Phụ huynh TP.HCM ‘đội nắng’, ‘hứng mưa’, chờ đón con thi lớp 10 đến tối

Không phải ngẫu nhiên mà Singapore triển khai hai chương trình học bổng lớn - ASEAN Scholarship và A*STAR Scholarship - hướng trực tiếp vào học sinh Việt Nam độ tuổi 14-16.

Hằng năm, các giáo viên từ Trường trung học Singapore bay sang Hà Nội và TP.HCM để tổ chức thi tuyển tại chỗ, cấp học bổng toàn phần bao gồm học phí, ký túc xá, sinh hoạt phí và vé máy bay khứ hồi trong suốt bốn năm.

Mục tiêu trước mắt của họ: đưa những học sinh xuất sắc của ASEAN vào học chung với học sinh nội địa, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông. Mục tiêu lâu dài, không kém phần rõ ràng: đào tạo bậc đại học và giữ lại nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là chiến lược quốc gia, được tính toán bài bản từ nhiều năm trước.

Anh, Mỹ, Úc cũng có những cơ chế tương tự từ lâu ở bậc đại học và sau đại học - học bổng toàn phần, chương trình visa ưu đãi cho sinh viên quốc tế xuất sắc muốn ở lại làm việc sau khi tốt nghiệp. Các em vào, học giỏi, được giữ lại. Cách làm hiệu quả cao.

Câu chuyện trong nước lại có phần khác. Ví dụ như đối với học sinh các trường phổ thông năng khiếu, trường chuyên - những em được chọn lọc kỹ càng từ top đầu của hệ thống giáo dục - lẽ ra nên được miễn học phí toàn bộ.

Các trường đại học trong nước chưa có nhiều chính sách hấp dẫn để thu hút những học sinh ưu tú nhất. Trong khi đó học sinh dẫn đầu luôn được săn tìm, chào đón của các đại học hàng đầu nước ngoài.

Nghịch lý là: ngay ở trong các trường chuyên, trường năng khiếu - nơi nỗ lực chọn lọc và đào tạo xuất sắc - là môi trường mà việc tìm học bổng nước ngoài, ra đi và ở lại làm việc ngoài nước gần như là một mặc định không cần bàn cãi.

Có học bổng nước ngoài còn được xem như thành công của trò lẫn trường. Không ai nói thẳng "đừng về" nhưng không ai thuyết phục được "tại sao phải về", còn "cần phải đi" thì là điều mặc nhiên.

Khi văn hóa được định vị như thế thì những lời động viên đi học để về phát triển quốc gia tự nhiên trở thành lạc lõng, viển vông.

Thật đáng tiếc! Các bậc phụ huynh có con em xuất sắc cũng đắn đo khi một bên là môi trường làm việc đẳng cấp quốc tế với mức đãi ngộ tương xứng, một bên là hệ thống trong nước với ít nhiều rào cản vô hình. Vì thế những học sinh giỏi nhất vẫn lựa chọn ra đi là điều gần như không cần bàn thêm.

Hồi đầu năm 2026, tiến sĩ Phạm Hy Hiếu - cựu học sinh Trường phổ thông Năng khiếu TP.HCM, từng giành huy chương bạc Olympic toán học, tốt nghiệp Stanford, lọt Forbes 30 Under 30 Việt Nam - thông báo rời OpenAI về nước.

Câu chuyện của anh tạo ra nhiều cảm xúc khác nhau: hiểu áp lực công việc của môi trường AI đỉnh cao và sự nể phục tài năng và trân trọng khi anh quyết định trở về Việt Nam cùng gia đình để hồi phục và làm việc.

Nhưng ẩn dưới đó là một câu hỏi mà không phải ai cũng dám đặt thẳng: Chừng nào thì những nhà khoa học, những người trẻ xuất sắc sớm về Việt Nam?

Hành trình của Phạm Hy Hiếu là hành trình của rất nhiều người giỏi thế hệ anh và trước anh: xuất phát từ trường chuyên, giành học bổng, ra đi, trở thành nhân tài ở nước người. Khi họ trở về, nếu có, thường là vì những lý do khác chứ không phải vì có một lực hút đủ mạnh từ quê hương.

Mỗi học sinh xuất sắc ra đi khi còn trẻ là một khoản đầu tư dài hạn mà xã hội đã bỏ ra (qua hệ thống giáo dục phổ thông, qua trường chuyên, qua sự kỳ vọng) nhưng lợi tức lại chảy về nơi khác. Điều đó không sai trái với từng cá nhân.

Nhưng với quốc gia, đó là bài toán cần lời giải: từ năng lực xuất sắc cá nhân (đã sẵn), định hướng cống hiến đất nước, lòng tin được trọng dụng (có đủ chắc chắn không). Và điều cần nhất là môi trường làm việc thuận lợi nhất để phát triển bản thân khi người giỏi trở về.

Câu hỏi không phải là "tại sao họ ra đi?" mà là: chúng ta làm gì đủ hấp dẫn để họ muốn ở lại học trong nước hoặc muốn trở về khi học xong ở nước bạn?

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Trường tiểu học Trần Đại Nghĩa là ngôi trường đầu tiên được xây dựng trên khu đất nghĩa trang Bình Hưng Hòa sau khi nghĩa trang di dời, đánh dấu bước chuyển đổi không gian từ đất nghĩa địa sang hạ tầng giáo dục, phục vụ nhu cầu học tập của người dân trong khu vực có mật độ dân cư cao.

Ghi nhận ngày 20-4, bên trong khuôn viên trường, nhiều công nhân đang tất bật dọn dẹp, vệ sinh, tưới cây và lắp đặt trang thiết bị tại các phòng học để chuẩn bị đưa công trình vào vận hành.

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, cô Văn Minh Tân - Hiệu trưởng trường - cho biết đơn vị đang thực hiện các bước cuối cùng để tiếp nhận cơ sở vật chất từ chủ đầu tư.

Sau lễ khánh thành dự kiến diễn ra vào ngày 19-5, trường sẽ triển khai tuyển sinh ngay trong đầu tháng 6 với 10 lớp 1, đồng thời tiếp nhận thêm học sinh chuyển đến từ địa bàn phường và các khu vực lân cận.

Cùng với công tác tuyển sinh, nhà trường cũng lên kế hoạch tổ chức các câu lạc bộ trong dịp hè nhằm phục vụ nhu cầu sinh hoạt, học tập của học sinh và phụ huynh.

Trường tiểu học Trần Đại Nghĩa có quy mô 30 phòng học, mỗi phòng đều được trang bị đầy đủ thiết bị dạy học, trong đó có bảng tương tác 65 inch hỗ trợ giáo viên ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo vào giảng dạy.

Ngoài ra, trường còn có 4 phòng học tiếng Anh, 4 phòng máy tính, các phòng chức năng như âm nhạc, thể chất, khu nhà ăn và sân trường rộng, nhiều cây xanh.

Ảnh chụp ngày 20-4-2026, so với thời điểm chụp vào ngày 21-2-2024

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

ĐH quốc gia phải trở thành trung tâm trí tuệ, trung tâm đổi mới sáng tạo, nơi sản sinh tri thức mới, công nghệ mới, mô hình phát triển mới và cung cấp luận cứ khoa học cho các quyết sách chiến lược của quốc gia. Tinh thần được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong bài phát biểu tại Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống ĐH Quốc gia Hà Nội cuối tuần qua cho thấy hai chữ "quốc gia" không chỉ là danh xưng, mà còn là trách nhiệm lịch sử, là sứ mệnh dẫn dắt tương lai đất nước.

Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc là giai đoạn VN hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao, có năng lực cạnh tranh quốc tế và vị thế ngày càng cao trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trong giai đoạn này, lợi thế phát triển không còn chủ yếu dựa vào lao động giá rẻ, khai thác tài nguyên hay mở rộng vốn đầu tư, mà ngày càng phụ thuộc vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chất lượng thể chế, năng lực quản trị và trình độ nhân lực.

Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới, công nghệ tài chính và các nền tảng số đang làm thay đổi sâu sắc cấu trúc kinh tế, phương thức quản trị xã hội và năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong bối cảnh đó, các ĐH nghiên cứu hàng đầu không chỉ là nơi truyền bá tri thức, mà phải là nơi tạo ra tri thức, chuyển hóa tri thức thành công nghệ, biến công nghệ thành năng lực sản xuất và góp phần xây dựng thể chế phát triển.

Đối với ĐH Quốc gia TP.HCM (ĐHQG-HCM), yêu cầu định vị lại sứ mệnh càng trở nên cấp thiết. Nếu trước đây, vai trò chủ yếu của ĐHQG-HCM được nhìn nhận trên 3 phương diện: đào tạo, nghiên cứu, và gắn kết cộng đồng, thì trong giai đoạn mới, cần mở rộng sang vai trò kiến tạo phát triển.

ĐHQG-HCM không chỉ là một trung tâm đào tạo và nghiên cứu lớn ở phía nam, mà cần được xác lập như một thiết chế chiến lược của quốc gia trong không gian phát triển năng động nhất cả nước.

ĐHQG phải là trung tâm đào tạo nhân tài và nhân lực chiến lược cho quốc gia. Điều này yêu cầu phải đào tạo được đội ngũ nhà khoa học, kỹ sư, chuyên gia công nghệ, chuyên gia chính sách, nhà quản trị, doanh nhân đổi mới sáng tạo và thế hệ lãnh đạo có tư duy toàn cầu, bản lĩnh dân tộc và năng lực phụng sự đất nước.

Để trở thành trung tâm nghiên cứu và làm chủ công nghệ lõi, ĐHQG-HCM cần ưu tiên các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, vi mạch, công nghệ sinh học, y sinh, vật liệu mới, năng lượng tái tạo, dữ liệu lớn, an ninh mạng, đô thị thông minh, logistics, kinh tế số và công nghệ xanh. Đây không chỉ là các hướng nghiên cứu khoa học, mà là những nền tảng quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn của đất nước.

ĐHQG-HCM cần được định vị là trung tâm tư vấn chính sách và cung cấp luận cứ khoa học cho phát triển. TP.HCM và vùng Nam bộ đang đứng trước nhiều bài toán lớn: xây dựng siêu đô thị, phát triển trung tâm tài chính quốc tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất các nhân tố tổng hợp, chuyển đổi xanh khu công nghiệp, phát triển hạ tầng số, quản trị dữ liệu, thích ứng biến đổi khí hậu và liên kết vùng. Những vấn đề này đòi hỏi tư duy liên ngành, dữ liệu lớn, mô hình phân tích hiện đại và năng lực dự báo chính sách. ĐHQG-HCM phải là nơi cung cấp các luận cứ đó.

ĐHQG-HCM phải là hạt nhân của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đại học - doanh nghiệp - nhà nước.

ĐHQG-HCM phải là không gian văn hóa học thuật và phát triển con người toàn diện. Trong khi khoa học công nghệ tạo ra năng lực cạnh tranh, thì văn hóa, đạo đức, bản lĩnh và tinh thần phụng sự tạo nên chiều sâu phát triển.

Phải gắn sứ mệnh ĐHQG-HCM với các nghị quyết chiến lược: Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là nền tảng trực tiếp để phát huy vai trò đại học nghiên cứu.

Nghị quyết 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đặt ra yêu cầu hoàn thiện thể chế phát triển. Đây là cơ sở để ĐHQG-HCM tham gia sâu hơn vào nghiên cứu chính sách, pháp luật và thiết kế các cơ chế thử nghiệm.

Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân mở ra yêu cầu gắn đại học với doanh nghiệp. Nếu kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế, thì đại học phải là nơi cung cấp tri thức, nhân lực, công nghệ và năng lực đổi mới cho khu vực này.

Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo là cơ sở để ĐHQG-HCM đổi mới mô hình đào tạo. Đào tạo đại học không thể chỉ truyền đạt kiến thức, mà phải phát triển năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực thích ứng và năng lực học tập suốt đời.

Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh vai trò của văn hóa như nguồn lực nội sinh. Đối với ĐHQG-HCM, điều này đòi hỏi việc phát triển khoa học công nghệ phải gắn với phát triển con người, đạo đức, văn hóa học thuật và trách nhiệm xã hội. Một đại học quốc gia không thể chỉ mạnh về công nghệ, mà còn phải là nơi nuôi dưỡng nhân cách, khí phách, trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam.

Trước hết, cần trao cho hai ĐHQG nói chung và ĐHQG-HCM nói riêng cơ chế tự chủ đặc biệt gắn với trách nhiệm giải trình quốc gia. Tự chủ ở đây không chỉ là tự chủ tài chính, mà bao gồm tự chủ học thuật, nhân sự, tổ chức bộ máy, tài sản, hợp tác quốc tế và lựa chọn nhiệm vụ khoa học công nghệ. ĐHQG cần được quyền tuyển dụng và đãi ngộ nhân tài theo cơ chế cạnh tranh, thành lập đơn vị nghiên cứu mới, hợp tác với doanh nghiệp, sử dụng tài sản công cho đổi mới sáng tạo và phân bổ nguồn lực theo kết quả đầu ra.

Thành lập "Policy Lab ĐHQG-HCM" như một phòng thí nghiệm chính sách quốc gia ở phía nam. Policy Lab này có nhiệm vụ nghiên cứu, thử nghiệm, đánh giá và đề xuất chính sách trong các lĩnh vực mới như trung tâm tài chính quốc tế, sandbox công nghệ, quản trị dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, chuyển đổi xanh, kinh tế biển, logistics vùng, đô thị thông minh và đổi mới sáng tạo trong khu vực công. Đây sẽ là cầu nối giữa tri thức học thuật và quyết sách quản trị.

Xây dựng các trung tâm xuất sắc về công nghệ chiến lược, tập trung nguồn lực cho một số lĩnh vực mũi nhọn. Các trung tâm này phải được vận hành theo mô hình mở, có sự tham gia của nhà khoa học, doanh nghiệp, chuyên gia quốc tế và chính quyền địa phương.

Hình thành Quỹ Đổi mới sáng tạo và thương mại hóa công nghệ trong ĐHQG. Đây là công cụ tài chính nhằm hỗ trợ giai đoạn sau nghiên cứu, bao gồm hoàn thiện nguyên mẫu, thử nghiệm, kiểm định, đăng ký sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn hóa, gọi vốn và thành lập doanh nghiệp spin-off.

Cần thiết lập cơ chế đặt hàng lớn từ Nhà nước, TP.HCM, vùng Đông Nam bộ và doanh nghiệp. ĐHQG chỉ có thể phát huy vai trò quốc gia khi được giao những bài toán quốc gia.

Đột phá trong đào tạo sau đại học, tiến sĩ và chương trình tài năng. Muốn trở thành đại học nghiên cứu hàng đầu châu Á, ĐHQG phải nâng mạnh tỷ trọng đào tạo sau đại học, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược và chính sách công.

Có cơ chế thu hút nhân tài toàn cầu và người VN ở nước ngoài. ĐHQG cần được phép áp dụng chế độ hợp đồng linh hoạt, lương cạnh tranh, ngân sách khởi động nghiên cứu, phòng thí nghiệm riêng và quyền sở hữu trí tuệ rõ ràng để thu hút chuyên gia giỏi.

Phát triển khu đô thị ĐHQG-HCM thành khu đô thị đổi mới sáng tạo. Khu đô thị đại học không chỉ là nơi học tập, mà phải là không gian tích hợp giữa đại học, viện nghiên cứu, phòng thí nghiệm, doanh nghiệp công nghệ, không gian khởi nghiệp, nhà ở chuyên gia, hạ tầng số, giao thông công cộng và thiết chế văn hóa. Đây phải là một "innovation district" thực sự, kết nối với Khu Công nghệ cao TP.HCM, các khu công nghiệp, trung tâm tài chính, doanh nghiệp công nghệ và mạng lưới đổi mới sáng tạo quốc tế.

Tin Gốc: Thanh Niên