Tổng thống Donald Trump ngày 11/6 tuyên bố Mỹ đã “chấm dứt cuộc chiến với Iran hôm nay”, sau khi khẳng định hai bên đã đạt được một “bản ghi nhớ rất mạnh mẽ” để chấm dứt xung đột.
“Tôi không biết các bạn đã nghe tin chưa, nhưng chúng ta đã chấm dứt cuộc chiến với Iran hôm nay”, ông Trump nhấn mạnh.
“Họ đã đồng ý không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân, điều mà chúng ta đã kiên quyết yêu cầu; đó là toàn bộ mục đích. Đó là 95% của thỏa thuận”, ông Trump nói thêm, đề cập đến thỏa thuận tiềm năng với Iran.
Tổng thống Trump nhiều lần tuyên bố bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải đảm bảo Iran không thể phát triển vũ khí hạt nhân.
Tuyên bố trên của Tổng thống Trump được đưa ra sau khi nhà lãnh đạo Mỹ thông báo hủy kế hoạch tấn công Iran và hai bên có thể ký kết thỏa thuận vào cuối tuần này nhằm mở lại eo biển Hormuz.
“Chúng tôi vừa đạt được một thỏa thuận dàn xếp tuyệt vời cho cuộc chiến với Iran. Eo biển Hormuz sẽ chính thức mở cửa ngay khi chúng tôi ký kết, điều này có thể diễn ra sớm, rất sớm, có lẽ là vào cuối tuần này tại châu Âu”, Tổng thống nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Thỏa thuận này, nếu được hoàn tất, sẽ là bước đột phá ngoại giao có ý nghĩa nhất từ trước đến nay nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn 3 tháng qua giữa Mỹ, Israel với Iran.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cũng cho biết “các cuộc không kích và ném bom theo lịch trình” đã bị hủy bỏ nhờ vào các cuộc đàm phán “được đưa lên cấp cao nhất của ban lãnh đạo Iran và được chấp thuận”.
Ông tuyên bố “các cuộc thảo luận và những điểm cốt lõi cuối cùng” đã được tất cả các bên liên quan đồng ý, bao gồm Mỹ, Israel, Ả rập Xê út và một số quốc gia khu vực khác.
Mặt khác, ông Trump nhấn mạnh, biện pháp phong tỏa hàng hải do Mỹ dẫn đầu đối với các cảng của Iran ở eo biển Hormuz “vẫn sẽ duy trì hiệu lực toàn diện”.
Về phần mình, Iran chưa xác nhận bất kỳ thỏa thuận nào đạt được với Mỹ.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei cho biết Iran vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về một thỏa thuận khả thi với Mỹ và sẽ không thỏa hiệp về “các lằn ranh đỏ” của mình trong các cuộc đàm phán.
Ông Baghaei nói rằng các báo cáo liên quan đến thời gian và địa điểm ký kết thỏa thuận vẫn chỉ là suy đoán, và chưa có điều gì được hoàn tất. Ông cho biết thêm, một phần lớn văn bản đàm phán đã được hoàn thiện, nhưng phía Mỹ đã liên tục thay đổi lập trường của mình trong suốt quá trình đàm phán.
Giới chức Iran đã đưa ra các yêu cầu nhằm đạt được thỏa thuận, bao gồm việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế, giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa và công nhận quyền kiểm soát của nước này đối với eo biển Hormuz.
"Khả năng rất cao là chúng tôi sẽ đạt được thỏa thuận với Iran. Họ đã đồng ý bàn giao 'bụi hạt nhân' cho chúng tôi", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với phóng viên bên ngoài Nhà Trắng ngày 16/4, sử dụng cách gọi riêng của ông để chỉ kho uranium đã làm giàu của Tehran.
Tuy nhiên, ông Trump không nêu chi tiết hay đưa ra bằng chứng về thông tin này. Giới chức Iran chưa lên tiếng về thông tin, Tehran trước đây cũng chưa phát bất kỳ tín hiệu công khai nào cho thấy họ sẽ từ bỏ kho uranium làm giàu.
Tổng thống Trump khẳng định mọi thỏa thuận với Iran đều phải vĩnh viễn ngăn nước này sở hữu vũ khí hạt nhân. Lãnh đạo Mỹ cũng bày tỏ lạc quan về vấn đề Iran, để ngỏ khả năng gia hạn thỏa thuận ngừng bắn dự kiến hết hạn vào tuần tới, nhưng cho rằng có thể không cần thiết phải làm vậy.
"Nếu thỏa thuận được ký ở Islamabad, tôi có thể sẽ đến. Họ muốn tôi có mặt", ông cho hay.
Mỹ và Iran vẫn còn bất đồng về nhiều vấn đề trong quá trình đàm phán, mấu chốt là chương trình hạt nhân của Tehran. Mỹ được cho là đề xuất đình chỉ chương trình làm giàu uranium của Iran 20 năm, trong khi Tehran đưa ra mốc 5 năm và bị Washington bác bỏ.
Iran nhiều lần khẳng định chương trình hạt nhân của họ mang mục đích hòa bình. Tehran hôm 15/4 tuyên bố quyền làm giàu uranium là "không thể tranh cãi", dù mức độ làm giàu có thể "đàm phán".
Theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, Iran đang nắm giữ khoảng 400 kg uranium làm giàu ở mức 60%, gần với cấp độ vũ khí là 90%. Tuy nhiên, chưa rõ số uranium này đang được cất giữ ở đâu kể từ sau các cuộc không kích của Mỹ hồi tháng 6/2025.
Phó tổng thống JD Vance cho hay Mỹ không chỉ muốn đảm bảo Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân, mà còn muốn thiết lập các cơ chế để ngăn chặn khả năng này, trong đó có loại bỏ năng lực làm giàu uranium của Tehran. Ông Vance cho rằng số uranium trên nên được đưa ra khỏi lãnh thổ Iran nhằm đảm bảo minh bạch và tăng khả năng giám sát.
Cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran cuối tuần trước tại Pakistan đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào. Hải quân Mỹ sau đó tuyên bố thực thi lệnh phong tỏa các cảng của Iran, động thái bị Tehran lên án.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết những cuộc đàm phán tiếp theo giữa Mỹ và Iran "rất có khả năng" sẽ diễn ra tại Islamabad. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pakistan Tahir Andrabi nói rằng chưa có ngày cụ thể cho sự kiện này.
Tư lệnh lục quân Pakistan Asim Munir hôm 16/4 gặp Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người dẫn đầu phái đoàn Iran trong vòng đàm phán đầu tiên. Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc sau đó cho biết Tehran "lạc quan một cách thận trọng" về các cuộc đàm phán hòa bình với Washington và bày tỏ hy vọng về "kết quả có ý nghĩa".
Truyền thông đưa tin, ngày 13/5, Thượng viện đã bỏ phiếu với tỷ lệ 50-49 để không thông qua nghị quyết về quyền hạn chiến tranh của Tổng thống, hay bác bỏ dự thảo nghị quyết về chấm dứt xung đột với Iran.
Đây là lần thứ bảy trong năm nay các nghị sĩ Cộng hòa tại Thượng viện chặn đứng các dự thảo nghị quyết tương tự.
Các nghị sĩ Cộng hòa gồm Rand Paul của bang Kentucky, Susan Collins của bang Maine và Lisa Murkowski của bang Alaska đã bỏ phiếu thuận để tiếp tục thúc đẩy dự luật, trong khi nghị sĩ Dân chủ John Fetterman của bang Pennsylvania đã bỏ phiếu cùng phía Cộng hòa để ngăn chặn.
Cuộc bỏ phiếu này là lần đầu tiên tại Thượng viện kể từ khi cuộc xung đột Iran chạm mốc thời hạn 60 ngày vào ngày 1/5 để buộc Tổng thống Mỹ Donald Trump phải trình quốc hội về cuộc chiến. Khi đó, ông Trump tuyên bố rằng một lệnh ngừng bắn đã chấm dứt các hành động thù địch chống lại Iran.
Theo luật về quyền hạn chiến tranh năm 1973 của Mỹ, một tổng thống Mỹ chỉ có thể tiến hành hành động quân sự trong 60 ngày trước khi phải chấm dứt nó, đề nghị quốc hội cấp phép hoặc tìm kiếm sự gia hạn thêm 30 ngày vì "nhu cầu quân sự không thể tránh khỏi liên quan đến sự an toàn của lực lượng vũ trang Mỹ" trong khi rút quân.
Phía Dân chủ đã bác bỏ khẳng định của ông Trump về việc thời hạn trên không áp dụng do có lệnh ngừng bắn, nói rằng cuộc xung đột vẫn đang tiếp diễn.
"Không hề có sự đình chỉ các hành động thù địch. Hai bên vẫn đang tham gia vào các hành động thù địch, và vì vậy tôi không chấp nhận lập luận hành động thù địch đã bị đình chỉ", ông Merkley nói với các phóng viên trước cuộc bỏ phiếu, dẫn chứng việc Mỹ phong tỏa các cảng và tấn công các tàu Iran, cũng như việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz và tấn công các tàu chiến và tàu dầu của Mỹ.
Ông Merkley và các nghị sĩ Dân chủ khác tại Thượng viện cho biết họ dự định sẽ đưa ra một dự thảo nghị quyết quyền hạn chiến tranh khác vào tuần tới, và mỗi tuần cho đến khi cuộc chiến kết thúc hoặc ông Trump phải tìm đến các nhà lập pháp để xin cấp phép.
Các nghị sĩ Dân chủ tại Hạ viện cũng đã giới thiệu các nghị quyết về quyền hạn chiến tranh, nhưng cũng bị đảng Cộng hòa ngăn chặn.
Đảng Dân chủ đã kêu gọi ông Trump trình quốc hội để xin phép sử dụng lực lượng quân sự, lưu ý Mỹ quy định rằng quốc hội, chứ không phải tổng thống, mới có quyền tuyên chiến. Họ cảnh báo, Mỹ có thể bị kéo vào một cuộc xung đột kéo dài mà không đưa ra một chiến lược rõ ràng.
Trong khi đó, các nghị sĩ Cộng hòa khẳng định các hành động của ông Trump là hợp pháp và nằm trong quyền hạn của ông với tư cách là tổng tư lệnh để bảo vệ Mỹ bằng cách ra lệnh cho các hoạt động quân sự có giới hạn.
Một số nghị sĩ Cộng hòa tại quốc hội đã cáo buộc đảng Dân chủ đệ trình các nghị quyết về quyền hạn chiến tranh chỉ vì sự phản đối mang tính đảng phái đối với ông Trump.
Cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran nổ ra từ cuối tháng 2 sau khi Mỹ và Israel phối hợp không kích Iran. Lầu Năm Góc hôm 12/5 cho biết, cuộc chiến đến nay đã tiêu tốn khoảng 29 tỷ USD. Phía Iran nói rằng Mỹ có thể đã mất 39 máy bay quân sự trong 40 ngày giao tranh.
Bộ Ngoại giao Hàn Quốc ngày 5.5 cho biết vụ nổ và hỏa hoạn xảy ra trên một tàu do hãng vận tải HMM điều hành, song không ghi nhận thương vong. Nguyên nhân đang được điều tra.
Theo Reuters, đám cháy bùng phát tại phòng máy của con tàu mang cờ Panama, với 24 thủy thủ trên tàu, trong đó có 6 người Hàn Quốc. Phát ngôn viên HMM cho biết chưa rõ nguyên nhân vụ việc, đồng thời cho biết con tàu sẽ được kéo đến một cảng gần đó ở Dubai.
Hãng Yonhap dẫn nguồn chính phủ cho biết Seoul đang kiểm tra thông tin tình báo về khả năng tàu HMM Namu bị tấn công. "Chính phủ chúng tôi sẽ liên lạc chặt chẽ với các quốc gia liên quan về vấn đề này và thực hiện các biện pháp cần thiết để đảm bảo an toàn cho tàu thuyền và thủy thủ đoàn của chúng tôi trong eo biển Hormuz", Bộ Ngoại giao Hàn Quốc cho biết trong một tuyên bố.
Theo phía Hàn Quốc, hiện có 26 tàu mang cờ nước này đang hoạt động tại eo biển Hormuz.
Tổng thống Trump cáo buộc Iran đã "bắn vào" tàu chở hàng Hàn Quốc cùng một số mục tiêu khác, trong bối cảnh Mỹ triển khai chiến dịch nhằm đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. "Cho đến thời điểm hiện tại, ngoài con tàu của Hàn Quốc, chưa ghi nhận thiệt hại nào khác khi đi qua eo biển", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Ông Trump tiếp tục kêu gọi Hàn Quốc tham gia bảo vệ tuyến hàng hải gần Iran, đồng thời cho biết Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth sẽ họp báo cùng Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine để cập nhật tình hình.
Trong khi đó, Cơ quan an ninh hàng hải Anh UKMTO ngày 4.5 báo cáo 2 tàu đã bị tấn công ngoài khơi bờ biển Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE). Cùng ngày, Công ty dầu khí ADNOC của UAE cáo buộc một trong những tàu chở dầu rỗng của họ đã bị máy bay không người lái của Iran tấn công, theo AFP.
Phía Iran chưa bình luận về các cáo buộc trên. Song, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 4.5 cho biết các sự kiện ở eo biển Hormuz cho thấy không có giải pháp quân sự nào cho cuộc khủng hoảng, đồng thời nói thêm rằng các cuộc đàm phán đang tiến triển với sự trung gian hòa giải của Pakistan. Quan chức Iran cũng cảnh báo Mỹ và UAE không nên bị cuốn vào "vũng lầy do những kẻ có ý đồ xấu".
