Ông Andy Burnham chính thức trở thành Thủ tướng thứ bảy của Anh trong một thập kỷ qua, kế nhiệm ông Keir Starmer trong bối cảnh nước này đang vật lộn với nền kinh tế trì trệ, áp lực chi phí sinh hoạt, tranh cãi về nhập cư và quốc phòng.
Những quyết định đầu tiên của ông được cho là sẽ định hình hướng đi của nước Anh trong nhiều năm tới.
Trong bài phát biểu đầu tiên khi nhậm chức tại số 10 phố Downing ngày 20-7, ông Burnham khẳng định nước Anh cần “thẳng thắn nhìn nhận” những khó khăn đang đối mặt, qua đó cam kết sẽ mang lại những thay đổi rõ rệt cho đời sống người dân.
Theo tờ New York Times, thách thức lớn nhất của vị tân Thủ tướng là vực dậy nền kinh tế sau nhiều năm tăng trưởng ì ạch. Mức sống của người dân Anh gần như không cải thiện kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, sau đó tiếp tục chịu tác động của Brexit và đại dịch COVID-19.
Gần đây, cuộc chiến Mỹ – Iran càng khiến triển vọng kinh tế thêm u ám khi tăng trưởng được dự báo chậm lại, trong lúc lạm phát có xu hướng tăng lên.
Để giảm gánh nặng chi phí sinh hoạt, ông Burnham dự kiến sẽ công bố các biện pháp hạ hóa đơn năng lượng, xem xét giảm giá vé xe buýt và thúc đẩy phân quyền, chuyển thêm nguồn lực cho chính quyền địa phương.
Tuy nhiên, dư địa tài khóa của chính phủ rất hạn chế. Ông Burnham cam kết giữ lời hứa tranh cử của Công Đảng là không tăng thuế VAT, thuế thu nhập và bảo hiểm quốc gia. Điều này khiến việc tìm nguồn lực cho các chương trình cải cách trở nên khó khăn hơn.
Dù không loại trừ khả năng áp dụng thuế tài sản đối với người giàu trong tương lai, ông Burnham cho biết chỉ cân nhắc nếu thực sự cần thiết.
Bên cạnh kinh tế, các vấn đề đối ngoại sẽ nhanh chóng thử thách vị tân Thủ tướng, dù đây không phải lĩnh vực ông có nhiều kinh nghiệm.
Hãng tin AP đưa tin tân Thủ tướng Anh vẫn duy trì lập trường ủng hộ Ukraine, tiếp tục cam kết với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và duy trì lực lượng răn đe hạt nhân. Với xung đột tại Ukraine và Trung Đông, Anh sẽ phải dành nhiều nguồn lực hơn cho quốc phòng.
Chính phủ tiền nhiệm từng công bố kế hoạch tăng thêm 15 tỉ bảng Anh (khoảng 20 tỉ USD) cho ngân sách quốc phòng trong bốn năm tới, khiến con số ngân sách lên kỷ lục 300 tỉ bảng Anh (397 tỉ USD), nhưng chưa xác định rõ nguồn tiền sẽ đến từ đâu.
Việc cân đối ngân sách quốc phòng với các lĩnh vực khác như y tế, phúc lợi hay giáo dục sẽ là một bài toán khó đối với ông Burnham.
Song song đó là quan hệ với Tổng thống Donald Trump. Trước đây ông Burnham từng công khai chỉ trích ông Trump, song hiện tại nhà lãnh đạo khẳng định sẽ nỗ lực duy trì “mối quan hệ đặc biệt” giữa Anh và Mỹ, đồng thời sẵn sàng hợp tác trên các vấn đề an ninh như bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.
Một phép thử khác với ông Burnham trong thời gian tới sẽ là chính sách năng lượng. Khác với lập trường cứng rắn trước đây của Công Đảng, ông Burnham được cho là sẽ cho phép mở rộng khai thác dầu khí tại các mỏ hiện có ở Biển Bắc, nhằm tăng nguồn cung năng lượng và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Động thái này đã ngay lập tức gây ra phản ứng trái chiều, một số nghị sĩ Công Đảng và tổ chức môi trường đã lên tiếng phản đối.
Nhập cư tiếp tục là chủ đề nhạy cảm trong chính trường Anh.
Nhờ các biện pháp siết chặt từ nhiều năm trước, lượng người nhập cư ròng ở Anh đã giảm mạnh từ hơn 900.000 người năm 2023 xuống còn khoảng 171.000 người trong năm ngoái. Số người vượt eo biển Manche bằng xuồng nhỏ cũng giảm khoảng 40% so với cùng kỳ năm trước.
Dù vậy, khảo sát dư luận cho thấy đây vẫn là một trong những mối quan tâm hàng đầu của cử tri Anh.
Ông Burnham khẳng định lượng nhập cư ròng cần tiếp tục giảm và nhiều khả năng sẽ duy trì phần lớn chính sách cứng rắn của chính phủ tiền nhiệm, bao gồm siết điều kiện để người nhập cư hợp pháp được cấp quyền cư trú vĩnh viễn.
Cách tiếp cận này cũng vấp phải phản đối từ các nghị sĩ cấp tiến trong Công Đảng, buộc ông Burnham phải tìm điểm cân bằng giữa yêu cầu kiểm soát nhập cư và duy trì sự đoàn kết trong đảng.
Một trong những gánh nặng lớn nhất đối với ngân sách Anh hiện nay là hệ thống phúc lợi xã hội.
Chi tiêu dành cho trợ cấp đang tăng nhanh, do số người trong độ tuổi lao động xin hỗ trợ vì các vấn đề sức khỏe tâm thần ngày càng nhiều. Trong khi đó tới hơn một nửa ngân sách an sinh xã hội được dành cho người nghỉ hưu, thông qua lương hưu và các khoản trợ cấp khác.
Việc già hóa dân số cùng cơ chế “triple lock”, theo đó lương hưu hằng năm luôn được điều chỉnh theo mức tăng cao nhất trong ba chỉ số kinh tế, tiếp tục khiến chi phí ngân sách tăng mạnh.
Kiểm soát các khoản chi này sẽ giúp chính phủ có thêm nguồn lực cho những ưu tiên khác như xây dựng nhà ở xã hội hay cải thiện dịch vụ công. Tuy nhiên vấn đề này được đánh giá là cực kỳ nhạy cảm về chính trị. Người tiền nhiệm Keir Starmer từng phải rút lại kế hoạch cải cách phúc lợi, sau khi vấp phải sự phản đối mạnh mẽ ngay trong chính nội bộ đảng.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 15/7 yêu cầu Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) tiếp tục biện pháp chặn phương tiện và kiểm tra lý lịch trong các chiến dịch truy quét người nhập cư bất hợp pháp. Động thái này đảo ngược quyết định được Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin cùng quyền Giám đốc ICE Dave Venturella ban bố một ngày trước đó.
Quyết định ICE tạm dừng phần lớn hoạt động chặn xe được ban hành sau các đặc vụ cơ quan này liên tiếp gây ra hai vụ nổ súng gây chết người trong tháng 7 ở bang Maine và Texas, gây phẫn nộ trong dư luận, khiến các thượng nghị sĩ Cộng hòa bức xúc.
Lệnh tạm dừng ban đầu chỉ áp dụng với bộ phận Thực thi và Trục xuất (ERO), lực lượng phụ trách bắt giữ và trục xuất người vi phạm luật nhập cư. Theo email nội bộ mà TIME thu thập được, các đặc vụ vẫn được quyền chặn xe để thi hành lệnh bắt đối với mục tiêu đã được xác nhận có mặt trên phương tiện.
WSJ dẫn lời nguồn tin am hiểu cho biết Bộ trưởng Mullin và quyền Giám đốc Venturella muốn nhanh chóng điều chỉnh chiến thuật nhằm giảm sức ép của công chúng đối với chiến dịch truy quét nhập cư. Tuy nhiên, họ chưa kịp báo cáo Tổng thống trước khi thông tin về quyết định bị rò rỉ cho truyền thông.
Ông Trump chỉ biết đến quyết định qua các bản tin trên truyền hình và phản ứng giận dữ từ những đồng minh thân cận. Tổng thống Mỹ cho rằng việc cấm đặc vụ ICE chặn xe khiến chính quyền có vẻ đang nhượng bộ, làm suy yếu hình ảnh cứng rắn của ông trong vấn đề nhập cư, trong khi Nhà Trắng coi đây là biện pháp quan trọng và hiệu quả nhất của ICE.
Đây không phải lần đầu các quyết định liên quan đến ICE cho thấy tình trạng thiếu phối hợp trong chính quyền Tổng thống Trump.
Hồi tháng 3, Tổng thống bất ngờ tuyên bố điều đặc vụ ICE tới hỗ trợ bảo đảm an ninh sân bay giữa lúc chính phủ đóng cửa một phần, khiến hàng loạt nhân viên soi chiếu an ninh sân bay nghỉ việc vì bị chậm lương.
Lệnh được ban bố đột ngột khiến giới chức ICE phải gấp rút xây dựng kế hoạch, trong đó có lo ngại nhân viên ICE thiếu trang bị và kiến thức vận hành thiết bị soi chiếu hành khách, hành lý.
Những chỉ đạo mâu thuẫn từ lãnh đạo Bộ An ninh Nội địa (DHS) và Nhà Trắng hé lộ phần nào chia rẽ nội bộ chính quyền Trump về mức độ quyết liệt của chiến dịch truy quét nhập cư.
Ông Venturella muốn ICE tăng số vụ bắt một cách trật tự và có những mục tiêu rõ ràng hơn, như tập trung vào những người nhập cư bất hợp pháp vừa được ra tù. Cách tiếp cận này khác với những chiến dịch truy quét hơn một năm qua, khi đặc vụ ICE liên tục di chuyển trên đường phố để tìm người nhập cư bất hợp pháp và thu hút quá nhiều chú ý.
Chiến thuật mới đặt mục tiêu nâng số vụ bắt giữ mà không gây ra nhiều cuộc đối đầu giữa đặc vụ liên bang và người biểu tình. ICE đang chịu áp lực hoàn thành chỉ tiêu 2.000 lệnh bắt người nhập cư bất hợp pháp mỗi ngày theo yêu cầu của Nhà Trắng.
Ông Mullin cũng muốn cải thiện hình ảnh cho DHS, đặc biệt khi cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ tháng 11 đang đến gần và cách chính quyền xử lý vấn đề nhập cư là một trong những vấn đề được cử tri quan tâm. Khảo sát của chuyên trang phân tích bầu cử Mỹ độc lập Cook Political Report cho thấy 54% cử tri không tán thành, trong khi 42% ủng hộ chính sách nhập cư của Tổng thống.
Ông Trump hồi tháng 6 nói các cộng sự từng khuyên ông không nên tập trung vào thành tích kiểm soát biên giới, bởi công chúng không còn quan tâm nhiều. Tuy nhiên, Tổng thống tỏ ra khó hiểu với thông tin này, bởi ông cho rằng chính cam kết cứng rắn về biên giới đã giúp mình hai lần đắc cử.
Hải quân Ukraine ngày 14/7 tuyên bố đã phá hủy tàu tuần tra Izumrud của biên phòng Nga ở vùng biển gần thành phố Novorossiysk, cách tiền tuyến khoảng 300 km. Lực lượng này thêm rằng chiếc Izumrud bị xuồng không người lái Sargan-3000 đánh trúng, khẳng định đòn đánh đã khiến một số thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng và bị thương, song không nêu số liệu cụ thể.
Ảnh vệ tinh do hải quân Ukraine công bố cho thấy phương tiện nghi là tàu Izumrud đang neo ở cầu cảng và bị thủng một lỗ lớn ở mạn phải.
Giới chức Nga chưa bình luận về thông tin.
Theo hải quân Ukraine, tàu tuần tra Izumrud từng tham gia "cuộc tấn công" của Nga nhằm vào các tàu của lực lượng này ngày 25/11/2018, còn được gọi là "sự kiện eo biển Kerch". Đây là một trong những cuộc đụng độ nghiêm trọng nhất giữa hai bên trước khi Nga phát động chiến dịch đặc biệt tại Ukraine đầu năm 2022.
"Trả thù là điều không thể tránh khỏi và sẽ còn tiếp tục", hải quân Ukraine cho hay.
Trong sự việc ngày 25/11/2018, tàu pháo Berdiansk, Nikopol và tàu kéo Yany Kapu của hải quân Ukraine tiến gần tới eo biển Kerch do Nga kiểm soát, nối liền biển Đen với biển Azov. Kiev cho biết nhóm tàu di chuyển từ thành phố cảng Odessa tới Mariupol theo kế hoạch đã được thông báo trước cho Moskva.
Tuy nhiên, Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) cáo buộc ba chiến hạm Ukraine đã "không tuân thủ quy trình", khẳng định không nhận được thông tin về chuyến di chuyển.
Biên phòng Nga triển khai tàu tuần tra liên tục yêu cầu tàu chiến Ukraine rời khỏi lãnh hải và vùng đặc quyền kinh tế nước này, nhưng nhóm tàu dường như đã phớt lờ. "Họ đi vào khu vực bị phong tỏa, thực hiện nhiều động tác cơ động nguy hiểm và không chấp hành mệnh lệnh từ phía Nga", FSB cho hay.
FSB gọi hành động trên là "khiêu khích", lo ngại rằng nó có thể gây ra "tình huống xung đột". Các tàu tuần tra Nga sau đó truy đuổi, đâm va và nổ súng cảnh cáo để buộc nhóm chiến hạm Ukraine dừng lại.
Cả ba tàu cùng 24 thủy thủ Ukraine bị bắt. Những thủy thủ này được trả tự do trong cuộc trao đổi tù nhân hồi năm 2019.
Izumrud là chiếc thứ 5 trong loạt 14 tàu tuần tra tốc độ cao Đề án 22460 "Rubin" được cảnh sát biển Nga biên chế kể từ năm 2009. Lớp Rubin được thiết kế để thực hiện nhiệm vụ tuần tra biên giới, lãnh hải và các vùng đặc quyền kinh tế của Nga, cũng như tìm kiếm cứu nạn, chống buôn lậu và cướp biển.
Mỗi chiếc có hai lớp vỏ kín nước bên sườn và dưới đáy để tăng khả năng sống sót. Hình dáng bên ngoài của lớp Rubin có nhiều góc cạnh, tăng đáng kể khả năng tàng hình trước radar so với những thế hệ tàu tuần tra cũ của cảnh sát biển Nga.
Tàu Izumrud dài 62,5 m, rộng 11 m và có lượng giãn nước 630 tấn. Thủy thủ đoàn gồm 20 người, tàu cũng có thể chở thêm 14 hành khách. Tàu được trang bị động cơ diesel MTU 16V4000M73L, đạt tốc độ tối đa 46 km/h, tầm hoạt động 5.600 km và dự trữ hành trình 30 ngày.
Đuôi tàu có sàn đáp trực thăng, tiếp nhận được trực thăng vận tải Ka-226 hoặc máy bay không người lái Horizon Air S-100, giúp thủy thủ đoàn xác định mục tiêu kích thước nhỏ từ khoảng cách tới 150 km.
Ukraine gần đây tăng cường tập kích tàu Nga gần bán đảo Crimea. Robert Brovdi, chỉ huy Lực lượng Không người lái Ukraine (USF), hôm 13/7 cho biết lực lượng nước này đã đánh trúng 15 tàu Nga trong đêm, trong khuôn khổ chiến dịch tấn công hệ thống hậu cần hàng hải của đối phương ở biển Azov.
Theo ông Brovdi, các cuộc tập kích trên đã nâng tổng số tàu Nga bị đánh trúng trong ngày 6-13/7 lên 105 chiếc.
Tàu vũ trụ Orion chở theo 4 phi hành gia chuẩn bị bay vòng qua mặt trăng trong ngày 6.4, đưa họ quan sát phía xa của chị Hằng. Đây là chuyến bay vào quỹ đạo mặt trăng có người đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ tính từ chương trình Apollo của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA).
Tuy nhiên, trong khi con tàu đang chuẩn bị đạt cột mốc lịch sử, buồng vệ sinh trên tàu lại gặp sự cố.
Theo AP ngày 5.4, bồn cầu trên tàu đã hoạt động không ổn định từ khi khởi hành vào ngày 1.4 (giờ Mỹ). Bồn cầu này từng được thử nghiệm trên Trạm Không gian quốc tế (ISS) nhiều năm về trước.
Bồn cầu đã gặp sự cố từ hôm khởi hành và được khắc phục. Tuy nhiên, thiết bị hiện lại bị trục trặc và trung tâm chỉ huy mặt đất đã hướng dẫn các phi hành gia tạm thời sử dụng túi đựng chất thải.
Kỹ sư nghi ngờ băng đá đã làm tắc đường ống, khiến nước tiểu không thể được dội xuống hoàn toàn. Bồn cầu vẫn có thể được dùng để đại tiện. Theo CNN, bồn cầu này sẽ tách riêng nước thải để xả ra ngoài không gian trong khi trữ chất thải lại để đổ bỏ khi trở về trái đất.
Bà Debbie Korth, phó quản lý chương trình tàu Orion của NASA, cho biết các phi hành gia trên tàu đã thông báo về mùi hôi bốc ra từ buồng vệ sinh, khu vực nằm sâu dưới sàn tàu, có cửa và rèm che để giữ sự riêng tư.
"Bồn cầu và buồng vệ sinh trên không gian luôn là thách thức", bà Korth nói và cho biết bồn cầu trên tàu con thoi thời Apollo cũng thường bị tắc.
Ông John Honeycutt, trưởng đội quản lý sứ mệnh Artemis 2, gọi sự quan tâm cho nhà vệ sinh không gian là điều hiển nhiên. Ông khẳng định bồn cầu vẫn đang trong tình trạng tốt nhưng ông muốn nó hoạt động hoàn hảo. "Họ vẫn ổn. Họ được huấn luyện để xử lý những tình huống này", ông Honeycutt nói về các phi hành gia.
Artemis 2 dự kiến sẽ là sứ mệnh có người du hành xa nhất vào vũ trụ, hơn 400.000 km tính từ trái đất. Tàu Orion sẽ bay vòng qua mặt trăng và trở về trái đất trong sứ mệnh kéo dài 10 ngày mà không dừng lại hay đi vào quỹ đạo chị Hằng.
