Lần cuối cùng Mạng lưới Không gian Sâu (DSN) của NASA nhận tín hiệu từ Maven là ngày 6/12/2025, trước khi con tàu chạy bằng năng lượng Mặt Trời này bay ra phía sau Sao Hỏa. Theo dữ liệu đo từ xa, khi xuất hiện trở lại phía bên kia hành tinh, con tàu đã chuyển sang chế độ an toàn và quay mất kiểm soát, dẫn đến mất năng lượng. NASA nỗ lực thiết lập lại liên lạc với Maven suốt nhiều tháng qua nhưng không thành công.
Hội đồng điều tra kết luận, Maven có thể đã mất nguồn điện trong vòng vài giờ sau sự cố hồi tháng 12, khiến hệ thống liên lạc ngừng hoạt động và tàu vũ trụ rơi vào tình trạng không thể phục hồi. Mike Moreau, quản lý dự án Maven, khen ngợi nỗ lực của nhóm dự án, đồng thời chia sẻ: “Họ thực sự đã trải qua cảm giác mất đi một người thân yêu khi nhiệm vụ kết thúc”. Nguyên nhân gốc rễ dẫn đến sự cố vẫn đang được điều tra.
Shannon Curry, nhà nghiên cứu chính của nhóm Maven, gọi con tàu là “nhiệm vụ Sao Hỏa tuyệt vời nhất từ trước đến nay” trong cuộc họp hôm 3/6. “Cả nhóm chắc chắn rất buồn về điều này, nhưng chúng tôi cũng vô cùng tự hào về những thành tựu khoa học đạt được trong thập kỷ qua”, Curry nói.
“Dữ liệu thu thập từ Maven sẽ tiếp tục cung cấp những kiến thức quý giá về Sao Hỏa trong hàng chục năm tới”, Louise Prockter, giám đốc Bộ phận Khoa học Hành tinh của NASA, cho biết.
Theo Space, Maven phóng lên không gian bằng tên lửa ULA Atlas V vào tháng 11/2013, là tàu thăm dò đầu tiên mang theo các thiết bị đo lường cách khí quyển Sao Hỏa phát triển và tương tác với gió Mặt Trời. 10 tháng sau, tàu đến quỹ đạo hành tinh. Các nhà khoa học sau đó kết luận, Mặt Trời là nguyên nhân khiến Sao Hỏa mất đi phần lớn khí quyển vào không gian, biến nó từ một thế giới ẩm ướt và ấm áp thành nơi khô cằn, lạnh lẽo như ngày nay.
Nhiệm vụ ban đầu của Maven được lên kế hoạch chỉ kéo dài một năm, nhưng sau đó gia hạn thêm 10 năm do con tàu vẫn hoạt động tốt. Việc mất Maven khiến NASA chỉ còn lại hai tàu thăm dò trên quỹ đạo Sao Hỏa gồm Mars Odyssey, phóng năm 2001, và Mars Reconnaissance Orbiter (MRO), phóng năm 2005. Cả hai tàu này cũng đã hoạt động vượt xa thời gian dự kiến ban đầu.
Ngoài nghiên cứu khoa học, Maven còn là mắt xích liên lạc quan trọng với một số robot trên bề mặt Sao Hỏa. Nó phối hợp với tàu MRO và Mars Odyssey (NASA), Mars Express và TGO (Cơ quan Vũ trụ châu Âu ESA) để chuyển tiếp thông tin liên lạc cho các robot tự hành như Perseverance và Curiosity (NASA). Theo AP, 4 tàu còn lại sẽ tiếp tục đảm nhận công việc này và không có dữ liệu khoa học nào từ các robot bị mất.
Theo Smithsonian, công ty công nghệ sinh học Colossal Biosciences tại Texas (Mỹ) ngày 19/5 thông báo 26 gà con đã nở từ cấu trúc tổ ong in 3D mô phỏng vỏ trứng. Ben Lamm, Giám đốc điều hành kiêm nhà đồng sáng lập công ty, chia sẻ hệ thống có thể mở rộng để phù hợp với những loài chim tuyệt chủng có trứng lớn hơn nhiều.
Mục tiêu của các nhà nghiên cứu là hồi sinh chim moa khổng lồ ở Đảo Nam của New Zealand, tuyệt chủng năm 1380-1445. Ước tính trứng chim moa có thể tích lớn gấp 80 lần trứng gà và 8 lần trứng đà điểu, có nghĩa không loài chim nào đủ lớn để chứa hộ. Công nghệ của Colossal Biosciences cho phép tăng kích thước trứng nhân tạo để phù hợp với chim moa non.
Tuy có vẻ đơn giản, trứng có cấu trúc phức tạp giúp bảo vệ phôi đang phát triển khỏi tổn thương và nhiễm trùng. Vỏ trứng có hàng nghìn lỗ nhỏ cho khí oxy đi qua, đồng thời để khí carbon dioxide và độ ẩm thoát ra. Khi phát triển bên trong trứng, phổi của phôi không hoạt động, thay vào đó một mạng lưới mạch máu áp sát vào thành trứng sẽ hút oxy vào máu và lọc carbon dioxide ra ngoài.
Telegraph cho biết trứng nhân tạo từng được thử nghiệm, nhưng các nhà khoa học gặp khó khăn trong việc cung cấp đủ oxy cho phôi. Colossal Biosciences giải quyết vấn đề bằng cách thiết kế vỏ lưới in 3D chứa màng silicone sinh học trong suốt mô phỏng khả năng chuyển oxy của vỏ trứng tự nhiên. Nhưng họ không tích hợp các yếu tố khác của trứng thật như màng phôi hỗ trợ dinh dưỡng, hô hấp và bài tiết khi gà con phát triển.
Theo Nature, các nhà nghiên cứu chuyển phôi gà, lòng đỏ và lòng trắng vào vỏ nhân tạo trong vòng 36-40 giờ sau khi chúng được đẻ. Họ đặt những thùng chứa trong lồng ấp và thêm canxi. Sau khoảng 18 ngày, gà con bắt đầu mổ lớp vỏ và cuối cùng chui ra khỏi vỏ nhân tạo. Công ty Colossal Biosciences cho biết những con gà nở ra sẽ được chuyển đến một trang trại lớn. Trong tương lai, họ dự định thử nghiệm trứng nhân tạo với phôi đà điểu và emu.
Công ty Colossal Biosciences từng hồi sinh sói trắng tuyệt chủng khoảng 12.000 năm trước và lên kế hoạch hồi sinh chim dodo, voi ma mút lông xoăn, hổ Tasmania và linh dương lam. Theo công ty, trứng nhân tạo có thể giúp bảo tồn nhiều loài chim cực kỳ nguy cấp, khó nuôi trong điều kiện nuôi nhốt, cung cấp môi trường kiểm soát hỗ trợ phôi dễ tổn thương.
Tuy nhiên, Colossal Biosciences không tiết lộ tỷ lệ trứng gà nở thành công. Họ cũng chưa công bố bài báo đã qua thẩm duyệt của hội đồng chuyên gia về công nghệ vỏ trứng nhân tạo, vì vậy các nhà nghiên cứu bên ngoài khó đánh giá quy trình và kết quả.
Nhiều người dùng lo ngại con chip nhỏ bé trên thẻ tín dụng có thể lưu trữ toàn bộ lịch sử mua sắm cá nhân, từ món đồ nhỏ nhất đến những khoản chi xa xỉ. Tuy nhiên, sự thật có thể khiến bạn bất ngờ.
Theo đó, trong kỷ nguyên thanh toán không tiền mặt, con chip EMV (viết tắt của ba 'ông lớn' Europay, Mastercard và Visa) đã trở thành tiêu chuẩn bảo mật toàn cầu, dần thay thế hoàn toàn dải từ truyền thống vốn dễ bị sao chép. Nhưng liệu con chip này thực sự 'biết' bao nhiêu về thói quen tiêu dùng của chủ nhân?
Trái với lo ngại của số đông, con chip trên thẻ không hề lưu trữ lịch sử giao dịch hay mã PIN của người dùng. Những gì nó nắm giữ chỉ là các dữ liệu cơ bản để xác thực số tài khoản (ID duy nhất), tên chủ thẻ và ngày hết hạn.
Điểm mấu chốt tạo nên sự an toàn tuyệt đối nằm ở công nghệ mã hóa (Encryption) và Tokenization. Thay vì gửi số thẻ thật của bạn đến máy POS, con chip sẽ tạo ra mã giao dịch duy nhất cho mỗi lần chạm hoặc chèn thẻ. Mã này chỉ có giá trị một lần, khiến việc làm giả thẻ trở thành nhiệm vụ bất khả thi đối với các hacker.
Dù thẻ chip cực kỳ an toàn khi thanh toán trực tiếp, nhưng nó lại 'bất lực' trước các chiêu trò lừa đảo trực tuyến. Khi bạn tự tay nhập thông tin thẻ vào các trang web giả mạo hoặc biểu mẫu không an toàn, các tính năng bảo mật của chip sẽ hoàn toàn bị vô hiệu hóa. Rủi ro lúc này không nằm ở con chip, mà nằm ở sự thiếu cảnh giác của người dùng khi mua sắm online.
Dù con chip không lưu lịch sử mua hàng, nhưng hệ thống của ngân hàng và công ty phát hành thẻ thì có. Họ biết chính xác bạn đã chi bao nhiêu tiền, tại cửa hàng nào và vào lúc mấy giờ. Tuy nhiên, họ chỉ thấy được tên nhà cung cấp chứ không biết chi tiết 'giỏ hàng' của bạn (ví dụ: họ biết bạn thanh toán tại siêu thị, nhưng không biết bạn đã mua loại sữa hay nhãn hiệu thực phẩm nào).
Việc hiểu rõ cơ chế bảo mật của chip EMV không chỉ giúp bạn yên tâm hơn khi quẹt thẻ mà còn nhắc nhở một chân lý rằng công nghệ dù hiện đại đến đâu, sự cẩn trọng của chủ thẻ vẫn là lớp bảo mật quan trọng nhất.
Chị Ngọc Hà (Hà Nội) hôm 25/4 cho biết nhận được một tin nhắn từ một số di động trong nước thông báo "xe bạn có vi phạm", sau đó được yêu cầu truy cập một trang web để xử lý ngay.
Thấy tên miền có chữ "Dichvucong", chị tưởng thật và truy cập. Lúc này, website với tên miền cùng giao diện "Cổng dịch vụ công quốc gia", thông báo xe chị vi phạm lỗi "Đỗ xe gây cản trở", cùng số tiền phạt 50.000 đồng. Website cũng có tính năng cho phép người dùng nộp tiền luôn, bằng cách nhập các thông tin như số thẻ, tên chủ thẻ, ngày hết hạn, mã CVV.
"Thấy số tiền cũng nhỏ nên tôi định nộp luôn, nhưng lúc đó không mang thẻ nên không nhớ thông tin để nhập, nếu không có thể đã mất hết tiền", chị Hà nói.
Tuần trước, nhiều người cũng nhận được các tin nhắn tương tự. Theo Công an TP Hà Nội, đây là chiêu lừa đảo nhằm chiếm quyền kiểm soát thẻ và rút tiền trong tài khoản, thông qua việc nhắn tin thông báo lỗi vi phạm "phạt nguội" chưa xử lý và yêu cầu mọi người truy cập vào đường link giả mạo để kiểm tra và nộp phạt.
"Trang website này có đường link vào giao diện thiết kế giống Cổng dịch vụ công quốc gia để tạo lòng tin. Khi nạn nhân nhập thông tin thẻ ngân hàng (Số thẻ, mã OTP), các đối tượng sẽ chiếm quyền kiểm soát thẻ và rút tiền trong tài khoản", cảnh báo nêu.
Công an TP Hà Nội cũng khẳng định hiện nay không có hình thức thông báo vi phạm trật tự an toàn giao thông qua tin nhắn hoặc điện thoại. Các trường hợp vi phạm sẽ được gửi thông báo bằng văn bản, mời chủ phương tiện, tổ chức, cá nhân có liên quan đến trụ sở cơ quan Công an làm việc. Ngoài ra, người dân có nhu cầu tra cứu vi phạm hành chính có thể truy cập trang thông tin điện tử của Cục Cảnh sát giao thông hoặc qua VNeTraffic.
Tình trạng lừa đảo qua tin nhắn và website giả mạo diễn ra nhiều năm nay, nhưng liên tục thay đổi về cách thức và kịch bản, khiến nhiều người bị lừa. Các tin nhắn này có thể được phát tán qua các trạm BTS giả hoặc các thuê bao không chính chủ. Thời gian gần đây, các nhà mạng đang tiến hành xác nhận và xác thực thông tin thuê bao nhằm ngăn chặn tình trạng sim không chính chủ này.
Người dân được khuyến nghị cần nâng cao cảnh giác trước các website giả mạo ngân hàng, cơ quan nhà nước, sàn thương mại điện tử hay dịch vụ quen thuộc để đánh cắp tài khoản và tiền; chỉ truy cập địa chỉ chính thức, kiểm tra kỹ tên miền, chứng chỉ bảo mật và các dấu hiệu bất thường về giao diện, ngôn ngữ; tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin cá nhân cho bất kỳ trang web nào chưa được xác minh. Khi nghi ngờ bị lừa, cần khóa tài khoản và báo cơ quan chức năng ngay.
