Sáng 28/5 tại Tp.HCM, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), Hội Luật gia Việt Nam và Đoàn Luật sư Tp.HCM phối hợp tổ chức Diễn đàn Kết nối Cộng đồng ADR với chủ đề “Quản trị tranh chấp thương mại tại Việt Nam: Thực tiễn ADR và góc nhìn người sử dụng”. Sự kiện nằm trong khuôn khổ Tuần lễ Trọng tài & Hòa giải Việt Nam 2026 (Vietnam ADR Week 2026), thu hút hơn 200 đại biểu là trọng tài viên, luật sư, chuyên gia pháp lý, đại diện pháp chế doanh nghiệp và các tổ chức trọng tài trong nước, quốc tế.
Phát biểu khai mạc chương trình, PGS.TS. Phạm Duy Nghĩa – Phó Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng cùng với tốc độ mở rộng của hoạt động đầu tư, kinh doanh và giao dịch xuyên biên giới, tranh chấp thương mại ngày nay không còn là câu chuyện xử lý hậu quả khi mâu thuẫn phát sinh, mà phải được nhìn nhận như một cấu phần trong chiến lược quản trị doanh nghiệp.
Theo ông, các phương thức giải quyết tranh chấp thay thế (ADR), đặc biệt là trọng tài và hòa giải, đang ngày càng đóng vai trò quan trọng nhờ tính linh hoạt, bảo mật, tiết kiệm thời gian và giúp duy trì quan hệ hợp tác sau tranh chấp. Đây cũng là xu hướng phổ biến tại nhiều nền kinh tế phát triển.
Ông Nghĩa cho biết VIAC hiện quy tụ gần 200 trọng tài viên hoạt động trong nhiều lĩnh vực chuyên môn khác nhau. Nhiều người đồng thời là luật sư, doanh nhân, chuyên gia tư vấn hoặc nhà quản trị doanh nghiệp, tạo nên sự kết hợp giữa kiến thức pháp lý và kinh nghiệm thực tiễn thương mại.
Đáng chú ý, VIAC vừa ban hành Quy tắc Tố tụng Trọng tài 2026 với hàng loạt thay đổi tiệm cận hơn với chuẩn mực quốc tế. Quy tắc mới bổ sung cơ chế gộp nhiều tranh chấp phát sinh từ nhiều hợp đồng, cho phép bên thứ ba tham gia tố tụng (joinder), ghi nhận cơ chế tài trợ bên thứ ba, mở rộng thủ tục rút gọn, tăng cường số hóa thông qua nền tảng VIAC eCase, đồng thời siết chặt quy định về bảo mật và điều phối tố tụng.
Theo các chuyên gia, những cải cách này sẽ góp phần nâng cao niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đối với trọng tài thương mại tại Việt Nam trong bối cảnh số lượng tranh chấp ngày càng tăng mạnh.
TS.LS. Hà Hải, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư Tp.HCM đánh giá nhu cầu kết nối cộng đồng ADR hiện nay đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Theo ông, Tp.HCM hiện có khoảng 9.400 luật sư hành nghề, trực tiếp xử lý nhiều vụ việc phức tạp gắn với nhịp phát triển kinh tế năng động của thành phố.
“Trong bối cảnh tranh chấp thương mại ngày càng phức tạp và có yếu tố quốc tế, hiểu và vận dụng hiệu quả các cơ chế ADR đã trở thành kỹ năng thiết yếu của luật sư hiện đại”, ông Hà Hải nhấn mạnh.
Tại phiên thảo luận đầu tiên, LS. Nguyễn Tuấn Phát, Công ty Luật TNHH DIMAC đã đưa ra bức tranh toàn cảnh về các nhóm tranh chấp phổ biến nhất hiện nay tại Việt Nam. Theo ông, có sáu nhóm chính đang chiếm tỷ trọng lớn gồm: mua bán hàng hóa; xây dựng cơ bản – năng lượng – hạ tầng; bất động sản; tài chính ngân hàng; đầu tư và giao dịch xuyên biên giới; cùng các tranh chấp liên quan đến quản trị nội bộ doanh nghiệp.
Trong đó, mua bán hàng hóa hiện đứng đầu do Việt Nam ngày càng hội nhập sâu với kinh tế thế giới. Những biến động về địa chính trị, thay đổi chính sách ngoại thương của các cường quốc đang tác động mạnh đến chuỗi cung ứng toàn cầu, kéo theo nhiều tranh chấp trong hoạt động xuất nhập khẩu và hợp đồng thương mại quốc tế.
“Chúng ta là một quốc gia định hướng xuất khẩu nên mọi lĩnh vực từ cảng biển, sân bay, đường sắt đến logistics cuối cùng đều quay lại phục vụ mua bán hàng hóa”, LS. Nguyễn Tuấn Phát phân tích.
Ông cho rằng tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng sẽ còn tăng mạnh khi Việt Nam bước vào giai đoạn đầu tư lớn cho các dự án sân bay, cảng biển, đường sắt cao tốc, năng lượng và hệ thống logistics để phục vụ mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số.
Trong khi đó, bất động sản và tài chính ngân hàng tiếp tục là hai lĩnh vực nhạy cảm, có tính liên kết chặt chẽ với nhau. Theo ông Phát, khi thị trường bất động sản biến động, áp lực sẽ nhanh chóng lan sang hệ thống tín dụng và ngân hàng.
“Các nhóm tranh chấp hiện nay phản ánh rất rõ bức tranh kinh tế Việt Nam. Nhiều quỹ đầu tư quốc tế đánh giá Việt Nam là một trong những thị trường thú vị nhất thế giới, không chỉ vì cơ hội mà còn vì tốc độ biến động và chuyển đổi rất nhanh”, ông nói.
Một trong những nội dung nhận được nhiều quan tâm tại diễn đàn là câu chuyện quản trị tranh chấp từ góc nhìn doanh nghiệp.
LS. Ngô Quỳnh Anh, Luật sư Điều hành Công ty Luật TNHH ATIM cho rằng phần lớn doanh nghiệp Việt hiện nay chỉ bắt đầu nghĩ đến quản trị rủi ro khi tranh chấp đã xảy ra. Trong khi đó, hệ thống pháp luật về hợp đồng, thương mại, giao dịch điện tử và trọng tài tại Việt Nam thực tế đã tương đối đầy đủ.
Theo bà, vấn đề nằm ở chỗ doanh nghiệp chưa xây dựng được tư duy quản trị tranh chấp từ sớm.
“Rất nhiều doanh nghiệp ký hợp đồng trong tâm thế vui vẻ, tin tưởng đối tác nên gần như không nghĩ đến khả năng xảy ra tranh chấp. Ký xong thì cất hợp đồng đi, bộ phận vận hành làm việc theo thói quen chứ không đọc lại các điều khoản đã cam kết”, bà nói.
Nữ luật sư cho rằng quản trị tranh chấp phải bắt đầu ngay từ giai đoạn đàm phán và ký kết hợp đồng. Doanh nghiệp cần có cơ chế rà soát pháp lý, nhận diện rủi ro, lưu trữ dữ liệu, chứng cứ và duy trì phối hợp giữa các phòng ban trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng.
Theo bà, nhiều tranh chấp leo thang chỉ vì doanh nghiệp không lưu giữ email, chứng từ, thông tin giao dịch hoặc không có bộ phận pháp chế đủ hiểu hợp đồng để kịp thời kiểm soát rủi ro.
“Chúng tôi luôn khuyến khích khách hàng ưu tiên thương lượng và hòa giải trước khi đưa vụ việc ra trọng tài hay tòa án. Nhưng để làm được điều đó, doanh nghiệp phải hiểu rõ cơ chế thực thi của hòa giải và trọng tài ngay từ đầu”, bà chia sẻ.
Ở góc độ cộng đồng doanh nghiệp, ông Trần Việt Anh – Chủ tịch Hiệp hội Tái chế chất thải Việt Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh (HUBA), Tổng Lãnh sự Danh dự Pakistan tại Tp.HCM, Trọng tài viên VIAC cho rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện là nhóm yếu thế nhất về năng lực pháp lý.
Theo ông, rất nhiều doanh nghiệp quy mô vài chục tỷ đồng doanh thu mỗi năm vẫn chưa từng thuê luật sư hay có bộ phận pháp chế riêng vì cho rằng chi phí quá cao. “Tâm lý phổ biến là chỉ khi xảy ra chuyện mới đi tìm luật sư”, ông nói.
Ông đề xuất cần phổ cập kiến thức pháp lý sâu rộng hơn cho doanh nghiệp SME thông qua các mô hình tư vấn linh hoạt, chi phí thấp. Một số văn phòng luật hiện đã triển khai hình thức tư vấn định kỳ theo tháng cho doanh nghiệp với chi phí vài triệu đồng nhưng mang lại hiệu quả phòng ngừa rủi ro khá tốt.
Theo ông, thay vì chờ doanh nghiệp gặp tranh chấp mới hỗ trợ, giới luật sư và các tổ chức trọng tài cần chủ động tiếp cận cộng đồng doanh nghiệp bằng các chương trình tư vấn chuyên đề về hợp đồng, lao động, thuế, giao dịch quốc tế hay quản trị rủi ro.
“Doanh nghiệp FDI dù quy mô nhỏ nhưng pháp lý rất chặt chẽ vì họ có cả hệ thống hỗ trợ phía sau. Trong khi đó, doanh nghiệp Việt nhiều khi vẫn làm ăn theo kinh nghiệm và cảm tính”, ông nhận định.
Phiên thảo luận thứ hai của diễn đàn tập trung vào chủ đề quản trị rủi ro pháp lý và giải quyết tranh chấp trong đầu tư, kinh doanh với sự tham gia của nhiều trọng tài viên và chuyên gia pháp lý.
Các diễn giả cho rằng tranh chấp thương mại hiện nay không chỉ tăng về số lượng mà còn ngày càng đa ngành nghề, phức tạp và có nhiều yếu tố nước ngoài. Điều này đòi hỏi các cơ chế giải quyết tranh chấp tại Việt Nam phải tiếp tục đổi mới theo hướng linh hoạt, minh bạch và tiệm cận chuẩn quốc tế.
LS. Châu Việt Bắc, Phó Tổng Thư ký Ban Thư ký Tổ tụng, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) ghi nhận ngày càng nhiều doanh nghiệp lựa chọn trọng tài và hòa giải nhờ ưu điểm bảo mật, tối ưu thời gian và chi phí, đồng thời giúp duy trì quan hệ hợp tác sau tranh chấp. Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp vẫn còn băn khoăn về khả năng thi hành phán quyết, tính minh bạch thủ tục và mức độ tiếp cận của doanh nghiệp nhỏ.
Ngày 23/4, Đạt bị Công an tỉnh An Giang bắt về tội Giết người.
Theo điều tra, Đạt quen với Phương, 21 tuổi, khi cả hai làm việc tại đặc khu Phú Quốc. Gần đây, cô gái đòi chia tay, Đạt nghi người tình có bạn trai mới.
Tối 16/4, Đạt chạy xe máy, mang theo dao, tìm người yêu "nói chuyện". Khi đến khu vực Bãi Vòng, anh ta phát hiện người yêu ngồi sau xe máy anh Hùng, 21 tuổi, nên đuổi theo.
Hai bên lời qua tiếng lại trong lúc truy đuổi. Đạt dùng dao mang theo chém trúng mặt Hùng, khiến xe mất lái, cả hai ngã xuống đường. Anh Hùng bỏ chạy, còn Phương vừa đứng lên thì bị Đạt đâm nhiều nhát, tử vong tại chỗ.
Ngày 29-4, thông tin từ Phòng Cảnh sát hình sự (PC02) Công an tỉnh Tây Ninh cho biết đã xác minh thông tin về đoạn clip xuất hiện trên Facebook, TikTok quay cảnh nhóm thanh thiếu niên chạy xe máy lạng lách, đánh võng, bốc đầu tại tỉnh Tây Ninh.
Kết quả cho thấy khoảng 2h ngày 12-4, Huỳnh Bảo Hoàng Nam (19 tuổi) cùng 6 thiếu niên 17 tuổi đến tiệm sửa xe của T.Q.Th. (17 tuổi, cùng ngụ ấp Lộc Trung, xã Mỹ Lộc, Tây Ninh) để sửa xe và xem độ xe.
Th. biết một số tiệm sửa xe chuyên độ lại xe máy ở Tây Ninh, TP.HCM hay hẹn nhau đến khu du lịch biển Tân Thành thuộc xã Gò Công Đông, Đồng Tháp để đua xe trái phép vào rạng sáng chủ nhật hằng tuần, do đó Th. rủ tất cả cùng đi về Đồng Tháp.
Trong quá trình di chuyển sang địa phận tỉnh Đồng Tháp, nhóm 7 người này lại gặp các nhóm khác lên đến hàng chục người. Những thanh thiếu niên này gặp nhau thì tự hiểu ý với nhau là tập trung để đua xe trái phép nhằm "dợt" những chiếc xe độ.
Đến khoảng 6h, nhóm này đi trên 22 chiếc xe máy, trong đó có nhiều chiếc không gắn biển số hoặc sử dụng khẩu trang, giấy dán để che biển số đi trên quốc lộ 50 theo hướng từ cầu Mỹ Lợi về Tây Ninh.
Cả nhóm kéo nhau qua tuyến tránh quốc lộ 50, sang ĐT.830 rồi quay về quốc lộ 50 để đi về TP.HCM.
Trên đường đi, rất nhiều thanh thiếu niên không đội nón bảo hiểm, liên tục điều khiển xe máy chạy dàn hàng ngang, rú ga, chạy bốc đầu và lạng lách, đánh võng gây náo loạn đoạn đường khoảng 14km.
Lê Phong Thuận, Trần Nguyễn THiện Trung (cùng 20 tuổi, cùng ngụ xã Bình Chánh, TP.HCM) và Trần Nghĩa (18 tuổi, ngụ xã Phước Lý, Tây Ninh) đã đăng tải các clip về vụ việc lên mạng xã hội.
PC02 Tây Ninh đã mời làm việc với 35 thanh thiếu niên tham gia "dợt' xe này, phần nhiều trong độ tuổi 16, 17 tuổi từ Tây Ninh, TP.HCM, Đồng Tháp.
PC02 Tây Ninh đã khởi tố 24 thanh thiếu niên về tội gây rối trật tự công cộng. Đồng thời tiếp tục củng cố hồ sơ, xử lý những người còn lại.
Trở về nhà sau khi tham dự lễ tang vào tối 23/5/2016, bố mẹ của Saima và Sabah Khan, cùng con rể Hafeez Rehman vô cùng sốc trước cảnh tượng kinh hoàng như trong phim kinh dị.
Con gái lớn của họ, Saima, nằm chết trong vũng máu ở hành lang trước cửa, đầu gần như đứt lìa. Con gái út, Sabah, không bị thương nhưng người dính đầy máu của chị gái.
Khi cảnh sát đến, Sabah, 27 tuổi, khai chị gái đã bị đâm chết trong một vụ đột nhập trộm cướp bất thành. Sabah nói sau khi tắm xong ra ngoài, cô thấy chị nằm bất động ở hành lang.
Ban đầu, không ai có lý do gì để nghi ngờ câu chuyện của Sabah. Không ai nghĩ rằng Sabah có thể tổn hại người chị yêu quý dù chỉ là một sợi tóc.
Nhưng vài ngày sau, khi khám xét ngôi nhà, cảnh sát đã thu hồi được con dao hung khí và bộ quần áo dính máu của Sabah nhét trong túi rác giấu dưới những thùng carton trong phòng ngủ.
Sabah bị buộc tội giết người, những chi tiết đen tối của vụ án được phơi bày trong phiên tòa xét xử.
Cuộc tình bất chính suốt 4 năm
Dù cách nhau 7 tuổi, Sabah và Saima thân thiết đến nỗi hàng xóm tưởng họ là chị em sinh đôi. Cả hai dường như không thể tách rời và luôn làm mọi việc cùng nhau, từ đi mua sắm đến đón con của Saima tan học. Dù Saima đã lập gia đình và có bốn con, họ vẫn chung sống dưới một mái nhà cùng bố mẹ ở Challney, Luton.
Một người bạn của gia đình sống cùng con phố cho biết: "Hai chị em rất thân thiết, nên việc Sabah có liên quan đến vụ án là điều cuối cùng tôi có thể nghĩ đến".
Nhưng trong thâm tâm, Sabah lại căm ghét chị vì có người chồng mà cô ta hằng mong ước - Hafeez.
Sabah có quan hệ bất chính kéo dài bốn năm với Hafeez, tài xế taxi 37 tuổi. Cả hai thường lén quan hệ tình dục trong xe của anh ta và ở nhà khi Saima đi làm.
Công tố viên tiết lộ Hafeez khiến em vợ có bầu vì anh ta từ chối sử dụng biện pháp tránh thai, khiến Sabah buộc phải phá thai để tránh bại lộ mối quan hệ. Hafeez không hề có ý định bỏ vợ để đến với tình nhân, nhưng Sabah si mê anh ta và muốn chiếm cho riêng mình.
Từ tháng 2/2016, Hafeez muốn chấm dứt cuộc tình, chặn số và tìm cách tránh mặt Sabah, đồng thời dự định đưa vợ con chuyển ra khỏi nhà. Nhưng do không hề hay biết chồng ngoại tình với em gái, Saima không muốn rời xa gia đình, chỉ dọn ra ở tại khu nhà phụ được xây dựng ngay trong vườn.
Sabah cho rằng không còn lựa chọn nào khác ngoài việc loại bỏ chị gái và bắt đầu lên kế hoạch giết người.
Âm mưu cướp chồng chị
Những tin nhắn đầy cay độc gửi cho Hafeez cho thấy Sabah chửi rủa chị gái, thề sẽ moi tim mình ra để chứng minh người tình có ý nghĩa như thế nào đối với cô ta.
Sabah tìm kiếm trên internet về "rắn độc", "cách thuê sát thủ" và "16 bước để giết người mà không bị bắt". Cô ta liên lạc với một người môi giới ở Pakistan, trả 5.000 bảng Anh cho một thầy phù thủy để hãm hại chị gái bằng ma thuật đen.
Qua tin nhắn vào tháng 3/2016, Sabah đóng giả là "một người bạn của Sabah": "Bạn tôi đang rất buồn vì Hefeez thậm chí không thèm nhìn cô ấy... Anh ấy nói đã nhận ra lỗi lầm của mình... Hãy nhanh chóng xử lý Saima để Sabah có thể giành lại Hefeez của cô ấy".
Sau khi phương án nguyền rủa thất bại, Sabah quyết định tự giải quyết vấn đề. Cô ta mua một con dao ở siêu thị vào hôm trước án mạng. Khoảng 23h ngày 23/5/2016, Sabah dụ Saima tan làm về nhà sớm bằng cách nhắn tin nói rằng con nhỏ của chị đang khóc.
Khi Saima bước vào cửa lúc 23h07, đèn phụt tắt trong 8 phút, cô bị đâm liên tiếp trong cơn cuồng loạn. Nạn nhân tử vong với 68 vết thương trên cơ thể.
Bốn đứa con của Saima bị đánh thức bởi tiếng động, một trong số chúng hét vọng xuống từ phòng ngủ hỏi Sabah: "Dì đang giết chuột à?".
Sabah đã cố dàn dựng hiện trường trông giống một vụ đột nhập trộm cướp, đập vỡ cửa kính và giấu hung khí cùng quần áo dính máu trong túi rác. Sau đó, cô ta bịa ra loạt lời nói dối trước cảnh sát.
Đoạn video được ghi lại bằng camera gắn trên người cảnh sát cho thấy Sabah giải thích cách dùng khăn quấn quanh cổ để cầm máu cho Saima. Khi một sĩ quan hỏi tại sao tay lại có máu, cô ta nói bị thương do mảnh kính vỡ trên sàn sau vụ đột nhập.
Màn đổ tội của đôi tình nhân
Trong phiên tòa, Hafeez cố giảm nhẹ vai trò của mình trong vụ án, cho rằng anh ta bị Sabah dụ dỗ ngoại tình, sau đó dùng tính mạng đe dọa, ép kéo dài mối quan hệ suốt bốn năm. "Không một ngày nào trôi qua mà tôi không hối hận về mối quan hệ với Sabah", Hafeez cho biết.
Đáp lại, luật sư bào chữa của Sabah chỉ trích Hafeez xúi giục, dụ dỗ Sabah - người phụ nữ trẻ hơn cả chục tuổi. Luật sư tiết lộ rằng Hafeez đã "xem xét các lựa chọn" khi ngoại tình, tìm hiểu đạo Hồi có cho phép kết hôn với em vợ hay không. Dù Hafeez đã cố gắng cắt đứt, nhưng họ vẫn quan hệ tình dục cho đến vài ngày trước khi vụ giết người xảy ra. Hafeez thậm chí còn cảnh cáo một người đàn ông khác vì theo đuổi Sabah.
Sabah khóc nức nở khi các chi tiết về mối quan hệ với Hafeez được đọc trước tòa.
Trên tòa, Sabah được mô tả là "người cô độc, có dấu hiệu của các vấn đề về sức khỏe tâm thần, từng tự cắt và siết cổ mình trong quá khứ".
Trong khi luật sư bào chữa đề nghị khoan hồng bằng lời lẽ "nỗi ân hận sẽ đeo bám cô ấy suốt quãng đời còn lại", Sabah không hề biểu lộ cảm xúc khi bị kết án tù chung thân với thời hạn tối thiểu là 22 năm.
Sabah kháng cáo để xin giảm án vào năm 2017 nhưng không thành công vì các thẩm phán cho rằng mức án dành cho tội "giết người dã man và tàn bạo" này không phải là quá nặng.
Suốt 10 năm qua, bố mẹ của Saima và Sabah từ chối nói về nỗi đau mất con gái.
Còn Hafeez, người đàn ông ở trung tâm của mối tình tay ba chết người, không mất nhiều thời gian để rũ bỏ quá khứ. Dù thể hiện hình ảnh người chồng đau khổ trước tòa và trong những lời tưởng niệm sau cái chết của vợ, Hafeez nhanh chóng trở về quê ở Pakistan, cưới vợ mới, sau đó đưa vợ trở lại Luton, sinh hai con.
Hafeez vẫn thường xuyên được nhìn thấy đưa đón các con chung với Saima đến nhà ông bà ngoại - chính ngôi nhà mà mẹ chúng đã bị sát hại. Anh ta không vào nhà mà chỉ đậu xe ở phía ngoài đường. Sau vụ việc, Hafeez bị gia đình hai bên xa lánh vì không chung thủy.
