Vì sao điện thoại cố định luôn dùng dây xoắn?

Zhilin, 34 tuổi, khiến Thung lũng Silicon xôn xao sau khi startup Moonshot AI do ông sáng lập công bố về Kimi K3 tuần trước. Đây là mô hình trọng số mở (công khai các tham số dùng trong quá trình đào tạo, cho phép người khác tải xuống và sửa đổi) lớn nhất thế giới với 2,8 nghìn tỷ tham số, dự kiến phát hành đầy đủ vào ngày 27/7.

Theo Business Insider, Kimi K3 có thể xử lý hàng trăm trang văn bản chỉ với một dòng lệnh, phù hợp nhiệm vụ phân tích tài liệu dài và cơ sở mã lớn. Khả năng lập trình và tác nhân của nó đủ sức cạnh tranh với những mô hình hàng đầu của công ty Mỹ như OpenAI và Anthropic, nhưng lại có chi phí thấp hơn nhiều, đánh dấu bước tiến mới cho Trung Quốc trong cuộc đua AI.

Zhilin sinh ra tại Sán Đầu, thành phố ven biển thuộc Quảng Đông. Theo Australian Financial Review, ông thuộc thế hệ học sinh có thiên phú về toán được tuyển chọn thông qua hệ thống Olympic Tin học cạnh tranh khốc liệt của Trung Quốc, sau đó vào ngành khoa học máy tính tại Đại học Thanh Hoa, ngôi trường top đầu nước này.

Ông sau đó chuyển đến Mỹ để hoàn thành chương trình tiến sĩ về học máy tại Đại học Carnegie Mellon dưới sự hướng dẫn của hai nhà nghiên cứu AI nổi tiếng Ruslan Salakhutdinov và William Cohen. Trong thời gian làm luận án tiến sĩ, ông thực tập tại Google Brain và Meta, đồng thời tham gia công bố nghiên cứu có sức ảnh hưởng về mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và kỹ thuật học với ngữ cảnh dài cùng các chủ nhân Giải thưởng Turing là Yoshua Bengio, giáo sư Đại học Montreal, và Yann LeCun, cựu nhà khoa học trưởng về AI tại Meta.

Ngoài làm việc trong phòng thí nghiệm, Yang Zhilin còn chơi trống trong ban nhạc rock của trường đại học và hâm mộ ban nhạc Pink Floyd. Ông chia sẻ điểm tương đồng giữa sự đổi mới và nhạc rock: "Khi vừa xuất hiện, rock là thể loại hoàn toàn mới, đại diện cho những ý tưởng vô cùng khác biệt. Thời kỳ đó, tinh thần đổi mới và làm những điều độc đáo rất mạnh mẽ".

"Cậu ấy thực sự xuất sắc", Salakhutdinov nhận xét về Yang trong bài đăng trên X hôm 17/7, thêm rằng Yang được nhiều công ty công nghệ lớn tại Mỹ săn đón sau khi tốt nghiệp nhưng vẫn quyết tâm khởi nghiệp ở Trung Quốc.

Về quê hương, Zhilin đóng góp vào một số dự án AI lớn, bao gồm mô hình PanGu của Huawei và mô hình đa phương thức lớn Wu Dao của Viện AI Bắc Kinh. Ông cũng đồng sáng lập Recurrent AI, startup dùng trí tuệ nhân tạo để phân tích cuộc hội thoại bán hàng, giúp doanh nghiệp cải thiện hiệu suất.

Một nguyên tắc của ông trong phát triển AI là hướng tới mở rộng quy mô. "Nếu có thể giải quyết vấn đề bằng cách mở rộng quy mô thì đừng giải quyết bằng thuật toán mới. Giá trị của thuật toán mới là cho phép mở rộng quy mô hiệu quả hơn", ông cho hay.

Theo SCMP, cuối 2022, ngay sau khi ChatGPT ra mắt, ông tới Mỹ để tìm hiểu về ứng dụng này và tuyển nhân tài cho dự án riêng. Yang nói với giới truyền thông Trung Quốc rằng ông cảm thấy đã đến lúc "cưỡi làn sóng" AI tạo sinh.

Tháng 3/2023, Yang Zhilin đồng sáng lập Moonshot AI cùng hai người bạn cũ tại Đại học Thanh Hoa, Zhou Xinyu và Wu Yuxin. Ông huy động được 60 triệu USD và xây dựng đội ngũ khoảng 40 chuyên gia AI chỉ trong ba tháng đầu thành lập.

Tên tiếng Trung của công ty có nghĩa "Vùng tối Mặt Trăng", gợi liên tưởng đến album của Pink Floyd thập niên 1970. Theo một số nguồn tin, phòng họp trong công ty cũng đặt tên theo những ban nhạc nổi tiếng như Rolling Stones hay Led Zeppelin.

Đội ngũ MoonshotAI phát triển nhiều hệ thống và kiến trúc AI như Transformer-XL, RoPE, Group Normalization, ShuffleNet, MuonClip và Mooncake. Tuy nhiên, công ty lần đầu gây tiếng vang khi trang bị cho mô hình nền tảng Kimi K2 cửa sổ ngữ cảnh cực lớn, lên một nghìn tỷ tham số, để xử lý tài liệu dài. Họ cũng ra trợ lý AI Kimi và mở rộng sang mảng lập trình, nghiên cứu, tác nhân tự động, thu hút tài trợ từ Alibaba, Tencent cùng nhiều nhà đầu tư lớn khác của Trung Quốc.

Giờ đây, Kimi K3 đang đưa Moonshot AI và nhà sáng lập Yang Zhilin lên sàn diễn thế giới. Theo Guillermo Rauch, CEO công ty điện toán đám mây Vercel, Kimi K3 đánh dấu "lần đầu tiên một mô hình mở vượt qua mô hình độc quyền" trong một bài đánh giá toàn diện về kỹ thuật web. Trong khi đó, Ethan Mollick, giáo sư tại Trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania, cho rằng sản phẩm "tiến gần nhất đến nhóm mô hình tiên tiến hàng đầu hiện nay".

Sau khi Kimi K3 gây tiếng vang, một số người nổi tiếng trong lĩnh vực công nghệ của Mỹ bày tỏ tiếc nuối vì Zhilin không ở lại đây làm việc. Tỷ phú Vinod Khosla đổ lỗi cho chính sách nhập cư hà khắc của chính quyền Tổng thống Donald Trump, rằng Mỹ đang "để mất những tài năng xuất chúng từ quốc gia khác".

Năm ngoái, Mỹ thông báo áp phí 100.000 USD với doanh nghiệp bảo lãnh đơn xin cấp visa H1B mới cho lao động nước ngoài. Quy định sau đó bị một thẩm phán liên bang phản bác và hiện vẫn trong quá trình kiện tụng. Tháng 5, bản ghi nhớ của Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) cho thấy những người trước đây được nộp đơn xin thẻ xanh ngay tại Mỹ giờ có thể phải rời khỏi nước này trong thời gian xử lý hồ sơ. Tháng 7, chính phủ ban hành quy định mới về thời hạn tối đa cho giai đoạn lưu trú ban đầu của người có visa du học.

Theo Salakhutdinov, thủ tục nhập cư vào Mỹ hiện nay có thể khiến nhiều người e ngại và bất an. Tuy nhiên, ông cho biết, Yang Zhilin vốn đã luôn quyết tâm về quê hương xây dựng startup.

"Tôi nhớ cậu ấy từng nói nếu không thử khởi nghiệp sẽ hối tiếc suốt đời. Tôi tôn trọng điều đó, và cậu ấy đã đúng", ông viết trên X.

Tin Gốc: Vnexpress

Mặc dù nước biển chiếm tới 71% bề mặt Trái đất, hàng tỉ người vẫn phải đối mặt với khó khăn trong việc tiếp cận nước sạch. Để giải quyết vấn đề này, các nhà nghiên cứu tại Viện Kỹ thuật quy trình (IPE) thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã phát triển một hệ thống khử muối sử dụng năng lượng mặt trời, có khả năng sản xuất nước uống đạt tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) với chi phí thấp hơn nước đóng chai.

Không cần kết nối lưới điện hay máy bơm, hệ thống này hoạt động hoàn toàn dựa vào ánh sáng mặt trời giúp giảm thiểu chi phí vận hành. Vật liệu dạng bọt biển được sử dụng trong hệ thống có cấu trúc hạt nano 3D, cho phép hấp thụ hơn 90% ánh sáng mặt trời và giảm năng lượng cần thiết cho quá trình bay hơi xuống gần một nửa.

Theo nghiên cứu, trong điều kiện ánh sáng mặt trời tiêu chuẩn, vật liệu này có thể làm bay hơi nước biển với tốc độ 38,14 kg/m²/giờ, nhanh hơn 8,5 lần so với các thiết kế trước đó. Một nguyên mẫu nhỏ đã sản xuất đủ nước uống cho khoảng 10 người và tưới tiêu cho cây trồng trong suốt một mùa vụ. Cụ thể, một hệ thống có diện tích 0,75 m² đã sản xuất 20,16 lít nước ngọt mỗi ngày, đáp ứng tiêu chuẩn nước uống của WHO.

Chi phí vận hành của hệ thống này được ước tính khoảng 2 nhân dân tệ (hơn 7.700 đồng) mỗi mét khối và theo phân tích của nhóm nghiên cứu, chi phí vòng đời dự kiến sẽ giảm xuống dưới giá nước đóng chai sau hai năm. Họ nhấn mạnh rằng giá nước sạch sẽ trở nên cạnh tranh hơn so với nước đóng chai nhờ khả năng vận hành không cần điện.

Tuy nhiên, để thương mại hóa công nghệ này, các nhà nghiên cứu cần giải quyết vấn đề đóng cặn muối, mở rộng quy mô sản xuất và đảm bảo độ bền của vật liệu trong điều kiện thực tế. Nếu thành công, hệ thống có thể trở thành nguồn nước độc lập cho các cộng đồng ven biển, vùng thiên tai và các trang trại bị hạn hán.

Mặc dù vẫn còn nhiều thách thức phía trước, những kết quả ban đầu từ nguyên mẫu cho thấy tiềm năng lớn của công nghệ này trong việc cung cấp nước sạch cho những khu vực thiếu thốn.

Tin Gốc: Thanh Niên

Ra mắt đầu tiên vào tháng 7.2012, Nokia Asha 305 từng là một trong những mẫu điện thoại cảm ứng cơ bản nổi bật nhất của Nokia. Với màn hình 3 inch độ phân giải 400 x 240, camera 2 MP, RAM 32 MB và bộ nhớ trong hạn chế, Asha 305 không gây ấn tượng mạnh về mặt kỹ thuật. Tuy nhiên, nhờ vào giá thành phải chăng, thiết kế nhỏ gọn, pin tháo rời, hỗ trợ thẻ microSD và jack cắm tai nghe, sản phẩm đã đáp ứng nhu cầu của nhiều người dùng vào thời điểm đó.

Mới đây, HMD Global đã công bố kế hoạch phát hành Asha 305 trở lại với diện mạo mới mẻ hơn, không chỉ đơn thuần là một bản tái phát hành. Theo thông tin từ chứng nhận xuất hiện trên trang web của HMD, mẫu điện thoại này sẽ được trang bị modem LTE, cho phép kết nối 4G thực sự, đánh dấu sự chuyển mình thành một sản phẩm hiện đại hơn.

Để hình dung rõ hơn về những gì Asha 305 mới mang lại, người dùng có thể tham khảo chiếc HMD Touch 4G đã ra mắt vào cuối năm 2025. Đây là mẫu điện thoại sở hữu màn hình cảm ứng QVGA 3,2 inch, chip Unisoc T127, RAM 64 MB và bộ nhớ trong 128 MB (có thể mở rộng qua microSD).

Hệ điều hành "Touch" tùy chỉnh, camera 2 MP với đèn flash, camera trước VGA, hỗ trợ 2 SIM, Bluetooth 5.0, USB-C và pin 1.950 mAh có thể tháo rời là những tính năng nổi bật của HMD Touch 4G. Với trọng lượng chỉ khoảng 100 g, thiết bị này rất nhỏ gọn và dễ dàng mang theo. Thời lượng pin được đánh giá cao khi sử dụng nhẹ, cùng khả năng chống nước bắn đạt tiêu chuẩn IP52.

Asha 305 mới dự kiến tiếp tục công thức thành công của phiên bản trước khi là một chiếc điện thoại đơn giản, nhỏ gọn, giúp người dùng tránh xa những phiền nhiễu từ smartphone, đồng thời vẫn đáp ứng các nhu cầu cơ bản như gọi điện, nhắn tin và sử dụng phương tiện truyền thông nhẹ.

HMD Global trước đó đã chứng tỏ hướng đi đúng đắn trong phân khúc điện thoại cơ bản bằng việc hồi sinh những mẫu điện thoại Nokia cũ được yêu thích như 3210 với bản nâng cấp 4G. Nhu cầu về những thiết bị này đang gia tăng, khi nhiều người tìm kiếm một chiếc điện thoại thứ hai hoặc cảm thấy mệt mỏi với sự phức tạp của smartphone. Tiến trình chứng nhận cho thấy HMD Asha 305 sẽ sớm ra mắt và hứa hẹn mang đến một lựa chọn hấp dẫn cho người tiêu dùng.

Tin Gốc: Thanh Niên