phóng hàng chục tỷ USD doanh thu dầu mỏ đang bị đóng băng trong các ngân hàng nước ngoài.
Một quan chức cấp cao trong chính quyền Trump cho biết Iran "đã đồng ý về nguyên tắc" đối với mở lại eo biển Hormuz, đổi lại Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng biển và xử lý lượng uranium làm giàu cao của nước này.
Người này thêm rằng Mỹ dự kiến dỡ lệnh phong tỏa cảng của Iran trước, còn đàm phán chi tiết về vấn đề hạt nhân sẽ cần nhiều thời gian, đồng thời bác bỏ ý kiến cho rằng Tehran chưa chấp nhận việc xử lý uranium đã làm giàu.
Các nguồn tin tại Iran nói với Reuters rằng trong giai đoạn tiếp theo, hai bên có thể tìm ra công thức khả thi để giải quyết tranh cãi về kho uranium, trong đó có pha loãng vật liệu dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
Iran đang sở hữu kho dự trữ hơn 400 kg uranium làm giàu cấp độ cao, được cho là gần ngưỡng cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân. Các quan chức Israel cho biết lượng uranium này đủ để Iran sản xuất 11 quả bom hạt nhân nếu làm giàu thêm.
Tổng thống Trump nhiều lần tuyên bố phải loại bỏ kho uranium này và không cho phép Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Trong khi đó, Iran khẳng định nước này không theo đuổi vũ khí hạt nhân và chỉ sử dụng công nghệ này cho mục đích hòa bình.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 28-6, Bộ trưởng An ninh nội địa Mỹ Markwayne Mullin đã khuyên những người nhập cư đang ở Mỹ theo quy chế bảo vệ tạm thời (TPS) nên tìm cách xin thường trú (hay còn gọi là "thẻ xanh") hoặc trở về quê hương.
Phát biểu trên Đài CNN, ông Mullin nói chính quyền sẽ hỗ trợ những người này hồi hương.
"Hoặc là cố gắng hoàn tất thủ tục giấy tờ để ở lại theo diện thường trú nhân, hoặc chúng tôi sẽ giúp các bạn trở về nước", ông nói.
Theo ông Mullin, chính quyền sẽ cấp vé máy bay kèm khoảng 2.100 USD để hỗ trợ người hồi hương ổn định cuộc sống. Ông nhấn mạnh quy chế bảo vệ tạm thời "đúng như tên gọi của nó, không phải là quy chế thường trú".
Phát biểu trên được đưa ra sau khi Tòa án tối cao Mỹ ra phán quyết cho phép chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tước quy chế nhân đạo của hàng trăm nghìn người nhập cư Haiti và Syria tuần trước.
Quy chế này vốn giúp họ tránh bị trục xuất về những nước đang chìm trong xung đột và đói nghèo.
Luật liên bang Mỹ cho phép cấp quy chế cư trú hợp pháp tạm thời cho người chạy trốn khỏi chiến tranh, thảm họa hoặc các điều kiện khắc nghiệt khác.
Mỹ lần đầu cấp TPS cho người Haiti sau trận động đất năm 2010 và cho người Syria sau khi nước này rơi vào nội chiến năm 2012.
Dù chính quyền đang xúc tiến chấm dứt các quy chế này, Bộ Ngoại giao Mỹ hiện vẫn khuyến cáo công dân không nên đến Haiti hay Syria do tình trạng bạo lực, tội phạm...