Tổng thống Donald Trump ngày 11/6 tuyên bố Mỹ đã “chấm dứt cuộc chiến với Iran hôm nay”, sau khi khẳng định hai bên đã đạt được một “bản ghi nhớ rất mạnh mẽ” để chấm dứt xung đột.
“Tôi không biết các bạn đã nghe tin chưa, nhưng chúng ta đã chấm dứt cuộc chiến với Iran hôm nay”, ông Trump nhấn mạnh.
“Họ đã đồng ý không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân, điều mà chúng ta đã kiên quyết yêu cầu; đó là toàn bộ mục đích. Đó là 95% của thỏa thuận”, ông Trump nói thêm, đề cập đến thỏa thuận tiềm năng với Iran.
Tổng thống Trump nhiều lần tuyên bố bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải đảm bảo Iran không thể phát triển vũ khí hạt nhân.
Tuyên bố trên của Tổng thống Trump được đưa ra sau khi nhà lãnh đạo Mỹ thông báo hủy kế hoạch tấn công Iran và hai bên có thể ký kết thỏa thuận vào cuối tuần này nhằm mở lại eo biển Hormuz.
“Chúng tôi vừa đạt được một thỏa thuận dàn xếp tuyệt vời cho cuộc chiến với Iran. Eo biển Hormuz sẽ chính thức mở cửa ngay khi chúng tôi ký kết, điều này có thể diễn ra sớm, rất sớm, có lẽ là vào cuối tuần này tại châu Âu”, Tổng thống nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Thỏa thuận này, nếu được hoàn tất, sẽ là bước đột phá ngoại giao có ý nghĩa nhất từ trước đến nay nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn 3 tháng qua giữa Mỹ, Israel với Iran.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cũng cho biết “các cuộc không kích và ném bom theo lịch trình” đã bị hủy bỏ nhờ vào các cuộc đàm phán “được đưa lên cấp cao nhất của ban lãnh đạo Iran và được chấp thuận”.
Ông tuyên bố “các cuộc thảo luận và những điểm cốt lõi cuối cùng” đã được tất cả các bên liên quan đồng ý, bao gồm Mỹ, Israel, Ả rập Xê út và một số quốc gia khu vực khác.
Mặt khác, ông Trump nhấn mạnh, biện pháp phong tỏa hàng hải do Mỹ dẫn đầu đối với các cảng của Iran ở eo biển Hormuz “vẫn sẽ duy trì hiệu lực toàn diện”.
Về phần mình, Iran chưa xác nhận bất kỳ thỏa thuận nào đạt được với Mỹ.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei cho biết Iran vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về một thỏa thuận khả thi với Mỹ và sẽ không thỏa hiệp về “các lằn ranh đỏ” của mình trong các cuộc đàm phán.
Ông Baghaei nói rằng các báo cáo liên quan đến thời gian và địa điểm ký kết thỏa thuận vẫn chỉ là suy đoán, và chưa có điều gì được hoàn tất. Ông cho biết thêm, một phần lớn văn bản đàm phán đã được hoàn thiện, nhưng phía Mỹ đã liên tục thay đổi lập trường của mình trong suốt quá trình đàm phán.
Giới chức Iran đã đưa ra các yêu cầu nhằm đạt được thỏa thuận, bao gồm việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế, giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa và công nhận quyền kiểm soát của nước này đối với eo biển Hormuz.
"Thời gian đang dần trôi qua với Iran. Họ nên hành động nhanh, nếu không sẽ chẳng còn lại gì. Thời gian rất quan trọng", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội hôm 17/5, nhưng không nêu thêm chi tiết.
CNN trước đó dẫn các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết ông Trump đã gặp các thành viên cấp cao trong đội ngũ an ninh quốc gia, nhằm thảo luận về hướng đi tiếp theo trong xung đột với Iran. Phó tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio, giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) John Ratcliffe và đặc phái viên Steve Witkoff đều góp mặt.
Cuộc gặp diễn ra không lâu sau khi Tổng thống Mỹ kết thúc chuyến thăm cấp nhà nước đến Trung Quốc, quốc gia có quan hệ gần gũi với Iran. Theo CNN, ông Trump và đội ngũ dưới quyền đã hoãn đưa ra quyết định về cách xử lý vấn đề Iran trong lúc đang ở Bắc Kinh.
Một số quan chức Mỹ nói rằng Washington muốn chờ xem cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình diễn ra thế nào trước khi xác định bước đi tiếp theo.
Ông Trump gần đây ngày càng trở nên mất kiên nhẫn về cách Iran đàm phán, cũng như thất vọng khi eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa và tác động của tình trạng này đối với giá dầu thế giới.
Truyền thông nhà nước Iran hôm 17/5 cho biết Mỹ không đưa ra nhượng bộ cụ thể nào trong phản hồi mới nhất đối về đề xuất từ Tehran.
Hãng thông tấn Fars News của Iran dẫn các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết 5 điều kiện chính gồm Mỹ không bồi thường bất cứ thiệt hại nào xảy ra trong chiến sự, Tehran phải giao nộp 400 kg uranium làm giàu cao cho Washington, chỉ một cơ sở hạt nhân Iran được phép hoạt động.
Mỹ cũng sẽ không trả cho Iran số tài sản của nước này đang bị đóng băng, dù chỉ là 25%. Washington cũng yêu cầu Tehran chấm dứt hành động quân sự tại mọi khu vực để mở đường cho đối thoại.
"Kể cả khi đáp ứng toàn bộ điều kiện, Iran vẫn đối mặt với nguy cơ bị Mỹ và Israel tấn công. Thay vì tìm cách giải quyết vấn đề, Mỹ lại muốn đạt được những mục tiêu mà họ không thể giải quyết trước chiến sự", Fars News cho hay.
CNN trước đó cho biết Tổng thống Trump đang cân nhắc nghiêm túc hơn về khả năng nối lại tập kích Iran, nhằm buộc Tehran chấp nhận thỏa hiệp với Washington để chấm dứt xung đột, dù ông vẫn muốn giải quyết cuộc chiến bằng con đường hòa bình.
Các nguồn tin am hiểu tình hình cho biết Lầu Năm Góc đã chuẩn bị loạt kế hoạch tấn công trong trường hợp Tổng thống Trump quyết định nối lại không kích, trong đó có nhắm mục tiêu vào cơ sở năng lượng và hạ tầng ở Iran. Lãnh đạo Mỹ dự kiến gặp đội ngũ an ninh quốc gia một lần nữa vào đầu tuần này để thảo luận về xung đột Trung Đông.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel là ông Israel Katz viết trên mạng xã hội X rằng "chỉ huy cánh vũ trang của tổ chức Hamas ở Gaza đã bị tiêu diệt hôm qua", theo AFP.
Giới chức y tế Gaza thông báo các cuộc không kích mới của Israel đã giết chết ít nhất 7 người trong ngày 26.5.
Sau khi thông báo về cuộc tấn công hôm 26.5, Bộ trưởng Katz và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đưa ra một tuyên bố chung rằng ông Odeh "đứng đầu tình báo Hamas trong vụ tấn công ngày 7.10.2023 và được bổ nhiệm cách đây khoảng một tuần làm người kế nhiệm ông Ezzedine al-Haddad". Ông Haddad đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công của Israel vào ngày 15.5 khi đang nắm vai trò thủ lĩnh cánh vũ trang Hamas.
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ Hamas, theo AFP.
Sau vụ tấn công của Hamas vào Israel ngày 7.10.2023, ông Netanyahu cam kết sẽ nhắm mục tiêu và loại bỏ những kẻ cầm đầu. Vụ tấn công đó đã khiến 1.221 người thiệt mạng, theo thống kê của AFP dựa trên số liệu chính thức của Israel.
Các cuộc tấn công trả đũa của Israel ở Dải Gaza đã khiến ít nhất 72.803 người thiệt mạng, theo Cơ quan Y tế Gaza.
Bộ Ngoại giao Iran ngày 26.5 nói rằng các cuộc tấn công của Mỹ tại tỉnh Hormozgan thuộc miền nam Iran là "sự vi phạm nghiêm trọng" thỏa thuận ngừng bắn mong manh đã được duy trì gần 7 tuần, theo Reuters.
Trước đó cùng ngày, quân đội Mỹ tuyên bố các cuộc tấn công của họ mang tính chất phòng thủ, nhắm vào các địa điểm phóng tên lửa và các tàu đang cố gắng rải thủy lôi ở eo biển Hormuz.
Sau các cuộc tấn công mới, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với các phóng viên rằng eo biển Hormuz phải được mở lại "bằng cách này hay cách khác".
Ông Rubio còn nói có thể mất vài ngày để đàm phán một thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc xung đột, sau khi cả hai bên trước đó đã cho thấy tiến triển trong một thỏa thuận ban đầu nhằm chấm dứt các hành động thù địch và nối lại hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz.
