Trong bài viết trên New York Times, nhà báo nổi tiếng John Carreyrou, người từng phơi bày vụ bê bối về công ty khởi nghiệp Theranos của Elizabeth Holmes, cho biết đã có khoảng thời gian nói chuyện với nhà khoa học máy tính người Anh Adam Back tại một công viên ở Riga (Latvia).
Khi Carreyrou nhắc đến tên ông trong số những người được dự đoán là “cha đẻ” Bitcoin, Back trở nên căng thẳng, phủ nhận mình là Satoshi và yêu cầu cuộc trò chuyện này cần được giữ kín. Theo Carreyrou, hành động của Adam Back khi đó thể hiện “ánh mắt nói dối, tiếng cười gượng gạo, cử động giật cục của bàn tay trái” khiến ông nghi ngờ.
Ông sau đó dành thời gian tìm hiểu và thấy một số manh mối. Trước hết, vấn đề liên quan đến khối (block) giao dịch đầu tiên của Bitcoin. Trong block, Satoshi nhúng một đoạn văn bản từ tiêu đề bài báo “Bộ trưởng Tài chính sắp thực hiện gói cứu trợ thứ hai cho các ngân hàng” của The Times ngày 3/1/2009. “Nó như dấu hiệu cho thấy Satoshi là người Anh”, Carreyrou viết.
Nhà báo này cũng phân tích email của Satoshi cùng những bài viết trên diễn đàn và mạng xã hội của Back. Ông nhận ra hai người có phong cách viết tương tự nhau, đặc biệt là sử dụng các thuật ngữ đặc biệt.
Bên cạnh đó, Carreyrou cũng cho rằng Satoshi rất có thể cũng là một thành viên của Cypherpunk, nhóm được thành lập đầu những năm 1990, muốn sử dụng mật mã học, nghệ thuật bảo mật thông tin liên lạc bằng mã, để giải phóng cá nhân khỏi sự giám sát và kiểm duyệt của chính phủ. Back cũng là một Cypherpunk.
Ngoài ra, Back đã phát minh ra Hashcash – hệ thống giải câu đố thống kê mà Satoshi đã dùng cho thuật toán khai thác Bitcoin – một trong các yếu tố để khẳng định nhà khoa học máy tính này là cha đẻ Bitcoin. Satoshi từng nhắc đến Back và Hashcash trong sách trắng Bitcoin.
Adam Back từng công bố một số email trong vụ kiện liên quan đến Craig Wright – người Australia từng nhận là “cha đẻ” Bitcoin. Trong đó, Satoshi liên lạc với Back vào tháng 8/2008 trước khi công bố sách trắng Bitcoin.
“Email dường như là bằng chứng rằng Back không thể là Satoshi”, Carreyrou viết. “Tuy nhiên, nghĩ kỹ hơn, tôi nhận ra một khả năng khác: Back hoàn toàn có thể gửi loạt email đó cho chính mình như một cách để che đậy”.
Sau thông tin trên, các diễn đàn và mạng xã hội như Reddit, X “dậy sóng” và nổ ra tranh cãi. Theo Fortune, những gì Carreyrou đưa ra “không phải phỏng đoán tồi”. Back từ lâu đã là người có ảnh hưởng trong giới tiền điện tử. Hashcash, một hình thức tiền kỹ thuật số ra đời trước Bitcoin do ông phát minh, đã được ứng dụng. Back cũng là CEO Blockstream, công ty về cơ sở hạ tầng Bitcoin đời đầu và hiện tích lũy một lượng lớn Bitcoin. Tuy nhiên, Fortune cũng đánh giá các dữ kiện đủ căn cứ để khẳng định.
“Tôi không phải Satoshi, nhưng là người đầu tiên tập trung cao độ vào những tác động tích cực của mật mã học, quyền riêng tư trực tuyến và tiền điện tử đối với xã hội”, Adam Back phản hồi trên X ngày 8/4. “Vì vậy, từ năm 1992 trở đi, tôi đã tích cực tham gia nghiên cứu ứng dụng về tiền số, công nghệ bảo mật trên diễn đàn Cypherpunk, dẫn đến sự ra đời của Hashcash và các ý tưởng khác”.
Trước đó, một loạt tên tuổi đã được “xướng tên” là người tạo ra Bitcoin, như Hal Finney, Dorian S. Nakamoto, Nick Szabo và Elon Musk. Tuy vậy, chưa ai trong số họ được xác nhận là cha đẻ Bitcoin.
Theo TechCrunch, việc tìm ra danh tính Satoshi Nakamoto có thể ảnh hưởng đến niềm tin và thị trường. Nếu lộ diện, số Bitcoin người này nắm giữ (hiện trên một triệu token) có thể gây biến động thị trường, đồng thời làm thay đổi cách nhìn về tính phi tập trung của Bitcoin. Ngoài ra, vấn đề pháp lý và áp lực từ các chính phủ trên thế giới có thể xuất hiện. Tuy vậy, nhiều chuyên gia cho rằng Bitcoin hiện đã vận hành độc lập, không còn phụ thuộc vào người sáng lập.
Nhân vật chính là Lindsey Hall, một nhà văn và chuyên gia tư vấn quan hệ công chúng. Câu chuyện của cô được lan truyền mạnh sau khi đăng tải trên nền tảng Substack.
Theo Hall, sự việc xảy ra khi cô sử dụng máy tính của bạn trai để hoàn thành công việc và vô tình nhìn thấy một cuộc trò chuyện có tiêu đề liên quan đến “những vấn đề và sự không chắc chắn trong mối quan hệ”.
Trong đoạn trò chuyện với ChatGPT, người bạn trai bày tỏ sự khó chịu về lối sống, quá khứ và cả ngoại hình của Hall.
“Tôi vốn biết anh ấy không thích việc tôi nuôi ba con mèo. Tôi cũng biết anh ấy không hoàn toàn thoải mái với quá khứ của tôi như chuyện từng sống trong xe van, theo đuổi lối sống du mục. Nhưng tôi không hề biết anh ấy khó chịu với những điều đó đến vậy”, Hall chia sẻ.
Điều khiến Hall sốc nhất là khi người bạn trai cũ nói về ngoại hình của cô với câu nói “Tôi không tự hào về cô ấy”.
Hall kể rằng chatbot AI sau đó đã phản hồi theo hướng khuyên bạn trai cũ của cô nên cân nhắc kết thúc mối quan hệ.
Mối quan hệ của cô và bạn trai vẫn cố gắng tiếp tục thêm vài tháng sau đó. Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi kể từ thời điểm cô đọc được tin nhắn.
“Thật đau lòng khi nhìn thấy hình ảnh của bản thân qua góc nhìn chân thực của người mà mình nghĩ là yêu thương mình”, cô chia sẻ.
Không phản đối hoàn toàn AI, Hall nhận định việc sử dụng chatbot cho công việc khác với việc xem AI như nơi giải tỏa cảm xúc cá nhân.
Cô tiết lộ từng nhận ra nhiều tin nhắn tình cảm mà bạn trai gửi cho mình mang giọng điệu ChatGPT, thiếu sự chân thành và cảm xúc tự nhiên.
Sau biến cố, Hall cũng từng thử sử dụng AI để phân tích cảm xúc của bản thân nhưng nhanh chóng từ bỏ vì không tin tưởng và lo ngại sự phụ thuộc vào chatbot.
Cô cho rằng AI có xu hướng phản hồi theo chiều hướng người dùng muốn nghe, đặc biệt khi thông tin cung cấp mang tính phiến diện.
Câu chuyện của Hall đã tạo ra nhiều tranh luận trên mạng xã hội. Một bộ phận chỉ trích cô vì xâm phạm quyền riêng tư của bạn trai, trong khi nhiều ý kiến khác cho rằng đây là ví dụ điển hình cho việc AI đang dần trở thành “người thay thế” trong các cuộc trò chuyện cảm xúc.
Theo cô, chi phí trị liệu tâm lý đắt đỏ và việc thiếu không gian chia sẻ cảm xúc khiến nhiều người tìm đến chatbot AI như một hình thức tâm sự.
Tuy nhiên, chuyên gia này cũng cảnh báo người dùng nên cẩn trọng khi phụ thuộc vào chatbot trong các vấn đề tình cảm.
Dữ liệu từ CoinMarketCap và TradingView cho thấy giá Bitcoin hôm nay tăng 2,03% so với hôm qua. Tính đến 7 giờ ngày 11.5 (giờ Việt Nam), mỗi Bitcoin (BTC) được giao dịch quanh mốc 82.318 USD.
Tiền mã hóa giá trị nhất thế giới đã bắt đầu tăng mạnh từ 80.000 USD lúc 3 giờ lên 82.000 USD chỉ sau vài giờ và duy trì đà tăng nhẹ. Vốn hóa toàn thị trường tiền mã hóa cũng tăng theo diễn biến giá Bitcoin, đạt 2.740 tỉ USD, tăng 1,88% trong vòng 24 giờ.
Ethereum, tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới, cũng tăng 1,95%, cán mốc 2.327 USD. XRP tăng mạnh 3,86% lên 1,47 USD. Những token khác như BNB, Solana, Dogecoin lần lượt tăng 2,25%, 3,66% và 3,52%.
Đà tăng của Bitcoin diễn ra trong bối cảnh truyền thông Iran thông báo về việc Tehran đã gửi cho Mỹ phản hồi về đề xuất chấm dứt chiến sự, thông qua trung gian Pakistan. Theo đài truyền hình nhà nước Iran IRIB, trọng tâm của đề xuất là "kết thúc chiến sự ở mọi mặt trận", đặc biệt là Lebanon, đảm bảo an ninh hàng hải.
Trong lúc thị trường phục hồi, Michael Saylor, đồng sáng lập của Strategy, công ty đại chúng nắm giữ Bitcoin lớn nhất thế giới, cho biết sẽ tiếp tục mua BTC trong tuần này.
"Quay lại làm việc, BTC", Saylor nói trong một bài đăng trên X ngày 10.5. Đây được xem là thông điệp quen thuộc của ông trước khi Strategy mua Bitcoin.
Lần cuối Strategy tích trữ thêm Bitcoin là ngày 27.4 với 3.273 BTC được thêm vào kho dự trữ, trị giá khoảng 255 triệu USD. Giao dịch này nâng tổng số Bitcoin công ty nắm giữ lên 818.334 BTC. Theo trang web của Strategy, hiện tại, kho tiền mã hóa của họ có giá trị khoảng 61,8 tỉ USD.
Trước đó, công ty đã dừng mua Bitcoin liên tục trong một tuần. Saylor từng tuyên bố Strategy có thể định kỳ bán một phần Bitcoin đang nắm giữ để trả cổ tức. Thông báo này mâu thuẫn với lập trường trước đây của công ty là không bao giờ bán BTC.
Việc một tổ chức lớn như Strategy bán Bitcoin sẽ gây áp lực lên thị trường, thậm chí kích hoạt các đợt bán tháo ồ ạt từ những nhà đầu tư khác.
"Chúng tôi có thể sẽ bán một ít Bitcoin để chi trả cổ tức. Việc này nhằm trấn an thị trường, chỉ để gửi thông điệp rằng chúng tôi đã làm được điều đó", Saylor nói trong cuộc họp báo cáo thu nhập quý 1 của Strategy.
Thông báo này đã nhận được nhiều phản ứng trái chiều từ cộng đồng Bitcoin, với một số người, như nhà đầu tư Adam Livingston của Strategy, cho rằng việc bán định kỳ sẽ làm tăng nguồn vốn cho công ty, cho phép họ mua thêm BTC trong tương lai.
Chuyên gia phân tích Bitcoin Samson Mow cho biết khả năng bán BTC của Strategy mang lại cho họ nhiều lựa chọn và không gian hoạt động rộng hơn trên thị trường tài chính.
Tuy nhiên, một số ý kiến khác cho rằng việc Strategy bán Bitcoin và phát hành các công cụ tín dụng sẽ tạo ra một "vòng xoáy luẩn quẩn" kìm hãm giá BTC trên thị trường giao ngay.
CEO Phong Lê của Strategy đã làm rõ rằng công ty sẽ chỉ bán BTC trong những trường hợp cụ thể, bao gồm thanh toán cổ tức và hoãn thuế. Việc mua hay bán Bitcoin của công ty sẽ không ảnh hưởng đến giá thị trường của Bitcoin.
Ông cho biết, khối lượng giao dịch trung bình hằng ngày của Bitcoin lên tới hơn 60 tỉ USD và có thể dễ dàng hấp thụ khoản thanh toán cổ tức hằng năm khoảng 1,5 tỉ USD mà Strategy nợ các chủ sở hữu sản phẩm tín dụng doanh nghiệp.
"Với khoảng 4% nguồn cung Bitcoin đang sở hữu, tôi không nghĩ Strategy đang đẩy giá lên hay xuống", CEO Phong Lê nói với CNBC.
Một buổi tối, chị Phương Thanh (47 tuổi, Hà Nội) mở máy tính để hoàn thiện bài thuyết trình nhưng phần mềm Office bất ngờ báo lỗi. Tài khoản mua trên mạng với giá vài chục nghìn đồng mỗi tháng tự dưng bị khóa, dữ liệu đồng bộ cũng gặp trục trặc.
"Tôi hoảng thật sự vì sáng hôm sau phải thuyết trình", chị kể. Sau lần đó, chị bỏ thói quen mua tài khoản dùng chung, chuyển sang đăng ký chính chủ tất cả dịch vụ đang sử dụng như Microsoft Office, Netflix, Spotify và YouTube Premium.
"Ban đầu tôi nghĩ tiết kiệm được chút nào hay chút đó, nhưng giờ ưu tiên tài khoản hợp pháp vì ổn định hơn, cũng thấy thoải mái vì mình đang trả cho công sức của nhà phát triển", chị nói.
Tương tự, anh Hùng Vũ (29 tuổi, Hà Nội) kể khi mới ra trường, anh thường dùng các phiên bản phần mềm "crack" của như Photoshop, Premiere hay Windows. Tuy nhiên, khi bắt đầu kiếm tiền từ công việc sáng tạo, anh nhận ra việc trả phí cho công cụ mình sử dụng cũng là cách tôn trọng công sức của những người làm ra sản phẩm.
Câu chuyện của chị Thanh, anh Hùng phản ánh sự thay đổi đang diễn ra tại Việt Nam. Trước đây việc tải phần mềm crack, xem phim trên trang web lậu hay mua tài khoản "chùa" từng được xem là bình thường, còn nay ngày càng nhiều người sẵn sàng trả phí cho các dịch vụ số có bản quyền.
Theo một chuyên gia công nghệ, sự chuyển dịch này đến từ nhiều yếu tố, từ thay đổi nhận thức về quyền sở hữu trí tuệ cho tới trải nghiệm ổn định, tiện lợi hơn từ dịch vụ chính hãng. Một nguyên nhân khác là phí bản quyền hiện dễ tiếp cận hơn. Nhiều nền tảng triển khai gói giá rẻ, gói gia đình hoặc ưu đãi cho sinh viên, khiến khoảng cách giữa "dùng lậu" và "dùng thật" không còn quá lớn.
Ông Hà Mạnh Cường, Phó tổng giám đốc hệ thống Sửa chữa Laptop 24h, cho biết 5 năm trước, khoảng 80% khách hàng của đơn vị có sử dụng phần mềm crack hoặc không bản quyền. Nhưng vài năm qua, tỷ lệ này giảm đáng kể, chỉ còn khoảng 30-40%.
Ông Cường nhận định, thay đổi lớn nhất nằm ở nhận thức. Sau khi gặp sự cố trong công việc, mất dữ liệu, hoặc dính mã độc tống tiền, suy nghĩ dùng "chùa" dần biến mất, bởi chi phí bỏ ra để xử lý sự cố có khi "gấp 10-20 lần, thậm chí hàng trăm lần so với tiền mua bản quyền".
Điều này cũng được nhìn nhận rõ từ góc độ cơ quan quản lý nhà nước. Theo bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó cục trưởng Bản quyền tác giả - Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, tình trạng sử dụng phần mềm lậu tại Việt Nam "cải thiện nhiều so với trước".
"Bức tranh bản quyền phần mềm tại Việt Nam đã chuyển biến tích cực và mang tính bước ngoặt", bà nhận định, thêm rằng sự thay đổi không chỉ thể hiện ở các con số thống kê từ các tổ chức quốc tế mà còn "rất rõ trong tư duy của cộng đồng doanh nghiệp".
Cục Bản quyền tác giả cho biết có "sự chuyển dịch mạnh mẽ" từ thói quen dùng phần mềm "crack" sang gói dịch vụ chính hãng, đặc biệt trong khối cơ quan nhà nước, ngân hàng và doanh nghiệp lớn. "Đây là kết quả của quá trình bền bỉ, kiên định của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết quốc tế và hoàn thiện hệ thống pháp luật nội địa", bà Oanh nói.
Trên thực tế, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi, có hiệu lực tháng 4, cũng bổ sung và làm rõ các quy định liên quan đến quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Luật định nghĩa, chương trình máy tính là tập hợp chỉ dẫn dưới dạng lệnh, mã hoặc lược đồ, có khả năng khiến máy tính hoặc thiết bị thực hiện một công việc hoặc tạo ra kết quả cụ thể.
Tại Việt Nam, chương trình máy tính được bảo hộ như tác phẩm văn học, bất kể được thể hiện dưới dạng mã nguồn hay mã máy. Với các phần mềm cung cấp dưới dạng dịch vụ, việc tạo bản sao dự phòng phải tuân theo điều khoản sử dụng hoặc thỏa thuận cấp phép giữa các bên.
Chia sẻ với VnExpress, lãnh đạo Cục Bản quyền tác giả cho hay, sự thay đổi nhận thức chính là yếu tố quan trọng nhất để đẩy lùi phần mềm lậu. Ở góc độ kinh tế, việc giảm phần mềm lậu tác động trực tiếp tới môi trường đầu tư và năng lực cạnh tranh của Việt Nam. Các nhà đầu tư công nghệ cao thường nhìn vào hệ thống bảo hộ tài sản trí tuệ trước tiên khi lựa chọn thị trường.
Việc sử dụng phần mềm bản quyền cũng giúp doanh nghiệp giảm rủi ro pháp lý khi xuất khẩu hàng hóa sang các thị trường yêu cầu cao như Mỹ hay châu Âu. Bên cạnh đó, khi thị trường tôn trọng bản quyền, "kỹ sư phần mềm của chính Việt Nam sẽ có động lực sáng tạo, vì họ biết sản phẩm của mình sẽ được bảo vệ", đại diện Cục nói.
