Phát biểu của ông Syrskyi được đưa ra vài ngày sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cách chức ông Fedorov, một trong những quan chức cấp cao trẻ tuổi và được chú ý nhất tại Ukraine. Quyết định này gây phản ứng mạnh trong dư luận, kéo theo các cuộc biểu tình tại Kyiv từ ngày 16.7.
Theo The Kyiv Independent dẫn nhiều nguồn thạo tin, việc ông Fedorov bị cách chức xuất phát từ những bất đồng sâu sắc với ông Syrskyi. Ông Zelensky hiện cũng đang cân nhắc khả năng cách chức Tổng tư lệnh quân đội Ukraine và quyết định có thể được đưa ra trong vài ngày tới.
Trong bài bình luận đăng trên trang Militarnyi ngày 20.7, ông Syrskyi cho hay: “Chính nỗ lực thực chất, chứ không phải những màn kịch công khai xung quanh nó, mới là yếu tố quyết định thắng lợi trong xung đột”.
Đây là lần hiếm hoi ông Syrskyi trực tiếp đề cập một tranh cãi chính trị kể từ khi được bổ nhiệm làm Tổng tư lệnh quân đội Ukraine vào tháng 2.2024. Ông vốn ít trả lời phỏng vấn và hiếm khi bình luận công khai về các vấn đề nội bộ.
Trước các thông tin về mâu thuẫn với ông Fedorov, ông Syrskyi khẳng định ông luôn xem quan hệ giữa 2 người là quan hệ chuyên nghiệp, dù có những khác biệt trong quá trình làm việc. “Ukraine lớn hơn Fedorov, Syrskyi hay bất kỳ ai trong chúng ta. Thu hẹp cuộc chiến này thành cuộc đối đầu giữa 2 cá nhân là ân huệ lớn nhất mà chúng ta có thể dành cho kẻ thù”, ông Syrskyi viết.
Tổng tư lệnh Ukraine cũng bác bỏ cáo buộc cho rằng ông không ủng hộ việc quân đội ngày càng phụ thuộc vào máy bay không người lái (UAV). Ông nhấn mạnh chính mình là người khởi xướng việc thành lập Lực lượng hệ thống không người lái của Ukraine, đồng thời đích thân đề cử ông Robert “Madyar” Brovdi làm chỉ huy lực lượng này.
“Một người ‘không muốn chiến đấu bằng UAV’ không thể tạo ra binh chủng hệ thống không người lái riêng biệt đầu tiên trên thế giới”, ông Syrskyi cho hay.
Bên cạnh vấn đề UAV, ông Syrskyi cũng đề cập đến mua sắm quốc phòng, cải cách huy động quân, hợp đồng quân sự và cơ cấu chỉ huy. Ông chỉ trích một số cải cách hợp đồng quân sự gần đây dưới thời ông Fedorov, cho rằng khoảng 2.000 quân nhân đã ký hợp đồng mới dù các quy định này mới được ban hành hơn một tháng. Theo ông, nhiều binh sĩ sau đó mất tinh thần vì kỳ vọng vào những điều kiện khác.
Ông Syrskyi cũng phản đối việc xem quỹ lương quân nhân là nguồn có thể điều chuyển. Trước đó, ông Fedorov cho hay một phần ngân sách lương của quân đội đã được chuyển sang mua sắm UAV.
Trong thời gian làm Bộ trưởng Quốc phòng, ông Fedorov giám sát nhiều sáng kiến cải cách nhằm tăng cường năng lực quân sự của Ukraine, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và UAV. Do đó, việc ông bị cách chức vấp phải chỉ trích từ một số nghị sĩ, cựu binh và người dân – những người lo ngại quyết định này có thể làm suy yếu xu hướng cải cách tại Bộ Quốc phòng Ukraine.
Các cuộc biểu tình phản đối việc cách chức ông Fedorov đã thu hút hàng nghìn người tại Kyiv. Nhiều người biểu tình cũng kêu gọi ông Syrskyi từ chức.
Căng thẳng giữa ông Syrskyi và ông Fedorov được cho là đã được dự đoán từ khi ông Fedorov được bổ nhiệm, phản ánh khác biệt trong cách tiếp cận lãnh đạo quân sự và văn hóa tổ chức. Ông Syrskyi ủng hộ cơ cấu chỉ huy tập trung cao, trong khi các nhà quan sát cho rằng quân đội Ukraine cần giảm lối điều hành theo kiểu cũ và trao nhiều quyền chủ động hơn cho các đơn vị trên chiến trường, theo The Kyiv Independent.
Những quyết định gần đây của ông Zelensky đang tạo thêm sức ép chính trị, trong bối cảnh Ukraine vừa phải duy trì cải cách quốc phòng, vừa đối mặt yêu cầu ngày càng lớn về hiệu quả chỉ huy trong cuộc xung đột với Nga.
Hãng TASS ngày 15.6 đưa tin một oanh tạc cơ chiến lược Tu-22M3 đã gặp nạn ở vùng Irkutsk trong một chuyến bay huấn luyện theo lịch trình. Bộ Quốc phòng Nga cho biết phi hành đoàn gồm 4 người đã nhảy dù thoát hiểm.
Video lan truyền trên mạng xã hội chưa xác thực cho thấy một chiếc máy bay lao thẳng xuống vùng rừng cây rậm rạp cách không xa bờ sông Angara. Vụ va chạm gây ra cột khói khổng lồ bốc lên.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết sức khỏe và tính mạng của các phi công không bị đe dọa. "Không có thiệt hại trên mặt đất. Máy bay không mang theo vũ khí chiến đấu", Bộ Quốc phòng Nga thông báo.
Tỉnh trưởng Irkutsk Igor Kobzev cho hay máy bay bị rơi gần làng Kamenka. Đội cứu hỏa đang dập lửa và 4 thành viên phi hành đoàn đã được đưa đến bệnh viện.
Tu-22 là máy bay ném bom siêu thanh thời Liên Xô do hãng Tupolev chế tạo, có khả năng mang theo tên lửa bội siêu thanh Kinzhal. Oanh tạc cơ chiến lược của Nga này đã được sử dụng trong các nhiệm vụ chiến đấu tại Syria và Ukraine, theo Reuters.
Tu-22M3 là phiên bản được hiện đại hóa của Tu-22, có thể mang theo tên lửa hành trình Kh-22 cũng như tên lửa bội siêu thanh Kinzhal.
Hồi tháng 8.2024, một chiếc Tu-22M3 cũng bị rơi trong chuyến bay huấn luyện tại Irkutsk, làm một phi công thiệt mạng và 3 người bị thương.
Tháng 4 cùng năm, một chiếc Tu-22M3 bị rơi tại vùng Stavropol ở miền nam Nga và Ukraine tuyên bố đã bắn hạ máy bay này.
Tạp chí Atlantic ngày 27/4 dẫn lời hai quan chức Mỹ cấp cao giấu tên cho biết trong các cuộc họp kín, Phó tổng thống JD Vance đã nhiều lần đặt câu hỏi về tính chính xác của thông tin do Lầu Năm Góc cung cấp về xung đột với Iran. Ông cũng bày tỏ lo ngại về mức độ dự trữ của một số loại tên lửa khi thảo luận với Tổng thống Donald Trump.
Các cố vấn dưới quyền Phó tổng thống Mỹ nói rằng những lo ngại này phản ánh "quan điểm cá nhân của ông Vance", chứ không nhằm cáo buộc Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine đang khiến Tổng thống Trump hiểu sai tình hình.
Phó tổng thống Vance dường như đang cố gắng ngăn vấn đề này trở thành công kích cá nhân hay gây ra chia rẽ trong nội bộ chính quyền. Dù vậy, một số quan chức thân tín của Phó tổng thống Vance tin rằng Bộ trưởng Hegseth đã mô tả tình hình "quá tích cực, đến mức gây hiểu lầm".
Bộ trưởng Hegseth và tướng Caine nhiều lần khẳng định kho dự trữ vũ khí của quân đội Mỹ rất dồi dào, trong khi Iran đã hứng thiệt hại rất lớn sau hơn 6 tuần xung đột.
Tổng thống Trump đã lặp lại những tuyên bố tích cực của các lãnh đạo Lầu Năm Góc về xung đột, khi tuyên bố rằng tổn thất mà Mỹ gây ra cho Iran đã đủ để coi là chiến thắng. Ông cũng tuyên bố kho dự trữ vũ khí chủ chốt của Mỹ là "gần như vô hạn".
Theo Atlantic, một số cố vấn cho rằng Bộ trưởng Hegseth mô tả tình hình một cách lạc quan, đôi khi có thái độ đối đầu với báo chí, nhằm mục đích giúp Tổng thống Trump "nghe được những gì mà ông ấy muốn nghe". Các cuộc họp báo của Lầu Năm Góc thường diễn ra lúc 8h, trùng thời điểm ông Trump xem kênh Fox News.
"Kinh nghiệm trên lĩnh vực truyền hình giúp Bộ trưởng Hegseth rất giỏi nhận biết cách nói chuyện với ông Trump, cũng như cách Tổng thống Mỹ suy nghĩ", một cựu quan chức nói. Các nguồn tin am hiểu tình hình thêm rằng thông tin do Lầu Năm Góc đưa ra, trong trường hợp tốt nhất, cũng chỉ mang tới "bức tranh không đầy đủ" cho Tổng thống Trump.
Những đánh giá nội bộ của tình báo Mỹ cho thấy Iran vẫn duy trì được 2/3 lực lượng không quân, phần lớn năng lực phóng tên lửa, cùng hầu hết đội xuồng tấn công nhanh có thể dùng để rải thủy lôi và tuần tra eo biển Hormuz. Một nguồn tin nhận định đây là "mối đe dọa thật sự", ít nhất là đối với nỗ lực khôi phục hoạt động thương mại hàng hải đang bị đình trệ ở khu vực.
Các quan chức Mỹ và cố vấn ngoài chính quyền thừa nhận tần suất khai hỏa một số loại vũ khí chủ chốt, trong đó có đạn phòng không, tên lửa hành trình Tomahawk và JASSM, đã gây ra tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng và làm suy giảm năng lực chiến đấu của quân đội Mỹ trong tương lai.
Trong báo cáo công bố hôm 21/4, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ước tính quân đội Mỹ đã tiêu hao khoảng một nửa kho tên lửa Patriot, THAAD và nhiều vũ khí tối tân trong xung đột với Iran.
Khi phản hồi thông tin của Atlantic, phát ngôn viên Lầu Năm Góc Sean Parnell cho biết Bộ trưởng Hesegth và các lãnh đạo quốc phòng "luôn cung cấp cho Tổng thống Mỹ bức tranh đầy đủ, thẳng thắn". Một quan chức cấp cao cũng nói rằng tướng Caine đã đánh giá hiệu quả hoạt động quân sự "một cách chính xác, tỉ mỉ và toàn diện".
Một quan chức Nhà Trắng nói rằng Phó tổng thống Vance "đặt ra rất nhiều câu hỏi thăm dò về quá trình lên kế hoạch chiến lược, giống như tất cả thành viên trong đội ngũ an ninh quốc gia của Tổng thống Mỹ".
Theo Atlantic, Phó tổng thống Vance cũng nhấn mạnh Bộ trưởng Hegseth "đang làm việc rất tốt". Không rõ đây là tuyên bố mới của ông hay tạp chí Mỹ dẫn lại phát biểu công khai trước đó của Phó tổng thống Vance.
Ngoại trưởng Tây Ban Nha José Manuel Albares cho rằng EU có thể sẽ không còn có thể trông cậy vào liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu để đảm bảo an ninh. Nhà ngoại giao này kêu gọi châu lục tạo ra quân đội riêng, nhằm phụ thuộc vào sự đảm bảo an ninh của NATO.
Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Tây Ban Nha và Mỹ chưa hạ nhiệt. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo áp thêm thuế thương mại đối với Tây Ban Nha vì nước này từ chối tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP.
Ông Trump cũng gợi ý rằng ông có thể rút quân Mỹ khỏi các căn cứ tại Tây Ban Nha hoặc đình chỉ nước này khỏi NATO do Thủ tướng Pedro Sanchez không ủng hộ Mỹ trong xung đột với Iran.
Ông Albares cho rằng người dân châu Âu xứng đáng nhận được điều tốt hơn liên quan tới an ninh.
“Đây là thời điểm của chủ quyền và sự độc lập của châu Âu", ông nói, cho rằng các động thái của Mỹ đang thúc đẩy châu lục này theo hướng đó.
Brussels đang diễn ra nhiều cuộc thảo luận về tương lai của NATO. Phần lớn các cuộc thảo luận tập trung vào việc EU có thể làm gì nhiều hơn cho an ninh của chính mình, bởi 24 quốc gia thành viên EU cũng đồng thời là thành viên của liên minh quân sự này.
Ông Albares cho rằng EU nên có phiên bản riêng của Điều 5 NATO, điều khoản phòng thủ tập thể quy định rằng một cuộc tấn công vào một đồng minh được xem là tấn công vào tất cả các đồng minh.
“Điều kỳ diệu của NATO là bạn ở trong NATO và chẳng có chuyện gì xảy ra vì không ai dám thử xem Điều 5 có thực sự hiệu quả hay không”, ông nói.
“Đó là điều chúng ta cần tái tạo, khả năng răn đe. Nghĩa là nếu ai muốn đối đầu với tôi thì hãy tìm nơi khác. Vì chúng ta sẽ đứng cùng nhau”, ông nhấn mạnh.
EU hiện cũng có điều khoản phòng thủ tập thể riêng, Điều 42.7, quy định rằng nếu một quốc gia thành viên bị tấn công vũ trang, các nước còn lại có nghĩa vụ hỗ trợ.
Tuy nhiên, phần lớn giới quan sát hiểu rằng Brussels hiện chưa có đủ năng lực quân sự để điều khoản này thực sự trở thành một công cụ răn đe hiệu quả đối với các đối thủ tiềm tàng.
Đa số các nhà lãnh đạo châu Âu tin rằng tốt hơn nên tăng cường sức mạnh quân sự trong khuôn khổ hiện tại của NATO thay vì xây dựng một con đường riêng thông qua EU.
Vì mục tiêu đó, họ đã đồng ý tăng chi tiêu quốc phòng và đầu tư vào các hệ thống then chốt như phòng không, tên lửa tầm xa và tình báo vệ tinh để trở nên độc lập hơn với Mỹ.
Các ngoại trưởng và bộ trưởng quốc phòng EU dự kiến sẽ thảo luận về vấn đề độc lập quân sự tại các cuộc họp riêng ở Brussels trong tuần này.
Trước cuộc họp đầu tiên, nhà ngoại giao hàng đầu của EU, Kaja Kallas, đã bác bỏ đề xuất của Tổng thống Nga Vladimir Putin về việc để cựu Thủ tướng Đức Gerhard Schröder đại diện cho EU trong các cuộc đàm phán trực tiếp với Moscow.
