Trả lời PV Thanh Niên ngay trước ngày thi, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn khẳng định Bộ đã chỉ đạo làm sao chấm thi ngữ văn không có sự chênh lệch do yếu tố định tính, kết quả chấm thi phải phản ánh được năng lực học tập của từng thí sinh (TS). Giữa các em làm bài tốt, làm bài văn hay với các em làm kém hơn phải có sự phân biệt rõ ràng, kết quả phản ánh được sự phân hóa.
Cô Trịnh Thu Tuyết, nguyên giáo viên (GV) ngữ văn Trường THPT chuyên Chu Văn An (Hà Nội), cho rằng đề thi năm nay hay và khó, đồng nghĩa với độ phân hóa cao và cũng là thử thách không nhỏ với nhiều TS trong cả nước.
Đồng quan điểm, cô Phạm Hà Thanh, GV Trường THPT Lê Quý Đôn – Hà Đông (Hà Nội), cho rằng đề thi ngữ văn năm nay phân hóa tốt hơn năm trước. Với đề năm trước, TS có năng lực tiếng Việt và ngữ văn tốt có thể đạt 9 – 9,5 điểm, thì năm nay chỉ khoảng 8 – 8,5 điểm. Nghĩa là việc phân biệt TS có năng lực tốt với năng lực khá hoặc trung bình khá sẽ rõ ràng hơn. Sự phân hóa chủ yếu thể hiện ở câu 2 phần viết (nghị luận xã hội). Dù vậy, cô Phạm Hà Thanh cũng nhìn nhận những sáng tạo hay quan điểm cá nhân của TS thường sẽ chỉ là suy nghĩ và những ý tưởng “chợt đến”. Do vậy, ở các câu hỏi phân hóa, như câu “làm thế nào để có Steve Jobs của Việt Nam?” khi chấm thi cũng phải đặt trong nhận thức, tâm lý của lứa tuổi, bối cảnh tiếp cận yêu cầu của TS để đánh giá chứ không thể đòi hỏi TS phải đề xuất được giải pháp hay “hiến kế” về chính sách…
Năm nay, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo và Bộ GD-ĐT nêu quyết tâm đảm bảo độ công bằng, khách quan giữa các hội đồng thi khác nhau trong việc chấm thi môn ngữ văn, môn tự luận duy nhất trong kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Một số chuyên gia và GV ngữ văn nhận định cách ra đề thi năm nay đã đáp ứng được yêu cầu phân hóa rõ hơn và như vậy, việc chấm thi cũng sẽ thuận lợi hơn khi nương theo những yêu cầu của đề thi mà cho điểm ở các mức độ bài làm khác nhau.
PGS-TS Bùi Mạnh Hùng, Điều phối viên chính, Ban phát triển Chương trình giáo dục phổ thông 2018, nhận định đề năm nay bám sát Chương trình giáo dục phổ thông 2018 hơn so với năm ngoái. Cách hỏi cũng đúng định hướng hơn.
Trả lời câu hỏi về việc làm thế nào để đảm bảo việc chấm thi ngữ văn năm nay công bằng và phản ánh đúng năng lực của TS hơn, ông Hùng cho rằng phải chờ đáp án chính thức của Bộ GD-ĐT và “vấn đề là đáp án có thực sự mở hay không”.
PGS-TS Bùi Mạnh Hùng từng nêu quan điểm một đáp án mở chuẩn cần đáp ứng 2 yêu cầu: Thứ nhất, mở về nội dung, rõ về tiêu chí. Mở về nội dung là không bắt buộc bài viết phải đúng từng ý, từng dẫn chứng; chấp nhận nhiều cách hiểu, nhiều hướng triển khai, miễn hợp lý, có cơ sở. Thứ hai, rõ về tiêu chí, tức là chấm theo khả năng xác định vấn đề, lập luận, dẫn chứng, diễn đạt… “Tất nhiên, chấm bài viết của TS theo hệ thống tiêu chí đòi hỏi kỹ năng cao của giám khảo. GV cần được tập huấn kỹ trước khi tham gia chấm thi và cần tổ chức các buổi chấm mẫu dựa trên tiêu chí để giảm thiểu sự vênh lệch giữa các tỉnh thành và giữa các giám khảo”, PGS-TS Bùi Mạnh Hùng chia sẻ.
Như vậy, đáp án và hướng dẫn chấm thi thế nào sẽ rất quan trọng để đánh giá toàn diện về một đề thi. Trước yêu cầu quyết liệt về việc chấm dứt tình trạng “chấm phóng tay” với môn ngữ văn, nhiều ý kiến tỏ ra lo ngại đáp án chấm thi sẽ bị “đóng” lại theo cách hướng dẫn chi tiết hơn, “đếm ý cho điểm”.
Theo cô Phạm Hà Thanh, nếu đóng đáp án lại như trước kia thì sẽ rất “nguy hiểm” cho việc đổi mới dạy học và đánh giá. Cô Hà Thanh nhìn nhận khi đánh giá các câu yêu cầu TS viết về suy nghĩ, quan điểm cá nhân, giám khảo cần có sự linh hoạt. Nếu đáp án quá chi tiết, giám khảo phải khiên cưỡng đối sánh bài làm với đáp án thì bài làm của TS khó đạt điểm cao nhưng lại chưa phản ánh đúng năng lực của các em.
Một GV khác ở Hà Nội cho rằng chất lượng chấm thi phụ thuộc vào năng lực của người chấm nhưng cũng bị ảnh hưởng bởi năng lực chung của TS mỗi địa phương. Hà Nội là nơi hội tụ nhiều trường chuyên, nhiều trường top đầu nên chất lượng bài làm của TS cũng cao. Đội ngũ GV được chọn làm giám khảo cũng vậy, do đó nhiều khi yêu cầu của giám khảo khắt khe hơn so với các tỉnh khác. Ở chiều ngược lại, những địa phương có chất lượng TS không cao nên khi gặp một số bài làm chỉn chu, tốt hơn đa số bài còn lại, thì thường có xu hướng chấm “phóng tay”.
Đó là điều lý giải tại sao các địa phương có chất lượng học ngữ văn không nổi trội nhưng lại nhiều điểm 9 hoặc 9,5; trong khi Hà Nội hay TP.HCM lại thường không có kết quả đứng đầu về môn này trong bảng xếp hạng.
PGS Đỗ Ngọc Thống, Chủ biên Chương trình môn ngữ văn trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, cũng cho rằng: “Trình độ giám khảo khác nhau, mục tiêu và động cơ khác nhau, thêm vào đó là áp lực thành tích của mỗi địa phương…, nên dù có đáp án và hướng dẫn chi tiết nhưng việc chấm bài vẫn mang tính chủ quan, kết quả có thể rất khác nhau nếu bộ chủ quản không có giải pháp quản lý và chỉ đạo chấm thi phù hợp và hiệu quả”.
Ghi nhận tại điểm thi Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, không khí diễn ra nghiêm túc, trật tự với khoảng 3.200 thí sinh dự thi, được bố trí tại 97 phòng thi đánh giá năng lực. Ngay từ sớm, thí sinh đã có mặt đông đủ để làm thủ tục, ổn định vào phòng thi theo quy định. Nhiều thí sinh rạng rỡ, tự tin chuẩn bị bước vào phòng thi, trong khi một số em vẫn lộ rõ sự hồi hộp, căng thẳng trước giờ làm bài.
Đó là Thái Song Trí, lớp 12A3; Nguyễn Lê Quang, lớp 12A12 và hai học sinh Lê Vĩnh Ngọc Anh, Đoàn Nhật Huy cùng học lớp 12A13, Trường THPT Nguyễn Du, phường Hòa Hưng, TP.HCM (quận 10 cũ).
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, cả 4 học sinh đều cho biết mình rất bất ngờ khi nhận kết quả 8.5 IELTS, vì đây là lần thi đầu tiên và "bộ tứ" cũng không dành quá nhiều thời gian cho môn học này.
"Mục tiêu học tiếng Anh của mình là có thể sử dụng được nó trong cuộc sống chứ không phải học để thi. Vì vậy khoảng thời gian mình dành cho môn học này là vừa phải, hài hòa với các môn học khác chứ không có ưu tiên nào cả" - Trí chia sẻ.
Tuy nhiên "bộ tứ" có một điểm chung là được bố mẹ, người thân cho tiếp xúc với tiếng Anh ngay từ nhỏ như: xem phim hoạt hình, nghe nhạc, coi các video tìm hiểu về thế giới xung quanh và thói quen này đã thành nếp cho đến bây giờ.
"Sau này, khi lớn lên thì tự bản thân mình tìm các chương trình thực tế, phim, clip… bằng tiếng Anh để xem. Đơn giản vì mình thấy "kho tàng" phim ảnh ngôn ngữ nước ngoài rất phong phú và đa dạng" - Quang nhận xét.
Không những thế, Ngọc Anh còn làm quen và thường xuyên chat với các bạn cùng trang lứa ở nước ngoài về sở thích, học tập. Nhật Huy thì nói chuyện với anh trai ở nhà hoàn toàn bằng tiếng Anh. Song Trí thì thường xuyên đọc sách bằng tiếng Anh.
Đều là học sinh giỏi của trường, đợt vừa rồi 3 thành viên của "bộ tứ" đã tham gia kỳ thi học sinh giỏi môn tiếng Anh cấp thành phố và đều đoạt giải nhì.
Hỏi về bí quyết học tập, cả 4 học sinh đều cho rằng: để giỏi ngoại ngữ thì phải "nhúng" mình trong ngoại ngữ đó, thường xuyên và liên tục sử dụng. Từ đó, bản thân mỗi học sinh sẽ tự rút ra cho mình những bài học kinh nghiệm khi nghe, nói, đọc, viết.
105 học sinh ở xa được Trường THPT Mù Cang Chải (Lào Cai) đưa vào ở bán trú, tập trung ôn thi tốt nghiệp THPT. Không chỉ có thầy cô của trường dạy, lần đầu tiên học sinh Mù Cang Chải còn được ôn thi trực tuyến do giáo viên trường chuyên giảng dạy.
Những ngày đầu tháng 6, năm học 2025-2026 đã kết thúc từ lâu nhưng nhiều phòng học tại Trường THPT Mù Cang Chải vẫn sáng đèn xuyên đêm. Bên trong đó có những cô cậu học trò vùng cao Tây Bắc đang gấp rút ôn thi tốt nghiệp THPT, có cơ hội vào trường đại học, cao đẳng nghề mơ ước.
Năm 2026, Trường THPT Mù Cang Chải có 304 học sinh lớp 12 sẽ tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT, trong số đó có trên 90% học sinh là người dân tộc Mông. Các em chủ yếu lựa chọn các môn thi tốt nghiệp thuộc lĩnh vực khoa học xã hội.
Thầy Bùi Văn Chuyển - Hiệu trưởng Trường THPT Mù Cang Chải - cho biết qua các lần thi khảo sát, phổ điểm môn toán của các em học sinh khá thấp, nhiều em có nguy cơ cao bị điểm liệt.
Trước nỗi lo này, ngay sau khi kết thúc năm học nhà trường đã huy động 105 học sinh có nhà ở bản xa, đang ở trọ xa trường vào khu bán trú của trường để thuận tiện cho việc ôn thi tốt nghiệp THPT.
Do trường đang thiếu 10 giáo viên các môn cốt lõi, từ ngày 17 đến 19-6, đã có 6 giáo viên từ Trường THPT Nguyễn Huệ (phường Yên Bái) trực tiếp về trường hỗ trợ học sinh ôn thi các môn toán, ngữ văn, lịch sử, địa lý.
Từ ngày 21-5 đến hết ngày 6-6, lần đầu tiên học sinh của trường được ôn thi môn toán trực tuyến do giáo viên trường chuyên và một số trường THPT khác giảng dạy, do Sở Giáo dục và Đào tạo Lào Cai tổ chức.
Mỗi tối từ 19h30 đến 21h30, hơn 200 học sinh của trường (chủ yếu có học lực trung bình, mục tiêu đỗ tốt nghiệp môn toán) được huy động đến 5 phòng học tại trường để học online.
Các giáo viên chủ nhiệm cũng có mặt tại lớp mỗi buổi tối để quản lý và hỗ trợ học sinh. Riêng nhóm học sinh khá, giỏi có thể tự ôn tập nâng cao tại nhà.
Các lớp học đêm đều chật kín học sinh. Nhiều em bày tỏ niềm vui, háo hức khi được các thầy cô giáo từ trường chuyên bổ trợ kiến thức môn toán - Ảnh: PHÚC TÀI
Cô Phạm Thị Nguyễn Anh - giáo viên chủ nhiệm lớp 12A1 - cho biết thời gian qua các em học sinh của trường được ôn tập thi tốt nghiệp liên tục, không ngắt quãng. Nhà trường đã cố gắng trao cho các em kiến thức kỹ lưỡng nhất để bước vào kỳ thi quan trọng của cuộc đời học sinh.
Cô Nguyễn Anh bày tỏ niềm vui khi nhiều học sinh trong lớp đã xác định rõ mục tiêu học là con đường duy nhất để thoát nghèo, có được một ngành nghề ổn đinh. Nhiều gia đình ở bản xa cũng đã quan tâm nhiều đến việc học của các em.
Sùng Thị Sầu, dân tộc Mông, nhà ở xã Khao Mang, cách trường hơn 40km. Sầu kể đường từ nhà tới trường nếu đi xe máy phải băng rừng, vượt dốc hơn 1 tiếng 30 phút. Khoảng 1 tháng nay em chưa về nhà.
"Em ở trọ bên ngoài và được nhà trường vận động vào khu bán trú ở sau hè để thuận tiện ôn thi tốt nghiệp. Nếu về nhà, em sẽ phải đi nương, làm rẫy giúp bố mẹ, khó có thời gian tiếp thu thêm các kiến thức từ thầy cô", Sầu bày tỏ.
Trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, Sầu chọn thi 4 môn toán, văn, sử, địa để xét tuyển vào ngành sư phạm mầm non. Bởi ngoài việc yêu thích chăm sóc trẻ em, đây là một ngành học được Nhà nước hỗ trợ học phí, sinh hoạt phí, giúp giảm gánh nặng kinh tế cho gia đình.
Tương tự, Lù Thị Hương - học sinh Trường THPT Mù Cang Chải - cho biết cũng dự định xét tuyển vào ngành sư phạm mầm non. Những ngày ôn thi tốt nghiệp "nước rút", Hương học cả sáng, chiều và tối ở trên trường. Đến đêm lại về ký túc xá luyện đề.
Thầy Chuyển cho biết điểm thi tốt nghiệp THPT tại Trường THPT Mù Cang Chải sẽ có 409 thí sinh. Trong đó có 304 học sinh của trường, 72 thí sinh đến từ Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên xã Mù Cang Chải và 33 thí sinh tự do.
Trong kỳ thi, điểm thi sẽ lập một danh sách thí sinh có đầy đủ số điện thoại, địa chỉ nhà ở, nhà trọ của thí sinh. Khi thí sinh đến điểm thi sẽ được điểm danh vào phiếu. Trong trường hợp gần đến giờ gọi thí sinh vào phòng thi mà em nào chưa đến sẽ được lực lượng tình nguyện viên bên ngoài đến tận nhà gọi.
Những năm gần đây, hầu như không có thí sinh nào bị muộn thi vì nhà trường đã chủ động ứng phó với các tình huống khẩn cấp.
