Bệnh thận mạn tính là vấn đề sức khỏe ngày càng phổ biến, đặc biệt khi bệnh tiến triển nặng có thể dẫn đến phải chạy thận lâu dài. Trong bối cảnh đó, nghiên cứu mới công bố trên tạp chí y khoa JAMA Network Open cho thấy một chế độ ăn đạm vừa phải có thể giúp làm chậm tiến triển suy thận ở bệnh nhân giai đoạn 3 – 4 và giảm nguy cơ phải chạy thận nhân tạo.
Các nhà nghiên cứu, dẫn đầu là bác sĩ Ilia Beberashvili từ Bệnh viện Yitzhak Shamir Medical Center (Israel), đã thực hiện nghiên cứu trên 1.441 bệnh nhân thận mạn tính giai đoạn 3 – 4, ở độ tuổi trung bình là 67, được theo dõi trong 15 năm, nhằm tìm ra lượng đạm tiêu thụ mỗi ngày giúp bảo vệ quả thận cho bệnh nhân thận mạn tính.
Các tác giả đã xem xét mối liên hệ giữa lượng đạm ăn vào trong ngày với tình trạng suy thận trong dài hạn.
Họ đã tiến hành đánh giá lượng đạm hấp thụ qua chế độ ăn bằng cách sử dụng lượng nitơ bài tiết qua nước tiểu trong 24 giờ và lượng đạm tiêu thụ hằng ngày theo trọng lượng cơ thể.
Kết quả đã phát hiện những người ăn ít đạm (ít hơn 1 gram đạm cho 1 kg thể trọng mỗi ngày, ví dụ người 50 kg ăn ít hơn 50 gram đạm một ngày) đã giảm 23% nguy cơ suy giảm chức năng thận về mặt tổng thể. Cụ thể như sau:
Các nhà nghiên cứu cho rằng việc kiểm soát lượng đạm ở mức vừa phải có thể giúp giảm áp lực lên thận, từ đó góp phần làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận. Trong nghiên cứu này, chế độ ăn trên cũng chưa ghi nhận nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng rõ rệt ở phần lớn bệnh nhân được theo dõi.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng, lượng protein hấp thụ ở mức vừa phải – ít hơn 1 gram đạm cho 1 kg thể trọng mỗi ngày – giúp giảm nguy phải chạy thận nhân tạo mà không bị thiếu chất.
Những phát hiện này ủng hộ việc hạn chế đạm ở mức độ vừa phải, kết hợp với việc theo dõi lượng đạm hấp thu vào cơ thể có thể giúp bảo vệ chức năng thận tốt hơn.
Trứng là thực phẩm có giá trị dinh dưỡng rất cao và thường được các chuyên gia dinh dưỡng đề xuất trong bữa ăn. Tuy nhiên, hiện tại chưa có cơ sở khoa học, bài báo hay phác đồ nào khẳng định ăn trứng phòng đột quỵ.
Để phòng ngừa bệnh, mọi người cần duy trì sức khỏe và lối sống lành mạnh. Không thức khuya, không uống rượu bia, không hút thuốc lá, giữ cân nặng phù hợp, tránh béo phì, vận động và tập thể dục thường xuyên. Hạn chế đồ ăn nhanh, đồ ngọt, thực phẩm nhiều dầu mỡ và ưu tiên các thực phẩm lành mạnh. Ngoài ra, cần có chế độ thăm khám định kỳ để phát hiện các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ, từ đó có thể xử lý sớm.
Ví dụ, việc tầm soát các phình mạch não hoặc các dị dạng mạch máu có thể giúp phát hiện nguy cơ và can thiệp kịp thời. Đó mới là phương pháp phòng ngừa đột quỵ, chứ không phải dựa vào một loại thực phẩm ăn hằng ngày, một bài thuốc dân gian hay một bài thuốc truyền miệng nào đó rồi coi đó là yếu tố có thể phòng đột quỵ.
Phòng ngừa đột quỵ là sự tổng hợp của tất cả những yếu tố đã nói ở trên, từ ăn uống, tập luyện đến thăm khám sức khỏe định kỳ. Do đó, bạn không nên lạm dụng trứng, vì ăn quá nhiều trứng cũng có thể làm tăng cholesterol. Với người bình thường, một quả trứng mỗi ngày là phù hợp; còn với những người có tập luyện thể thao, có thể ăn khoảng hai quả mỗi ngày.
Thận là cơ quan có khả năng thích nghi và bù trừ rất tốt. Ngay cả khi một số đơn vị lọc máu của thận bị tổn thương, phần còn lại vẫn có thể “gồng gánh” hoạt động để duy trì chức năng lọc chất thải và cân bằng dịch trong cơ thể. Vì thế, nhiều người vẫn cảm thấy bình thường dù chức năng thận đã suy giảm âm thầm qua nhiều năm, theo Mayo Clinic (Mỹ).
Tiến sĩ - bác sĩ David Goldfarb, chuyên gia về bệnh thận và sỏi thận, làm việc tại hệ thống y tế NYU Langone Health (Mỹ), cho biết bệnh thận mạn thường tiến triển rất âm thầm vì cơ thể có khả năng thích nghi dần với sự suy giảm chức năng thận.
Theo ông David Goldfarb, nhiều bệnh nhân không nhận thấy dấu hiệu bất thường cho đến khi thận đã tổn thương đáng kể.
Một trong những lý do khiến suy thận khó phát hiện là các triệu chứng ban đầu rất dễ bị bỏ qua. Người bệnh có thể chỉ cảm thấy mệt mỏi, ăn kém, mất ngủ, phù nhẹ ở chân hoặc đi tiểu nhiều vào ban đêm. Đây đều là những biểu hiện thường gặp trong cuộc sống hằng ngày nên nhiều người chủ quan.
Các bác sĩ tại hệ thống y tế Cleveland Clinic (Mỹ) cho biết bệnh thận mạn thường không gây đau rõ rệt ở giai đoạn đầu. Không giống nhiều cơ quan khác, thận có ít dây thần kinh cảm nhận đau nên tổn thương ban đầu hiếm khi tạo cảm giác khó chịu rõ ràng.
Tiến sĩ - bác sĩ Andrew Smyth, làm việc tại Bệnh viện Đại học Galway (Ireland) nhận định việc phát hiện muộn là thách thức lớn trong điều trị suy thận. Theo ông, nhiều người thuộc nhóm nguy cơ cao như tiểu đường hoặc tăng huyết áp nhưng không kiểm tra chức năng thận định kỳ nên bỏ lỡ “giai đoạn vàng” để kiểm soát bệnh.
Khi chức năng thận suy giảm nặng hơn, cơ thể mới bắt đầu xuất hiện những biểu hiện rõ ràng như buồn nôn, ngứa kéo dài, thiếu máu, khó thở hoặc tăng huyết áp kéo dài. Lúc này, việc điều trị thường phức tạp hơn nhiều so với giai đoạn sớm.
Ngoài ra, các bệnh lý mạn tính như tiểu đường, cao huyết áp và béo phì cũng góp phần khiến suy thận tiến triển âm thầm hơn.
Các chuyên gia khuyến cáo người trưởng thành, đặc biệt là người có bệnh nền, nên xét nghiệm chức năng thận ít nhất mỗi năm 1 lần. Những xét nghiệm đơn giản như kiểm tra creatinine máu, độ lọc cầu thận (eGFR) hoặc xét nghiệm nước tiểu có thể giúp phát hiện tổn thương thận từ rất sớm.
Khoảng 17h40 ngày 25/4, khi chuẩn bị đến bệnh viện làm ca trực, BSCKI Lê Quang Huy (Khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện Đà Nẵng) nghe tiếng hô hoán có người bất tỉnh tại sân pickleball đối diện nhà.
Tiếp cận hiện trường, bác sĩ Huy ghi nhận người đàn ông ngoài 50 tuổi đã mất ý thức, toàn thân tím tái, sùi bọt mép, mạch khó bắt và thở nhanh yếu. Nhận định nạn nhân bị ngưng tuần hoàn, bác sĩ lập tức khai thông đường thở và thực hiện hồi sinh tim phổi (CPR) bằng cách ép tim ngoài lồng ngực.
Sau hơn 5 phút ép tim liên tục, bệnh nhân bắt đầu có nhịp tim trở lại, mạch rõ hơn và dần hồi phục ý thức. Ngay sau đó, lực lượng cấp cứu 115 đã có mặt để chuyển người bệnh đến bệnh viện tiếp tục điều trị.
Ngày 26/4, sức khỏe bệnh nhân đã ổn định và được xuất viện.
TS. BS Lê Đức Nhân, Giám đốc Bệnh viện Đà Nẵng, đánh giá đây là trường hợp điển hình cho thấy vai trò sống còn của sơ cứu ban đầu. "Trong cấp cứu ngưng tuần hoàn, từng phút đều có ý nghĩa quyết định. Nếu người bệnh được thực hiện hồi sinh tim phổi đúng kỹ thuật ngay tại hiện trường, cơ hội cứu sống sẽ tăng lên đáng kể", ông Nhân nói.
Lãnh đạo bệnh viện cho biết đơn vị thường xuyên tập huấn kỹ năng này cho nhân viên y tế và nỗ lực lan tỏa các kỹ năng sơ cấp cứu thiết yếu ra cộng đồng để ứng phó với các tình huống khẩn cấp tương tự.
