Hơn 3.000 người dân TP.HCM cùng các chuyên gia y tế, huấn luyện viên dinh dưỡng đã tham gia Ngày Dinh dưỡng cộng đồng Việt Nam lần thứ 6 diễn ra sáng 24-5 tại Dinh Độc Lập do Báo Sức khỏe và Đời sống tổ chức.
Phát biểu tại chương trình, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết dinh dưỡng đúng không phải là ăn thật cầu kỳ, thật đắt tiền, mà là ăn có hiểu biết, ăn điều độ, ăn sạch, ăn vừa đủ và biết yêu thương chính cơ thể mình.
“Sức khỏe bắt đầu từ những lựa chọn nhỏ mỗi ngày”, Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh. Đó là một bữa ăn bớt mặn hơn. Một ly nước ngọt được thay bằng ly nước lọc. Một buổi sáng dành 30 phút để đi bộ. Một buổi tối tắt điện thoại sớm hơn để ngủ đủ giấc. Những việc ấy rất nhỏ, nhưng nếu làm đều đặn, sẽ tạo nên một cuộc sống khỏe mạnh hơn.
“Cuộc sống hiện đại tiện nghi hơn nhưng cũng khiến con người dễ ít vận động hơn, ăn nhanh hơn, ngủ muộn hơn và căng thẳng hơn. Thức ăn nhanh, đồ uống nhiều đường, thói quen ngồi lâu, lạm dụng rượu bia, thuốc lá đang âm thầm lấy đi sức khỏe của nhiều người”, ông Thuấn nói.
“Phòng bệnh không phải là chuyện xa xôi. Phòng bệnh nằm ngay trong mâm cơm gia đình, trong đôi giày đi bộ, trong giấc ngủ, trong cách chúng ta lắng nghe cơ thể mình mỗi ngày”, ông cho hay.
Thứ trưởng Bộ Y tế cũng cảnh báo nhiều bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, tim mạch, đột quỵ hay ung thư thường bắt nguồn từ những thói quen nhỏ kéo dài trong nhiều năm. Vì vậy, mỗi người cần chủ động chăm sóc sức khỏe ngay từ khi còn khỏe mạnh thay vì chờ đến lúc mắc bệnh mới điều trị.
Thứ trưởng Bộ Y tế cho rằng việc thay đổi lối sống phải bắt đầu từ mỗi cá nhân.
“Không ai có thể ăn uống điều độ hay tập luyện thay chúng ta. Bác sĩ có thể tư vấn, bệnh viện có thể điều trị, ngành y tế có thể khuyến cáo nhưng quyết định cuối cùng vẫn nằm ở mỗi người. Hãy bắt đầu từ điều nhỏ nhất nhưng bắt đầu thật nghiêm túc”, ông nhấn mạnh.
Theo cảnh báo mới đây của Tổ chức Y tế Thế giới, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỉ lệ thanh thiếu niên ít vận động ở mức cao, với 91% trẻ em gái và 82% trẻ em trai chưa đạt mức vận động tối thiểu mỗi ngày.
Ngày Dinh dưỡng cộng đồng Việt Nam lần thứ 6 còn có nhiều hoạt động vận động, tư vấn dinh dưỡng và thi đấu giữa 20 đội chơi nhằm lan tỏa lối sống lành mạnh đến cộng đồng.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Văn Thị Xuân Quỳnh, Khoa Nội tổng quát, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết bệnh giun đũa chó mèo do Toxocara canis ở chó và Toxocara cati ở mèo gây ra. Người mắc bệnh thường không phải do "ôm chó mèo" trực tiếp, mà chủ yếu do nuốt phải trứng giun đã tồn tại trong môi trường như đất, cát, rau sống, tay bẩn, đồ chơi, sân vườn, công viên hoặc khu vực có phân chó mèo nhiễm giun.
Vì vậy, ngay cả những người không nuôi thú cưng vẫn có thể mắc bệnh nếu sống trong khu vực có nhiều chó mèo thả rông, tiếp xúc đất cát, làm vườn, ăn rau sống rửa chưa kỹ hoặc chưa có thói quen rửa tay đúng cách. Nguy cơ nhiễm bệnh không chỉ nằm trong từng gia đình có nuôi chó mèo, mà còn nằm ở môi trường sống chung của cộng đồng. Điều này khiến việc phòng ngừa và phát hiện bệnh gặp nhiều khó khăn.
Thứ nhất, người dân dễ chủ quan. Nhiều người nghĩ rằng "nhà tôi không nuôi chó mèo thì không thể mắc bệnh", nên ít chú ý đến việc rửa tay sau khi tiếp xúc đất, rửa rau sống kỹ, che chắn khu vui chơi cát cho trẻ em, hoặc giữ vệ sinh môi trường xung quanh nhà.
Thứ hai, nguồn lây rất khó truy tìm rõ ràng. Người bệnh có thể đã tiếp xúc với đất, cát, rau sống hoặc môi trường nhiễm trứng giun từ trước đó nhưng không nhớ chính xác thời điểm hay địa điểm phơi nhiễm. Do đó, khi mắc bệnh, nhiều trường hợp không tìm được yếu tố nguy cơ rõ ràng, đặc biệt là ở những người không nuôi chó mèo.
Thứ ba, triệu chứng bệnh thường không đặc hiệu. Bệnh có thể biểu hiện bằng ngứa, nổi mề đay kéo dài, mệt mỏi, đau bụng, ho kéo dài, khò khè, tăng bạch cầu ái toan, hoặc có tổn thương gan, phổi, mắt, thần kinh… Những biểu hiện này dễ bị nhầm với dị ứng, bệnh da liễu, bệnh hô hấp, bệnh gan mật hoặc các bệnh nội khoa khác. Đặc biệt, người bệnh thường không xét nghiệm phân ra trứng giun như nhiều người vẫn nghĩ, vì người chỉ là ký chủ ngẫu nhiên; chẩn đoán cần dựa vào thăm khám lâm sàng, xét nghiệm máu, bạch cầu ái toan, huyết thanh chẩn đoán và loại trừ các nguyên nhân khác.
"Với những trường hợp ngứa, nổi mề đay kéo dài; tăng bạch cầu ái toan; tổn thương gan, phổi, mắt không rõ nguyên nhân; đau bụng kéo dài; ho kéo dài không giải thích được; hoặc có yếu tố tiếp xúc đất cát, rau sống, chó mèo thả rông, người dân nên đến cơ sở y tế có chuyên môn về bệnh ký sinh trùng để được kiểm tra, chẩn đoán đúng và điều trị kịp thời", bác sĩ khuyến cáo.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết nếu mẩn ngứa kéo dài trên 6 tuần, dùng thuốc chống dị ứng thông thường không hiệu quả thì nên nghĩ đến việc mình bị nhiễm ký sinh trùng, trong đó, nhiễm ấu trùng giun đũa chó mèo là bệnh khá thường gặp.
Từ đường lây truyền của bệnh nhiễm ấu trùng giun đũa chó mèo, bác sĩ khuyến cáo cần có các biện pháp phòng tránh như sau:
Việc đưa một loại vắc xin vào chương trình Tiêm chủng mở rộng (TCMR) được xem xét rất kỹ lưỡng trên cơ sở quy định của pháp luật, tình hình dịch tễ, hiệu quả bảo vệ đối với sức khỏe cộng đồng, tính an toàn của vắc xin, khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới, khả năng cung ứng và nguồn lực triển khai thực tế.
Theo kế hoạch, năm 2026, Bộ Y tế dự kiến triển khai tiêm vắc xin HPV tại 4 tỉnh thành với khoảng 37.800 liều vắc xin. Các địa bàn ưu tiên là vùng miền núi, vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đối tượng dự kiến triển khai gồm trẻ em gái học lớp 6 tại trường học và trẻ em gái 12 tuổi không đi học tại cộng đồng.
Việc tổ chức tiêm chủng sẽ được thực hiện thông qua hệ thống TCMR hiện có tại địa phương, bao gồm: tiêm tại cơ sở y tế, điểm tiêm lưu động hoặc tiêm chủng tại trường học tùy điều kiện thực tế. Bộ Y tế sẽ phối hợp chặt chẽ với các địa phương trong công tác phân bổ vắc xin, tập huấn chuyên môn, truyền thông và giám sát triển khai, nhằm bảo đảm an toàn tiêm chủng và đạt tỷ lệ bao phủ cao.
Hiện hướng dẫn triển khai tiêm chủng vắc xin HPV đang được xây dựng trên cơ sở khuyến cáo của Hội đồng Tư vấn sử dụng vắc xin của Bộ Y tế, tiến độ mua sắm và khả năng cung ứng vắc xin.
Tại VN, việc đưa vắc xin HPV vào TCMR sẽ giúp mở rộng cơ hội tiếp cận vắc xin cho trẻ em, đặc biệt là trẻ em ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn; góp phần nâng cao tỷ lệ bao phủ tiêm chủng, bảo vệ sức khỏe phụ nữ trong tương lai và tiến tới mục tiêu giảm gánh nặng ung thư cổ tử cung tại VN.
Về chất lượng vắc xin HPV tiêm miễn phí trong TCMR, Bộ Y tế khẳng định các vắc xin HPV lưu hành tại VN đều được Bộ Y tế cấp phép sau khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về chất lượng, an toàn và hiệu quả. Vắc xin HPV sử dụng trong TCMR cũng phải đáp ứng các tiêu chuẩn tương tự theo quy định của Bộ Y tế. Điểm khác biệt chủ yếu là vắc xin trong TCMR sẽ được Nhà nước tổ chức mua sắm và cung cấp miễn phí cho các đối tượng thuộc phạm vi chương trình theo lộ trình triển khai.
Giá vắc xin HPV sử dụng trong TCMR sẽ được xác định thông qua quá trình đàm phán giá, lựa chọn nhà thầu hoặc các hình thức mua sắm phù hợp theo quy định của pháp luật, bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả và phù hợp với khả năng cân đối ngân sách. Sau khi hoàn thành quá trình lựa chọn nhà cung cấp và ký kết hợp đồng mua sắm, Bộ Y tế sẽ có thông tin cụ thể về giá vắc xin và tổng kinh phí triển khai. Việc mua sắm vắc xin HPV sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu, dược và các quy định liên quan.
Mùa thu hoạch thanh long thường kéo dài từ tháng 5 đến tháng 12 hàng năm, trong đó giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 11 là thời kỳ cao điểm nhất. Tùy thuộc vào từng giống cây, độ ngọt và hương thơm của quả sẽ có sự khác biệt đôi chút.
Không chỉ có hương vị thơm ngon, thanh long những năm gần đây luôn được nhiều chuyên gia dinh dưỡng xếp vào nhóm "trái cây vàng" nhờ hàm lượng dinh dưỡng vượt trội. Với lượng nước dồi dào, giàu chất xơ hòa tan và các hợp chất thực vật (phytochemicals), loại quả này vừa giúp cấp nước, chống oxy hóa lại vừa hỗ trợ quá trình chuyển hóa của cơ thể.
Chuyên gia dinh dưỡng Cao Mẫn Mẫn mới đây đã chia sẻ trên trang cá nhân rằng, thanh long rất giàu chất xơ và oligosaccharide. Các thành phần này có tác dụng thúc đẩy nhu động ruột mạnh mẽ, từ đó cải thiện tình trạng táo bón và giúp hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru hơn. Đây là lý do nhiều người nhận thấy hiệu quả đi tiêu rõ rệt ngay ngày hôm sau sau khi ăn thanh long.
Bên cạnh đó, các hoạt chất như anthocyanin, betalain, vitamin C có trong phần thịt quả, cùng vitamin E nằm trong các hạt nhỏ màu đen, đều là những chất chống oxy hóa mạnh mẽ. Trong đó, thanh long ruột đỏ sở hữu hàm lượng hợp chất thực vật tương đối cao hơn. Với tỷ lệ nước chiếm hơn 80% và hàm lượng calo thấp, thanh long mang lại cảm giác thanh mát, không bị ngọt gắt, trở thành loại trái cây lý tưởng được nhiều người lựa chọn để bù nước sau khi tập thể dục.
Về thắc mắc loại thanh long nào bổ dưỡng hơn, chuyên gia Cao Mẫn Mẫn cho biết sự khác biệt giữa hai loại thực tế không quá lớn:
Dù thanh long có giá trị dinh dưỡng cao, chuyên gia cũng đưa ra lời cảnh báo đối với một số nhóm đặc biệt. Những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, dễ bị đầy hơi, người có chức năng thận kém hoặc bệnh nhân tiểu đường cần kiểm soát nghiêm ngặt lượng ăn vào. Việc nạp quá nhiều thanh long có thể gây khó chịu cho cơ thể do hàm lượng chất xơ, kali hoặc lượng đường tích tụ.
Một mẹo nhỏ được chuyên gia chia sẻ là các hợp chất thực vật thực chất tập trung nhiều nhất ở phần màng sát vỏ quả. Do đó, khi gọt vỏ, chúng ta không cần gọt quá sát hoặc quá sạch. Chỉ cần rửa sạch phần vỏ bên ngoài là có thể an tâm cắt miếng và thưởng thức trọn vẹn giá trị dinh dưỡng của quả.
