Theo thông tư hướng dẫn, chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận giữa cơ sở kinh doanh dược và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Đây là hoạt động hỗ trợ tự nguyện theo khả năng của doanh nghiệp dược, không phải nghĩa vụ bảo đảm toàn bộ thuốc điều trị cho người bệnh.
Đồng thời quy định việc hỗ trợ thuốc phải bảo đảm nguyên tắc không thu tiền, không kèm điều kiện thương mại ràng buộc người bệnh và không được tác động đến việc lựa chọn phương pháp điều trị hay chỉ định sử dụng thuốc của bác sĩ.
Thuốc được hỗ trợ phải là thuốc lưu hành hợp pháp tại Việt Nam. Việc chỉ định và kê đơn phải phù hợp với tờ hướng dẫn sử dụng thuốc đã được Bộ Y tế phê duyệt, hướng dẫn chẩn đoán điều trị của Bộ Y tế, hướng dẫn điều trị của bệnh viện hoặc Dược thư Quốc gia.
Thông tư cũng nêu rõ chỉ các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có phạm vi hoạt động chuyên môn phù hợp với chỉ định của thuốc mới được triển khai chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí.
Đối tượng được hỗ trợ là người bệnh đã được chẩn đoán xác định bệnh, có chỉ định sử dụng thuốc phù hợp và tự nguyện tham gia chương trình.
Bộ Y tế khuyến khích ưu tiên hỗ trợ cho các nhóm yếu thế như người có công với cách mạng, hộ nghèo, cận nghèo, người dân tộc thiểu số, người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em, học sinh, sinh viên, người hưởng trợ cấp xã hội, người lao động có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn hoặc bệnh nhân có bảo hiểm y tế nhưng vẫn chịu gánh nặng chi phí lớn.
Quỹ Bảo hiểm y tế không thanh toán đối với phần thuốc miễn phí đã được hỗ trợ cho người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế.
Thông tư yêu cầu cơ sở kinh doanh dược và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải ký văn bản thỏa thuận thực hiện chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí.
Văn bản này phải thể hiện đầy đủ các nội dung như: thông tin thuốc hỗ trợ, số lượng thuốc, hình thức hỗ trợ, đối tượng sử dụng, thời gian triển khai, quyền và nghĩa vụ của các bên cũng như phương án bảo đảm quyền lợi cho người bệnh khi chương trình kết thúc. Các bên có thể bổ sung thêm các nội dung khác nhưng không được trái quy định pháp luật.
Để tránh thất thoát, lạm dụng hoặc sử dụng sai mục đích, Bộ Y tế quy định thuốc thuộc chương trình hỗ trợ miễn phí phải được bảo quản, lưu trữ riêng và có ký hiệu nhận biết.
Trong hồ sơ bệnh án hoặc đơn thuốc cũng phải ghi rõ thuốc được cấp từ chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí.
Việc tiêu hủy thuốc hết hạn, thuốc hỏng hoặc thuốc người bệnh trả lại phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật về dược.
Trách nhiệm và kinh phí tiêu hủy phải được xác định rõ trong văn bản thỏa thuận giữa doanh nghiệp dược và bệnh viện.
Thông tư đồng thời yêu cầu cơ sở kinh doanh dược bảo đảm nguồn gốc hợp pháp và chất lượng thuốc; còn cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải bảo đảm việc quản lý, cấp phát công bằng, minh bạch và hiệu quả.
Theo thông tư, các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh triển khai chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí phải công khai thông tin chương trình trên website hoặc tại cơ sở khám chữa bệnh để người dân biết.
Đồng thời bệnh viện phải xây dựng quy trình nội bộ nhằm bảo đảm sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả, tránh lạm dụng và lãng phí.
Cơ sở khám chữa bệnh cũng có trách nhiệm tư vấn đầy đủ cho người bệnh về phác đồ điều trị, hiệu quả thuốc, tác dụng không mong muốn, chi phí thuốc trong phác đồ cũng như quyền lợi khi tham gia chương trình hỗ trợ.
Căn cứ vào số lượng thuốc được hỗ trợ, bệnh viện phải xây dựng kế hoạch cấp phát phù hợp với nhu cầu điều trị thực tế.
Thông tư nêu rõ cơ sở kinh doanh dược không được sử dụng chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí để quảng cáo, tiếp thị, khuyến mại cho bệnh viện hoặc người bệnh. Doanh nghiệp cũng không được lợi dụng hoạt động hỗ trợ thuốc nhằm tạo lợi thế cạnh tranh trái quy định pháp luật trong hoạt động cung ứng thuốc.
Đối với các chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí đã được Bộ trưởng Bộ Y tế phê duyệt trước khi thông tư có hiệu lực và vẫn còn thời hạn triển khai, sẽ được tiếp tục thực hiện đến hết thời hạn đã được phê duyệt.
Từ ngày thông tư có hiệu lực, các chương trình này phải áp dụng các quy định mới liên quan đến quản lý sử dụng thuốc, báo cáo, lưu trữ hồ sơ và trách nhiệm thực hiện.
Trong trường hợp muốn thay đổi đơn vị triển khai hoặc tăng thêm số lượng thuốc hỗ trợ, các bên phải báo cáo Bộ Y tế xem xét giải quyết, đồng thời bảo đảm người bệnh không bị gián đoạn điều trị.
Khi muỗi vừa đậu xuống da, họ lập tức dùng ống hút chuyên dụng bắt lại, cho vào lọ, ghi chú thời gian, địa điểm và chủng loài. Đó là một phần công việc thường ngày của "thợ săn muỗi" - những người âm thầm lần theo dấu vết của các dịch bệnh nguy hiểm như sốt rét, sốt xuất huyết.
Tại khu nuôi muỗi ở Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, các nhà nghiên cứu chăm chú kiểm tra từng khay nước, từng chiếc lồng muỗi. Công việc này đòi hỏi tỉ mẩn, chu tất như chăm "con mọn", phải để ý từng chút, quan sát vòng đời, kiểm tra hoạt động của muỗi theo giờ, cho muỗi ăn.
"Đây là công việc đặc biệt vất vả, nhiều nguy cơ nhưng đóng vai trò quyết định trong kiểm soát dịch", PGS Hoàng Đình Cảnh, Viện trưởng Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, chia sẻ tại hội nghị Côn trùng học quốc gia lần thứ 12 ngày 21/5 tại Hà Nội. Việc nghiên cứu nhằm tìm hiểu cách thức truyền bệnh, đặc điểm sinh học, sinh thái của muỗi, từ đó đưa ra các biện pháp phòng chống dịch bệnh phù hợp trên thực tế.
PGS Cảnh cho hay nhiều nghiên cứu bắt buộc phải dùng người thật làm mồi nhử vì nhiệt độ và mùi cơ thể người mới thu hút được muỗi. Thậm chí, để hiểu tập tính sinh học của muỗi, các nhà nghiên cứu phải đến vùng sâu vùng xa, dựng bẫy ở bìa rừng, dưới gầm nhà sàn, trong chuồng gia súc - những nơi muỗi xuất hiện dày đặc nhất. Có nghiên cứu kéo dài nhiều ngày đêm liên tục nhằm xác định loài muỗi nào hoạt động, thời điểm đốt người và khả năng truyền bệnh ra sao.
TS Nguyễn Văn Dũng, Trưởng khoa Côn trùng, cho biết nuôi muỗi trong phòng thí nghiệm giúp nhà khoa học hiểu rõ đặc điểm sinh học và tập tính của loài truyền bệnh sốt xuất huyết, từ đó xây dựng biện pháp phòng chống hiệu quả. Qua nghiên cứu, các chuyên gia nhận thấy muỗi Aedes thường đẻ trứng ở những nơi chứa nước sạch như chậu cây, lọ hoa, xô chậu hoặc các vật dụng phế thải có nước mưa đọng lại. Loài muỗi này hầu như không sinh sản ở cống rãnh hay nguồn nước bẩn.
Ngoài ra, muỗi Aedes có tập tính trú đậu trong nhà, đặc biệt ở các góc tối, nơi treo quần áo hoặc khu vực ít ánh sáng, thay vì bám trên tường như nhiều người vẫn nghĩ. Theo TS Dũng, nắm rõ tập tính của muỗi giúp ngành y tế đưa ra các biện pháp can thiệp phù hợp như loại bỏ dụng cụ chứa nước sạch, vệ sinh vật dụng quanh nhà và xử lý những vị trí muỗi thường trú đậu.
Muỗi không đơn thuần là côn trùng gây khó chịu mà là mắt xích trung gian truyền nhiều bệnh nguy hiểm. Muỗi Anopheles truyền sốt rét, trong khi muỗi Aedes là véc-tơ chính gây sốt xuất huyết. Ngoài ra, ve, rận, bọ chét... cũng có thể mang mầm bệnh sang người.
Việt Nam từng là một trong những quốc gia có số ca sốt rét rất cao, đặc biệt ở vùng rừng núi và vùng sâu vùng xa. Có thời điểm mỗi năm ghi nhận hàng triệu ca mắc, nhiều trường hợp tử vong do sốt rét ác tính. Tuy nhiên, nhờ hàng chục năm kiên trì chống dịch, từ giám sát ca bệnh, nghiên cứu tập tính muỗi đến phun hóa chất và bảo vệ người dân đi rừng, số ca sốt rét hiện giảm xuống chỉ còn vài trăm ca mỗi năm. Việt Nam đang hướng tới mục tiêu loại trừ hoàn toàn sốt rét vào năm 2030.
Trong khi đó, sốt xuất huyết lại diễn biến ngày càng khó lường. Nếu trước đây dịch thường bùng phát theo chu kỳ, hiện nay bệnh xuất hiện gần như quanh năm và lan rộng tại nhiều địa phương. Các nhà khoa học Việt Nam đang phối hợp với nhiều viện nghiên cứu quốc tế từ Nhật Bản, Australia, Bỉ... để nghiên cứu sâu hơn về vòng đời muỗi và khả năng truyền bệnh của từng loài.
"Hiểu rõ véc-tơ truyền bệnh mới có thể kiểm soát và ngăn chặn dịch hiệu quả", ông Cảnh nói.
Giá trị dinh dưỡng của thịt không chỉ phụ thuộc vào việc còn tươi hay đông lạnh mà còn liên quan đến thời gian bảo quản, điều kiện lưu trữ và cách xử lý sau đó. Thực tế, các nghiên cứu cho thấy đông lạnh không phải là yếu tố chính làm mất dinh dưỡng, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Ngược lại, nếu thực hiện đúng cách, đông lạnh còn giúp giữ lại giá trị dinh dưỡng gần như nguyên vẹn. Trong khi đó, thịt tươi nếu không được sử dụng sớm vẫn có thể suy giảm chất lượng theo thời gian.
Khi thịt được đông lạnh, hoạt động của vi khuẩn và enzyme gần như bị ngừng lại, giúp bảo quản thịt trong thời gian dài hơn. Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho biết đông lạnh đúng cách chỉ gây thay đổi rất nhỏ về giá trị dinh dưỡng của thịt. Điều này có nghĩa là protein, chất béo và phần lớn khoáng chất vẫn được giữ lại gần như đầy đủ.
Tuy vậy, vẫn có một số biến đổi nhỏ. Một phần vitamin tan trong nước, đặc biệt là vitamin nhóm B, có thể bị giảm nhẹ. Ngoài ra, quá trình hình thành tinh thể đá trong thịt có thể làm thay đổi cấu trúc tế bào, ảnh hưởng đến độ mềm và độ mọng nước khi rã đông.
Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc rất lớn vào tốc độ đông lạnh. Đông lạnh nhanh giúp tạo tinh thể đá nhỏ, ít phá vỡ tế bào hơn, từ đó giữ được chất lượng tốt hơn so với đông lạnh chậm.
Trong khi đó, nhiều người cho rằng thịt tươi luôn giàu dinh dưỡng nhất. Tuy nhiên, điều này chỉ đúng khi thịt thực sự mới. Ngay sau khi giết mổ, thịt đã bắt đầu xảy ra các quá trình phân hủy sinh học tự nhiên.
Trong quá trình bảo quản ở nhiệt độ mát, thịt vẫn tiếp tục tiếp xúc với ô xy và vi khuẩn. Điều này khiến một số vitamin, đặc biệt là vitamin nhóm B, giảm dần theo thời gian. Nếu thịt được vận chuyển hoặc trưng bày trong nhiều ngày, giá trị dinh dưỡng thực tế có thể đã thấp hơn so với ban đầu.
Vì vậy, một miếng thịt tươi trong siêu thị chưa chắc đã tối ưu về dinh dưỡng. Trong một số trường hợp, thịt được cấp đông ngay sau khi giết mổ lại giữ được nhiều dưỡng chất hơn so với thịt tươi để lâu.
Để đảm bảo giá trị dinh dưỡng cao nhất, mọi người nên ưu tiên thịt tươi nếu chắc chắn đó là thịt mới. Nếu không, thịt đông lạnh được xử lý đúng cách có thể là một lựa chọn tốt hơn.
Ngoài ra, cần tránh các sản phẩm có dấu hiệu bị rã đông rồi cấp đông lại, vì điều này ảnh hưởng nhiều đến chất lượng thịt. Khi sử dụng, nên rã đông trong ngăn mát tủ lạnh thay vì để ngoài nhiệt độ phòng, theo Healthline.
Đột quỵ có thể xảy ra đột ngột, không báo trước nhưng hậu quả lại tiến triển rất nhanh. Nếu người bệnh không được cấp cứu kịp thời sẽ làm tăng nguy cơ tử vong và tàn tật lâu dài.
Nhiều người thường chủ quan trước những dấu hiệu ban đầu như nói ngọng, yếu tay chân hay chóng mặt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đột quỵ không chỉ là một bệnh lý thông thường mà là một "cơn tấn công não", cần được cấp cứu ngay lập tức tương tự nhồi máu cơ tim.
Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não chết đi
Não là cơ quan phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung cấp máu và oxy. Khi dòng máu bị tắc nghẽn bởi cục máu đông hoặc mạch máu bị vỡ, các tế bào não bắt đầu tổn thương gần như ngay lập tức.
Trong đột quỵ thiếu máu não (dạng phổ biến nhất), mỗi phút không được can thiệp có thể khiến khoảng 2 triệu tế bào thần kinh chết đi, cùng hàng tỷ kết nối thần kinh bị phá hủy. Tổn thương này không diễn ra trong vài giờ mà xảy ra liên tục từng phút. Hậu quả phụ thuộc vào vùng não bị ảnh hưởng. Người bệnh có thể mất khả năng nói, suy giảm trí nhớ, liệt một bên cơ thể hoặc rối loạn nhận thức.
"Cửa sổ vàng" điều trị rất ngắn
Đột quỵ có thời gian can thiệp hiệu quả rất hạn chế, thường được gọi là "cửa sổ vàng". Việc điều trị cần bắt đầu càng sớm càng tốt, lý tưởng là trong vài giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Các phương pháp hiện đại như dùng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối có thể giúp khôi phục dòng máu lên não. Tuy nhiên, hiệu quả của các phương pháp này giảm nhanh theo thời gian.
Với đột quỵ xuất huyết - khi mạch máu não bị vỡ - tình trạng còn nguy hiểm hơn. Người bệnh có thể cần phẫu thuật khẩn cấp để cầm máu và giảm áp lực lên não.
Tổn thương não không thể phục hồi hoàn toàn
Khác với nhiều cơ quan khác trong cơ thể, tế bào não khi đã chết gần như không thể tái tạo. Vì vậy, mỗi phút chậm trễ đồng nghĩa với mất đi vĩnh viễn một phần chức năng của não.
Trong cấp cứu đột quỵ, thời gian càng kéo dài, tổn thương não càng nghiêm trọng. Người bệnh được đưa đến bệnh viện sớm có cơ hội hồi phục tốt hơn, trong khi người đến muộn dễ đối mặt với di chứng nặng nề như mất khả năng vận động, nói chuyện, thậm chí tử vong.
Phát hiện sớm các dấu hiệu đột quỵ đóng vai trò quyết định. Các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột, bao gồm mất thăng bằng, chóng mặt; nhìn mờ hoặc mất thị lực; méo miệng, lệch mặt; yếu hoặc tê một bên tay chân; nói khó hoặc nói ngọng.
Quy tắc BEFAST giúp nhận biết nhanh đột quỵ qua các dấu hiệu: mất thăng bằng (Balance), rối loạn thị lực (Eyes), méo miệng (Face), yếu tay chân (Arms), nói khó (Speech). Chữ "T" (thời gian) nhấn mạnh việc gọi cấp cứu ngay lập tức khi xuất hiện dấu hiệu, bởi mỗi phút trôi qua đều làm tăng nguy cơ tổn thương não.
