Xả súng trong tiệc ven hồ, nhiều người trúng đạn

Phát biểu tại Islamabad (Pakistan) ngày 12-4, Phó tổng thống Mỹ Vance xác nhận cuộc đàm phán marathon giữa Mỹ và Iran đã không đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột.

"Tin xấu là chúng tôi chưa đạt được thỏa thuận và tôi nghĩ đó là tin xấu đối với Iran nhiều hơn là đối với Mỹ", ông Vance nói và cho biết sẽ rời khỏi Pakistan để quay về Mỹ.

"Chúng tôi đã nói rõ những lằn ranh đỏ của mình, những điều chúng tôi sẵn sàng nhượng bộ và những điều chúng tôi không sẵn sàng nhượng bộ. Chúng tôi đã nói rõ điều đó hết mức có thể, nhưng Iran đã chọn không chấp nhận các điều khoản của Mỹ", Phó tổng thống Mỹ nói thêm.

Ông Vance cho biết hai bên đã thảo luận về một số vấn đề. Khi được hỏi về những điều mà phía Iran đã từ chối, Phó tổng thống Mỹ từ chối đi vào chi tiết song cho hay Washington muốn có sự xác nhận từ Tehran rằng nước này không tìm kiếm vũ khí hạt nhân.

"Đơn giản là chúng tôi cần thấy một cam kết khẳng định rằng Iran sẽ không tìm kiếm vũ khí hạt nhân cũng như tìm kiếm các công cụ cho phép Iran nhanh chóng có được vũ khí hạt nhân. Đó là mục tiêu cốt lõi của Tổng thống Mỹ và đó là điều chúng tôi đã cố gắng đạt được thông qua các cuộc đàm phán này", ông Vance nói.

Tuy nhiên, Phó tổng thống Mỹ cho biết vẫn chưa có tín hiệu nào từ cuộc đàm phán cho thấy Iran thực sự có ý định cam kết không tìm kiếm vũ khí hạt nhân.

"Tôi nghĩ chúng tôi đã khá linh hoạt, thậm chí có phần dễ tính", ông Vance nói tiếp và cho biết Mỹ đã đưa ra một đề xuất "rất đơn giản", "một đề nghị cuối cùng và tốt nhất" đối với Iran.

Vẫn chưa rõ nội dung của những gì ông Vance mô tả là đề nghị cuối cùng của Mỹ nhưng theo những gì ông Vance nói, đó là lựa chọn "chấp nhận hoặc từ chối" đối với Iran.

Phó tổng thống Mỹ cũng không đưa ra bất kỳ thông tin nào về các cuộc đàm phán trong tương lai để thu hẹp khác biệt giữa hai bên.

Giáo sư Mohsen Farkhani tại Đại học Isfahan (Iran) cho biết Iran tham gia đàm phán với "sự hoài nghi sâu sắc" - vì tôn trọng Pakistan, chứ không phải vì tin tưởng Mỹ. Trả lời đài Al Jazeera, ông khẳng định việc kiểm soát eo biển Hormuz vẫn là lằn ranh đỏ của Tehran.

"Việc tuần tra hay tìm kiếm sự hợp tác để kiểm soát eo biển này không phải chuyện của Mỹ. Iran đã phá hủy các căn cứ và công trình của Mỹ trong khu vực để gửi chính xác thông điệp đó", ông Farkhani nêu quan điểm, đồng thời nhấn mạnh Tehran sẽ không thể hiện "bất kỳ sự linh hoạt nào" đối với tuyến đường thủy quan trọng này.

Theo ông, Iran chỉ ngồi vào bàn đàm phán sau khi 10 điều kiện của họ được Mỹ chấp nhận, và chỉ khi phía Mỹ có những cam kết thực tế, từng bước một.

Khi được hỏi về thành phần phái đoàn Iran tại Pakistan, ông Farkhani cho rằng sự chia rẽ phe phái không phải vấn đề cốt lõi. "Hôm nay, vấn đề không phải là cứng rắn hay không - mà là lợi ích quốc gia của Iran, những lợi ích mà hàng trăm quân nhân đã hy sinh để bảo vệ", ông nhấn mạnh.

Một nguồn tin thân cận với phái đoàn đàm phán Iran nói với hãng thông tấn Fars của Iran rằng Mỹ đang "tìm cớ" để rời khỏi bàn đàm phán.

"Người Mỹ cần đàm phán để lấy lại thể diện trên trường quốc tế và không muốn hạ thấp kỳ vọng của họ, bất chấp thất bại và bế tắc trong cuộc chiến với Iran", nguồn tin cho biết. Fars tiết lộ thêm: "Iran không có kế hoạch cho vòng đàm phán tiếp theo".

Trong khi đó, Đài truyền hình Press TV của Iran đưa tin các cuộc đàm phán ở Islamabad đã kết thúc do "những yêu cầu quá đáng của Mỹ ngăn cản việc đạt được một khuôn khổ thỏa thuận".

Iran không chấp nhận các điều khoản Mỹ đưa ra liên quan đến eo biển Hormuz, "quyền phát triển năng lượng hạt nhân hòa bình" và một số vấn đề gây tranh cãi khác.

Theo phía Iran, Mỹ muốn "thông qua đàm phán để đạt được tất cả những gì họ không thể giành được trong chiến tranh".

Fars nhấn mạnh triển vọng đạt thỏa thuận phụ thuộc vào việc Mỹ có thay đổi những "yêu cầu vô lý" hay không, trong đó vấn đề eo biển Hormuz là trọng tâm. Hãng tin này cũng cho biết các chuyên gia hai bên đang nỗ lực tìm điểm chung, còn Pakistan - nước trung gian hòa giải - đang cố thu hẹp khoảng cách giữa hai phái đoàn.

Hiện các nhóm đàm phán đã tạm dừng để tham khảo ý kiến chuyên gia về các đề xuất được nêu ra. Đàm phán dự kiến nối lại khi hai bên hoàn tất dự thảo phản hồi.

"Phái đoàn Iran đã đàm phán liên tục và tích cực trong 21 giờ để bảo vệ lợi ích quốc gia của người dân Iran. Bất chấp nhiều sáng kiến từ phía phái đoàn Iran, những yêu cầu vô lý của phía Mỹ đã cản trở tiến trình đàm phán. Do đó, các cuộc đàm phán đã kết thúc", Đài IRIB của Iran cho biết trên Telegram.

Mỹ và Israel đã tấn công Iran vào ngày 28-2, dẫn tới sự trả đũa từ Tehran và đẩy Trung Đông vào tình hình căng thẳng với eo biển Hormuz bị Iran kiểm soát, gây áp lực lên nền kinh tế toàn cầu.

Hôm 11-4 (giờ Mỹ), sau khi đàm phán giữa Mỹ và Iran bắt đầu được vài tiếng, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định ông không quan tâm đến kết quả cuộc gặp. Thay vào đó, ông Trump nhấn mạnh rằng Mỹ đã chiến thắng trên chiến trường bằng cách tiêu diệt các lãnh đạo Iran và phá hủy các cơ sở hạ tầng quân sự quan trọng.

"Chúng tôi đã liên tục nói chuyện với Tổng thống Trump. Tôi không biết chúng tôi đã nói chuyện với ông ấy bao nhiêu lần, khoảng nửa tá hay có khi một tá lần trong 21 giờ qua", ông Vance nói với các phóng viên ở Islamabad ngày 12-4.

Phó tổng thống Mỹ cũng cho biết ông đã nói chuyện với các quan chức cấp cao khác của Mỹ trong suốt các cuộc đàm phán, bao gồm Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ.

Nguồn: Tuổi Trẻ

Trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ tại bang Colorado ngày 30-6 (giờ địa phương), nữ chính trị gia Melat Kiros đã tạo nên cú sốc khi đánh bại nghị sĩ kỳ cựu Diana DeGette (68 tuổi).

Chiến thắng giúp bà Kiros trở thành ứng viên chính thức của Đảng Dân chủ tại khu vực bầu cử số 1 của bang Colorado, bao gồm thành phố Denver.

Đây vốn là "thành trì" của Đảng Dân chủ, nên kết quả này gần như bảo đảm bà sẽ giành chắc ghế tại Hạ viện Mỹ trong cuộc bầu cử tháng 11.

Theo báo Guardian, bà Kiros sinh năm 1997 tại Ethiopia - đúng vào năm bà DeGette lần đầu bước chân vào Quốc hội Mỹ.

Bà tốt nghiệp Trường Luật thuộc Đại học Notre Dame năm 2022.

Chiến thắng của bà diễn ra chỉ một tuần sau khi cử tri New York lần lượt loại hai nghị sĩ Dân chủ đương nhiệm và chọn một gương mặt mới thay thế một nghị sĩ nghỉ hưu.

Điểm chung của các ứng viên chiến thắng là đều theo đường lối cấp tiến, kêu gọi lập trường cứng rắn hơn với Israel.

Khi tuyên bố tranh cử, bà Kiros nhận được sự ủng hộ của Thượng nghị sĩ Bernie Sanders cùng nhiều tổ chức cánh tả.

Sau chiến thắng của bà, tổ chức Justice Democrats nhận định bà đã "xây dựng được một phong trào truyền cảm hứng, giúp cử tri nhận ra họ có quyền lựa chọn những người đại diện đúng với mong muốn của mình trong Đảng Dân chủ".

Giám đốc điều hành Justice Democrats Alexandra Rojas cho rằng kết quả phản ánh xu hướng của cử tri Dân chủ, khi họ ngày càng mong muốn những nhà lãnh đạo có lập trường quyết liệt như bà Kiros.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Diễn biến này càng cho thấy việc hai nước đạt được thỏa thuận cuối cùng sau giai đoạn đàm phán 60 ngày là chuyện không dễ dàng, và việc tuân thủ các cam kết còn khó khăn hơn nữa. Vòng luẩn quẩn "trong ngừng có bắn" bao giờ mới kết thúc?

Theo Hãng tin Reuters, sau khi tàu hàng Ever Lovely treo cờ Singapore bị máy bay không người lái (drone) tấn công tại eo biển Hormuz vào hôm 25-6, Mỹ lập tức cáo buộc Tehran vi phạm thỏa thuận và tiến hành tập kích các kho chứa tên lửa, drone cùng các trạm radar ven biển của Iran vào hôm 26-6.

Ngày 27-6, Iran đáp trả bằng cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu quân sự liên quan Mỹ trong khu vực, đồng thời khẳng định Washington mới là bên phá vỡ các cam kết. Chỉ trong thời gian ngắn, một thỏa thuận vừa được ca ngợi là bước ngoặt ngoại giao đã đứng trước nguy cơ đổ vỡ.

Đáng chú ý cả Mỹ và Iran đều không tuyên bố từ bỏ thỏa thuận. Mỗi bên đều khẳng định mình vẫn tôn trọng thỏa thuận và cáo buộc đối phương mới là bên khơi mào căng thẳng.

Điều này phản ánh một nghịch lý quen thuộc trong các cuộc xung đột hiện nay ở Trung Đông: thỏa thuận ngừng bắn vẫn tồn tại trên danh nghĩa, nhưng hành động quân sự vẫn tiếp diễn.

Không bên nào muốn bị xem là bên phá vỡ thỏa thuận, song cũng không bên nào chấp nhận để một đòn tấn công không bị đáp trả.

Do đó khái niệm "ngừng bắn" trong trường hợp này dường như mang một ý nghĩa khác. Thay vì chấm dứt hoàn toàn các hoạt động quân sự, nó trở thành một cơ chế nhằm kiểm soát mức độ leo thang. Hai bên vẫn dùng vũ lực, miễn đó là hành động "tự vệ", "đáp trả" hoặc "thực thi thỏa thuận". Ranh giới giữa tuân thủ và vi phạm vì thế trở nên mong manh.

Chặng đường phía trước chắc chắn sẽ không bằng phẳng, đòi hỏi hai bên thống nhất được cơ chế giám sát, xác minh vi phạm và xử lý các sự cố phát sinh. Bởi vì giả sử sau 60 ngày đàm phán, hai bên đạt được thỏa thuận cuối cùng, trong đó giải quyết được cả những vấn đề cốt lõi như chương trình hạt nhân của Iran cho đến eo biển Hormuz, thì vẫn không loại trừ khả năng xung đột tái bùng phát. Những gì diễn ra trong tuần này là một ví dụ.

Eo biển Hormuz là tuyến vận tải huyết mạch của thị trường năng lượng toàn cầu - nơi khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua trước xung đột. Chỉ một vụ tấn công nhằm vào tàu hàng cũng đủ khiến các hãng vận tải, công ty bảo hiểm và thị trường dầu mỏ tính toán lại mức độ rủi ro.

Vụ tấn công của Iran nhằm vào tàu container Ever Lovely - khi con tàu đang di chuyển trên eo biển Hormuz gần phía Oman - dường như là vụ tấn công đầu tiên của Iran được biết đến nhằm vào một tàu thương mại kể từ khi Tehran và Washington ký bản ghi nhớ (MOU) tuần trước. Sự việc cho thấy những thách thức trong việc khôi phục lưu lượng tàu thuyền qua eo biển này về mức trước xung đột.

Vụ tấn công hôm 25-6 đã khiến Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) phải tạm dừng nỗ lực hỗ trợ hàng trăm tàu mắc kẹt rời khỏi Vịnh Ba Tư.

Theo công ty dữ liệu hàng hải Lloyd's List Intelligence, ít nhất hai tàu chở dầu đã quay đầu sau các cảnh báo từ Iran.

Trong khi đó dữ liệu của Công ty Kpler cho thấy số tàu đi qua eo biển Hormuz đã giảm từ 73 chiếc trong ngày 24-6 xuống còn 54 chiếc trong ngày 25-6.

Tehran khẳng định thỏa thuận cho phép họ giữ vai trò trung tâm trong việc điều phối hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, trong khi Washington nhấn mạnh quyền tự do hàng hải và nhấn mạnh Iran không được phép cản trở các tàu thương mại.

Khi mỗi bên đều có lý lẽ để bảo vệ lập trường của mình, bất kỳ sự cố nhỏ nào cũng có thể nhanh chóng trở thành cái cớ cho một vòng trả đũa mới.

Điểm số 5 trong MOU nêu rõ Iran sẽ "thu xếp với nỗ lực tối đa" nhằm bảo đảm các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz an toàn.

Trên báo New York Times, ông Jakob Larsen, Giám đốc an ninh của Hiệp hội Vận tải biển toàn cầu BIMCO, nhận định cách diễn đạt này mơ hồ, tạo ra khoảng trống cho những cách diễn giải khác nhau.

Ông Larsen cho rằng sau vụ tấn công hôm 25-6, một số hãng vận tải biển và các công ty bảo hiểm có thể sẽ đánh giá rằng tình hình đã trở nên quá rủi ro đến mức không thể tiếp tục cho tàu đi qua eo biển Hormuz. "Hiện có những lo ngại thực sự rằng xung đột có thể bùng phát trở lại" - ông nói.

Thách thức lớn nhất hiện nay không còn là ký thêm một thỏa thuận, mà là biến những cam kết trên giấy thành hiện thực. Thỏa thuận hòa bình chỉ có ý nghĩa khi tiếng súng thực sự lắng xuống, eo biển Hormuz được bảo đảm lưu thông an toàn và những bất đồng được giải quyết bằng đối thoại thay vì drone hay tên lửa.

Nếu không mọi nỗ lực ngoại giao sẽ tiếp tục bị phủ bóng bởi một thực tế quen thuộc ở Trung Đông: trên bàn đàm phán là những lời hứa hẹn, còn ngoài thực địa vẫn là những màn "ăn miếng trả miếng" không có hồi kết.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ