Hồi tháng 3.2026, dư luận chấn động khi Công an TP.Hà Nội khởi tố 8 bị can, gồm cả chủ doanh nghiệp và cán bộ thú y, trong vụ án giết mổ khoảng 3.600 con lợn mắc bệnh tả lợn châu Phi (tương đương gần 300 tấn), tiêu thụ vào chợ đầu mối, chợ dân sinh, thậm chí cả trường học.
Trước đó, Công an TP.Hải Phòng cũng khởi tố 9 bị can trong đường dây thu mua thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi đưa về kho của Công ty CP Đồ hộp Hạ Long để chế biến. Tổng khối lượng thịt bị phát hiện hơn 120 tấn (đã ôi thiu, chảy nước, bốc mùi), khoảng 2 tấn đã được sản xuất thành thịt hộp.
Tại Lào Cai, Công an tỉnh khởi tố một chủ cơ sở sản xuất giá đỗ vì sử dụng chất cấm 6-BAP để kích thích tăng trưởng, cung cấp ra thị trường hơn 500 tấn hàng. 6-BAP là phụ gia không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm, tiếp xúc hoặc tiêu thụ lâu dài có thể gây tổn thương gan, thận, phổi và thậm chí dẫn đến tử vong.
Những vụ việc này gióng lên hồi chuông cảnh báo về công tác quản lý an toàn thực phẩm. Góp ý cho dự thảo hồ sơ chính sách bộ luật Hình sự sửa đổi, nhiều ý kiến đề nghị mạnh tay xử lý với nhóm hành vi liên quan đến lĩnh vực này.
Theo UBND tỉnh Hưng Yên, tội phạm vi phạm về vệ sinh an toàn thực phẩm hiện nay diễn biến rất phức tạp, ảnh hưởng sức khỏe của nhiều người, tiềm ẩn các nguồn bệnh nguy hiểm tính mạng. Trong khi đó, hình phạt với tội danh này cao nhất chỉ đến 5 năm tù (khoản 1 điều 317 bộ luật Hình sự), là chưa phù hợp, cần nâng mức phạt tù để đảm bảo tính răn đe.
Một số ý kiến khác cũng đề nghị bổ sung các quy định hình sự hóa mang tính đột phá và răn đe cực mạnh đối với nhóm tội phạm về thực phẩm bẩn. Việc xử lý bằng phạt tiền như hiện nay không đủ sức ngăn chặn các đối tượng trục lợi trên sức khỏe giống nòi, do đó cần mở rộng phạm vi xử lý hình sự, đặc biệt nghiêm khắc với hành vi sử dụng hóa chất độc hại, chất cấm để ngâm, tẩm, bảo quản thực phẩm. “Đây là những hành vi có tính chất “giết người gián tiếp”, gây ra những hệ lụy tàn khốc và kéo dài như ung thư, vô sinh hay ngộ độc cấp tính…”, công dân gửi kiến nghị.
Phản hồi các ý kiến, Bộ Công an cho biết sẽ nghiên cứu để đề xuất nâng mức hình phạt tù ở một số tội danh liên quan đến vi phạm an toàn thực phẩm. “Đây là một trong những vấn đề nhức nhối thời gian qua, song mức hình phạt chưa tương xứng với mức độ nguy hiểm của hành vi”, Bộ Công an nhận định. Việc nâng chế tài như thế nào sẽ được nêu cụ thể khi xây dựng dự thảo luật.
Năm 2025, khi xây dựng luật sửa đổi một số điều của bộ luật Hình sự, Bộ Công an từng đề xuất nâng mức phạt tù theo từng khung hình phạt (tối thiểu tăng từ 1 năm tù lên 3 năm tù, tối đa 20 năm tù) với tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm và nâng mức phạt tiền lên 6 lần. Cơ quan này còn đề xuất xử lý hình sự người sử dụng hóa chất, phụ gia thực phẩm… bị cấm sử dụng hoặc ngoài danh mục cho phép sử dụng để sản xuất thực phẩm, dù họ biết hay không biết những nguyên liệu đó bị cấm. Được Quốc hội thông qua sau đó, luật sửa đổi chỉ nâng mức phạt tiền lên 2 lần, nâng mức phạt tù tối thiểu từ 1 năm lên 2 năm tù, các khung hình phạt cơ bản giữ nguyên, đồng thời người sử dụng chất cấm chỉ bị xử lý hình sự khi họ biết đó là chất cấm.
Lần sửa đổi trên phần nào đã tăng sự răn đe nhóm vi phạm về thực phẩm, song đối chiếu thực tế nhức nhối đang diễn ra, có lẽ như vậy là chưa đủ. Bày tỏ sự bức xúc trong vụ 300 tấn thịt lợn bệnh tuồn vào bếp ăn các trường học, trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an TP.Hà Nội, đề nghị Quốc hội tăng hình phạt đối với hành vi liên quan thực phẩm bẩn lên mức cao nhất, bởi các sai phạm này đang “hủy hoại giống nòi”.
Đồng quan điểm, luật sư Bùi Đình Ứng, Đoàn luật sư TP.Hà Nội, cho rằng nhiều loại thực phẩm bẩn không gây “chết người ngay tức khắc” mà âm ỉ bào mòn sức khỏe mỗi ngày. Với tính chất nghiêm trọng như vậy, luật sư đề nghị nâng khung hình phạt cao nhất của tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm từ 20 năm tù lên chung thân; áp dụng với các trường hợp phạm tội cố ý, có hệ thống, kéo dài, tái phạm nhiều lần, gây hậu quả với nhiều người, hoặc xảy ra tại trường học, bệnh viện hoặc bếp ăn công nghiệp…
Không chỉ hình phạt tù, luật sư Ứng cũng đề nghị tăng cả hình phạt bổ sung. Cần cấm kinh doanh vĩnh viễn, tịch thu toàn bộ lợi nhuận bất hợp pháp đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm bẩn; cùng đó là cơ chế bồi thường thiệt hại tương xứng với tính chất, mức độ của hành vi, tránh kiểu “phạt cho tồn tại”.
Trong nhiều vụ thực phẩm bẩn bị phát hiện, sai phạm không chỉ đến từ nhóm sản xuất, kinh doanh mà còn có sự tiếp tay của chính những người có vai trò quản lý, giám sát. Như vụ 300 tấn thịt lợn bệnh, có tới 4 cán bộ thú y bị khởi tố với cáo buộc gây khó dễ cho thương lái để “thu phí” vận chuyển thịt lợn, thậm chí bỏ qua các khâu kiểm soát bắt buộc, cho phép lợn bệnh, lợn chết được đưa vào giết mổ.
Công tác quản lý chính là chốt chặn quan trọng nhất để ngăn chặn thực phẩm bẩn. Nếu những người giữ vị trí “gác cửa” này không hoàn thành nhiệm vụ, hoặc nguy hiểm hơn là thông đồng, tiếp tay, thì dù tăng chế tài lên bao nhiêu cũng sẽ không hiệu quả. luật sư Nguyễn Văn Hậu, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài thương mại luật gia Việt Nam, kiến nghị cần có cơ chế kiểm soát thực phẩm ngay từ lò mổ, từ cơ sở sản xuất, thông qua việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm, để thực phẩm bẩn không có cơ hội tuồn ra thị trường.
Đại biểu Nguyễn Thị Thủy, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật – Tư pháp của Quốc hội, khi thảo luận tổ tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI vừa qua, đã đặt một câu hỏi nhức nhối: “Vì sao hàng trăm tấn thịt lợn bệnh và hàng nghìn tấn ốc bươu ngâm hóa chất có thể tồn tại trong thời gian dài và tuồn ra cộng đồng?”. Bà Thủy đề nghị làm rõ liệu có sự buông lỏng quản lý hay sự tiếp tay của các cơ quan cơ sở hay không.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cũng chỉ ra rằng công tác quản lý an toàn thực phẩm đang ở tình trạng phân tán, thiếu sự phối hợp thống nhất, nhất là những khâu nhạy cảm như chuyển giao giữa sản xuất ban đầu, chế biến và phân phối. Trong khi các địa phương rơi vào tình trạng “3 thiếu”: thiếu nguồn nhân lực, thiếu điều kiện kiểm tra, giám định mẫu và thiếu cán bộ có trình độ chuyên môn về thanh tra, kiểm tra.
Cạnh đó, các quy định hiện hành đang tập trung quá mạnh vào tiền kiểm, tức là cấp giấy phép và điều kiện hoạt động, nhưng lại xem nhẹ hậu kiểm, quản lý rủi ro. Nhiều cơ sở ăn uống sau khi được cấp phép thường cứ thế hoạt động dựa trên tờ giấy đó; việc kiểm tra chỉ diễn ra khi có thông tin hoặc sự cố, khiến vi phạm chỉ bị phát hiện khi thực phẩm bẩn đã lưu thông trên thị trường và gây ra hậu quả. Vị đại biểu Quốc hội đề xuất việc kiểm soát an toàn thực phẩm cần chuyển từ “chiến dịch” sang “thường xuyên”, cần có kế hoạch ra quân liên tục, tránh làm theo đợt để xóa bỏ tận gốc các vi phạm.
Tối 15.4, UBND xã Đăk Pơ (tỉnh Gia Lai) cho biết trên địa bàn vừa xảy ra lốc xoáy kèm mưa lớn, khiến hơn 10 căn nhà bị tốc mái, nhiều tài sản của người dân hư hỏng.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 16 giờ cùng ngày, khu vực xã Đăk Pơ và vùng lân cận xuất hiện mưa lớn, gió giật mạnh. Hiện tượng lốc xoáy đã gây thiệt hại nghiêm trọng về nhà cửa và hạ tầng tại địa phương.
Đến tối 15.4, chính quyền xã Đăk Pơ ghi nhận hơn 10 căn nhà tại thôn 4 bị tốc mái; nhiều tấm tôn bị gió cuốn văng ra đường. Bên cạnh đó, nhiều cây xanh gãy đổ trên các tuyến đường, gây ách tắc giao thông cục bộ.
Ngay sau khi nhận tin báo về vụ lốc xoáy, lãnh đạo UBND xã Đăk Pơ đã có mặt tại hiện trường, trực tiếp chỉ đạo lực lượng chức năng triển khai các biện pháp khắc phục hậu quả.
Lực lượng dân quân được huy động khẩn trương thu dọn cây gãy đổ, thu gom tôn bị tốc mái, giải phóng các điểm ùn tắc để đảm bảo giao thông thông suốt, đồng thời hỗ trợ người dân ổn định đời sống.
Bà Bùi Thị Thương, Chủ tịch UBND xã Đăk Pơ, cho biết vụ lốc xoáy không gây thiệt hại về người. Hiện địa phương đang tiếp tục thống kê mức độ thiệt hại, đồng thời xây dựng phương án hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả, sớm ổn định cuộc sống.
Ông Lê Văn Đào, Giám đốc điều hành hãng xe Hoa Mai (tuyến TP HCM – Vũng Tàu), cho biết từ tháng 3 giá xăng dầu tăng mạnh khiến chi phí đầu vào đội lên. Doanh nghiệp đã tăng giá vé để bù một phần và giảm 30–40% số chuyến, tập trung vào khung giờ đông khách để nâng tỷ lệ lấp đầy.
Theo ông Đào, dù đã điều chỉnh, hoạt động vẫn chịu nhiều áp lực nên kế hoạch dịp lễ được tính toán kỹ về tần suất. "Chúng tôi sẽ linh hoạt tăng chuyến theo nhu cầu thực tế để vừa phục vụ khách, vừa đảm bảo hiệu quả", ông nói.
Tương tự, Tương tự, ông Mai Xuân Trình, nhân viên điều hành hãng xe Kumho Samco, cho biết đơn vị khai thác các tuyến đi Phan Thiết, Buôn Ma Thuột, Hà Tiên, Rạch Giá... nhưng không tăng mạnh như trước, mà bám sát diễn biến thị trường. Số chuyến dự kiến tăng khoảng 4 lần so với ngày thường, song chỉ đạt 60–70% so với các dịp cao điểm trước đây.
Doanh nghiệp này cho biết việc điều xe hiện dựa nhiều vào lượng khách đặt vé thực tế, thay vì chỉ dự báo. Đồng thời, phương án bố trí tài xế cũng được tính toán lại để cân đối chi phí và doanh thu.
Theo các doanh nghiệp, nhiên liệu chiếm khoảng 30–40% tổng chi phí, trong khi giá thời gian qua biến động mạnh, buộc nhiều đơn vị cắt giảm 20–70% chuyến hoặc duy trì cầm chừng. Vì vậy, dù nhu cầu tăng vào dịp lễ, tâm lý chung vẫn thận trọng.
Ngoài chi phí, hành khách có xu hướng mua vé sát ngày nghỉ, khó dự báo sớm. Bên cạnh đó, việc sử dụng xe cá nhân hoặc thuê xe tự lái gia tăng khiến lượng khách qua bến không còn tăng đột biến như trước.
Theo Sở Xây dựng TP HCM, dịp Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4–1/5 năm nay, lượng khách qua các bến xe liên tỉnh dự kiến tăng 4–6% so với cùng kỳ. Riêng kỳ nghỉ 30/4–1/5, bình quân gần 90.000 lượt khách mỗi ngày, với hơn 4.700 chuyến xe phục vụ.
Tại khu vực TP HCM, mỗi ngày ước có gần 79.000 lượt khách và khoảng 3.872 chuyến xuất bến. Bến xe Miền Đông (Bình Thạnh cũ) dự kiến phục vụ hơn 66.000 lượt khách trong 6 ngày, tương ứng hơn 3.100 chuyến.
Bến xe Miền Đông mới (TP Thủ Đức) ước đạt khoảng 97.000 lượt khách với gần 5.000 chuyến. Trong khi đó, Bến xe Miền Tây – nơi chủ yếu phục vụ tuyến ngắn – dự kiến đón hơn 250.000 lượt khách, cao điểm ngày 29–30/4 với trên 60.000 lượt mỗi ngày.
Giá vé dịp lễ tại các bến có thể tăng tối đa 40% tùy chặng và thời điểm để bù chi phí xe chạy rỗng chiều về. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp đã tăng giá từ trước do nhiên liệu nên dự kiến không điều chỉnh thêm.
Để kiểm soát, các bến yêu cầu doanh nghiệp kê khai, niêm yết giá vé công khai trước khi bán. Đồng thời chuẩn bị phương án tăng cường xe, sẵn sàng giải tỏa khi lượng khách tăng cao, phối hợp điều tiết giao thông nếu xảy ra ùn tắc.
Hiện TP HCM có hơn 2.100 tuyến xe khách cố định với 97 đơn vị tham gia khai thác, vận hành hơn 2.700 xe – thuộc nhóm lớn nhất cả nước. Trước khó khăn về chi phí, nhiều doanh nghiệp kiến nghị giảm phí đường bộ và các khoản dịch vụ liên quan. Nội dung này đang được tổng hợp để báo cáo cấp thẩm quyền xem xét.
Những ngày gần đây, tài khoản Facebook có tên H.K. đăng tải bài viết về một cụ ông 80 tuổi ở Vĩnh Long kêu cứu khi đàn chim cò tự nhiên được ông cưu mang, bảo vệ, đang bị bắn phá một cách nghiêm trọng.
Bài viết nhanh chóng thu hút hàng nghìn lượt tương tác và chia sẻ cùng những bình luận bày tỏ sự bức xúc, lên án hành vi tận diệt chim trời.
Vườn chim nói trên thuộc sở hữu của ông Lê Văn Chìa (còn gọi Hai Chìa, 80 tuổi, ngụ xã Trà Côn, tỉnh Vĩnh Long). Ông Chìa đã cùng vợ chăm sóc, bảo vệ đàn chim trời suốt 20 năm qua.
Chia sẻ với phóng viên, ông Chìa cho biết, khu vườn của ông rộng hơn 2ha với số lượng hàng nghìn con với khoảng 33 chủng loại như cò, còng cọc, vạc... trong đó có cả nghìn con cò ốc.
Theo lời ông lão, cả khu vườn rộng lớn chỉ có đôi vợ chồng già quản lý nên rất khó bảo tồn. Nạn săn bắt đã có từ lâu, trước kia kẻ xấu bắn các loài như còng cọc, vạc... Gần đây kẻ xấu ngang nhiên bắn phá cò ốc với số lượng lớn bất kể ngày đêm.
"Sáng sớm cò ốc sẽ bay đi kiếm ăn, tuy nhiên tập tính của nó là bay lượn vài vòng trên bầu trời rồi mới chịu bay đi. Nắm được đặc điểm này, bọn săn trộm chim canh lúc cò ốc bay lượn thì dùng ná bắn. Có con rớt xuống chúng bắt được cho vào bao đem đi. Có con rớt tại vườn nên tôi nhặt được, nếu còn sống sẽ cố cứu chữa, nếu chết đem chôn", ông Hai Chìa kể.
Ông Chìa mong muốn, ngành chức năng có biện pháp bảo vệ vườn chim đồng thời xử lý mạnh tay những người gây hại động vật hoang dã. "Nếu không có biện pháp hữu hiệu, có thể vườn chim này sẽ bị xoá sổ", lão nông 80 tuổi xót xa.
Trao đổi với phóng viên, lãnh đạo UBND xã Trà Côn xác nhận thông tin vườn chim của ông Hai Chìa bị bắn phá. Về giải pháp bảo vệ, lãnh đạo xã cho biết huyện Trà Ôn trước đây có đề nghị với tỉnh Vĩnh Long yêu cầu xem xét thu hồi đất để cơ quan chức năng xây hàng rào che chắn, quản lý, bảo vệ, nghiêm cấm săn bắt.
Phía Công an xã Trà Côn cũng thông tin thêm, công an xã cùng lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở tổ chức tuần tra quanh khu vực vườn chim.
Qua tuần tra đã phát hiện và mời một số thanh niên nghi vấn có hành vi sử dụng ná bắn chim, cò xảy ra bên ngoài khu vực vườn của ông Hai Chìa. Công an xã đã làm việc với các trường hợp và cho làm cam kết, trường hợp nếu tái phạm hoặc cố tình, tuỳ theo mức độ vi phạm sẽ xử lý nghiêm.
Liên quan vụ việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa vừa có văn bản yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường (Chi cục Kiểm lâm và Đa dạng sinh học) chủ trì, phối hợp Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch, các sở, ngành tỉnh, UBND xã Trà Côn cùng các đơn vị liên quan khẩn trương rà soát, báo cáo tình hình trong nội dung phản ánh.
Trong đó, lãnh đạo UBND tỉnh yêu cầu phải báo cáo rõ các thông tin về diện tích rừng, thành phần loại chim, số lượng và đặc tính di cư của các loài chim, khó khăn, vướng mắc; đồng thời rà soát nắm tình hình hỗ trợ vườn chim này trong thời gian qua và có ý kiến tham mưu đề xuất với UBND tỉnh hướng chỉ đạo trong thời gian tới.
