Khi tình cờ phát hiện một khối bất thường trên cơ thể, đa số mọi người lập tức lo lắng và nghĩ ngay đến ung thư. Bác sĩ Hiếu nói bệnh nhân cần giữ bình tĩnh đầu tiên, lựa chọn hướng tiếp cận hợp lý để ngăn chặn những hậu quả đáng tiếc do điều trị vội vã.
Người dân tuyệt đối không giữ tâm lý “tặc lưỡi” chờ đợi tổn thương tự biến mất, ngoại trừ các loại hạch phản ứng viêm do sâu răng hay mụn nhọt ở vùng hàm, nách, bẹn. Việc phát hiện sớm và chẩn đoán đúng bản chất tế bào đóng vai trò quyết định hiệu quả chữa trị.
Thực tế, bướu lành tính như u nang, u mỡ, u máu hay u xơ chiếm tỷ lệ 80-90% trong tổng số các ca mắc, đặc biệt tại tuyến giáp. Thậm chí, nhiều khối u ở phổi vẫn mang bản chất lành tính hoặc do nhân viên y tế đọc nhầm kết quả chiếu chụp. Do đó, người dân cần hiểu rõ khối u (tumor) hoàn toàn khác biệt với bệnh ung thư (cancer).
Để có kết luận chính xác, bệnh nhân cần tìm đến đúng chuyên khoa liên quan đến vị trí tổn thương thay vì chỉ tập trung vào các cơ sở chụp chiếu hình ảnh. Bác sĩ Hiếu lấy ví dụ người mắc bướu tuyến giáp cần khám nội tiết, u vú hay tử cung khám sản, u dưới da khám da liễu hoặc cơ xương khớp. Việc chọn một bệnh viện gần nhà, nơi bác sĩ tư vấn cặn kẽ và không dọa nạt người bệnh, sẽ giúp tiết kiệm thời gian, tiền bạc. Ông khuyên người dân tránh chạy theo các phòng khám quảng cáo máy móc hiện đại để rồi đối mặt nguy cơ “tiền mất tật mang”, điển hình như trường hợp đốt u tuyến giáp sai chỉ định gây chảy máu thứ phát, chèn ép đường thở suýt tử vong.
Khi đã chọn đúng người thầy thuốc, người bệnh phải kiên nhẫn tuân thủ phác đồ và chờ đợi kết quả giải phẫu bệnh thay vì yêu cầu điều trị bao vây ngay lập tức. Ngành y tế chỉ định phương pháp phẫu thuật, hóa trị hay xạ trị dựa trên bằng chứng khoa học chuẩn quốc tế, không áp dụng tư duy “đánh nhầm hơn bỏ sót”. Bác sĩ sẽ tiếp tục theo dõi u lành và chỉ can thiệp cắt, đốt khi tổn thương to lên hoặc gây chèn ép cơ quan xung quanh. Đối với ung thư, giới chuyên môn thiết kế phương án điều trị riêng biệt cho từng cá nhân, đòi hỏi người bệnh đặt trọn niềm tin vào chuyên gia y tế để đạt hiệu quả cao nhất.
Tại Việt Nam, hàng năm có hơn 182.000 ca mới và hơn 122.000 ca tử vong do ung thư. Hơn 350.000 bệnh nhân đang sống chung với căn bệnh này. Bình quân cứ 100.000 người Việt có 159 ca được chẩn đoán mắc mới ung thư và 106 trường hợp tử vong. Tỷ suất mắc mới của Việt Nam xếp thứ 91, tỷ suất tử vong xếp 50 trên tổng cộng 185 nước, ngày càng tăng nhanh trên bảng xếp hạng toàn cầu.
Các chuyên gia nhận định tỷ lệ tử vong do ung thư ở Việt Nam cao do bệnh thường được phát hiện ở giai đoạn muộn, dẫn đến hiệu quả điều trị hạn chế. Thêm vào đó, những ung thư phổ biến nhất ở người Việt lại là loại có tiên lượng xấu như ung thư gan,phổi. Tuổi thọ tăng, già hóa dân số, ô nhiễm môi trường, thói quen sinh hoạt không lành mạnh như rượu bia, thuốc lá điện tử, chế độ ăn thiếu hợp lý cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc ung thư.
Nhiều nghiên cứu quy mô lớn cho thấy chất lượng và thời lượng giấc ngủ có liên quan trực tiếp đến tuổi thọ. Những người có giấc ngủ lành mạnh thì nguy cơ tử vong thấp hơn đáng kể, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Giấc ngủ tối ưu là từ 7 - 9 tiếng/đêm. Tuy nhiên, ngủ đủ giờ thôi chưa đủ. Những thói quen nhỏ vào buổi tối có thể quyết định chúng ta ngủ sâu hay không. Về lâu dài, giấc ngủ này sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch, chuyển hóa cũng như quá trình lão hóa.
Dưới đây là những thói quen buổi tối đơn giản nhưng giúp cải thiện giấc ngủ và tuổi thọ:
Môi trường ngủ có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ. Nếu phòng quá nóng, quá sáng hoặc có tiếng ồn, cơ thể sẽ khó duy trì chu kỳ ngủ ổn định.
Để bắt đầu giấc ngủ, cơ thể cần giảm nhẹ nhiệt độ lõi bên trong. Một không gian mát mẻ, khoảng 18 - 24°C, hỗ trợ quá trình này. Bóng tối giúp tăng tiết hoóc môn melatonin. Đây là yếu tố quan trọng giúp chúng ta buồn ngủ, trong khi sự yên tĩnh giúp hạn chế giấc ngủ bị gián đoạn. Những điều chỉnh đơn giản này có thể cải thiện rõ rệt khả năng ngủ sâu, vốn là giai đoạn quan trọng cho phục hồi cơ thể.
Vận động thể chất giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ. Thế nhưng, thời điểm tập thể dục đóng vai trò rất quan trọng. Các nghiên cứu cho thấy tập luyện đều đặn giúp tăng thời gian ngủ sâu và giảm số lần thức giấc ban đêm.
Tuy nhiên, nếu tập cường độ cao quá gần giờ ngủ, cơ thể sẽ tăng hoóc môn adrenaline và thân nhiệt, khiến khó đi vào giấc ngủ. Ngược lại, các hoạt động nhẹ như đi bộ, giãn cơ hoặc yoga vào buổi tối lại giúp thư giãn hệ thần kinh và giấc ngủ sâu hơn.
Nhiều người có thói quen nằm trên giường rất lâu nhưng không ngủ được. Điều này vô tình khiến não bộ liên kết giường với sự tỉnh táo thay vì nghỉ ngơi.
Trong liệu pháp hành vi nhận thức cho mất ngủ (CBT-I), nếu sau khoảng 20 phút vẫn chưa ngủ, bạn nên rời khỏi giường và làm một hoạt động nhẹ như đọc sách, rồi quay lại khi cảm thấy buồn ngủ.
Tắm nước ấm trước khi ngủ khoảng 1 - 2 giờ có thể giúp ngủ nhanh hơn. Khi tiếp xúc với nước ấm, mạch máu dưới da giãn ra, giúp cơ thể tỏa nhiệt. Sau đó, nhiệt độ lõi trong cơ thể giảm xuống. Đây là tín hiệu sinh học quan trọng giúp khởi động giấc ngủ, theo Medical News Today (Anh).
Trao đổi với Tuổi Trẻ online chiều 28-4, ông Nguyễn Thành Tâm, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Tân Định (TP.HCM) cho biết vào lúc khoảng 12h cùng ngày, bệnh viện không thể truy cập vào "Cổng thông tuyến lịch sử khám chữa bệnh" của bảo biểm xã hội. Sự cố kéo dài đến khoảng 14h20 thì khắc phục được.
Trong thời gian xảy ra sự cố, các bệnh nhân đã có thông tin lưu trữ trước đó vẫn được bệnh viện linh hoạt giải quyết để tiếp tục khám chữa bệnh. Riêng bệnh nhân đến khám lần đầu do không truy cập được dữ liệu nên phải chờ đến khi hệ thống hoạt động trở lại.
Ông Trần Văn Khanh, giám đốc bệnh viện Lê Văn Thịnh, TP.HCM cho biết trong ngày 28-4, khi vào cổng thông tin của BHYT, hệ thống không thể kiểm tra thông tuyến, dẫn đến việc không truy cập được lịch sử khám chữa bệnh của bệnh nhân tại các cơ sở y tế khác.
Điều này khiến nhân viên y tế không thể xác định liệu bệnh nhân đã khám ở nơi khác trong cùng ngày hay chưa, từ đó hạn chế khả năng phát hiện các trường hợp có thể lợi dụng quỹ bảo hiểm bằng cách khám nhiều nơi. Tuy nhiên, theo chia sẻ của bác sĩ, những trường hợp như vậy thực tế khá hiếm.
Dù không tra cứu được dữ liệu liên thông, quá trình khám và điều trị tại bệnh viện vẫn diễn ra bình thường. Các bác sĩ vẫn có thể truy cập hồ sơ nội bộ của những bệnh nhân đã từng khám tại đây, bao gồm tiền sử bệnh, quá trình điều trị, thuốc đã sử dụng và kết quả cận lâm sàng trước đó.
Tại Hà Nội, nhiều bệnh viện cũng ghi nhận tình trạng tương tự. Trao đổi với Tuổi Trẻ online, lãnh đạo Bệnh viện Đa khoa Hà Đông và Bệnh viện Thanh Nhàn đều cho biết trong ngày 28-4, "Cổng thông tuyến lịch sử khám chữa bệnh" gặp lỗi không thể truy cập. Tuy nhiên, hệ thống đã được khắc phục vào chiều cùng ngày.
"Việc gián đoạn do nâng cấp hệ thống, lỗi hệ thống không làm ảnh hưởng đến công tác khám chữa bệnh của người tham gia BHYT. Trong thời gian gián đoạn, bệnh viện thực hiện ghi nhận số thẻ bảo hiểm, tiếp đón bệnh nhân, sau đó cập nhật dữ liệu lên hệ thống sau khi cổng khôi phục", lãnh đạo Bệnh viện Đa khoa Hà Đông cho hay.
Từ 1-7, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được phân cấp thẩm quyền thực hiện thủ tục hành chính về cấp giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh.
Cụ thể, Nghị quyết 21 của Chính phủ đã quy định nội dung đáng chú ý là phân cấp thẩm quyền cấp, quản lý giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh về Chủ tịch UBND cấp tỉnh.
Chủ tịch UBND cấp tỉnh được thực hiện toàn bộ các thủ tục liên quan đến giấy phép hành nghề khám chữa bệnh, bao gồm cấp mới, cấp lại, gia hạn, điều chỉnh, đình chỉ và thu hồi giấy phép hành nghề, áp dụng cho cả các chứng chỉ hành nghề đã được cấp theo quy định trước đây.
Như vậy, từ 1-7, Bộ Y tế không còn cấp giấy phép hành nghề và chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh cho người hành nghề.
Theo đó, Bộ Y tế còn thẩm quyền cấp mới giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, cấp điều chỉnh danh mục kỹ thuật loại đặc biệt đối với các bệnh viện tư nhân.
Cấp mới, cấp lại, cấp điều chỉnh giấy phép hoạt động đối với các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế. Xem xét khả năng điều chỉnh bổ sung danh mục kỹ thuật loại đặc biệt, xem xét khả năng thực hiện kỹ thuật mới, phương pháp mới đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên toàn quốc.
Bên cạnh việc phân cấp thẩm quyền thực hiện thủ tục hành chính về cấp giấy phép hành nghề khám bệnh, nghị quyết đơn giản hóa và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh.
Ví dụ, đối với thủ tục cấp mới giấy phép hoạt động khám chữa bệnh, cơ quan có thẩm quyền phải tổ chức thẩm định trong thời hạn 40 ngày kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ và nếu đủ điều kiện thì phải cấp giấy phép trong 10 ngày làm việc kể từ ngày có biên bản thẩm định.
Trường hợp có yêu cầu sửa đổi, bổ sung phải nêu rõ trong nội dung của biên bản thẩm định.
Trong thời hạn 10 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được văn bản thông báo và tài liệu chứng minh đã hoàn thành việc khắc phục, sửa chữa của cơ sở đề nghị.
Cơ quan cấp giấy phép hoạt động có thể tiến hành kiểm tra thực tế việc khắc phục, sửa chữa của cơ sở đề nghị trong trường hợp cần thiết hoặc thực hiện việc cấp giấy phép hoạt động. Trường hợp không cấp giấy phép hoạt động phải có văn bản trả lời và nêu rõ lý do.
Ngoài ra, đối với thủ tục điều chỉnh giấy phép hoạt động, nghị quyết cũng quy định rõ thời hạn xử lý hồ sơ, thời gian yêu cầu bổ sung, cũng như thời hạn giải quyết sau khi hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm quy trình minh bạch và có mốc thời gian cụ thể.
Đồng thời công khai thông tin sau khi cấp giấy phép hoạt động. Trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày cấp phép, cơ quan có thẩm quyền phải đăng tải các thông tin như tên cơ sở, địa chỉ, người chịu trách nhiệm chuyên môn, phạm vi hoạt động chuyên môn trên cổng thông tin điện tử và hệ thống quản lý.
Nội dung phân cấp thẩm quyền nêu trên sẽ có hiệu lực từ ngày 1-7. Toàn bộ nghị quyết có hiệu lực từ ngày 29-4-2026 đến hết ngày 1-1-2028.
