Nhiều người ngủ đủ 7-8 tiếng nhưng sáng dậy vẫn uể oải, đau đầu nhẹ, thiếu tỉnh táo.
Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, nguyên nhân có thể không nằm ở điều hòa mà ở việc phòng ngủ quá kín khiến CO2 tích tụ suốt đêm.
Điều hòa dân dụng thông thường không tự tạo ra khí độc hay làm “bẩn” không khí. Vấn đề nằm ở chỗ nhiều gia đình đóng kín hoàn toàn cửa phòng để giữ lạnh, trong khi con người vẫn liên tục hô hấp suốt đêm.
“Mỗi người trưởng thành khi ngủ có thể thải ra khoảng 15-20l CO2 mỗi giờ. Nếu phòng kín và không có trao đổi không khí, nồng độ CO2 sẽ tăng dần theo thời gian”, BS Hoàng nói.
Trong điều kiện bình thường, nồng độ CO2 ngoài trời vào khoảng 400ppm. Đây là mức không khí tự nhiên.
Tuy nhiên, trong phòng ngủ kín diện tích khoảng 20m2, bật điều hòa suốt 7-8 tiếng mà không mở cửa hoặc thông gió, nồng độ CO2 có thể tăng lên 1.500-2.000 ppm.
Theo nhiều nghiên cứu về môi trường không khí trong nhà, khi CO2 vượt khoảng 1.000ppm, chất lượng giấc ngủ bắt đầu giảm. Người ngủ có thể ngủ nông hơn, dễ tỉnh giấc, cảm giác không thực sự được nghỉ ngơi.
Ở mức trên 2.000ppm, nhiều người xuất hiện cảm giác ngột ngạt nhẹ, đau đầu âm ỉ, khô miệng, ngủ dậy uể oải dù ngủ đủ thời gian.
Điểm dễ gây hiểu nhầm là nhiều người cho rằng điều hòa có chức năng “làm sạch” hoặc “đổi” không khí. Thực tế, phần lớn điều hòa dân dụng hiện nay chỉ tuần hoàn khí trong phòng, làm lạnh rồi thổi trở lại, gần như không cấp khí tươi từ bên ngoài.
“CO2 ở mức này không gây ngạt cấp tính hay tổn thương cơ quan. Tác động chủ yếu là làm giấc ngủ kém sâu, cơ thể không được phục hồi tốt”, BS Hoàng phân tích.
Ông cũng nhấn mạnh hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy nồng độ CO2 trong phòng ngủ kín ở mức thông thường gây rụng tóc, hỏng não, hỏng thận hay các tổn thương nghiêm trọng như nhiều thông tin lan truyền trên mạng xã hội.
Theo chuyên gia, người cao tuổi, trẻ nhỏ, người mắc bệnh hô hấp mạn tính, tim mạch hoặc hen suyễn thường nhạy cảm hơn với môi trường không khí bí bách.
Nhóm này có thể dễ cảm thấy khó chịu, nặng đầu hoặc ngủ không sâu khi phòng thiếu thông thoáng.
Ngoài CO2, phòng ngủ đóng kín lâu ngày còn có thể tích tụ hơi ẩm, bụi mịn, mùi cơ thể và các hợp chất hữu cơ bay hơi từ đồ nội thất, chăn ga, sơn tường… khiến chất lượng không khí giảm thêm.
Tuy nhiên, BS Hoàng lưu ý không nên quá cực đoan đến mức “sợ điều hòa”. Trong thời tiết nắng nóng kéo dài, điều hòa vẫn giúp cơ thể tránh mất nước, sốc nhiệt và ngủ dễ chịu hơn.
Điều quan trọng không phải bỏ điều hòa mà là tạo được sự lưu thông không khí phù hợp.
Chỉ cần một khe hở nhỏ
Theo các khuyến nghị về thông gió trong nhà ở, không khí trong phòng nên được thay mới khoảng một lần mỗi giờ.
Trên thực tế, giải pháp lại khá đơn giản.
Theo BS Hoàng, chỉ cần hé cửa phòng hoặc cửa sổ vài centimet, lượng CO2 tích tụ có thể giảm đáng kể. Một khe hở nhỏ giúp không khí được trao đổi liên tục mà vẫn giữ được độ mát trong phòng.
Ngoài ra, người dùng có thể lắp quạt thông gió nhỏ ở nhà vệ sinh hoặc trên tường phòng ngủ để tạo dòng khí lưu thông.
Việc tổ chức ngày hội sức khỏe toàn dân không chỉ nâng cao nhận thức cộng đồng mà còn góp phần xây dựng hệ thống y tế dự phòng vững mạnh, hướng tới một Việt Nam khỏe mạnh, bền vững. Cần đa dạng hình thức tổ chức ngày hội sức khỏe tại cộng đồng.
Chẳng hạn như khám sàng lọc miễn phí (béo phì, tim mạch, tiểu đường, ung thư sớm...), đo huyết áp, tư vấn dinh dưỡng, hướng dẫn tập thể dục tại chỗ (đi bộ, dưỡng sinh, aerobic, yoga...).
Cần thêm những hoạt động vui tươi, hấp dẫn, có tính tương tác cao. Giải chạy bộ online "Vì một Việt Nam khỏe mạnh" cần tiếp tục lan tỏa, kết hợp bảng xếp hạng cộng đồng, phần thưởng cho gia đình tham gia nhiều nhất... Cần thêm những buổi đồng diễn thể dục, flashmob tại các công viên.
Có thể kết hợp các "gian hàng" thử món ăn lành mạnh, học cách đọc nhãn dinh dưỡng, thử máy đo chỉ số cơ thể, góc tư vấn bác sĩ trực tiếp... Tổ chức các hoạt động gia đình như thi "Gia đình khỏe mạnh" với phần thi nấu ăn ít muối, ít đường, thi nhảy aerobic cả nhà.
Đó là những cách truyền thông sức khỏe gần gũi, lan tỏa đến từng hộ gia đình thay vì chỉ khẩu hiệu chung chung. Xây dựng các video ngắn, infographic dễ hiểu về "ba việc nhỏ phòng bệnh ung thư", "Cách tập 10 phút mỗi ngày", "Bữa ăn lành mạnh chỉ với 30.000 đồng"... Có thể huy động nghệ sĩ, người có tầm ảnh hưởng làm "đại sứ sức khỏe cộng đồng".
Các hoạt động này cần huy động sự tham gia của toàn xã hội. Chẳng hạn, vận động doanh nghiệp (dinh dưỡng, thể thao, dược phẩm...) tham gia tài trợ các hoạt động. Các cơ sở y tế, phòng khám cộng đồng cùng tham gia khám miễn phí. Đồng thời, kết nối với ngày toàn dân hiến máu tình nguyện, hiến máu vì sức khỏe và cũng là một hoạt động khẳng định sức khỏe.
Ngày hội sức khỏe toàn dân sẽ không kết thúc vào 7-4. Tiếp sau các hoạt động vì sức khỏe cộng đồng cần có kế hoạch theo dõi: bao nhiêu người thay đổi thói quen (tăng tập luyện, giảm muối đường, khám định kỳ), thiết lập hồ sơ sức khỏe điện tử cho người dân. Các hoạt động vì sức khỏe có thể tổ chức thường xuyên, nhiều lần trong năm.
Một giải pháp then chốt là tăng cường truyền thông đa kênh, lan tỏa sâu rộng. Nội dung truyền thông phải ngắn gọn, dễ hiểu, tập trung vào thông điệp "chủ động phòng bệnh": tiêm chủng đầy đủ, lối sống lành mạnh, ăn uống khoa học, tập thể dục thường xuyên, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, tầm soát sớm các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, tiểu đường, ung thư.
Việc tổ chức khám sàng lọc miễn phí bài bản hơn. Các hoạt động khác như hội thảo dinh dưỡng, hướng dẫn dưỡng sinh, hiến máu tình nguyện, triển lãm phòng chống dịch bệnh cũng cần được tổ chức tại công viên, trường học, chợ dân sinh để người dân dễ tiếp cận.
Sau ngày 7-4, các địa phương có thể tiếp tục duy trì tuần lễ truyền thông, tháng hành động phòng bệnh và tích hợp vào chương trình y tế cơ sở. Sử dụng công nghệ số tra cứu dinh dưỡng, theo dõi sức khỏe cá nhân để người dân tự theo dõi và chủ động phòng bệnh.
Cần có đánh giá kết quả qua các chỉ số cụ thể như số người tham gia khám sàng lọc, tỉ lệ thay đổi hành vi (tăng tỉ lệ tập thể dục, giảm hút thuốc, tăng số lượt đi khám...).
Ngày Sức khỏe toàn dân sẽ là khởi đầu cho chuỗi hoạt động thường xuyên vì sức khỏe cộng đồng, trở thành phong trào quốc gia. Sức khỏe không phải chuyện của riêng ngành y tế mà là của mỗi người dân, mỗi gia đình!
Chia sẻ trên mạng xã hội X, doanh nhân này cho biết thảm cỏ nhân tạo chứa các hạt cao su từ lốp xe tái chế. Vật liệu này rò rỉ nhiều chất nguy hại như "hóa chất vĩnh cửu" PFAS, kim loại nặng và hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs). Johnson lo ngại những hợp chất trên gây rối loạn nội tiết, tăng nguy cơ ung thư và thúc đẩy phản ứng viêm trong cơ thể. Doanh nhân bày tỏ sự thất vọng khi bản thân nỗ lực rà soát mọi rủi ro sức khỏe trên thế giới nhưng lại bỏ sót một mối nguy hiểm ngay trong sân nhà.
Về mặt khoa học, Chương trình Độc chất học Quốc gia Mỹ (NTP) xác nhận các sân cỏ nhân tạo tiêu chuẩn thường sử dụng hạt cao su chứa PAHs, kim loại, chất dẻo phthalates và bisphenol A (BPA) để tạo độ êm. Dù vậy, giới nghiên cứu vẫn đưa ra nhiều luồng ý kiến trái chiều. Thí nghiệm của NTP trên chuột cho thấy động vật không nhiễm độc khi ăn hạt cao su, đồng thời các chuyên gia ghi nhận hàm lượng hóa chất rò rỉ ở mức rất thấp. Cơ quan Đánh giá Nguy cơ Sức khỏe Môi trường (OEHHA) cũng khẳng định các thành phần chính của sân cỏ nhân tạo không sinh ra rủi ro đáng kể nào. Thử nghiệm trên tế bào người chỉ ra cao su rò rỉ hóa chất gây chết tế bào trong một số điều kiện nhiệt độ cực cao.
Bryan Johnson là một triệu phú công nghệ nổi tiếng, doanh nhân và nhà đầu tư người Mỹ. Bên cạnh đó, ông còn là người đam mê cải thiện sức khỏe và kéo dài tuổi thọ, đầu tư vào các dự án nghiên cứu sinh học để làm chậm quá trình lão hóa, nâng cao chất lượng cuộc sống. Johnson từng gây tranh cãi khi áp dụng các phương pháp cực đoan như uống sinh tố dinh dưỡng liều cao, trị liệu bằng ánh sáng đỏ, thậm chí là tiêm máu của con trai để trẻ hóa.
Doanh nhân công nghệ cũng chi tới hai triệu USD một năm để thành lập chương trình chống lão hóa, nâng cao tuổi thọ chuyên sâu mang tên Project Blueprint. Chương trình gồm chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt, tập thể dục, thói quen ngủ điều độ và thực hiện xét nghiệm máu, nội tạng định kỳ... Ông uống 111 viên thuốc khác nhau mỗi ngày, ăn 2.250 calo chỉ trong 6 giờ, thậm chí còn được truyền máu thường xuyên.
Hưng cao 1,37 m, nặng 26 kg, BS.CKI Nguyễn Đông Bảo Châu, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, ghi nhận thấp hơn mức chiều cao và cân nặng trung bình của bé trai tuổi này theo chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Ở tuổi 13, trẻ theo chuẩn cao từ 1,56 m và nặng khoảng 44 kg.
Kết quả xét nghiệm sinh hóa máu, nước tiểu, siêu âm thận cho thấy Hưng bị thiếu hụt đồng thời ba vi chất quan trọng gồm kali, canxi và magie. Bác sĩ Châu chẩn đoán bé mắc hội chứng Bartter kèm vôi hóa thận và chậm phát triển thể chất.
"Bartter là một dạng rối loạn thận - nội tiết, tỷ lệ mắc khoảng 1,2/1.000.000 trẻ", bác sĩ Châu giải thích. Bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, nghĩa là trẻ mắc bệnh khi nhận đồng thời gene bệnh từ cả bố lẫn mẹ.
Ở trẻ mắc hội chứng Bartter, thận không giữ được các chất điện giải thiết yếu, dẫn đến rò rỉ chất điện giải. Sự mất cân bằng kéo dài khiến trẻ mệt mỏi, yếu cơ, ảnh hưởng đến tim mạch, thần kinh, phát triển chiều cao. Lâu dài, canxi lắng đọng tại thận gây vôi hóa thận và suy giảm chức năng thận.
Do chị ruột mắc bệnh, Hưng đã được phát hiện bệnh sớm và bổ sung điện giải từ nhỏ. Đến tuổi dậy thì, giai đoạn nhu cầu vi chất tăng cao, tình trạng mất bù điện giải khiến các biểu hiện bệnh trở nên rõ rệt. Hưng mệt mỏi, ăn kém, khó gắng sức và chậm phát triển so với bạn bè.
Bác sĩ Châu cho rằng Hưng đang trong giai đoạn dậy thì, nhu cầu vi chất tăng cao, nên việc bổ sung trước đó không còn đủ đáp ứng, gây thiếu hụt nghiêm trọng.
Kali là chất điện giải chủ yếu trong tế bào, có vai trò duy trì cân bằng điện giải, phát triển hệ cơ bắp, hỗ trợ dẫn truyền thần kinh, ổn định huyết áp. Cơ thể thiếu kali gây mỏi cơ, chuột rút, yếu cơ, thậm chí rối loạn nhịp tim, ảnh hưởng đến chức năng thận. Canxi là nền tảng của hệ xương và răng, đồng thời tham gia vào quá trình co cơ, dẫn truyền thần kinh và đông máu. Trẻ thiếu chất dinh dưỡng này có nguy cơ còi xương, loãng xương sớm, chậm tăng chiều cao. Magie tham gia điều hòa hoạt động của kali và canxi.
Bác sĩ Châu điều chỉnh liều lượng bổ sung kali, canxi, magie dạng uống, kê thuốc hỗ trợ giảm bài tiết chất điện giải qua thận cho Hưng. Đồng thời, bác sĩ tư vấn chế độ dinh dưỡng cá thể hóa theo nhu cầu tăng trưởng, kết hợp vận động thể lực phù hợp.
Sau một tháng tuân thủ phác đồ điều trị, chỉ số điện giải trong máu cải thiện dần. Hưng có thể tham gia một số hoạt động thể chất vừa sức như đi bộ, chạy xe đạp.
Hội chứng Bartter vẫn chưa có phương pháp điều trị dứt điểm, điều trị chủ yếu nhằm duy trì cân bằng điện giải suốt đời. Trẻ mắc bệnh cần tuân thủ dùng thuốc và tái khám định kỳ nhằm phát hiện và xử trí sớm bất thường. Nếu tự ý bỏ thuốc hoặc tự điều chỉnh liều lượng thuốc, trẻ có thể bị hạ kali máu cấp, gây rối loạn nhịp tim, yếu cơ nặng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Nếu trẻ có dấu hiệu mệt mỏi kéo dài, thở gắng sức, đột ngột yếu cơ nhiều, tim đập nhanh hoặc không đều, co cơ mạnh, mất ý thức... phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện khám sớm.
