Khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio bước lên bục phát biểu tại phòng họp báo Nhà Trắng ngày 5/5, ông có vẻ rất hào hứng khi đảm nhận vai trò người phát ngôn của chính quyền trong ngày hôm đó.
Ông mỉm cười, nói đùa với các phóng viên, gọi họ dựa trên màu áo. Ông trả lời hàng loạt câu hỏi về các chủ đề từ giá xăng tăng cao cho đến kế hoạch tiếp kiến Giáo hoàng.
Khi đề cập đến cuộc chiến ở Iran, hay còn gọi là Chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng, ông Rubio tuyên bố “chiến dịch đã chấm dứt. Như Tổng thống đã thông báo với quốc hội, chúng ta đã hoàn tất giai đoạn đó. Giờ chúng ta chuyển sang Dự án Tự do”. Đây là nỗ lực của Mỹ nhằm hộ tống các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz sau nhiều tháng mắc kẹt vì xung đột Iran.
Nhưng mọi thứ nhanh chóng thay đổi. Chỉ ba giờ sau đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tạm dừng Dự án Tự do, mới được ông công bố hôm 3/5. Sau đó, sáng 6/5, ông Trump gợi ý trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng thực tế cuộc chiến vẫn chưa kết thúc.
“Nếu Iran đồng ý thực hiện những gì đã được thỏa thuận, chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng sẽ chấm dứt và eo biển Hormuz sẽ được mở cửa cho tất cả, gồm cả Iran. Còn không, chiến dịch ném bom sẽ bắt đầu và thật đáng buồn, nó sẽ ở mức độ và cường độ lớn hơn nhiều so với trước đây”, ông viết.
Đó là “cú quay xe” mới nhất của chính quyền trong chuỗi thông điệp gây bối rối về vị thế cũng như mục tiêu của Mỹ trong cuộc chiến. Những bình luận liên tục thay đổi của ông Trump đã làm xáo động thị trường, thử thách sự kiên nhẫn của các nhà lập pháp đảng Cộng hòa và khiến các đồng minh hoang mang khi họ đang cố ứng phó với những hệ lụy từ cuộc xung đột.
Sự khó đoán của ông Trump được cho là cách khiến các đối thủ mất phương hướng. Tuy nhiên, trong trường hợp lần này, người bị bối rối lại chính là Ngoại trưởng Mỹ, người đang kiêm nhiệm vai trò Cố vấn An ninh Quốc gia cho Tổng thống, theo Erica L. Green, nhà bình luận của NY Times.
Anna Kelly, phát ngôn viên của Nhà Trắng, cho biết sự thay đổi của ông Trump phản ánh thực tế diễn biến nhanh chóng tại thực địa và mong muốn của ông là giữ mọi phương án mở để đảm bảo rằng “giấc mộng hạt nhân của Iran bị loại bỏ vĩnh viễn”.
Kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2, lập trường của ông Trump thay đổi theo từng câu nói. Ông đã mô tả cuộc xung đột là một “cuộc chiến”, một “chuyến du hành” và gần đây nhất là “cuộc đụng độ nhỏ”.
Ông từng tuyên bố rằng Mỹ đã “thắng” cuộc chiến, rồi lại đe dọa sẽ xóa sổ nền văn minh của Iran nếu chính phủ nước này không đáp ứng thêm các yêu cầu. Ông nói rằng Iran không còn lãnh đạo nào, nhưng lại cho biết đang liên lạc với một số người “tuyệt vọng” tìm kiếm một thỏa thuận. Ông đe dọa sẽ tiếp tục ném bom, nhưng lại gia hạn lệnh ngừng bắn vào phút cuối.
Ông Rubio hôm 5/5 cũng tìm cách củng cố ý tưởng rằng Tổng thống sẽ không lùi bước trong xung đột, đôi khi bằng sự hài hước. Ông Rubio khuyến khích các lãnh đạo Iran “hãy tự xem lại bản thân trước khi tự hủy hoại mình theo hướng mà họ đang đi”, dẫn lời bài hát Check Yo Self năm 1992 của Ice Cube.
Tuy nhiên, ông khẳng định rằng Mỹ “không mong muốn một tình huống căng thẳng nào khác xảy ra. Chúng tôi thích con đường hòa bình hơn”.
Tommy Pigott, người phát ngôn của Bộ Ngoại giao, cho biết cuộc họp báo của ông Rubio phản ánh sự minh bạch của chính quyền.
“Một phần của việc đảm bảo người dân Mỹ được thông tin đầy đủ là phải cập nhật tình hình khi nó thay đổi theo thời gian thực”, ông Pigott nói. “Mục tiêu của Tổng thống Trump đã rõ ràng ngay từ đầu và thế giới an toàn hơn nhờ những kết quả quyết định của Chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng”.
Đến chiều 6/5, ông Trump lại tỏ ra lạc quan và nói với phóng viên trong Phòng Bầu dục rằng Mỹ đã có “những cuộc đàm phán rất tốt” với Iran trong 24 giờ qua. Ông nói căng thẳng hồi đầu tuần liên quan tới việc Iran bắn vào các tàu ở eo biển đã giảm bớt.
“Vài ngày trước đã là khoảng thời gian rất dài trong thế giới của chiến tranh”, ông nói.
Việc Iran gửi đề xuất mới cho Mỹ nhằm phá vỡ thế bế tắc hiện tại trong đàm phán và vượt qua những bất đồng nội bộ của Tehran về mức độ nhượng bộ để đạt thỏa thuận với Washington.
Các nguồn tin của Axios cho biết đề xuất đã được thảo luận trong chuyến thăm thủ đô Islamabad của Pakistan cuối tuần qua của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.
Ông Araghchi đã nói rõ với các bên trung gian gồm Pakistan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar rằng chưa có sự đồng thuận trong giới lãnh đạo Tehran về cách giải quyết yêu cầu của Mỹ liên quan việc "đóng băng" lâu dài chương trình làm giàu uranium và chuyển vật liệu hạt nhân ra khỏi Iran.
Do đó, theo thỏa thuận, việc đàm phán về hạt nhân chỉ bắt đầu vào một giai đoạn sau, sau khi eo biển Hormuz được mở lại và cuộc phong tỏa chấm dứt.
Đề xuất mới tập trung vào việc giải quyết khủng hoảng tại eo biển Hormuz và việc phong tỏa của Mỹ trước. Cùng với đó, lệnh ngừng bắn sẽ được kéo dài hoặc có thể đàm phán chấm dứt luôn chiến sự.
Pakistan đã chuyển đề xuất cho Nhà Trắng nhưng chưa rõ Mỹ có chấp nhận xem xét hay không. Pakistan và Iran chưa bình luận về thông tin.
Người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales cho rằng đây là những thảo luận ngoại giao nhạy cảm và Mỹ sẽ không đàm phán thông qua báo chí. Bà lặp lại lời Tổng thống Donald Trump rằng Mỹ "nắm giữ mọi lá bài" và chỉ chấp nhận thỏa thuận đặt lợi ích của người dân lên trước, không bao giờ cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Iran lâu nay khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ phục vụ mục đích dân sự, không có ý định chế tạo vũ khí hạt nhân.
Quan điểm của Iran là chỉ mở eo biển Hormuz khi Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng biển Iran. Tuy nhiên, Tổng thống Trump ngày 26.4 nói với Fox News rằng ông muốn tiếp tục phong tỏa với hy vọng rằng việc này sẽ buộc Iran xuống nước trong vài tuần tới, khi các cơ sở dầu mỏ của nước này có nguy cơ tê liệt vì không thể xuất khẩu dầu.
Ông Trump dự kiến họp bàn với đội ngũ cố vấn an ninh quốc gia và đối ngoại trong ngày 27.4, tập trung vào sự bế tắc trong đàm phán và bước kế tiếp trong xung đột.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran đã thăm Pakistan, Oman và trở lại Pakistan trong cuối tuần qua. Ông sẽ sang Nga và gặp Tổng thống Vladimir Putin trong ngày 27.4.
Phía Washington đã xác nhận rằng đội tuyển Iran sẽ phải rời ngay khỏi Mỹ vài giờ sau khi 2 trận đấu vòng bảng World Cup tiếp theo tại Los Angeles và Seattle kết thúc trong những ngày tới.
Phản hồi từ nước đồng chủ nhà World Cup 2026 được đưa ra ngày 16/6 sau khi Mỹ vấp phải ý kiến trái chiều về cách xử lý vấn đề thị thực và việc lưu trú của đội tuyển Iran sau trận đấu đầu tiên.
Đội tuyển quốc gia Iran đã hòa New Zealand trong trận đấu thuộc bảng G tại Los Angeles ngày 15/6. Trận đấu mang nhiều ý nghĩa chính trị trong bối cảnh nhiều tháng bất ổn liên quan đến khả năng tham dự World Cup của Iran giữa lúc Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch quân sự với phía Tehran.
Đội tuyển Iran bị yêu cầu phải rời Mỹ chỉ vài giờ sau khi trận đấu kết thúc và trở về đại bản doanh tại Mexico. Điều này đã làm dấy lên chỉ trích đối với cách Mỹ xử lý thị thực, khi đội bóng không được nghỉ lại khách sạn thêm một ngày để hồi phục thể lực như thường lệ.
Sau trận đấu, HLV Amir Ghalenoei cho biết đội tuyển Iran đã được yêu cầu rời Mỹ và trở lại Mexico chỉ vài giờ sau đó. Ông nói đội bóng ban đầu dự kiến sẽ ở lại California qua đêm để có thời gian hồi phục bình thường sau trận ra quân.
Andrew Giuliani, người đứng đầu Lực lượng đặc nhiệm Nhà Trắng phụ trách World Cup, cho biết trong một cuộc phỏng vấn phát sóng trên CBS News rằng một số thành viên ban huấn luyện hỗ trợ và quan chức đội tuyển Iran đã bị từ chối nhập cảnh vào Mỹ, nhưng toàn bộ cầu thủ và các huấn luyện viên đều được cấp thị thực.
Ông cũng nêu rõ các điều kiện để đội tuyển Iran được nhập cảnh vào Mỹ thi đấu. “Đội tuyển sẽ được phép nhập cảnh trước ngày thi đấu một ngày. Họ sẽ phải rời đi ngay trong ngày trận đấu kết thúc, tức là vào tối hôm đó. Quy định này sẽ được áp dụng ở Los Angeles và cũng sẽ áp dụng ở Seattle", ông Giuliani nói, đề cập tới 2 trận vòng bảng tiếp theo của Iran.
Một số thành viên quan trọng của đội, bao gồm Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Iran, các nhân viên hỗ trợ ban huấn luyện và cán bộ truyền thông, không được Mỹ cấp thị thực, khiến công tác chuẩn bị của đội tuyển gặp thêm nhiều khó khăn.
Khi được hỏi về vấn đề này, ông Giuliani không đi vào chi tiết mà dẫn lại phát biểu trước đó của Ngoại trưởng Marco Rubio về việc từ chối cấp phép cho những người bị cáo buộc là có liên hệ trực tiếp với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
“Ngoại trưởng Rubio đã nói rất rõ: Bất kỳ ai có liên hệ trực tiếp với IRGC sẽ không được vào nước Mỹ, và World Cup sẽ không phải là lý do để họ được phép nhập cảnh”, ông Giuliani nói.
Đội trưởng Iran Mehdi Taremi cho biết đội bóng đã phải trải qua 5 giờ di chuyển và kiểm tra an ninh trong chuyến đi từ Tijuana đến khu vực Los Angeles hôm 14/6, dù đây vốn là hành trình rất ngắn. “Tôi nghĩ FIFA cần hỗ trợ chúng tôi nhiều hơn thế này", ông Taremi nói.
Ngoài ra, thị thực nhập cảnh của tiền vệ cánh Mehdi Torabi hết hạn sau trận đấu đầu tiên. Các quan chức đội tuyển Iran xác nhận chiều 16/6 rằng Torabi đã được cấp một thị thực nhập cảnh nhiều lần mới, cho phép cầu thủ này tiếp tục vào Mỹ để tham dự các trận đấu còn lại trong vòng bảng.
“Vấn đề này đã được giải quyết. Ngay khi nhận được thông tin, chúng tôi đã làm việc để bảo đảm cầu thủ này có thể tham gia mọi trận đấu", Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết.
Khi trận động đất đầu tiên xảy ra tại Venezuela tối 24/6, du khách Mỹ Jason Wang đang trên đỉnh núi El Avila ở ngoại ô thủ đô Caracas và chuẩn bị lên khoang cáp treo để xuống núi. "Toàn bộ tòa nhà bỗng nhiên rung chuyển đúng lúc tôi đang chuẩn bị bước lên khoang và bắt đầu quay video. Sàn nhà lắc lư, rồi mọi người bắt đầu hoảng loạn", anh nhớ lại.
Anh cùng các du khách khác vội lao về phía cửa ra vào nhà ga. "Chúng tôi chỉ biết tháo chạy để thoát khỏi tòa nhà. Chấn động kéo dài khoảng một phút, nhưng cảm giác như nó diễn ra trong thời gian rất dài. Lúc đó không ai biết chuyện gì đang xảy ra, phải vài phút sau chúng tôi mới nhận ra mình vừa trải qua một trận động đất lớn", Wang nói.
Mạng điện thoại bị cắt đứt khiến họ mất liên lạc, không thể gọi cứu hộ. Nhóm du khách phải đi bộ khoảng 10 km, vừa di chuyển vừa chặt cây mở đường để xuống chân núi khi trời đã tối và không có đèn chiếu sáng.
Du khách Mỹ sau đó may mắn bắt được xe để quay lại khách sạn ở Caracas. Khi về đến khách sạn và kết nối được vào Internet, anh mới biết rằng bản thân vừa trải qua trận động đất mạnh nhất tại Venezuela trong vòng một thế kỷ. "Tôi đã liên lạc với gia đình và bạn bè để thông báo mình vẫn bình an", Wang nói.
Anh đã rời thành phố Caracas và di chuyển ra ngoại ô ngay trong sáng 25/6 nhằm tránh rủi ro từ hàng loạt dư chấn sau động đất.
Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) cho biết trận động đất đầu tiên mạnh 7,2 độ xảy ra tối 24/6 với tâm chấn ở độ sâu 22 km, gần thủ phủ San Felipe của bang Yaracuy. Trận thứ hai có cường độ 7,5 độ diễn ra sau đó 39 giây, tâm chấn ở độ sâu 10 km và cách tâm chấn thứ nhất khoảng 5-10 km.
Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez ngày 26/6 thông báo đã có ít nhất 589 người thiệt mạng trong trận động đất kép. Bộ trưởng Y tế Carlos Alvarado trước đó cho biết khoảng 4.300 người bị thương. Con số thương vong dự kiến còn tiếp tục tăng lên.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận định số người thiệt mạng có thể lên tới "mức thảm khốc". Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết Washington đang triển khai các đội cứu hộ đến Venezuela để hỗ trợ tìm kiếm nạn nhân.
