Vài phút trước khi trút hơi thở cuối cùng, cơ thể người bệnh sẽ trải qua sự chuyển giao từ sự sống sang cái chết với những biểu hiện chung rõ rệt. Theo Neal K. Shah, một nhà nghiên cứu y tế chuyên sâu kiêm giám đốc điều hành của CareYaya chuyên cung cấp dịch vụ chăm sóc người cao tuổi ở Mỹ, cái chết luôn tuân theo những “quy luật” nhất định.
Ông Shah, người thường xuyên chia sẻ các video giải thích về quá trình cận tử, khẳng định các điều dưỡng, y tá chăm sóc giảm nhẹ chính là những người quan sát giàu kinh nghiệm nhất trong việc chứng kiến khoảnh khắc cuối đời, nhờ đó họ có thể nhận biết các dấu hiệu này một cách nhanh chóng.
Nhà nghiên cứu cho hay nếu phải tìm kiếm một dấu hiệu rõ ràng nhất báo hiệu cái chết đã cận kề thì đó là chuỗi biểu hiện thường xuất hiện trước khi người bệnh trút hơi thở cuối cùng chỉ vài phút. Ông giải thích có một hiện tượng mang tính đồng nhất ở hầu hết bệnh nhân, được gọi là “settling” (thả lỏng, buông lỏng).
Những người vốn đang trong trạng thái gồng cứng, căng thẳng bỗng nhiên trở nên thư giãn, như thể họ cuối cùng đã tìm thấy sự thanh thản và bình yên. Thậm chí, hơi thở của họ cũng chuyển dịch sang nhịp điệu chậm rãi, chủ động hơn khi sự bình lặng bao trùm cơ thể như một làn sóng.
Trong một vài trường hợp, các nhân viên y tế ghi nhận những bệnh nhân vốn rơi vào trạng thái hôn mê, không phản ứng bỗng nhiên tỉnh táo, chủ động tương tác và giao tiếp trở lại. Họ cũng có xu hướng quay mặt về phía một “sự hiện diện” vô hình trong phòng, hoặc nhìn thấy những người thân yêu đã khuất từ lâu.
Ông Shah chia sẻ trong những khoảnh khắc cuối cùng đó, biểu cảm trên gương mặt người bệnh thường mang một nét đặc biệt mà các thuật ngữ y học lâm sàng khó để diễn tả thành lời. Hiện tượng người bệnh đột ngột tỉnh táo sau chuỗi ngày hôn mê sâu được gọi là “surge” (sự bùng phát năng lượng cuối cùng của cơ thể hay hồi quang phản chiếu).
Đây cũng là điều mà Julie McFadden, y tá chuyên về chăm sóc giảm nhẹ và hồi sức tích cực tại Los Angeles, từng nhiều lần chứng kiến. Giải thích thêm về hiện tượng mà giới y khoa còn gọi là “sự hồi sức tạm thời” (the rally), McFadden cho hay việc này thường xảy ra khi người bệnh đã rất yếu và cận kề cái chết trong vòng vài ngày.
Khi đó, họ đột nhiên có dấu hiệu “khá lên” như biết đòi ăn, trò chuyện, thậm chí đi lại và quay về với tính cách vui vẻ, hay đùa giỡn như ngày thường. Tuy nhiên, phần lớn bệnh nhân sẽ qua đời chỉ vài ngày sau đó, thậm chí ngay trong đêm.
Thống kê cho thấy hiện tượng trên xảy ra ở khoảng một phần ba số bệnh nhân chăm sóc giảm nhẹ. Chính vì vậy, các y bác sĩ luôn chủ động giải thích trước với gia đình để họ không bị sốc hay sụp đổ tâm lý khi người thân đột ngột ra đi ngay sau một vài ngày tiến triển tốt.
Bên cạnh hiện tượng trên, ông Shah cũng nhấn mạnh thính giác là một trong những giác quan cuối cùng biến mất trong quá trình cận tử. Do đó, khoảnh khắc người thân đang dần lịm đi chính là cơ hội cuối cùng để gia đình có thể gửi gắm những lời cuối cùng đến họ.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ Online, để hai cơ sở mới được sớm đưa vào hoạt động, Bệnh viện Mắt TP.HCM hiện đang gấp rút triển khai dọn dẹp, sửa sang, hoàn thiện thủ tục bàn giao để cơ sở hoạt động sớm nhất có thể.
Theo thông báo của bệnh viện, kể từ ngày 18-5, phòng ngoại trú Glaucoma (cườm nước), phòng khám lé, bệnh lý võng mạc trẻ sinh non sẽ được dời đến cơ sở 56 Bà Huyện Thanh Quan, đối diện cổng số 3.
Đối với cơ sở 299 Điện Biên Phủ do quy hoạch hiện hữu là đất văn phòng, nên ngay trước mắt bệnh viện xin tiếp nhận để bố trí các bộ phận hành chính - đào tạo để có thêm không gian phục vụ người bệnh ở cơ sở chính.
Ông Lê Văn Thắng (48 tuổi, ngụ phường Rạch Dừa) bày tỏ sự bất ngờ vì không nghĩ Bệnh viện Mắt TP.HCM lại đông bệnh nhân đến thăm khám tới vậy.
Ông Thắng cho biết khi làm việc, ông không may bị tai nạn với hóa chất khiến mắt sưng đỏ. Ông đã đến khám tại Bệnh viện Mắt Bà Rịa - Vũng Tàu trước khi đến Bệnh viện Mắt TP.HCM điều trị thêm.
"Lần đầu đến Bệnh viện Mắt TP.HCM mà không nghĩ lại có đông người dân, bệnh nhân tới vậy. Hy vọng sắp tới bệnh viện có thêm cơ sở mới thì đỡ cảnh đông đúc, bệnh nhân được thăm khám, điều trị nhanh hơn", ông Thắng chia sẻ.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ Online, bác sĩ Lê Anh Tuấn - Giám đốc Bệnh viện Mắt TP.HCM - cho biết việc tiếp nhận 2 cơ sở trên là cấp thiết, giúp bệnh viện có ngay giải pháp để "hạ nhiệt" tình trạng quá tải nghiêm trọng tại cơ sở chính.
Bệnh viện là địa chỉ luôn được người dân tin tưởng về chất lượng khám chữa bệnh và đi đôi với uy tín là tình trạng quá tải kéo dài hàng chục năm nay. Tình trạng quá tải này ngày càng trầm trọng trong những năm gần đây.
Nếu trong năm 2023, trung bình mỗi ngày có 4.000 lượt bệnh nhân đến khám và điều trị ngoại trú thì trong năm 2024 con số này là 4.500 lượt và từ đầu năm 2025 đến nay là 5.000 lượt.
Ngày cao điểm bệnh viện tiếp nhận khoảng 6.000 lượt đến khám và thực hiện trên 700 ca phẫu thuật.
Tuy nhiên với khuôn viên cơ sở chính chỉ vỏn vẹn 15.000 mét vuông và được công nhận là Di tích Kiến trúc nghệ thuật cấp TP, bệnh viện thật sự không đủ không gian để tổ chức một dây chuyền công năng khám, chữa bệnh tinh gọn phục vụ người bệnh.
Việc tiếp nhận thêm 2 cơ sở sẽ giúp bệnh viện mở rộng mặt bằng và bố trí hiệu quả hơn quy trình khám chữa bệnh, giúp rút ngắn thời gian đăng ký, tiếp nhận và trả kết quả cho bệnh nhân, qua đó sẽ giúp rút ngắn thời gian chờ khám chữa bệnh tại bệnh viện.
Hai tháng gần đây, nam thanh niên cao 1,7 m, nặng 85 kg liên tục thấy khát nước và đi tiểu nhiều lần. Bác sĩ Hoàng Tuấn Uyên, chuyên khoa Nội tiết và Chuyển hóa, Bệnh viện Kỳ Mỹ (Đài Loan), khám chuyên sâu và phát hiện đường huyết lúc đói của anh lên tới 190 mg/dL (mức bình thường dưới 100 mg/dL). Chỉ số HbA1c trung bình 3 tháng cũng chạm mức 8,8% (bình thường dưới 5,7%).
Căn cứ các kết quả này, bác sĩ chẩn đoán anh mắc tiểu đường type 2. Đặc thù công việc khiến anh ăn uống thất thường, lạm dụng đồ uống có đường và thiếu vận động đã bào mòn sức khỏe nhanh chóng, ông Uyên nhận định.
Bác sĩ Uyên lên phác đồ điều trị bằng thuốc uống, đồng thời tư vấn dinh dưỡng và hướng dẫn kỹ năng tự chăm sóc. Nhờ tuân thủ lịch khám định kỳ và điều chỉnh lối sống, nam thanh niên hiện kiểm soát tốt lượng đường trong máu.
Niên giám Nhóm đặc biệt mắc bệnh tiểu đường năm 2025 tại Đài Loan công bố số người mắc tiểu đường type 2 vào năm 2020 chạm mốc 2,56 triệu người, tương đương tỷ lệ cứ 10 người có 1 người mang bệnh. Thống kê năm 2024 cũng xếp tiểu đường vào nhóm 5 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, cướp đi sinh mạng của gần 10.000 người mỗi năm.
Bác sĩ Uyên cảnh báo tỷ lệ bệnh nhân dưới 40 tuổi mắc "tiểu đường type 2 khởi phát sớm" đang tăng vọt. Tế bào đảo tụy của nhóm này suy thoái nhanh hơn người cao tuổi, đẩy cao nguy cơ biến chứng tim mạch và thận.
Chuyên gia chỉ đích danh ba thủ phạm chính gây bệnh gồm béo phì, áp lực cao và chế độ ăn nhiều đường. Nhóm tuổi này thường mải mê xây dựng sự nghiệp, sinh hoạt kém điều độ nên hay phớt lờ các dấu hiệu cơ thể cảnh báo. Khi bác sĩ tiếp nhận, họ thường mang nhiều vấn đề chuyển hóa phức tạp đòi hỏi áp dụng chiến lược đa trị liệu từ sớm.
Việc phát bệnh sớm cũng khiến cơ thể chịu đựng môi trường đường huyết cao lâu hơn. Tình trạng này làm tăng mạnh nguy cơ biến chứng võng mạc, thận, thần kinh và tim mạch trong tương lai so với nhóm phát bệnh muộn.
Chuyên gia khuyến cáo những người mang yếu tố nguy cơ cao như có tiền sử gia đình, thừa cân, lười vận động, căng thẳng kéo dài hoặc thiếu ngủ cần chủ động khám sức khỏe định kỳ. Người mang bệnh cần phối hợp chặt chẽ cùng chuyên gia y tế để thay đổi lối sống, tập thể dục đều đặn, ăn uống cân bằng, duy trì cân nặng lý tưởng và dùng thuốc đúng chỉ định nhằm trì hoãn biến chứng.
Theo tiến sĩ Vinitha Krishnan, Trưởng khoa Dinh dưỡng lâm sàng, Bệnh viện SIMS (Ấn Độ), không có một thời điểm cố định nào được xem là tốt nhất để ăn trái cây. Việc ăn trái cây phụ thuộc vào từng loại, và điều quan trọng là chất lượng, lượng trái cây tiêu thụ, chứ không phải thời điểm ăn.
Tuy nhiên, một số đối tượng đặc biệt sau cần lưu ý về thời điểm ăn trái cây, cụ thể:
Người mắc bệnh tiểu đường: Nên ăn trái cây cùng bữa ăn chính thay vì ăn riêng, bởi protein và chất xơ trong bữa ăn có thể giúp làm chậm quá trình hấp thu đường, từ đó hạn chế tăng đường huyết sau ăn.
Người tập luyện hoặc vận động thể thao: Đối với vận động viên hoặc người thường xuyên tập luyện, ăn trái cây trước khi tập có thể cung cấp nguồn carbohydrate lành mạnh, giúp cơ thể có thêm năng lượng, phục vụ cho các hoạt động thể chất.
Người mắc bệnh Crohn: Theo tiến sĩ Krishnan, người mắc bệnh Crohn thường được khuyến cáo hạn chế trái cây trong giai đoạn bệnh bùng phát hoặc giai đoạn cấp, vì trái cây chứa fructose có thể khiến các triệu chứng khó chịu trở nên nặng hơn.
Người bị trào ngược dạ dày - thực quản: Nếu bị trào ngược axit, chuyên gia khuyến cáo không nên ăn trái cây quá muộn vào ban đêm, vì điều này có thể làm tăng tình trạng trào ngược.
Thải độc là quá trình loại bỏ các chất độc hại ra khỏi cơ thể. Chức năng này được thực hiện chủ yếu bởi gan, thận, da và phổi. Theo tiến sĩ Krishnan, trái cây không giúp thải độc cơ thể.
“Trái cây mang lại lợi ích nhờ chứa các chất chống oxy hóa. Các vitamin như vitamin A và vitamin C giúp bảo vệ cơ thể khỏi stress oxy hóa. Nhiều người nhầm lẫn tác dụng này với khả năng ‘thải độc’”, bà Krishnan giải thích.
Bà Krishnan cũng nhấn mạnh rằng trái cây không thể thay thế nhu cầu bù nước, đặc biệt trong những thời điểm nắng nóng nhất trong ngày hoặc khi cơ thể mất nhiều nước do đổ mồ hôi trong quá trình tập luyện. Trái cây chỉ nên được xem là nguồn hỗ trợ, chứ không thể là nguồn cung cấp nước duy nhất, theo Hindustan Times (Ấn Độ).
Một số loại trái cây có hàm lượng nước cao, phù hợp để sử dụng trong mùa hè mà mọi người có thể tham khảo gồm:
