Nhiều người ngủ đủ 7-8 tiếng nhưng sáng dậy vẫn uể oải, đau đầu nhẹ, thiếu tỉnh táo.
Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, nguyên nhân có thể không nằm ở điều hòa mà ở việc phòng ngủ quá kín khiến CO2 tích tụ suốt đêm.
Điều hòa dân dụng thông thường không tự tạo ra khí độc hay làm “bẩn” không khí. Vấn đề nằm ở chỗ nhiều gia đình đóng kín hoàn toàn cửa phòng để giữ lạnh, trong khi con người vẫn liên tục hô hấp suốt đêm.
“Mỗi người trưởng thành khi ngủ có thể thải ra khoảng 15-20l CO2 mỗi giờ. Nếu phòng kín và không có trao đổi không khí, nồng độ CO2 sẽ tăng dần theo thời gian”, BS Hoàng nói.
Trong điều kiện bình thường, nồng độ CO2 ngoài trời vào khoảng 400ppm. Đây là mức không khí tự nhiên.
Tuy nhiên, trong phòng ngủ kín diện tích khoảng 20m2, bật điều hòa suốt 7-8 tiếng mà không mở cửa hoặc thông gió, nồng độ CO2 có thể tăng lên 1.500-2.000 ppm.
Theo nhiều nghiên cứu về môi trường không khí trong nhà, khi CO2 vượt khoảng 1.000ppm, chất lượng giấc ngủ bắt đầu giảm. Người ngủ có thể ngủ nông hơn, dễ tỉnh giấc, cảm giác không thực sự được nghỉ ngơi.
Ở mức trên 2.000ppm, nhiều người xuất hiện cảm giác ngột ngạt nhẹ, đau đầu âm ỉ, khô miệng, ngủ dậy uể oải dù ngủ đủ thời gian.
Điểm dễ gây hiểu nhầm là nhiều người cho rằng điều hòa có chức năng “làm sạch” hoặc “đổi” không khí. Thực tế, phần lớn điều hòa dân dụng hiện nay chỉ tuần hoàn khí trong phòng, làm lạnh rồi thổi trở lại, gần như không cấp khí tươi từ bên ngoài.
“CO2 ở mức này không gây ngạt cấp tính hay tổn thương cơ quan. Tác động chủ yếu là làm giấc ngủ kém sâu, cơ thể không được phục hồi tốt”, BS Hoàng phân tích.
Ông cũng nhấn mạnh hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy nồng độ CO2 trong phòng ngủ kín ở mức thông thường gây rụng tóc, hỏng não, hỏng thận hay các tổn thương nghiêm trọng như nhiều thông tin lan truyền trên mạng xã hội.
Theo chuyên gia, người cao tuổi, trẻ nhỏ, người mắc bệnh hô hấp mạn tính, tim mạch hoặc hen suyễn thường nhạy cảm hơn với môi trường không khí bí bách.
Nhóm này có thể dễ cảm thấy khó chịu, nặng đầu hoặc ngủ không sâu khi phòng thiếu thông thoáng.
Ngoài CO2, phòng ngủ đóng kín lâu ngày còn có thể tích tụ hơi ẩm, bụi mịn, mùi cơ thể và các hợp chất hữu cơ bay hơi từ đồ nội thất, chăn ga, sơn tường… khiến chất lượng không khí giảm thêm.
Tuy nhiên, BS Hoàng lưu ý không nên quá cực đoan đến mức “sợ điều hòa”. Trong thời tiết nắng nóng kéo dài, điều hòa vẫn giúp cơ thể tránh mất nước, sốc nhiệt và ngủ dễ chịu hơn.
Điều quan trọng không phải bỏ điều hòa mà là tạo được sự lưu thông không khí phù hợp.
Chỉ cần một khe hở nhỏ
Theo các khuyến nghị về thông gió trong nhà ở, không khí trong phòng nên được thay mới khoảng một lần mỗi giờ.
Trên thực tế, giải pháp lại khá đơn giản.
Theo BS Hoàng, chỉ cần hé cửa phòng hoặc cửa sổ vài centimet, lượng CO2 tích tụ có thể giảm đáng kể. Một khe hở nhỏ giúp không khí được trao đổi liên tục mà vẫn giữ được độ mát trong phòng.
Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tháng 4, Việt Nam xuất khẩu khoảng 29.000 tấn hạt tiêu, thu về 183,6 triệu USD.
Tính chung 4 tháng đầu năm, tổng khối lượng đạt 95.100 tấn, với giá trị 614,4 triệu USD. Mỹ là thị trường nhập khẩu lớn nhất và chấp nhận mức giá cao hơn trung bình.
Vị thuốc trong Đông y
Không chỉ là gia vị, trong Đông y, hạt tiêu từ lâu đã được sử dụng như một vị thuốc. Theo bác sĩ Đông y Trương Văn Quân, hạt tiêu có vị cay, tính nóng, đi vào các kinh Tỳ, Vị, Phế và Đại Tràng.
“Trong y học cổ truyền, hạt tiêu thường được dùng để làm ấm tỳ vị, tán hàn, hỗ trợ tiêu hóa. Những người hay lạnh bụng, đầy hơi, ăn uống khó tiêu có thể cải thiện khi dùng một lượng nhỏ hạt tiêu trong bữa ăn”, BS Quân cho biết.
Không dừng lại ở đó, vị bác sĩ này phân tích thêm, hạt tiêu còn có khả năng kích thích tiết dịch tiêu hóa, giúp thức ăn được phân giải tốt hơn, từ đó giảm tình trạng chướng bụng, khó tiêu sau ăn.
Ở góc độ dinh dưỡng hiện đại, hoạt chất piperin trong hạt tiêu đóng vai trò quan trọng. Piperin có thể giúp tăng hấp thu một số vi chất như vitamin và khoáng chất tại ruột non. Điều này khiến hạt tiêu không chỉ là gia vị tạo vị cay mà còn góp phần nâng cao hiệu quả hấp thu dinh dưỡng của bữa ăn.
“Một số nghiên cứu cũng cho thấy piperin có thể hỗ trợ chuyển hóa năng lượng, góp phần giảm tích tụ mỡ nếu kết hợp với chế độ ăn và vận động hợp lý”, BS Quân nói.
Lượng piperine có trong hạt tiêu đen có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim do tác động tăng cường lượng cholesterol trong máu một cách tự nhiên.
Các nhà khoa học đã chứng minh rằng Piperine có trong hạt tiêu đen đặc biệt làm giảm cholesterol LDL (xấu) hay chất béo trung tính trong máu đồng thời làm tăng cholesterol HDL (tốt).
Như đã biết, sự tích tụ của cholesterol xấu và chất béo trung tính trong máu dẫn đến sự hình thành các mảng bám trên thành động mạch của bạn, dẫn đến các cơn đột quỵ hay đau tim. Trong khi đó, cholesterol tốt HDL lại có trách nhiệm loại bỏ cholesterol LDL qua thành động mạch.
Ngoài ra, hạt tiêu còn được ghi nhận có đặc tính kháng khuẩn tự nhiên, giúp ức chế một số vi sinh vật có hại trong đường tiêu hóa. Trong Đông y, tiêu cũng thường được dùng để hỗ trợ giảm đau nhẹ, đặc biệt trong các trường hợp đau bụng do lạnh hoặc rối loạn tiêu hóa.
Một tác dụng khác ít được chú ý là khả năng làm ấm cơ thể. Với những người hay bị lạnh tay chân, cơ thể suy nhược, việc bổ sung một lượng nhỏ tiêu trong khẩu phần ăn có thể giúp cải thiện cảm giác lạnh.
Lưu ý khi sử dụng
Tuy nhiên, BS Quân nhấn mạnh, chính vì tính cay nóng, hạt tiêu không phù hợp với tất cả mọi người.
“Người bị viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản, hay nóng trong, nổi mụn, táo bón do nhiệt nên hạn chế. Nếu dùng nhiều, tiêu có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, làm tình trạng bệnh nặng hơn”, bác sĩ cảnh báo.
Ngoài ra, hoạt chất piperin có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa thuốc và quá trình đông máu nếu dùng liều cao. Người chuẩn bị phẫu thuật, người dùng thuốc chống đông hoặc người mắc bệnh mạn tính cần thận trọng.
Bác sĩ cũng lưu ý phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ hoặc người có bệnh lý nền không nên tự ý dùng các chế phẩm chứa piperin liều cao.
Trong bữa ăn hàng ngày, cách dùng an toàn nhất là sử dụng hạt tiêu như một gia vị với lượng vừa phải, không lạm dụng.
“Tốt nhất nên xem hạt tiêu là gia vị hỗ trợ, không phải thực phẩm chính hay thuốc chữa bệnh. Dùng đúng lượng, đúng đối tượng thì lợi ích mới phát huy”, BS Quân khuyến cáo.
Trong khi đó, cũng có người cố gắng đi bộ nhiều hơn với suy nghĩ càng vận động thì khớp càng khỏe. Trên thực tế, 2 cách này đều có thể không phù hợp, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Khớp gối cần vận động ở mức hợp lý để duy trì sự linh hoạt. Khi đi bộ nhẹ nhàng, dịch khớp được lưu thông tốt hơn, giúp bôi trơn bề mặt sụn và giảm cảm giác cứng khớp, đặc biệt sau khi ngồi lâu hoặc mới ngủ dậy.
Đi bộ còn giúp tăng cường sức mạnh của các nhóm cơ xung quanh đầu gối như cơ đùi trước, cơ đùi sau và cơ hông. Những nhóm cơ này giúp nâng đỡ khớp, giảm áp lực trực tiếp lên đầu gối khi đứng, leo cầu thang.
Hiện chưa có bằng chứng cho thấy tất cả người bị đau khớp gối đều bắt buộc phải đi bộ mỗi ngày. Điều quan trọng hơn là duy trì vận động đều đặn ở mức phù hợp với thể trạng.
Một nghiên cứu đăng trên chuyên san Journal of Orthopaedic Surgery and Research cho thấy các hình thức tập luyện aerobic, chẳng hạn đi bộ, bơi lội hay đạp xe, có thể giúp cải thiện cơn đau và chức năng vận động ở người bị thoái hóa khớp gối. Điều này cho thấy lợi ích đến từ việc vận động hợp lý và đều đặn, chứ không phải cố gắng đi thật nhiều mỗi ngày.
Nếu cơn đau ở mức nhẹ, đầu gối không bị sưng và người mắc vẫn đi lại bình thường thì có thể duy trì thói quen đi bộ mỗi ngày. Những người bị cứng khớp sau khi ngồi lâu hoặc thoái hóa khớp gối giai đoạn sớm thường có thể đi bộ khoảng 20 - 30 phút/ngày với tốc độ vừa phải. Khi mới bắt đầu tập, hãy chia nhỏ thành nhiều lần trong ngày để giảm áp lực lên khớp.
Để xác định mức đi bộ phù hợp, mọi người hãy chú ý đến cảm giác sau khi đi. Mức đi phù hợp là cảm giác đau ở đầu gối không tăng lên, cảm giác khó chịu biến mất nhanh chóng sau khi nghỉ ngơi.
Trong một số trường hợp, người bị đau đầu gối không nên cố đi bộ mỗi ngày. Cụ thể, nếu đầu gối bị sưng nhiều, đau dữ dội khi chịu lực hoặc có cảm giác lỏng khớp, người bệnh không nên cố gắng tiếp tục đi bộ.
Ngoài ra, nếu đầu gối bị cứng khớp, khó co duỗi, đau sau chấn thương hoặc xuất hiện tình trạng đỏ nóng quanh khớp thì nên đi khám sớm. Đây có thể là dấu hiệu của rách sụn chêm, tổn thương dây chằng, viêm khớp hoặc những vấn đề cần được bác sĩ đánh giá. Trong những trường hợp này, việc cố gắng đi bộ mỗi ngày có thể khiến tình trạng nghiêm trọng hơn, theo Medical News Today.
Ngày 17/7, BS.CK1 Nguyễn Thanh Tâm, Khoa Ngoại, Bệnh viện Gia An 115, cho biết bệnh nhân điều trị tại Campuchia, sang Việt Nam cấp cứu trong tình trạng tụt huyết áp, suy hô hấp, có dấu hiệu suy đa cơ quan do nhiễm trùng lan rộng.
Các bác sĩ xác định người bệnh bị sốc nhiễm khuẩn, điều trị Hồi sức tích cực (ICU), chụp chiếu cho thấy ổ áp xe lớn trong lách. Tình trạng bệnh nhân quá nguy kịch, êkíp ưu tiên hồi sức để ổn định huyết động, hỗ trợ hô hấp trước khi phẫu thuật.
Sau hội chẩn, các bác sĩ nhận định ổ áp xe đã vỡ gây tràn dịch màng phổi, xẹp phổi trái, làm suy hô hấp nặng thêm. Trong bối cảnh người bệnh sốc nhiễm khuẩn và suy đa cơ quan, ca mổ cắt lách cấp cứu được đánh giá nhiều rủi ro nhưng là cơ hội duy nhất để cứu sống bệnh nhân.
Các bác sĩ cắt bỏ lách và làm sạch ổ nhiễm trùng trong ổ bụng, bệnh nhân sau đó tiếp tục điều trị tích cực tại ICU để kiểm soát nhiễm trùng, hỗ trợ hô hấp và theo dõi chức năng các cơ quan. Sau gần ba tuần điều trị, sức khỏe người bệnh dần hồi phục và được xuất viện.
Theo bác sĩ Tâm, áp xe lách rất nguy hiểm. Khác với nhiều ổ áp xe ở cơ quan khác, tổn thương tại lách không chỉ tạo thành ổ mủ mà còn làm suy giảm khả năng miễn dịch. Vi khuẩn từ ổ áp xe có thể liên tục đi vào máu gây nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn và suy đa cơ quan nếu không được điều trị kịp thời.
Các triệu chứng ban đầu thường không đặc hiệu như sốt kéo dài, đau bụng âm ỉ, mệt mỏi, chán ăn hoặc sụt cân nên dễ bị nhầm với các bệnh nhiễm trùng thông thường. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng nặng.
Bác sĩ khuyến cáo không nên chủ quan nếu sốt kéo dài không rõ nguyên nhân, đau bụng âm ỉ, mệt nhiều, sụt cân hoặc khó thở. Đây có thể là dấu hiệu của ổ nhiễm trùng sâu trong cơ thể cần được thăm khám sớm. Khi bệnh đã tiến triển thành nhiễm khuẩn huyết hoặc sốc nhiễm khuẩn, nguy cơ tử vong rất cao và việc điều trị sẽ phức tạp hơn nhiều.
