Thủ tướng Phạm Minh Chính nhắc lại, cách đây đúng 5 năm, ngày 5.4.2021, ông được bầu giữ chức Thủ tướng Chính phủ và ngày 6.4.2021, Chính phủ được kiện toàn.
Trong 5 năm qua, tình hình có thời cơ, thuận lợi và khó khăn, thách thức đan xen, nhưng nhìn chung thách thức, khó khăn nhiều hơn là thời cơ và thuận lợi. Theo Thủ tướng, dù phải vượt qua nhiều “cơn gió ngược”, nhưng con thuyền kinh tế – xã hội của đất nước chúng ta đã cập bến an toàn, cơ bản đạt được các mục tiêu đã đề ra như đánh giá của Trung ương, Quốc hội và các cơ quan.
Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính bày tỏ sự biết ơn sâu sắc nhất đến Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Tổng Bí thư, các lãnh đạo chủ chốt, các lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các cơ quan, đơn vị, địa phương và toàn thể nhân dân; các cơ quan báo chí, nhà báo, phóng viên luôn sát cánh, chia sẻ ngọt bùi cùng với Chính phủ, các thành viên Chính phủ trong những lúc khó khăn, gian khổ và thách thức.
Thủ tướng gửi lời tri ân đến cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước đã đồng hành cùng với Chính phủ trong những năm vừa qua; cảm ơn bạn bè, đối tác quốc tế về sự giúp đỡ rất hiệu quả đối với Việt Nam trong những lúc khó khăn về vắc xin, xăng dầu…
Đặc biệt, Thủ tướng gửi lời tri ân, cảm ơn đến tất cả nhân dân cả nước đã chia sẻ, giúp đỡ, ủng hộ Chính phủ trong suốt 5 năm vừa qua và trong suốt quá trình trưởng thành, lớn mạnh của Chính phủ trong hơn 80 năm từ khi thành lập đến nay.
Thủ tướng cũng cảm ơn những đóng góp và chúc mừng 5 cơ quan trước đây thuộc Chính phủ vừa được chuyển sang là đơn vị sự nghiệp của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, mong muốn và tin tưởng các cơ quan sẽ tiếp tục hoàn thành tốt nhiệm vụ phục vụ Đảng, Nhà nước và nhân dân.
Thủ tướng tin tưởng và hy vọng, Chính phủ mới của nhiệm kỳ tới sẽ tiếp tục kế thừa, tôn trọng, phát huy truyền thống tốt đẹp của Chính phủ qua các thời kỳ, khắc phục những hạn chế, bất cập để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó, với tinh thần kết quả của năm sau, của nhiệm kỳ sau phải cao hơn năm trước, nhiệm kỳ trước.
Về các nhiệm vụ thời gian tới, người đứng đầu Chính phủ cũng khẳng định kiên định mục tiêu tăng trưởng “2 con số” gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, tạo thế, tạo lực, tạo đà cho cả năm 2026 và những năm tiếp theo.
Theo đó, thúc đẩy quyết liệt đầu tư công, bảo đảm giải ngân 100%. Khẩn trương phê duyệt, triển khai các chương trình, dự án khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; kiên quyết không để tình trạng đã bố trí vốn mà không triển khai thực hiện.
Đẩy nhanh khởi công, xây dựng các dự án thành phần 2, 3 các tuyến đường sắt kết nối với Trung Quốc. Tập trung giải quyết vướng mắc pháp lý các dự án tồn đọng kéo dài, góp phần giải phóng nguồn lực, không để tiếp tục lãng phí.
Về quản lý thị trường, giá cả, Bộ Tài chính, Bộ Công thương và các bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ thực hiện nghiêm các quy định về kê khai, niêm yết giá; xử lý nghiêm vi phạm; đẩy mạnh đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Đặc biệt, Thủ tướng nhấn mạnh khó khăn, thách thức là cơ hội để chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tái cấu trúc nền kinh tế bền vững, tiết kiệm xăng dầu, năng lượng, thúc đẩy triển khai điện mặt trời áp mái, xử lý các dự án tồn đọng kéo dài, dự án điện hạt nhân…
Tập trung bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia cả trước mắt và lâu dài, nhất là bảo đảm nguồn cung dầu thô, khí đốt. Hoàn thành hồ sơ trình Chính phủ trong ngày 5.4 để trình Chủ tịch nước trình Quốc hội phê chuẩn Hiệp định liên Chính phủ Việt Nam – Liên bang Nga về xây dựng nhà máy điện hạt nhân.
Phát biểu tại buổi lễ, nguyên Chủ tịch nước Lương Cường cho biết, hơn 50 năm qua, bản thân đã trải qua rất nhiều cương vị công tác và nhiệm vụ được giao, được rèn luyện, thử thách trong chiến đấu, trưởng thành từ người chiến sĩ đến cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước.
Dù được giao nhiệm vụ gì, ở cương vị công tác nào, ông cũng luôn nỗ lực hết mình, phấn đấu để hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.
Đặc biệt, khi được Quốc hội tin tưởng, tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong một giai đoạn rất đặc biệt, nguyên Chủ tịch nước ý thức rất rõ về vinh dự và trách nhiệm to lớn trước Đảng, Nhà nước và nhân dân, luôn nỗ lực hết sức mình thực hiện nghiêm túc lời tuyên thệ và lời phát biểu nhậm chức, luôn nỗ lực phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ vinh dự được Quốc hội bầu giữ chức vụ Chủ tịch nước.
Đồng thời, khẳng định lời tuyên thệ nhậm chức trước Quốc hội, trước đồng bào, cử tri cả nước là danh dự cá nhân, trọng trách chính trị, cam kết tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với nhân dân, với Hiến pháp, nỗ lực hết mình phụng sự đất nước, phục vụ nhân dân.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trân trọng ghi nhận và đánh giá cao những đóng góp quan trọng của nguyên Chủ tịch nước Lương Cường trong thời gian đảm nhiệm cương vị Chủ tịch nước đã hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ, để lại nhiều dấu ấn đậm nét trong công tác đối nội, đối ngoại và xây dựng hệ thống pháp luật, hệ thống chính trị.
Chỉ rõ đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, nguồn lực lớn nhất của đất nước là trí tuệ và sức lao động, sáng tạo của nhân dân.
Nhà nước phải kiến tạo cơ chế, chính sách và động lực để mọi tầng lớp nhân dân, mọi chủ thể kinh tế có thể chủ động cống hiến và tạo ra giá trị.
Cần phát huy tính ưu việt của hệ thống chính trị, nâng cao năng lực thích ứng của nền kinh tế và hiệu quả của hệ thống quản trị quốc gia, để đất nước luôn vững vàng trước mọi biến động.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định nhiệm vụ đặt ra là phải tiếp tục giữ vững ổn định chính trị, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại.
Cạnh đó, cần đẩy mạnh cải cách tư pháp; phát triển kinh tế nhanh, bền vững; bảo đảm quốc phòng, an ninh; nâng cao vị thế quốc tế của đất nước, chăm lo ngày càng tốt hơn đời sống của nhân dân.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Văn phòng Chủ tịch nước tiếp tục nâng cao chất lượng công tác tham mưu, đề cao tính chuẩn mực, chính xác, kỷ luật, kỷ cương trong công việc, tiếp tục xây dựng một tập thể đoàn kết, chân thành, nhân văn và chuyên nghiệp. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, hiện đại hóa phương thức làm việc.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, trên cương vị mới sẽ tiếp nhận đầy đủ các nhiệm vụ được bàn giao; phát huy truyền thống, kế thừa thành quả, đoàn kết, thống nhất, nỗ lực phấn đấu hoàn thành thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra, xử lý hài hòa các quan hệ lợi ích trong phát triển, bảo vệ danh dự và uy tín của đất nước, đưa hình ảnh Việt Nam ra thế giới với tư thế chủ động, bản lĩnh và trách nhiệm.
Tại hội thảo "Công tác chính trị, tư tưởng đi trước, mở đường trong kỷ nguyên mới" diễn ra chiều 15.5, đại diện Vụ Lý luận chính trị, Ban Tuyên giáo - Dân vận Trung ương đã có bài tham luận nhằm làm sáng tỏ những nội dung cơ bản, cốt lõi Quy định số 19-QĐ/TW về công tác chính trị, tư tưởng của Đảng (Quy định 19).
Cách mạng trong tư duy quản trị
Trong tham luận, đại diện Vụ Lý luận chính trị đã phân tích 4 nội dung trọng tâm, thể hiện sự thay đổi căn bản về tư duy quản lý công tác chính trị, tư tưởng.
Thứ nhất, đây là bước chuyển từ "định hướng, khuyến khích " sang "quy định bắt buộc" và "lượng hóa kết quả". Điểm mới đột phá nhất của Quy định 19 là công tác tư tưởng không còn là nhiệm vụ tuyên truyền đơn thuần mà là trách nhiệm bắt buộc đối với mọi đảng viên, không có ngoại lệ. Hiệu quả công tác phải được đo lường bằng sản phẩm cụ thể và sự hài lòng, tín nhiệm của nhân dân. Ông nhấn mạnh cần xóa bỏ triệt để tính hình thức "đọc văn bản - nghe báo cáo".
Thứ hai, quy định đã xác lập hệ thống nguyên tắc "4 kiên định". Quy định yêu cầu kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới và kiên định các nguyên tắc tổ chức của Đảng.
Đối với thanh niên, yêu cầu phải chuyển hóa 4 kiện định thành niềm tin, lý tưởng, nhân sinh quan, thế giới quan khoa học, cách mạng, xây dựng bản lĩnh chính trị vững vàng, định hướng mục tiêu, sự nghiệp, phấn đấu, cống hiến, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân trong kỷ nguyên số.
Thứ ba, chủ động dẫn dắt trên không gian mạng, môi trường và hệ sinh thái số. Quy định 19 yêu cầu chuyển từ "phản ứng thụ động" sang "chủ động dự báo và dẫn dắt" dư luận. Điểm nổi bật là việc yêu cầu ứng dụng các công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) để nắm bắt tâm trạng xã hội, xây dựng môi trường tư tưởng số lành mạnh.
Thứ tư, định hình chuẩn mực hành vi "nghe - nói - viết - hành động". Mỗi cán bộ, đoàn viên, đảng viên phải trở thành một "chiến sĩ tiên phong", tuân thủ tuyệt đối kỷ luật phát ngôn theo nghị quyết và chủ động lan tỏa thông tin tích cực, đẩy lùi thông tin xấu độc.
Dành phần lớn thời gian lưu ý về việc triển khai thực hiện Quy định 19 trong thực tiễn, nhất là trong thanh niên, đoàn viên, tham luận của Vụ Lý luận chính trị đặc biệt nhấn mạnh vai trò của tổ chức Đoàn và đoàn viên, thanh niên. Để Quy định 19 thực sự đi vào cuộc sống, tham luận đề xuất 4 yêu cầu trọng tâm.
Thứ nhất, cụ thể hóa bằng nguyên tắc "3 thống nhất", gồm: lý tưởng của Đảng là lý tưởng của thanh niên; mục tiêu của thanh niên là sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc; và hành động của thanh niên là góp sức xây dựng đất nước. Đồng thời, cần "số hóa" các nội dung lý luận thành infographic, video ngắn, podcast, ứng dụng nền tảng Thanh niên Việt Nam để chạm đến cảm xúc đoàn viên, thanh niên, nhất là thế hệ gen Z.
Thứ hai, gắn tư tưởng với hành động. Công tác tư tưởng phải đồng hành cùng thanh niên trong khởi nghiệp, lập nghiệp, hội nhập. Các phong trào hành động thực tiễn chính là "lò tôi luyện" tốt nhất để chuyển hóa nhận thức thành hành động đúng đắn.
Thứ ba, củng cố, tăng cường "sức miễn dịch tư tưởng" trên không gian mạng, môi trường và hệ sinh thái tư tưởng số. Tổ chức Đoàn cần trang bị hệ giá trị lý luận để thanh niên có năng lực sàng lọc thông tin, hình thành "đề kháng tự nhiên" trước các luận điệu xuyên tạc trên mạng xã hội.
Thứ tư, siết chặt kỷ luật phát ngôn và đề cao tính nêu gương. Trung ương Đoàn và các tổ chức Đoàn cần đề cao kỷ luật phát ngôn trên không gian mạng và phát huy vai trò "nói đi đôi với làm" của các thủ lĩnh Đoàn để truyền cảm hứng cho phong trào.
Tham luận của Vụ Lý luận chính trị, Ban Tuyên giáo - Dân vận Trung ương khẳng định Quy định số 19 không chỉ là siết chặt kỷ cương, mà sâu xa hơn là kiến tạo động lực văn hóa chính trị cho thời kỳ phát triển mới. Đây là lời hiệu triệu để thanh niên "rèn tâm trong, trí sáng, hoài bão lớn", xung kích làm chủ không gian tư tưởng, góp phần đưa đất nước tự tin bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Sáng 25.5, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chủ trì buổi làm việc của Thường trực Ban Chỉ đạo về công tác nghiên cứu khoa học cơ bản.
Phát biểu kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, đến nay, nghiên cứu khoa học cơ bản của chúng ta vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập và chưa tương xứng với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Một trong những hạn chế được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ ra, đó là hiện nay, chúng ta chưa hình thành đầy đủ hệ sinh thái phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng và bảo vệ nhân tài khoa học. Đội ngũ chuyên gia đầu ngành ở nhiều lĩnh vực còn mỏng; thiếu lực lượng kế cận; nhiều nhà khoa học trẻ chưa có môi trường để phát triển lâu dài; tình trạng chảy máu chất xám vẫn còn diễn ra.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, Ban Chỉ đạo hoàn thiện báo cáo, trình Bộ Chính trị xem xét, kết luận theo hướng giao Đảng ủy Chính phủ chủ trì, lãnh đạo, chỉ đạo tập trung thực hiện 9 nhiệm vụ trọng tâm.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, cần tháo gỡ, giải quyết các bản các điểm nghẽn, nút thắt, tạo hành lang pháp lý cho nghiên cứu khoa học cơ bản.
Kế đó, cần khẩn trương xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển nghiên cứu khoa học cơ bản đến năm 2045.
Cùng đó, cần xây dựng quỹ nghiên cứu cơ bản quốc gia đa niên. Quỹ cần vận hành theo nguyên tắc cạnh tranh, minh bạch, đánh giá độc lập, tài trợ dài hạn 5 - 10 - 15 năm và chấp nhận rủi ro khoa học; ưu tiên nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm xuất sắc, chương trình sau tiến sĩ, trưởng nhóm trẻ, dữ liệu nền và các hướng nghiên cứu có ý nghĩa chiến lược.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, xây dựng cơ chế tài chính đặc thù cho khoa học xã hội và nhân văn. Cần coi đây là đầu tư công chiến lược cho năng lực lãnh đạo, quản trị, thể chế, văn hóa, con người và sức mạnh mềm quốc gia; không áp dụng máy móc logic thương mại hóa sản phẩm, mà phải có ngân sách nền ổn định, cơ chế đặt hàng chính sách và đầu tư cho dữ liệu xã hội, điều tra dài hạn, thư viện số, số hóa di sản.
Song song đó, cần xây dựng chương trình quốc gia về nhân tài khoa học cơ bản. Chương trình cần bao quát từ phát hiện sớm, đào tạo tinh hoa, học bổng tiến sĩ, sau tiến sĩ, trưởng nhóm trẻ đến chuyên gia đầu ngành và trí thức Việt Nam toàn cầu; có cơ chế giao nhiệm vụ lớn, trao quyền tự chủ, hỗ trợ kinh phí khởi động và thu hút chuyên gia quốc tế, chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài.
Kế đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, cần xây dựng hệ thống dữ liệu khoa học và dữ liệu xã hội quốc gia. Dữ liệu phải được coi là hạ tầng chiến lược của nghiên cứu cơ bản trong thời đại AI.
Cạnh đó, cần hoàn thiện đề án tái cấu trúc và cơ chế hoạt động của 2 viện hàn lâm. Viện Hàn lâm KH-CN tập trung vào khoa học tự nhiên, công nghệ nền tảng, dữ liệu, AI, vật liệu, sinh học, biển, môi trường, năng lượng. Viện Hàn lâm Khoa học xã hội tập trung vào lý luận, thể chế, mô hình phát triển Việt Nam, văn hóa, con người, xã hội số và dự báo chiến lược.
Tiếp đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, ban hành chuẩn liêm chính khoa học quốc gia. Chuẩn này phải gắn với cơ chế đánh giá, công khai dữ liệu tài trợ, xử lý nghiêm gian lận học thuật, ngụy tạo dữ liệu, đạo văn, xung đột lợi ích, công bố hình thức và bệnh thành tích; đồng thời xây dựng môi trường học thuật trung thực, phản biện và tôn trọng chất lượng.
Cuối cùng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, thiết lập cơ chế đặt hàng nghiên cứu phục vụ trực tiếp xây dựng nghị quyết, luật, chiến lược, quy hoạch và chính sách quốc gia.
"Tinh thần chung là phải hành động quyết liệt hơn, đổi mới mạnh mẽ hơn và có tầm nhìn dài hạn hơn đối với nghiên cứu khoa học cơ bản. Chúng ta không chỉ giải quyết câu chuyện của ngành khoa học hôm nay, mà đang chuẩn bị nền tảng tri thức cho tương lai phát triển của đất nước trong nhiều thập niên tới", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
