Vợ chồng tôi cũng từng trải qua những tháng ngày đắn đo giữa hai lựa chọn: cố gắng mua một căn hộ nhỏ ở trung tâm TP HCM hay chấp nhận đi xa hơn để có một không gian sống rộng rãi, phù hợp với khả năng tài chính. Thời điểm đó, ngân sách của gia đình tôi chỉ khoảng 2 tỷ đồng. Với số tiền này, việc sở hữu một căn nhà ở khu vực trung tâm gần như nằm ngoài khả năng. Ngay cả những căn hộ ở vị trí thuận tiện cũng khiến chúng tôi phải gánh áp lực vay nợ lớn trong nhiều năm.
Thú thật, ai cũng thích sống gần nơi làm việc. Tôi làm việc ở Quận 2, nếu ở nội thành thì việc đi lại sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Nhưng sau nhiều lần tính toán, vợ chồng tôi nhận ra rằng nếu cứ giữ suy nghĩ “nhất định phải mua được nhà ở trung tâm” thì có thể sẽ bỏ lỡ những lựa chọn phù hợp hơn với điều kiện thực tế của mình. Cuối cùng, chúng tôi quyết định mua nhà ở Bình Dương.
Từ nhà đến chỗ làm, mỗi ngày tôi mất hơn hai giờ cho cả hành trình đi và về. Đó rõ ràng là một sự đánh đổi. Những buổi sáng phải dậy sớm hơn, những chiều tan sở về muộn hơn đôi chút, nói là không vất vả thì không đúng. Nhưng đổi lại, gia đình tôi có được một không gian sống thoải mái mà nếu ở trung tâm với cùng số tiền đó, có lẽ rất khó sở hữu.
Đường sá trong khu dân cư khá rộng, mật độ xe cộ không quá dày đặc. Những ngày hè như hiện nay, các con tôi có thể đạp xe, chạy nhảy ngoài trời cùng bạn bè trong khu. Buổi tối, trẻ con vẫn tụ tập vui chơi trước nhà mà cha mẹ không quá lo lắng về xe cộ hay khói bụi. Nhiều năm thuê nhà ở trung tâm thành phố đông đúc, tôi mới thấy những điều tưởng chừng đơn giản ấy lại có giá trị đến nhường nào.
>> Giá trị 10 năm chuyển nhà từ Gò Vấp ra Quận 2
Thực tế, đời sống ở Bình Dương hiện nay cũng không còn như hình dung của nhiều người trước đây. Hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện, đường sá thông thoáng. Các dịch vụ thiết yếu từ trường học, bệnh viện đến siêu thị, trung tâm thương mại đều có đầy đủ. Gia đình tôi không cảm thấy thiếu thốn hay bất tiện trong sinh hoạt hằng ngày.
Quan sát xung quanh, tôi cũng thấy không ít gia đình trẻ có xu hướng dịch chuyển từ khu vực trung tâm ra các đô thị vệ tinh hoặc vùng ven. Không phải vì họ không thích trung tâm, mà bởi họ bắt đầu ưu tiên chất lượng môi trường sống hơn. Nội đô hiện nay ngày càng đông đúc, ngột ngạt, kẹt xe thường xuyên, giá nhà đất liên tục tăng cao. Trong khi đó, nhiều khu đô thị mới ở vùng ven được quy hoạch khá bài bản, không gian xanh nhiều hơn, mật độ dân cư hợp lý hơn. Với những người xác định ở lâu dài để xây dựng cuộc sống gia đình, đây là những yếu tố đáng cân nhắc.
Tất nhiên, vẫn có người chấp nhận trả giá cao để đổi lấy sự thuận tiện trong việc đi làm. Nhưng ngày càng có nhiều người như tôi sẵn sàng đi xa hơn một chút để có không gian sống tốt hơn và giảm áp lực tài chính. Với riêng tôi, lựa chọn vùng ven là quyết định phù hợp với hoàn cảnh của gia đình mình. Thay vì dồn toàn bộ nguồn lực vào một căn nhà ở trung tâm và mang gánh nặng nợ nần kéo dài, tôi chọn một phương án vừa sức hơn để vẫn có thể dành tiền cho con cái, cho những nhu cầu khác của cuộc sống.
Tôi nghĩ những khu vực như Bình Dương, Hóc Môn hay Cần Giờ vẫn còn nhiều dư địa phát triển hạ tầng trong tương lai. Đây có thể là lựa chọn phù hợp cho những người mua để ở lâu dài, thay vì đặt nặng câu chuyện đầu tư ngắn hạn hay phải sở hữu nhà ở khu vực trung tâm bằng mọi giá.
"Tôi là nữ, độc thân, làm văn phòng, thu nhập lúc mua nhà khoảng 35-40 triệu một tháng. Tôi mua nhà năm 34 tuổi, khu vực cách trung tâm Quận 1 khoảng 30 phút di chuyển. Từ trải nghiệm bản thân, tôi thấy các bạn làm văn phòng nên cố gắng mua nhà, nhưng chấp nhận mua phân khúc vừa túi tiền để không quá áp lực tài chính. Ví dụ, tầm giá 3 tỷ đồng cho căn hộ hai phòng ngủ ở TP HCM có hai lựa: một là chung cư xa trung tâm một chút, hai là chung cư cũ nhưng điều kiện còn tốt.
Bài toán kinh tế đặt ra để so sánh giữa việc mua nhà và thuê nhà là lãi suất trả góp sẽ giảm dần theo nợ gốc giảm, còn tiền thuê nhà thì sẽ tăng dần theo thời gian. Ngoài ra, xét về yếu tố tâm lý, việc mua nhà sẽ ổn định chỗ ở, giúp bạn bớt một gánh nặng tâm lý (có chỗ học cho con, cảm giác có thành tựu sau 30 tuổi...). Từ đó, bạn sẽ bớt được gánh nặng tâm lý để có sức hướng đến các mục tiêu khác nhằm tạo ra dòng tiền.
Bên cạnh đó, việc mua nhà cũng sẽ tạo động lực để bạn cố gắng: mang một khoản nợ sẽ khiến bạn phải cân đối kỹ lưỡng chi tiêu, bớt các khoản chi không cần thiết, không có giá trị tích lũy dài hạn. Ví dụ, trước đây, tôi ăn uống, mua sắm, đi du lịch rất nhiều, nhưng từ sau khi mua nhà luôn cân nhắc kỹ càng, chi tiêu hợp lý hơn.
Một yếu tố khác cũng cần quan tâm là khả năng tăng thu nhập. Độ tuổi 30-50 là khoảng thời gian bạn có thể tạo ra thu nhập tốt nhất từ sức khỏe và độ chín nghề nghiệp. Tôi vay mua nhà trong 30 năm, nhưng thực tế chỉ 5-7 năm sau là trả xong nợ, lâu hơn thì cũng chỉ 10 năm là cùng. Khi ấy tôi mới 45 tuổi, vẫn tươi sáng hơn bức tranh 50-60 tuổi lưng đau, chân mỏi, vẫn còng lưng trả nợ hoặc kiếm tiền trả tiền thuê nhà hàng tháng".
Đó là chia sẻ của độc giả Hoai Nguyen xung quanh bài toán mua nhà của người trẻ. Báo cáo phân tích của Avison Young Việt Nam cho thấy nhu cầu nhà ở của người trẻ vẫn lớn nhưng cách tiếp cận đang thay đổi khi giá nhà tăng nhanh, khả năng tích lũy thu hẹp và tư duy tiêu dùng khác trước. Thị trường theo đó đang hình thành ba nhóm người trẻ với lựa chọn khác nhau về định hướng an cư: Nhóm đầu tiên là những người "chờ cơ hội", vẫn muốn sở hữu nhà nhưng ngày càng thận trọng trước biến động lãi suất, tín dụng và giá bán. Nhóm thứ hai chọn "đánh đổi để sở hữu" với tâm lý càng chờ càng khó mua. Cuối cùng là nhóm xem thuê nhà như lựa chọn dài hạn.
Lựa chọn đánh đổi để mua nhà sớm, bạn đọc Thanhtutruong bình luận: "Tôi vài năm trước cũng từng đau đầu giữa các ngã rẽ: ở thuê tiếp để thảnh thơi hay gồng mình vay mua nhà? Cuối cùng tôi chọn mua ngay, và đến giờ nhìn lại mới thấy đó là quyết định đúng đắn nhất. Thực ra, tâm lý sợ áp lực nợ nần là hoàn toàn bình thường. Nhưng có một sự thật là: càng chần chừ thì tốc độ tích lũy thu nhập sẽ chẳng bao giờ đuổi kịp tốc độ tăng của bất động sản. Tiền thuê nhà mỗi tháng tưởng là bài toán an toàn, nhưng thực chất là mình đang 'trả góp' cho tài sản của người khác, hết hợp đồng là trắng tay. Trong khi nếu khéo vun vén, cố thêm một chút để vay mua nhà, khoản tiền đó sẽ biến thành tiền tích lũy vào chính cái tổ ấm của mình".
Trong khi đó, dẫn chứng trường hợp điêu đứng sau khi vay nợ mua nhà, độc giả Saumaithd cảnh báo: "Vay quá khả năng, lãi suất thả nổi thì gồng trả lãi không nổi, có khi còn mất nhà như chơi. Tôi có vợ chồng đứa cháu mua nhà 3 tỷ, vay 1,5 tỷ, lãi ngân hàng chỉ 7,5%. Thu nhập từ cửa hàng sửa xe máy của cháu chỉ 30 triệu một tháng, không cố định. Ban đầu, mỗi tháng cháu phải trả cả gốc lẫn lãi ngân hàng khoảng 20 triệu. Nhưng giờ, lãi suất thả nổi tăng lên 14%, tức mỗi tháng cháu phải trả lãi tăng thêm 5 triệu.
Vậy là cả nhà cháu chỉ còn dư 5 triệu đồng một tháng để chi tiêu cho gia đình bốn người, không biết xoay sở sống thế nào? Giờ bữa cơm nhà cháu chỉ còn rau và nước tương, phải cắt hết các lớp học thêm của các con. Thế nên, 'liệu cơm gắp mắm' khi mua nhà với hoàn cảnh của từng người là rất cần thiết để không rơi vào ngõ cụt".
Mọi chuyện vẫn bình thường cho đến khi họ xây khách sạn. Khi đi vào hoạt động, phía sau nhà họ cũng chính là phần quay vào nhà tôi họ lắp liền một dãy 5 cục nóng máy lạnh.
Vấn đề là toàn bộ số cục nóng này đều chĩa thẳng vào phía nhà tôi. Tầng một nhà tôi có 3 cửa sổ, là nơi sinh hoạt chính của gia đình. Khi xây dựng, tôi chủ động chừa hành lang xung quanh cho thoáng, không ngờ giờ lại thành điểm hứng toàn bộ hơi nóng và tiếng ồn từ 5 cục nóng máy lạnh.
Ban ngày thì đã đành, ban đêm mới thật sự là ác mộng. Tiếng máy chạy ù ù liên tục, hơi nóng phả sang khiến không gian lúc nào cũng ngột ngạt. Dù tôi đã đóng cửa nhưng vẫn không cải thiện được nhiều. Gia đình tôi gần như không thể mở cửa sổ như trước.
Tôi băn khoăn: Việc họ lắp cục nóng máy lạnh hướng thẳng sang nhà tôi như vậy có vi phạm gì không? Tôi có quyền yêu cầu họ chuyển toàn bộ cục nóng lên sân thượng hoặc vị trí khác không?
Lại một mùa Trung thu nữa rục rịch sắp đến, tôi vừa đọc được một trường hợp đang gây nhiều tranh luận trên mạng xã hội.
Đó là câu chuyện về một chiếc bánh Trung Thu dẻ có giá xưởng khoảng 155.000 đồng nhưng đến tay người tiêu dùng lại khoảng 290.000 đồng. Chênh lệch 135.000 đồng khiến không ít người đặt câu hỏi: Người bán có "ăn dày"?, một số người còn nhận định đây là nguyên nhân đẩy giá bánh Trung thu khiến chúng ngáo giá.
Thú thật, nếu chưa bon chen đi buôn bán, có lẽ tôi cũng nghĩ như vậy. Nhưng sau khi từng nhập hàng về bán tôi có một cái nhìn khác hơn.
Rất nhiều người có thói quen lấy giá bán trừ giá nhập rồi mặc định đó là tiền lời. Như câu chuyện trên, nhập một chiếc bánh với giá 155.000 đồng, bán 290.000 đồng, nhìn qua tưởng lời 135.000 đồng.
Nhưng trước khi người bán cầm được số tiền đó, họ đã phải chi cho rất nhiều khoản. Đầu tiên là chi phí quảng cáo. Ngày nay, rất ít cửa hàng online chỉ đăng bài rồi tự có khách. Muốn tiếp cận người mua phải chạy quảng cáo, thuê KOL, làm video, chụp ảnh, livestream... Những khoản này đều được phân bổ vào giá bán.
Tiếp theo là chi phí đóng gói, hộp, túi, tem nhãn, nhân viên, kho bãi, phần mềm quản lý, điện nước và nhiều khoản vận hành khác. Chưa kể phí thanh toán, phí sàn thương mại điện tử, phí vận chuyển hỗ trợ khách hàng, chi phí đổi trả, hàng hư hỏng hoặc tồn kho.
Đặc biệt với bánh Trung Thu, rủi ro còn lớn hơn. Đây là mặt hàng chỉ bán được trong một thời gian rất ngắn. Qua mùa là gần như hết giá trị thương mại. Nếu nhập nhiều mà bán chậm, người bán có thể phải xả hàng, thậm chí chấp nhận lỗ.
Điều này khác hoàn toàn với những mặt hàng có thể bán quanh năm. Vì vậy, phần lợi nhuận của những chiếc bánh bán được cũng phải bù cho rủi ro của những chiếc không bán được.
Tất nhiên, cũng không thể phủ nhận sẽ có những đơn vị định giá rất cao để tối đa hóa lợi nhuận, nhất là khi sản phẩm tạo được hiệu ứng trên mạng xã hội hoặc nguồn cung khan hiếm.
Rủi ro mà người bán phải chấp nhận khi bán thực phẩm, lại còn theo mùa không hề nhỏ nên họ có quyền tính đủ chi phí để duy trì việc kinh doanh. Điều quan trọng là thị trường đủ minh bạch để khách hàng thấy mức giá mình trả là xứng đáng với chất lượng sản phẩm và dịch vụ nhận được.
