Sebastian Thrun là một trong những nhà khoa học máy tính và doanh nhân công nghệ có ảnh hưởng lớn nhất trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và xe tự lái. Ông từng là giáo sư tại Đại học Stanford trước khi gia nhập Google, nơi ông dẫn dắt những dự án tiên phong về xe tự hành, sau đó đồng sáng lập phòng thí nghiệm đổi mới nổi tiếng Google X. Ông hiện là nhà sáng lập Udacity, nền tảng giáo dục trực tuyến với mục tiêu phổ cập kỹ năng công nghệ cho hàng triệu người trên thế giới.
Bên lề hội nghị South Summit 2026 diễn ra ở Madrid, Tây Ban Nha ngày 3-5/6, Thrun chia sẻ với VnExpress và một số báo quốc tế về sự tác động của AI tới cuộc sống.
– AI sẽ thế nào trong 10 năm tới?
– Chúng ta đang trong giai đoạn rất đặc biệt.
Nếu hỏi câu này cách đây hai năm, tôi sẽ nói AI về cơ bản giống một tấm gương. Nó phản chiếu những gì đã được đưa vào, rất giỏi tổng hợp và trình bày lại thông tin.
Còn giờ đây, AI tạo ra những điều thực sự mới mẻ, những thứ trước đó chưa từng tồn tại. Nếu tua nhanh về tương lai, ý tưởng AI thực hiện tốt hơn con người trong 99% công việc ta đang làm không còn quá xa vời. Nhiều người có thể xem đây là điều đáng sợ, bởi kỹ năng đang có hôm nay có thể sẽ trở nên lỗi thời sau vài năm. Nhưng rõ ràng, AI cũng giúp chúng ta giao tiếp tốt hơn, tiếp cận nhiều thông tin và hiểu thế giới hơn.
Bạn có thể sẽ không còn được chứng kiến một giai đoạn tương tự trong lịch sử nữa.
– Chúng ta đã đạt đến AGI chưa?
– Xét theo nhiều khía cạnh, AGI (trí tuệ nhân tạo tổng quát) khá gần rồi.
AI đã có thể thực hiện tương đối tốt phần lớn công việc của người bình thường. “Người bình thường” ở đây có thể là nhân viên văn phòng, nhân viên bán lẻ, hoặc thậm chí nhà tâm lý học ở một mức độ nào đó. Ngay cả trong những lĩnh vực đòi hỏi trí tuệ cao như cờ vua, cờ vây, AI hiện cũng tốt hơn con người.
Theo nghĩa đó, chúng ta đã sở hữu nhiều đặc tính của AGI, it nhất ở góc nhìn kỹ thuật. Điều đó có đe dọa chúng ta? Tôi cho rằng không, bởi nó đang trao quyền cho con người nhiều hơn bất kỳ điều gì khác.
Một số người cho rằng AGI là ngày mà bạn không còn cần hỏi ý kiến con người nữa, chỉ đơn giản để máy móc làm mọi thứ. Nhưng theo tôi, đó là một bước tiến xa hơn rất nhiều, và để đạt tới mức đó, không chỉ cần máy móc trở nên thông minh, chúng ta còn phải sẵn sàng trao quyền kiểm soát cho chúng.
– Hệ quả công nghệ nào khiến ông lo ngại?
– Bất kỳ công nghệ nào cũng đều có mặt tốt và mặt xấu. Tôi từng nhắc đến tiền mặt và dao làm bếp, những thứ đều có thể được sử dụng cho mục đích tốt xấu khác nhau.
AI là công cụ cực kỳ mạnh mẽ. Hãy tưởng tượng ngay trước thời điểm bầu cử, ai đó tung lên mạng xã hội tin giả về một vụ đánh bom xảy ra ở Washington. Tin đó có thể làm thay đổi kết quả bầu cử trước khi mọi người kịp nhận ra sự giả mạo. Hoặc hãy tưởng tượng một người bị cáo buộc dựa trên video tạo bằng AI, được chiếu trước bồi thẩm đoàn như bằng chứng thật và dẫn đến việc người đó bị xử tử oan.
Chúng ta phải học lại cách xác định sự thật và ý nghĩa thực sự của niềm tin trong một thế giới ngập lụt bởi nội dung nhân tạo. Giờ đây chúng ta không còn biết chắc điều gì là thật nữa.
– Chúng ta còn cách bao xa so với AI tự nhận thức (self-awareness)?
– Tôi không thích thần bí hóa khái niệm này. Tôi thích dùng những dẫn chứng cụ thể. Ví dụ, máy rửa bát của tôi có thể nhận biết cửa đang mở hay đóng, khi nào hết chất tẩy rửa. Xe hơi của tôi cũng có thể phát hiện sự cố và gửi cảnh báo. Theo một nghĩa đơn giản, đó cũng là một dạng “nhận thức” về trạng thái của chính nó.
Còn khi nói đến sự tự nhận thức của con người, chúng ta thường nghĩ tới nhiều thứ hơn: sáng tạo, tính nguyên bản, ý chí tự do. Máy rửa bát của tôi có nên có ý chí tự do không? Hy vọng không. Tôi sẽ rất ghét nếu một ngày nó nói đã yêu cái tủ lạnh và quyết định không làm việc nữa. Tôi chỉ muốn nó hoạt động đáng tin cậy.
Nói chung, chúng ta đã có những cỗ máy có thể tự suy luận. Hãy nhìn vào mô hình AI tạo sinh, chúng có thể xem lại quá trình suy luận của chính mình, tự phê bình, tự sửa lỗi và đưa ra một lập luận tốt hơn. Điều đó mang lại cảm giác và vẻ ngoài khá giống với tự nhận thức.
– Trong giáo dục, nhiều người lo ngại AI trở thành “đường tắt” khiến con người mất đi tư duy phản biện Chúng ta cần thiết kế lại cách dạy và học để thích ứng với AI không?
– Chắc chắn. Và các trường đại học đang vật lộn với điều này.
Hầu hết bài tập về nhà, nếu đưa vào ChatGPT, bạn sẽ nhận được câu trả lời hoàn hảo. Các giáo viên vẫn chưa tìm ra cách đúng đắn để tạo ra những tình huống học tập thú vị hơn.
Máy móc đã có thể giải quyết được các vấn đề. Vậy thực sự không còn lý do gì để tiếp tục dạy theo cách cũ nữa. Chẳng ai từng dạy tôi cách tự săn bắn cho bữa trưa cả, vì tôi chỉ cần đến siêu thị và mua thức ăn.
Câu chuyện ở đây cũng tương tự. Tôi nghĩ tư duy phản biện sẽ không biến mất, ngược lại càng gia tăng. Giả sử quay lại 500 năm trước, có lẽ không ai trong chúng ta ở đây làm công việc hiện tại. Hầu hết đều làm nông. Phụ nữ sẽ sinh nhiều con. Trẻ em phải làm việc trên đồng ruộng. Không kỳ nghỉ, không cuối tuần, không có những cơ hội học tập. Khi đó, không gian cho tư duy phản biện ít hơn nhiều so với hiện nay.
Cách giảng dạy trong tương lai cũng sẽ rất thú vị. Hầu như ai trong căn phòng này cũng có thể viết một ứng dụng bằng AI, ví dụ để theo dõi tần suất con mình làm việc nhà. Nói cách khác, gần như ai cũng có thể trở thành một kỹ sư phần mềm. Điều đó trước đây hoàn toàn không tồn tại.
– Người trẻ cần làm gì, khi AI có khả năng làm được rất nhiều việc?
– Thế hệ sinh viên đang tốt nghiệp đại học lúc này thực sự đối mặt với thách thức. Bạn sẽ thấy điều này phản ánh qua các thống kê lao động. Lời khuyên của tôi dành cho người trẻ là hãy đứng đầu về AI, trở thành người giỏi nhất lớp trong việc sử dụng AI cho bất cứ điều gì bạn cần. Chơi với nó. Thử nghiệm nó.
Hãy thử viết sáu ứng dụng khác nhau bằng AI chỉ để xem nó thông minh đến đâu. Đừng sợ hãi nó. Vì hiện tại, những người giỏi nhất đang làm điều đó rồi. Tôi lạc quan rằng đây chỉ là giai đoạn chuyển tiếp. Mọi thứ rồi sẽ cân bằng trở lại. Bởi nếu sử dụng AI đúng cách, chúng ta có thể trở nên năng suất hơn nhiều trong bất kỳ công việc nào.
AI không nhất thiết khiến việc làm biến mất, mà có thể tạo ra nhiều việc làm hơn. Trong lịch sử, điều đó đã nhiều lần xảy ra. Quay lại 150 năm trước, tuổi thơ thời đó không như ngày nay. Không có cuối tuần. Không có kỳ nghỉ. Chỉ có làm việc. Ngày nay chúng ta sống trong một thế giới nhiều tiện nghi hơn, và rất nhiều người có thêm thời gian cho những điều mình quan tâm ngoài công việc thuần túy.
Tôi nghĩ tương lai sẽ rất đáng kinh ngạc. Tốc độ phát minh của loài người trong hàng nghìn năm đầu tiên tương đối chậm, sau đó bùng nổ vào khoảng những năm 1800, 1900, rồi tiếp tục tăng tốc trong những năm 2000.
Tôi cũng tin chỉ 1% những điều thú vị có thể được phát minh đã xuất hiện. 99% còn lại vẫn chưa đến. Tại sao tôi nói vậy? Hãy nhìn lại chỉ 5 năm trước. Không ai trong chúng ta ở đây dự đoán được sự xuất hiện của mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) với mức độ đột phá như hiện nay. Không ai nhận thấy xe tự lái sẽ tiến xa đến mức này. Không ai chứng kiến taxi bay. Và còn vô số công nghệ khác như robot hình người, giao diện não – máy tính như Neuralink.
Nếu bạn tin 99% phát minh vẫn còn ở phía trước và kết nối với tốc độ tiến bộ hiện nay, mỗi ngày, mỗi tuần, mỗi tháng sẽ trở nên thú vị. Đó là cách tôi nhìn thế giới ngày nay.
Các bạn rất may mắn khi được sống trong giai đoạn này.
Và tôi nghĩ khoảng thời gian phía trước sẽ rất phi thường.
Thắc mắc này được nhiều người đưa ra sau khi Thông tư 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ về hướng dẫn xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất có hiệu lực ngày 15/4. Theo đại diện một nhà mạng, đây là hai hoạt động khác nhau, dù đều liên quan đến việc quản lý thông tin thuê bao di động.
Xác thực thông tin thuê bao
Đây là việc nhà mạng kiểm tra danh tính người đăng ký. Người dùng phải cung cấp 4 trường thông tin gồm: số định danh cá nhân (như CCCD), họ tên, ngày sinh, ảnh khuôn mặt.
Hệ thống sau đó đối chiếu thông tin với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, nhằm đảm bảo mỗi số điện thoại gắn với một người thật. Hoạt động này được các nhà mạng triển khai nhiều năm qua, đặc biệt từ đợt chuẩn hóa thông tin thuê bao năm 2023.
Do đó, khi người dùng nhận được tin nhắn từ nhà mạng rằng "không cần thực hiện thêm thao tác nào khác" đồng nghĩa họ đã xác thực thông tin thuê bao thành công.
Xác nhận SIM chính chủ trên VNeID
Tuy nhiên, cơ quan quản lý ghi nhận tình trạng có người được thuê đăng ký SIM hoặc bị đánh cắp thông tin cá nhân để đứng tên số máy lạ. Những số điện thoại đó được bán ra thị trường dưới dạng SIM kích hoạt sẵn. Có nghĩa, các thuê bao di động đều có người đứng tên, nhưng chưa chắc chủ thuê bao là người sử dụng thực tế.
Các số này dễ bị lợi dụng để lừa đảo, phát tán tin nhắn, cuộc gọi rác. Việc quản lý vì thế cũng gặp khó, trong khi người bị sử dụng thông tin cá nhân để đứng tên có thể bị liên đới trách nhiệm mà không hay biết.
Để giải quyết vấn đề, Thông tư 08 lần đầu cho phép người dùng chủ động xác nhận SIM chính chủ thông qua ứng dụng VNeID. Theo đó, dữ liệu xác thực thuê bao đề cập ở trên sẽ được các nhà mạng đồng bộ lên ứng dụng để người dùng di động tra cứu toàn bộ số điện thoại đứng tên mình. Từ danh sách đó, họ xác nhận số đang dùng và loại bỏ số không còn sử dụng hoặc số điện thoại lạ.
Như vậy, có thể hiểu đơn giản, xác thực là nhà mạng kiểm tra thông tin người dùng, còn xác nhận SIM chính chủ là người dùng tự kiểm tra các số điện thoại đứng tên mình.
Những số bị người dùng đánh dấu "không sử dụng" sẽ được nhà mạng liên hệ trực tiếp để xác thực lại. Nếu không có phản hồi, thuê bao đó mới bị khóa theo quy định. Cách làm này giúp người dùng chủ động kiểm soát, thay vì phụ thuộc vào nhà mạng như trước.
Về cơ bản, tất cả thuê bao di động đều nên xác nhận SIM chính chủ, không phân biệt trả trước hay trả sau. Người dùng chỉ cần mở ứng dụng VNeID, thực hiện thao tác theo hướng dẫn của ứng dụng mà không phải cung cấp thêm bất kỳ thông tin cá nhân nào.
Có một số trường hợp ngoại lệ, như số điện thoại đang sử dụng để đăng ký tài khoản VNeID sẽ không phải xác nhận. Tuy vậy, người dùng vẫn cần theo dõi thông báo từ nhà mạng hoặc ứng dụng để thực hiện nếu có yêu cầu.
Việc đồng bộ dữ liệu nhà mạng với VNeID diễn ra từng đợt, trong vòng 30 ngày kể từ 15/4, do đó không phải ai cũng nhận được thông báo ngay. Sau 15/5, khi việc đồng bộ dữ liệu hoàn tất, người dùng nên chủ động kiểm tra trên VNeID và xác nhận SIM chính chủ để tránh bị gián đoạn dịch vụ.
Ở góc độ nhà mạng, đại diện VNPT cho biết việc bổ sung xác thực sinh trắc học và quy trình mới "không đơn thuần là thủ tục hành chính, mà là nỗ lực làm sạch môi trường số, xóa sổ SIM rác và bảo vệ người dùng trước các hình thức lừa đảo công nghệ cao".
Trong khi đó, đại diện Viettel nhận định quy trình xác thực hiện đã được thiết kế theo hướng đơn giản, dễ thực hiện. Người dùng "có thể tự thực hiện mọi lúc, mọi nơi mà không cần ra cửa hàng".
MacBook Neo chính thức đến tay người dùng Việt Nam từ ngày 10.4. Ngay trong ngày đầu mở bán, các hệ thống phân phối chính hãng của Apple tại Việt Nam đều ghi nhận sức mua ấn tượng.
Theo ông Nguyễn Như Thành, Phó Giám đốc Ngành hàng Apple, hệ thống FPT Shop, trong ngày đầu mở bán, MacBook Neo nhận được sự quan tâm tích cực từ khách hàng, đặc biệt là nhóm học sinh, sinh viên và người dùng trẻ. "Lượng khách đến trải nghiệm tại cửa hàng khá tốt, cho thấy nhu cầu dùng thử dòng MacBook mới với mức giá dễ tiếp cận từ Apple. Trong đó màu hồng nhận được nhiều sự quan tâm. Phiên bản 512 GB Touch ID có sức bán tốt hơn dự kiến", ông Thành nói.
Trong khi đó, hệ thống Di Động Việt ghi nhận tình trạng khan hàng cục bộ ngay trong ngày đầu mở bán khi phiên bản màu hồng nhận được sự quan tâm lớn. Các phiên bản khác như màu vàng cũng ghi nhận sức bán tốt.
Đại diện hệ thống Di động Việt nhận định trong vài ngày tới, nếu sức mua tiếp tục duy trì ở mức cao, một số phiên bản màu đặc biệt như hồng, vàng có thể xuất hiện tình trạng "cháy hàng". Hệ thống đang lên phương án để điều phối hàng, đảm bảo phục vụ nhu cầu của khách hàng trước khi có thông tin về đợt nhập hàng tiếp theo.
Theo các hệ thống bán lẻ, thông thường nhu cầu mua sắm laptop không mang tính cấp bách như các sản phẩm công nghệ khác. Tuy nhiên, MacBook Neo lại cho thấy sức hút rất lớn khi được khách hàng đón nhận tích cực ngay từ giai đoạn đầu, kể cả ở thời điểm chỉ mới đăng ký nhận thông tin. Tại CellphoneS, hệ thống ghi nhận gần 4.000 khách hàng quan tâm và đăng ký thông tin trước khi sản phẩm mở bán.
"Chỉ trong chưa đầy 1 ngày mở bán tại hai thị trường trọng điểm Hà Nội và TP.HCM, hệ thống đã ghi nhận hơn 100 khách hàng sở hữu MacBook Neo. Tỷ lệ mua giữa hai phiên bản dung lượng 256 GB và 512 GB khá đồng đều, cho thấy sự cân nhắc linh hoạt giữa nhu cầu sử dụng và ngân sách của người dùng", đại diện CellphoneS nhận định.
Theo các chuyên gia quan sát thị trường, MacBook Neo đang là model nổi bật trong phân khúc 16 - 18 triệu đồng. Máy phù hợp với khách hàng học sinh, sinh viên, nhân viên văn phòng và cả doanh nghiệp vừa và nhỏ. Với nhóm khách hàng muốn nâng cấp laptop cũ nhưng không cần các tính năng quá cao cấp, máy đáp ứng tốt các thao tác sử dụng cơ bản, dễ dùng và kết nối liền mạch hệ sinh thái giữa macOS và iOS.
MacBook Neo mới của Apple sở hữu thiết kế nhôm với bốn màu nổi bật gồm hồng, xanh, bạc và vàng. Máy được trang bị màn hình Liquid Retina 13 inch, dùng chip A18 Pro. Đây là lần đầu tiên Apple trang bị chip tương tự iPhone cho MacBook. Máy cũng chỉ có bộ nhớ RAM 8 GB cùng hai lựa chọn về dung lượng ổ cứng là 256 GB và 512 GB. Điều này khiến nhiều người hoài nghi về hiệu năng thực tế của MacBook Neo.
Tại Việt Nam, MacBook Neo có giá 16,5 triệu đồng cho phiên bản 256 GB và 18,9 triệu cho phiên bản 512 GB. Theo chính sách của Apple, người dùng là học sinh, sinh viên, người làm trong ngành giáo dục có thể mua máy rẻ hơn khoảng 2,5 triệu đồng so với giá công bố.
Trong khi đó, các hệ thống bán lẻ tại Việt Nam cũng tung ra nhiều ưu đãi trong ngày đầu mở bán như giảm trực tiếp 500.000 - 600.000 đồng, trả góp 0%, quay số trúng thưởng hoặc trợ giá đến 3 triệu đồng nếu khách hàng thu cũ đổi mới.
Các hệ thống bán lẻ cho biết tình trạng khan hàng cục bộ có thể xảy ra trong những ngày đầu do nhu cầu của người dùng tăng vọt, tuy nhiên khách hàng vẫn có thể trực tiếp đến cửa hàng và mua máy ngay, không phải chờ. Nếu mua online từ Apple Store, người dùng sẽ phải chờ 2 - 4 tuần mới có thể nhận máy.
Theo SlashGear, một số loại dung dịch vệ sinh kính mắt có thể chứa các thành phần không phù hợp với màn hình máy tính. Việc sử dụng chúng có nguy cơ làm hỏng lớp phủ chống chói hoặc lớp bảo vệ trên bề mặt màn hình. Thay vào đó, người dùng nên tham khảo các hướng dẫn vệ sinh màn hình từ những nguồn uy tín như HP và Lenovo.
Các chuyên gia khuyến cáo, để vệ sinh màn hình một cách an toàn, người dùng nên sử dụng nước ấm hoặc cồn isopropyl pha loãng (tỷ lệ 1:1 với nước) cùng với khăn lau sợi nhỏ. Tránh xa các chất tẩy rửa gia dụng như khăn lau Clorox hay nước lau kính, tuyệt đối không xịt hoặc đổ chất lỏng trực tiếp lên màn hình.
Để bắt đầu, hãy tắt màn hình và làm ướt nhẹ khăn lau sợi nhỏ bằng dung dịch đã chuẩn bị. Lau sạch các vết bẩn, dấu vân tay theo chuyển động tròn với lực nhẹ nhàng để tránh làm hỏng màn hình. Đối với những vết bẩn cứng đầu, người dùng có thể cần thêm chút công sức. Lời khuyên này cũng áp dụng cho viền và chân đế màn hình. Nếu sử dụng máy tính xách tay, phương pháp này cũng có thể áp dụng để làm sạch bàn phím.
Để duy trì màn hình luôn sạch sẽ, người dùng được khuyến cáo nên vệ sinh mỗi một hoặc hai tuần và lau ngay lập tức bất kỳ vết bẩn nào để ngăn chúng bám chặt. Người dùng cũng có thể sử dụng bình khí nén để loại bỏ bụi bẩn ở những khu vực khó tiếp cận.
Khi vệ sinh màn hình máy tính, người dùng cần tránh sử dụng các chất tẩy rửa hóa học mạnh, như khăn lau Clorox hay nước lau kính, vì chúng có thể làm hỏng lớp bảo vệ của màn hình. Việc lau màn hình khi đang bật nguồn cũng rất nguy hiểm. Ngoài ra, người dùng không nên sử dụng khăn giấy hay khăn lau bát đĩa thô ráp vì chúng có thể gây xước màn hình.
Cuối cùng, hãy nhớ rằng lau màn hình theo chuyển động tròn không chỉ giúp làm sạch hiệu quả mà còn ngăn ngừa sự hình thành vệt khi chất tẩy rửa khô đi. Hãy luôn nhẹ nhàng và cẩn thận trong quá trình vệ sinh để bảo vệ màn hình máy tính.
