"Nhưng chỉ vài ngày sau, bài hát ấy cũng trở thành ác mộng mới", Minh, kỹ sư 33 tuổi, ở Hà Nội, làm việc tại một công ty đang ôm hàng loạt dự án lớn, tâm sự.
Group chat trên Zalo, Messenger của Minh nhảy tin nhắn liên tục từ 7h sáng đến 2h đêm. Mỗi nhân sự gánh cùng lúc 3-4 dự án, ranh giới giữa giờ làm và giờ nghỉ hoàn toàn biến mất. "Ai cũng kiệt sức hoàn toàn. Cứ nghe tiếng chuông là tim tôi đập loạn nhịp, tay chân run rẩy", Minh nói.
Đến mức ngay cả khi đang tắm, đang ăn hay lúc nửa đêm đã tắt máy, tai anh vẫn văng vẳng tiếng "ting ting". Nhiều đêm anh bật dậy kiểm tra điện thoại, rồi nhận ra đó chỉ là tiếng chuông tưởng tượng.
Cũng bị "ngập" trong tiếng chuông điện thoại công việc, Nam không còn nhớ cuộc gọi cuối cho gia đình là lúc nào. Hơn hai tháng nay, điện thoại của anh chỉ để làm việc. Hiện, người đàn ông vừa làm chuyên viên marketing, IT và thợ chụp hình sự kiện. Với anh, một ngày 24h là không đủ, điện thoại hiếm khi tắt. Anh phải cài nhạc chuông khác nhau cho từng công việc để tránh nhầm lẫn. Khoảng hai tuần nay, chàng trai "ăn tranh thủ, ngủ khẩn trương, đêm thức trắng" để hoàn thành công việc.
"Tiếp tục thì kiệt sức, buông lại sợ tuổi trẻ không rực rỡ. Có lúc, câu nói của bố lại văng vẳng trong đầu là làm để sống hay làm để chết càng khiến tôi như đứng giữa ngã ba đường", Nam nói.
Tình trạng hoảng sợ tiếng chuông điện thoại từ công việc của những người trẻ như Minh, Nam không phải là hiện tượng cá biệt. Đây là hệ quả tất yếu của văn hóa làm việc luôn kết nối, buộc nhân viên phải duy trì trạng thái trực tuyến liên tục. Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Computers in Human Behavior năm 2017 chỉ ra khoảng 80 đến 90% người dùng điện thoại thông minh từng trải qua hội chứng rung ảo, tức cảm giác thiết bị đang reo trong túi dù thực tế không có.
Thêm vào đó, dữ liệu từ Tổ chức Lao động Quốc tế ước tính rủi ro tâm lý xã hội tại nơi làm việc góp phần gây ra hơn 840.000 ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu. Những vấn đề độc hại lại đang bị bình thường hóa, thể hiện qua việc 35% lao động thế giới làm việc quá 48 giờ mỗi tuần cùng với 18% từng chịu bạo lực tinh thần.
Sự ám ảnh này bắt nguồn từ cơ chế phản ứng căng thẳng có điều kiện. Tiến sĩ Cao Trần Thành Trung, Giám đốc Điều hành Trung tâm Tham vấn Trị liệu Tâm lý Lumos, giải thích rằng khi âm thanh thông báo nhiều lần gắn liền với chỉ tiêu hiệu suất hoặc lời khiển trách, não bộ sẽ tự động xem đó là một tín hiệu nguy hiểm. Do vậy, ngay cả khi nghe chuông của người khác vang lên trong ngày nghỉ, cơ thể người lao động vẫn sinh ra phản ứng nhịp tim nhanh kèm theo tâm lý hoảng hốt né tránh.
Môi trường làm việc khốc liệt cũng tạo ra hội chứng sợ bỏ lỡ. Nhân sự lo ngại nếu không phản hồi ngay lập tức, họ sẽ mất cơ hội thăng tiến. Hơn nữa, những thông báo liên tục phá vỡ sự tập trung cao độ. Nghiên cứu từ Đại học California năm 2008 cho thấy con người mất trung bình hơn 23 phút để quay lại nhịp độ làm việc ban đầu sau khi bị ngắt quãng. Khi thời hạn hoàn thành công việc đang đến gần, mỗi tiếng chuông biến thành một tác nhân phá hoại tiến độ.
Hệ lụy kéo dài của áp lực này là tình trạng kiệt sức nghiêm trọng. Tổ chức Y tế Thế giới đã chính thức công nhận đây là một hiện tượng nghề nghiệp vắt kiệt cảm xúc và làm giảm năng suất. Người lao động luôn bị đặt trong trạng thái cảnh giác thường trực để đối phó với những nguy cơ chưa thực sự xảy ra. Ông Frank Pega, quan chức của cơ quan này, nhận định thời gian làm việc kéo dài làm gia tăng căng thẳng, gây tổn thương tế bào não bộ, đồng thời dẫn đến những thói quen sinh hoạt rủi ro như thiếu ngủ.
Bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa Sức khỏe Tâm thần thuộc Bệnh viện E, cảnh báo tình trạng làm việc quá sức dẫn đến rối loạn lo âu và suy giảm chất lượng sống. Người lao động dễ cáu gắt, mất kiên nhẫn, thu mình lại khỏi các mối quan hệ, và ngay cả trong những giờ bên gia đình vẫn không thực sự thoát khỏi công việc.
Giải pháp, theo tiến sĩ Trung, cần bắt đầu từ việc phá vỡ phản xạ có điều kiện đã hình thành. Trước khi nghe máy, dừng lại 10 đến 20 giây, hít vào chậm, thở ra dài hơn, thả lỏng vai. Về dài hạn, cần thiết lập ranh giới rõ ràng là tắt thông báo ngoài giờ, phân loại cuộc gọi khẩn cấp và không khẩn cấp, thống nhất với quản lý về khung giờ liên lạc.
"Nên tập trung vào những gì mình có thể kiểm soát và làm tốt, thay vì quá ám ảnh với những yếu tố phụ thuộc vào người khác", ông nói.
Nam hiện đã san sẻ bớt khối lượng công việc cho đồng nghiệp và lên kế hoạch du lịch xuyên Việt vào tháng 6 để phục hồi năng lượng.
Về phần Minh, anh vẫn chưa có những giấc ngủ trọn vẹn. Tuy nhiên, nam kỹ sư bắt đầu tự cứu mình bằng một kỷ luật mới, đúng 22h chiếc điện thoại phải tắt nguồn và chỉ được phép sáng đèn trở lại vào 6h hôm sau.
"Tiếng chuông điện thoại vẫn còn đó, chỉ là tôi đang học cách không để nó gõ vào tim nữa", người đàn ông bày tỏ.
Tin Gốc: Vnexpress
