Zhilin, 34 tuổi, khiến Thung lũng Silicon xôn xao sau khi startup Moonshot AI do ông sáng lập công bố về Kimi K3 tuần trước. Đây là mô hình trọng số mở (công khai các tham số dùng trong quá trình đào tạo, cho phép người khác tải xuống và sửa đổi) lớn nhất thế giới với 2,8 nghìn tỷ tham số, dự kiến phát hành đầy đủ vào ngày 27/7.
Theo Business Insider, Kimi K3 có thể xử lý hàng trăm trang văn bản chỉ với một dòng lệnh, phù hợp nhiệm vụ phân tích tài liệu dài và cơ sở mã lớn. Khả năng lập trình và tác nhân của nó đủ sức cạnh tranh với những mô hình hàng đầu của công ty Mỹ như OpenAI và Anthropic, nhưng lại có chi phí thấp hơn nhiều, đánh dấu bước tiến mới cho Trung Quốc trong cuộc đua AI.
Zhilin sinh ra tại Sán Đầu, thành phố ven biển thuộc Quảng Đông. Theo Australian Financial Review, ông thuộc thế hệ học sinh có thiên phú về toán được tuyển chọn thông qua hệ thống Olympic Tin học cạnh tranh khốc liệt của Trung Quốc, sau đó vào ngành khoa học máy tính tại Đại học Thanh Hoa, ngôi trường top đầu nước này.
Ông sau đó chuyển đến Mỹ để hoàn thành chương trình tiến sĩ về học máy tại Đại học Carnegie Mellon dưới sự hướng dẫn của hai nhà nghiên cứu AI nổi tiếng Ruslan Salakhutdinov và William Cohen. Trong thời gian làm luận án tiến sĩ, ông thực tập tại Google Brain và Meta, đồng thời tham gia công bố nghiên cứu có sức ảnh hưởng về mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và kỹ thuật học với ngữ cảnh dài cùng các chủ nhân Giải thưởng Turing là Yoshua Bengio, giáo sư Đại học Montreal, và Yann LeCun, cựu nhà khoa học trưởng về AI tại Meta.
Ngoài làm việc trong phòng thí nghiệm, Yang Zhilin còn chơi trống trong ban nhạc rock của trường đại học và hâm mộ ban nhạc Pink Floyd. Ông chia sẻ điểm tương đồng giữa sự đổi mới và nhạc rock: “Khi vừa xuất hiện, rock là thể loại hoàn toàn mới, đại diện cho những ý tưởng vô cùng khác biệt. Thời kỳ đó, tinh thần đổi mới và làm những điều độc đáo rất mạnh mẽ”.
“Cậu ấy thực sự xuất sắc”, Salakhutdinov nhận xét về Yang trong bài đăng trên X hôm 17/7, thêm rằng Yang được nhiều công ty công nghệ lớn tại Mỹ săn đón sau khi tốt nghiệp nhưng vẫn quyết tâm khởi nghiệp ở Trung Quốc.
Về quê hương, Zhilin đóng góp vào một số dự án AI lớn, bao gồm mô hình PanGu của Huawei và mô hình đa phương thức lớn Wu Dao của Viện AI Bắc Kinh. Ông cũng đồng sáng lập Recurrent AI, startup dùng trí tuệ nhân tạo để phân tích cuộc hội thoại bán hàng, giúp doanh nghiệp cải thiện hiệu suất.
Một nguyên tắc của ông trong phát triển AI là hướng tới mở rộng quy mô. “Nếu có thể giải quyết vấn đề bằng cách mở rộng quy mô thì đừng giải quyết bằng thuật toán mới. Giá trị của thuật toán mới là cho phép mở rộng quy mô hiệu quả hơn”, ông cho hay.
Theo SCMP, cuối 2022, ngay sau khi ChatGPT ra mắt, ông tới Mỹ để tìm hiểu về ứng dụng này và tuyển nhân tài cho dự án riêng. Yang nói với giới truyền thông Trung Quốc rằng ông cảm thấy đã đến lúc “cưỡi làn sóng” AI tạo sinh.
Tháng 3/2023, Yang Zhilin đồng sáng lập Moonshot AI cùng hai người bạn cũ tại Đại học Thanh Hoa, Zhou Xinyu và Wu Yuxin. Ông huy động được 60 triệu USD và xây dựng đội ngũ khoảng 40 chuyên gia AI chỉ trong ba tháng đầu thành lập.
Tên tiếng Trung của công ty có nghĩa “Vùng tối Mặt Trăng”, gợi liên tưởng đến album của Pink Floyd thập niên 1970. Theo một số nguồn tin, phòng họp trong công ty cũng đặt tên theo những ban nhạc nổi tiếng như Rolling Stones hay Led Zeppelin.
Đội ngũ MoonshotAI phát triển nhiều hệ thống và kiến trúc AI như Transformer-XL, RoPE, Group Normalization, ShuffleNet, MuonClip và Mooncake. Tuy nhiên, công ty lần đầu gây tiếng vang khi trang bị cho mô hình nền tảng Kimi K2 cửa sổ ngữ cảnh cực lớn, lên một nghìn tỷ tham số, để xử lý tài liệu dài. Họ cũng ra trợ lý AI Kimi và mở rộng sang mảng lập trình, nghiên cứu, tác nhân tự động, thu hút tài trợ từ Alibaba, Tencent cùng nhiều nhà đầu tư lớn khác của Trung Quốc.
Giờ đây, Kimi K3 đang đưa Moonshot AI và nhà sáng lập Yang Zhilin lên sàn diễn thế giới. Theo Guillermo Rauch, CEO công ty điện toán đám mây Vercel, Kimi K3 đánh dấu “lần đầu tiên một mô hình mở vượt qua mô hình độc quyền” trong một bài đánh giá toàn diện về kỹ thuật web. Trong khi đó, Ethan Mollick, giáo sư tại Trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania, cho rằng sản phẩm “tiến gần nhất đến nhóm mô hình tiên tiến hàng đầu hiện nay”.
Sau khi Kimi K3 gây tiếng vang, một số người nổi tiếng trong lĩnh vực công nghệ của Mỹ bày tỏ tiếc nuối vì Zhilin không ở lại đây làm việc. Tỷ phú Vinod Khosla đổ lỗi cho chính sách nhập cư hà khắc của chính quyền Tổng thống Donald Trump, rằng Mỹ đang “để mất những tài năng xuất chúng từ quốc gia khác”.
Năm ngoái, Mỹ thông báo áp phí 100.000 USD với doanh nghiệp bảo lãnh đơn xin cấp visa H1B mới cho lao động nước ngoài. Quy định sau đó bị một thẩm phán liên bang phản bác và hiện vẫn trong quá trình kiện tụng. Tháng 5, bản ghi nhớ của Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) cho thấy những người trước đây được nộp đơn xin thẻ xanh ngay tại Mỹ giờ có thể phải rời khỏi nước này trong thời gian xử lý hồ sơ. Tháng 7, chính phủ ban hành quy định mới về thời hạn tối đa cho giai đoạn lưu trú ban đầu của người có visa du học.
Theo Salakhutdinov, thủ tục nhập cư vào Mỹ hiện nay có thể khiến nhiều người e ngại và bất an. Tuy nhiên, ông cho biết, Yang Zhilin vốn đã luôn quyết tâm về quê hương xây dựng startup.
“Tôi nhớ cậu ấy từng nói nếu không thử khởi nghiệp sẽ hối tiếc suốt đời. Tôi tôn trọng điều đó, và cậu ấy đã đúng”, ông viết trên X.
Dữ liệu từ CoinMarketCap và TradingView cho thấy giá Bitcoin hôm nay tăng 4,83% so với hôm qua. Tính đến 7 giờ ngày 8.4, mỗi Bitcoin (BTC) được giao dịch quanh mốc 72.173 USD.
Đà tăng của Bitcoin cũng kéo theo sự phục hồi của thị trường tiền mã hóa. Vốn hóa toàn thị trường ước đạt 2.460 tỉ USD, tăng 4,36% trong vòng 24 giờ qua. Ethereum, tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới tăng mạnh 6,33%, cán mốc 2.244 USD. Các token khác như BNB, XRP, Solana lần lượt tăng 3,46%, 4,55% và 7%.
Giá Bitcoin tăng trong bối cảnh cuộc chiến ở Trung Đông có dấu hiệu hạ nhiệt. Tổng thống Donald Trump tuyên bố đã đồng ý một thỏa thuận ngừng bắn hai tuần với Iran. Phía Tehran cũng cho biết đã giành được thắng lợi lớn, buộc Mỹ phải chấp nhận kế hoạch 10 điểm của mình, theo CNN. Iran cũng tuyên bố mở lại eo biển Hormuz, dưới sự phối hợp của lực lượng vũ trang.
Việc mở cửa lại eo biển Hormuz đã giúp dòng chảy dầu và khí đốt tự nhiên của thế giới được lưu thông trở lại. Giá dầu thô giảm mạnh trong khi Bitcoin và hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ tăng mạnh ngay sau tuyên bố của ông Trump về thỏa thuận ngừng bắn.
Trong hơn một tháng, những bất ổn liên quan đến cuộc xung đột tại Iran đã gây áp lực lên các tài sản rủi ro. Bitcoin biến động mạnh và nhiều lần nỗ lực phục hồi, nhưng bị kìm hãm bởi giá dầu tăng và lo ngại lạm phát. Các nhà giao dịch đặt cược lớn vào kịch bản giảm giá trong tương lai.
Dữ liệu từ CoinGlass cho thấy, trong vòng 24 giờ qua, đã có 120,028 nhà giao dịch bị thanh lý hợp đồng. Tổng giá trị thanh lý là 597 triệu USD. Lệnh thanh lý lớn nhất xảy ra trên Binance, trị giá 11,79 triệu USD. Trong gần 600 triệu USD bị thanh lý có hơn 400 triệu USD đến từ các lệnh bán khống, đặt cược vào đà giảm của Bitcoin.
Lệnh ngừng bắn trong hai tuần ở Iran là yếu tố bất ngờ giúp giá Bitcoin bật tăng. Tuy nhiên, về mặt kỹ thuật, các chỉ số khác cho thấy BTC có thể đang tiến gần hơn đến giai đoạn tăng giá khi nguồn cung dần chuyển về các ví dài hạn, liên kết với các nhà đầu tư lẻ.
Dữ liệu của CryptoQuant cho thấy số dư BTC được nắm giữ bởi các địa chỉ ví tích lũy tiếp tục tăng trong quý 1/2026. Tổng số Bitcoin do các nhóm này nắm giữ đã vượt 4,37 triệu BTC, tính đến ngày 7.4, tăng từ khoảng 2 triệu BTC vào đầu năm 2024. Điều này đồng nghĩa việc hấp thụ nguồn cung đang được duy trì.
Ngược lại, dòng tiền chảy vào từ các sàn giao dịch tập trung và các địa chỉ có hoạt động cao đã chậm lại. Trong các giai đoạn mở rộng năm 2023 - 2024, lượng Bitcoin nạp vào thường vượt quá 1,2 - 1,5 triệu BTC. Hoạt động gần đây trung bình chỉ đạt 300.000 đến 350.000 BTC.
Khác biệt này cho thấy sự dịch chuyển trong phân phối nguồn cung. Ngày càng nhiều Bitcoin được chuyển vào các ví dài hạn, trong khi lượng tiền lưu thông trên các sàn giao dịch lại giảm. Điều này cho thấy nguồn cung thanh khoản đang bị thắt chặt và khối lượng giao dịch ngắn hạn giảm.
Một dữ liệu quan trọng khác là chỉ số hoạt động mạng Bitcoin. Theo CryptoQuant, chỉ số này đã tăng từ 3.320 (ngày 22.3) lên 3.600 (ngày 7.4). Chỉ số này tổng hợp các tín hiệu sử dụng rộng hơn, bao gồm số lượng giao dịch và thông lượng trên toàn mạng lưới.
Theo nhà phân tích tiền điện tử Gaah, sự sụt giảm hoạt động cho thấy sự vắng mặt của những người tham gia ngắn hạn, hay còn gọi là "khách du lịch". Hoạt động trên mạng lưới đang bị chi phối bởi những người nắm giữ dài hạn tập trung vào việc tích lũy.
Trong lịch sử, chỉ số thấp thường trùng khớp với giai đoạn tích lũy sinh lời. Hoạt động giảm sút thường đi kèm với áp lực bán thấp hơn khi các tài sản được chuyển vào ví dài hạn.
Những thông tin rò rỉ mới nhất từ chuỗi cung ứng vừa hé lộ chiến lược đầy bất ngờ của Samsung dành cho thế hệ flagship Galaxy S27 tiếp theo. Theo nguồn tin từ tài khoản yeux1122 của Hàn Quốc, phiên bản Galaxy S27 tiêu chuẩn nhiều khả năng sẽ duy trì các thông số phần cứng cũ. Điểm đáng chú ý nhất trong báo cáo này là việc gã khổng lồ công nghệ xứ Kim Chi đang có ý định chuyển sang sử dụng màn hình của một nhà sản xuất Trung Quốc.
Cụ thể, Samsung sẽ giữ nguyên chất liệu hữu cơ cấu thành màn hình trên Galaxy S27 bản tiêu chuẩn nhằm tiết kiệm hàng triệu USD chi phí. Đáng nói, sự khác biệt về phần cứng camera giữa Galaxy S26 và Galaxy S27 được dự báo là không đáng kể do chuỗi cung ứng chưa ghi nhận bước phát triển lớn nào. Sự trì trệ này xuất hiện trong bối cảnh các dòng máy cao cấp của Samsung đang có nhu cầu cấp bách về việc cập nhật các cảm biến mới.
Tuy nhiên, động thái này có thể nhằm mục đích thúc đẩy người mua chi nhiều tiền hơn để sở hữu phiên bản S27 Pro hoặc S27 Ultra. Các mẫu máy cao cấp nhất này sẽ tập trung nhiều hơn vào công nghệ màn hình, pin và camera để củng cố sức hấp dẫn. Để tối ưu hóa chi phí cho phiên bản tiêu chuẩn, Samsung đang cân nhắc chọn tập đoàn BOE của Trung Quốc làm nhà cung cấp màn hình chính.
BOE hiện chào hàng các tấm nền OLED cho dòng máy mới với mức giá rẻ hơn 5 USD trên mỗi sản phẩm so với công ty con Samsung Display. Sau cuộc gặp gỡ của các giám đốc BOE tại Samsung, ông TM Roh dự kiến sẽ có chuyến thăm tới BOE ngay trong tháng này để bàn thỏa thuận cung ứng. Nếu thành công, Galaxy S27 sẽ trở thành dòng smartphone cao cấp đầu tiên của Samsung sử dụng màn hình do Trung Quốc sản xuất.
Quyết định cân nhắc chuyển giao chuỗi cung ứng màn hình sang BOE và đóng băng công nghệ camera trên Galaxy S27 cho thấy Samsung đang ưu tiên tối ưu hóa lợi nhuận. Chiến lược này giúp hãng giảm giá thành linh kiện để tăng sức cạnh tranh cho phiên bản tiêu chuẩn, đồng thời tạo ra khoảng cách công nghệ đủ lớn để thúc đẩy người dùng bỏ thêm tiền nâng cấp lên các phiên bản Ultra và Pro.
Gmail là một trong những dịch vụ email phổ biến nhất thế giới với hàng tỉ người dùng, nhưng suốt nhiều năm qua người dùng không thể thay đổi địa chỉ @gmail.com sau khi tạo tài khoản, gây nhiều bất tiện trong công việc và giao tiếp.
Mới đây, Google đã bắt đầu triển khai tính năng cho phép đổi phần tên trước @gmail.com mà vẫn giữ nguyên dữ liệu và dịch vụ liên kết, hiện đang áp dụng theo từng đợt tại Mỹ, đánh dấu bước thay đổi lớn sau hơn 20 năm.
Trong nhiều năm, người dùng Gmail gần như không có cách nào thay đổi địa chỉ email của mình. Nếu muốn một địa chỉ mới, họ buộc phải tạo tài khoản khác và chuyển toàn bộ dữ liệu, một quá trình mất thời gian và dễ gây gián đoạn công việc.
Google hiện đã thay đổi điều đó khi cho phép người dùng đổi phần tên trước @gmail.com mà không cần tạo tài khoản mới. Tất cả email, danh bạ, Google Drive, YouTube, Maps và các dịch vụ liên quan vẫn được giữ nguyên.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa với những người từng tạo email từ thời còn đi học với những cái tên không còn phù hợp khi đi làm hoặc giao dịch với đối tác. Theo các báo công nghệ, đây là một trong những tính năng được yêu cầu nhiều nhất kể từ khi Gmail ra mắt cách đây hơn 20 năm.
Theo thông tin từ Google, người dùng có thể kiểm tra khả năng đổi địa chỉ Gmail trực tiếp trong phần cài đặt tài khoản Google. Khi truy cập mục thông tin cá nhân và chọn email, hệ thống sẽ hiển thị tùy chọn thay đổi địa chỉ nếu tài khoản nằm trong nhóm được hỗ trợ trong giai đoạn triển khai.
Tính năng này được thiết kế nhằm giúp người dùng thay đổi địa chỉ email mà không làm ảnh hưởng đến dữ liệu hiện có. Sau khi cập nhật tên mới, địa chỉ này sẽ trở thành email chính, trong khi địa chỉ cũ vẫn được giữ lại như một email thay thế để tiếp tục nhận thư, đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra liền mạch. Mọi email gửi đến hai địa chỉ đều được quản lý trong cùng một hộp thư.
Google cho biết tính năng hiện đang được triển khai theo từng khu vực và không phải tài khoản nào cũng có ngay trong giai đoạn đầu.
Sau khi thay đổi địa chỉ Gmail, người dùng sẽ phải chờ khoảng 12 tháng mới có thể thực hiện lần thay đổi tiếp theo, một giới hạn được áp dụng nhằm đảm bảo tính ổn định trong quá trình triển khai.
Việc cho phép thay đổi địa chỉ Gmail được xem là một trong những cập nhật đáng chú ý nhất của Google trong nhiều năm qua. Trong bối cảnh email ngày càng trở thành một phần của danh tính số và hoạt động công việc, khả năng thay đổi địa chỉ giúp người dùng linh hoạt hơn trong việc xây dựng hình ảnh cá nhân mà không cần tạo tài khoản mới.
Động thái của Google cũng cho thấy hãng đang từng bước điều chỉnh Gmail theo hướng linh hoạt và thân thiện hơn với người dùng, nhất là khi các dịch vụ số ngày càng phụ thuộc vào tài khoản email để xác thực và quản lý dữ liệu.
Khả năng thay đổi địa chỉ mà vẫn giữ nguyên toàn bộ hệ sinh thái được xem là bước đi hợp lý, giúp Gmail tiếp tục duy trì vị thế là một trong những nền tảng email phổ biến nhất thế giới.
