Nhiều người ngủ đủ 7-8 tiếng nhưng sáng dậy vẫn uể oải, đau đầu nhẹ, thiếu tỉnh táo.
Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, nguyên nhân có thể không nằm ở điều hòa mà ở việc phòng ngủ quá kín khiến CO2 tích tụ suốt đêm.
Điều hòa dân dụng thông thường không tự tạo ra khí độc hay làm “bẩn” không khí. Vấn đề nằm ở chỗ nhiều gia đình đóng kín hoàn toàn cửa phòng để giữ lạnh, trong khi con người vẫn liên tục hô hấp suốt đêm.
“Mỗi người trưởng thành khi ngủ có thể thải ra khoảng 15-20l CO2 mỗi giờ. Nếu phòng kín và không có trao đổi không khí, nồng độ CO2 sẽ tăng dần theo thời gian”, BS Hoàng nói.
Trong điều kiện bình thường, nồng độ CO2 ngoài trời vào khoảng 400ppm. Đây là mức không khí tự nhiên.
Tuy nhiên, trong phòng ngủ kín diện tích khoảng 20m2, bật điều hòa suốt 7-8 tiếng mà không mở cửa hoặc thông gió, nồng độ CO2 có thể tăng lên 1.500-2.000 ppm.
Theo nhiều nghiên cứu về môi trường không khí trong nhà, khi CO2 vượt khoảng 1.000ppm, chất lượng giấc ngủ bắt đầu giảm. Người ngủ có thể ngủ nông hơn, dễ tỉnh giấc, cảm giác không thực sự được nghỉ ngơi.
Ở mức trên 2.000ppm, nhiều người xuất hiện cảm giác ngột ngạt nhẹ, đau đầu âm ỉ, khô miệng, ngủ dậy uể oải dù ngủ đủ thời gian.
Điểm dễ gây hiểu nhầm là nhiều người cho rằng điều hòa có chức năng “làm sạch” hoặc “đổi” không khí. Thực tế, phần lớn điều hòa dân dụng hiện nay chỉ tuần hoàn khí trong phòng, làm lạnh rồi thổi trở lại, gần như không cấp khí tươi từ bên ngoài.
“CO2 ở mức này không gây ngạt cấp tính hay tổn thương cơ quan. Tác động chủ yếu là làm giấc ngủ kém sâu, cơ thể không được phục hồi tốt”, BS Hoàng phân tích.
Ông cũng nhấn mạnh hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy nồng độ CO2 trong phòng ngủ kín ở mức thông thường gây rụng tóc, hỏng não, hỏng thận hay các tổn thương nghiêm trọng như nhiều thông tin lan truyền trên mạng xã hội.
Theo chuyên gia, người cao tuổi, trẻ nhỏ, người mắc bệnh hô hấp mạn tính, tim mạch hoặc hen suyễn thường nhạy cảm hơn với môi trường không khí bí bách.
Nhóm này có thể dễ cảm thấy khó chịu, nặng đầu hoặc ngủ không sâu khi phòng thiếu thông thoáng.
Ngoài CO2, phòng ngủ đóng kín lâu ngày còn có thể tích tụ hơi ẩm, bụi mịn, mùi cơ thể và các hợp chất hữu cơ bay hơi từ đồ nội thất, chăn ga, sơn tường… khiến chất lượng không khí giảm thêm.
Tuy nhiên, BS Hoàng lưu ý không nên quá cực đoan đến mức “sợ điều hòa”. Trong thời tiết nắng nóng kéo dài, điều hòa vẫn giúp cơ thể tránh mất nước, sốc nhiệt và ngủ dễ chịu hơn.
Điều quan trọng không phải bỏ điều hòa mà là tạo được sự lưu thông không khí phù hợp.
Chỉ cần một khe hở nhỏ
Theo các khuyến nghị về thông gió trong nhà ở, không khí trong phòng nên được thay mới khoảng một lần mỗi giờ.
Trên thực tế, giải pháp lại khá đơn giản.
Theo BS Hoàng, chỉ cần hé cửa phòng hoặc cửa sổ vài centimet, lượng CO2 tích tụ có thể giảm đáng kể. Một khe hở nhỏ giúp không khí được trao đổi liên tục mà vẫn giữ được độ mát trong phòng.
Chuyên gia dinh dưỡng Tăng Kiến Minh (Đài Loan) cho biết, tại các phòng khám, ông thường gặp bệnh nhân thắc mắc: "Tại sao tôi ăn uống rất thanh đạm, dưỡng sinh mà chỉ số xét nghiệm máu vẫn không đạt?". Câu trả lời nằm ở việc chọn sai thực phẩm.
Theo ông, chế độ ăn cho người bệnh thận không phải là một "hình phạt" phải kiêng khem khổ sở, mà là một cuộc chơi của sự thay thế chính xác.
Để bảo vệ chức năng thận, người bệnh cần phá bỏ 4 hiểu lầm kinh điển sau đây:
Ăn gạo lứt, ngũ cốc tốt hơn cơm trắng?
Nhiều người tin rằng gạo lứt, bột ngũ cốc hay các loại hạt dinh dưỡng là tốt nhất. Tuy nhiên, khi chức năng thận suy giảm, khả năng kiểm soát phospho trong máu kém đi, các thực phẩm này lại trở thành gánh nặng.
Trong giai đoạn này, cơm trắng, mì sợi trắng, bánh mì trắng hoặc bánh bao chay lại là lựa chọn an toàn hơn để giảm áp lực bài tiết phospho cho thận.
Dùng muối thấp natri, nước tương ít muối để bảo vệ thận?
Các loại "muối thấp natri" hoặc "nước tương ít muối" trên thị trường thường thay thế natri bằng kali. Nếu bệnh nhân có chỉ số kali máu cao, việc sử dụng các gia vị này cực kỳ nguy hiểm.
Chỉ cần dùng muối ăn thông thường nhưng giảm liều lượng. Hãy tận dụng hương vị tự nhiên từ hành, gừng, tỏi hoặc chanh để tăng vị giác thay vì lạm dụng gia vị.
Kiêng tuyệt đối rau xanh nhưng lại ăn nhiều trái cây?
Một số bệnh nhân sợ rau xanh chứa nhiều kali nên không dám chạm môi, nhưng lại thoải mái ăn cà chua, kiwi hoặc chuối. Thực tế, đây đều là nhóm trái cây giàu kali. Thay vào đó hãy thử ăn táo, nho, dứa (thơm) hoặc lê.
Không nên ăn rau sống, không ăn lẩu hoặc xay sinh tố xanh. Hãy cắt nhỏ rau, chần qua nước sôi rồi đổ bỏ nước đó trước khi xào nấu để loại bỏ phần lớn lượng kali.
Nhịn thịt hoàn toàn vì sợ suy thận nhanh?
Việc nhịn thịt quá mức dẫn đến suy dinh dưỡng, nhưng ăn quá nhiều đạm động vật hoặc uống canh tinh chất gà cũng khiến thận làm việc quá tải. Cần lưu ý rằng nhu cầu protein trước và sau khi chạy thận là hoàn toàn khác nhau.
Cần có sự tư vấn chuyên môn để xác định lượng protein phù hợp, không nên tự ý cắt bỏ hoàn toàn.
Thay vì những thói quen cũ gây hại, chuyên gia Tăng Kiến Minh gợi ý các lựa chọn an toàn hơn cho ba bữa trong ngày. Đối với bữa sáng, thay vì chọn các món giàu phospho và natri như mè đen, ngũ cốc, bánh mì kẹp thịt xông khói hay trà sữa, người bệnh nên ưu tiên bánh mì trắng kẹp trứng ốp la (không thêm sốt), bánh bao chay và uống nước lọc.
Vào bữa trưa, thay vì ăn cơm sườn chan nhiều nước sốt hoặc các loại canh viên, canh mọc chứa nhiều phụ gia, bệnh nhân hãy chọn cơm trắng ăn kèm cá hấp hoặc gà xào hành tỏi và rau đã được chần qua nước sôi. Một quy tắc quan trọng là tuyệt đối không nên uống nước canh để tránh nạp thêm kali và các chất chuyển hóa.
Đối với bữa tối, bệnh nhân cần tránh việc ăn tạm bằng bánh mì ngọt, mì ăn liền hoặc các loại canh xương hầm đậm đặc vốn được lầm tưởng là bổ thận. Thay vào đó, một thực đơn đúng chuẩn sẽ bao gồm nửa bát cơm trắng, một phần protein chất lượng cao và rau xanh được chế biến theo phương pháp chần qua nước sôi rồi mới xào nấu.
Theo bác sĩ, điều khiến thận kiệt huệ không phải là một miếng thịt bạn lỡ ăn, mà là thói quen ăn mặn, thực phẩm chế biến sẵn và thói quen uống hết các loại nước canh hàng ngày. Ăn đúng cách không làm giảm chất lượng sống, mà giúp bạn kéo dài "tuổi thọ" của thận.
Không có một loại thực phẩm nào có thể chữa khỏi viêm loét dạ dày. Chế độ ăn không phải là nguyên nhân trực tiếp gây loét dạ dày và cũng không có một thực đơn đặc biệt nào có thể điều trị bệnh, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Phần lớn các trường hợp loét dạ dày và tá tràng là do nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) hoặc tác dụng phụ của thuốc chống viêm không steroid. Với người bị đau dạ dày, điều quan trọng là cần chọn những món ăn dễ tiêu và ít gây kích thích niêm mạc dạ dày.
Khi mới thức dậy buổi sáng, người bị loét dạ dày nên ưu tiên ăn các món nhẹ nhàng, dễ tiêu sau:
Bữa ăn đầu tiên trong ngày nên chọn những món mềm, ít chất béo và không nêm quá nhiều gia vị. Trong những thời điểm dạ dày đang bị kích ứng, ăn những món này sẽ giúp giảm cảm giác khó chịu.
Các món như cháo, yến mạch nấu chín, cơm mềm, bánh mì trắng hoặc khoai tây luộc đều là lựa chọn phù hợp. Chúng cung cấp tinh bột để bổ sung năng lượng sau một đêm dài, đồng thời tương đối dễ tiêu hóa.
Ngoài tinh bột, người bệnh cũng nên bổ sung một lượng protein vừa phải như trứng luộc, thịt gà nạc, cá hấp hoặc đậu phụ. Những thực phẩm này giúp duy trì khối cơ và tạo cảm giác no lâu mà không gây áp lực lớn cho hệ tiêu hóa.
Người bị đau dạ dày thường được khuyên hãy ăn chuối chín. Nguyên nhân là vì chúng có kết cấu mềm, ít a xít và dễ tiêu. Chuối còn chứa pectin, một loại chất xơ hòa tan có lợi cho tiêu hóa, đồng thời cung cấp kali và vitamin B6.
Tuy nhiên, không phải ai cũng phản ứng giống nhau. Một số người có thể cảm thấy đầy bụng sau khi ăn chuối. Vì vậy, nếu sau khi ăn chuối mà các triệu chứng khó chịu tăng lên, người bệnh nên lựa chọn loại trái cây khác phù hợp với cơ thể hơn.
Sữa chua cung cấp protein, canxi và lợi khuẩn, giúp duy trì hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh. Một nghiên cứu đăng trên chuyên san Therapeutic Advances in Gastroenterology cho thấy bổ sung lợi khuẩn có thể giúp tăng khả năng tiêu diệt vi khuẩn H. pylori gây viêm loét dạ dày. Đồng thời, lợi khuẩn cũng giảm các tác dụng phụ liên quan đến kháng sinh, đặc biệt là tiêu chảy.
Với thức uống, đối với đa số người bị viêm hoặc loét dạ dày, một cốc nước ấm sau khi thức dậy là lựa c họn đơn giản và an toàn. Sau đó, nên ăn sáng trong khoảng 30-60 phút thay vì để bụng đói quá lâu, theo Medical News Today.
Tăng huyết áp và các yếu tố nguy cơ tim mạch đang ngày càng phổ biến, làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch trên toàn thế giới. Trong bối cảnh đó, nghiên cứu mới công bố trên tạp chí y khoa Cardiology Clinics cho thấy một thói quen rất đơn giản có thể giúp cải thiện rõ rệt các yếu tố nguy cơ tim mạch, đặc biệt là huyết áp cao, chỉ sau vài tuần duy trì.
Nghiên cứu do tiến sĩ Rosalba Hernandez, giáo sư tại Đại học Illinois Urbana-Champaign (Mỹ), dẫn đầu, đã phân tích 18 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng nhằm kiểm tra các chương trình tâm lý tích cực và dựa trên chánh niệm được thiết kế để cải thiện sức khỏe tinh thần hoặc sức khỏe thể chất.
Các can thiệp kéo dài từ 6 đến 12 tuần và kết hợp hướng dẫn hằng tuần với thực hành tại nhà.
Trong các nghiên cứu, nhóm tham gia thường bao gồm từ 50 đến 200 người trưởng thành có nguy cơ tim mạch tăng cao, như tăng huyết áp không kiểm soát hoặc suy tim. Đa số ở độ tuổi từ 50 - 60.
Kết quả đã phát hiện các can thiệp tâm lý tích cực ngắn hạn, bao gồm thực hành chánh niệm và lòng biết ơn, có thể tạo ra những cải thiện có thể đo lường được đối với các yếu tố nguy cơ tim mạch, bao gồm huyết áp và viêm, chỉ trong vài tuần.
Cụ thể, các chương trình dựa trên chánh niệm được triển khai trong 8 tuần đã làm giảm huyết áp tâm thu và giảm các dấu hiệu viêm. Đáng chú ý, một can thiệp kéo dài 12 tuần đã tạo ra mức giảm lớn nhất, giúp giảm huyết áp tâm thu đến 7,6 mmHg. Các nhà nghiên cứu giải thích rằng phương pháp này còn giúp người tham gia vận động nhiều, ăn uống lành mạnh và tuân thủ dùng thuốc tốt hơn, theo trang tin khoa học Scitech Daily.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng, thực hành chánh niệm và lòng biết ơn hằng ngày kết hợp với các buổi hướng dẫn hằng tuần trong khoảng 8 đến 12 tuần là "liều điều trị" hiệu quả cho huyết áp, viêm và chức năng nội mô. Những phát hiện này cho thấy quan tâm đến sức khỏe tinh thần và hành vi có thể đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa bệnh tim mạch và tối ưu hóa sức khỏe tim mạch.
