Năm 2003 tôi mua lại mảnh đất 37,2m2, hiện là nơi sinh sống ổn định của gia đình tôi. Theo điều 138 Luật Đất đai 2024, có hiệu lực từ ngày 1-8-2025, trường hợp của tôi đã đủ điều kiện đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tôi đến UBND phường làm thủ tục nhưng cán bộ địa chính xã yêu cầu tôi phải chứng minh nguồn gốc đất.
Tôi tìm được 4 giấy chuyển nhượng viết tay có xác nhận của địa phương, trong đó chủ đất đầu tiên có đăng ký kê khai theo chỉ thị 299 ngày 10-11-1980, thể hiện số thửa đất và số bản đồ nhưng cán bộ địa chính không đồng ý và yêu cầu tôi phải có giấy tờ chứng minh.
Xin hỏi địa phương làm vậy đúng không? Có gây khó khăn cho người dân không? Tôi phải làm sao?
Xin chân thành cảm ơn quý báo.
– Luật sư Hoàng Hà (Đoàn luật sư TP.HCM) trả lời:
Dựa trên thông tin mà bạn trình bày thì cán bộ địa chính có quyền yêu cầu làm rõ nguồn gốc, quá trình sử dụng đất nhưng họ không được biến yêu cầu đó thành điều kiện phải có giấy tờ hoàn hảo rồi từ chối tiếp nhận hoặc không hướng dẫn hồ sơ theo Điều 138 Luật Đất đai 2024.
Về câu hỏi thứ nhất, cán bộ địa chính yêu cầu chứng minh nguồn gốc đất không sai về nguyên tắc, vì khi cấp giấy chứng nhận lần đầu, cơ quan nhà nước phải xác định đất có sử dụng ổn định hay không, có tranh chấp hay không, có vi phạm pháp luật đất đai không, có thuộc trường hợp giao đất không đúng thẩm quyền không, thời điểm sử dụng đất và hiện trạng sử dụng đất.
Điều 138 Luật Đất đai 2024 áp dụng cho hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định mà không có giấy tờ về quyền sử dụng đất theo Điều 137, không thuộc trường hợp vi phạm tại Điều 139 và không thuộc trường hợp giao đất không đúng thẩm quyền tại Điều 140. Luật quy định hồ sơ cấp giấy chứng nhận lần đầu cho đất không có giấy tờ được xử lý theo Điều 138 Luật Đất đai 2024.
Nhưng nếu bạn đã cung cấp được 4 giấy chuyển nhượng viết tay có xác nhận của địa phương, trong chuỗi nguồn gốc có người sử dụng đầu tiên từng kê khai theo Chỉ thị 299/TTg, có số thửa, số bản đồ và gia đình đã sử dụng ổn định lâu dài để ở, thì cán bộ địa chính không thể chỉ nói chung chung “không đồng ý” hoặc yêu cầu thêm “giấy tờ chứng minh” mà không nêu rõ thiếu giấy tờ gì, thiếu nội dung nào, căn cứ pháp lý nào.
Giấy tờ viết tay, xác nhận địa phương, hồ sơ kê khai theo Chỉ thị 299, sổ mục kê, bản đồ địa chính, xác nhận khu dân cư, biên lai thuế nhà đất nếu có, giấy tờ điện nước, hộ khẩu, xác nhận cư trú, giấy phép xây dựng hoặc hồ sơ quản lý nhà ở đều có thể là căn cứ để cơ quan có thẩm quyền xem xét nguồn gốc và quá trình sử dụng.
Pháp luật không đòi người dân trong trường hợp Điều 138 phải xuất trình giấy chứng nhận cũ hoặc hợp đồng chuyển nhượng công chứng thì mới được xem xét.
Về câu hỏi thứ hai, nếu cán bộ chỉ yêu cầu bạn bổ sung tài liệu để làm rõ hồ sơ thì chưa thể kết luận là gây khó khăn. Nhưng nếu bạn đã nộp hồ sơ mà không tiếp nhận, không lập phiếu tiếp nhận, không trả lời bằng văn bản, không hướng dẫn cụ thể một lần về thành phần hồ sơ còn thiếu, hoặc yêu cầu loại giấy tờ ngoài quy định như điều kiện bắt buộc thì đó là cách làm gây khó và không đúng tinh thần cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Về câu hỏi thứ ba, việc cán bộ yêu cầu xác minh nguồn gốc đất không làm vô hiệu hóa Điều 138 Luật Đất đai 2024. Ngược lại xác minh nguồn gốc là bước cần thiết để áp dụng Điều 138. Nhưng nếu cán bộ hiểu rằng bạn phải có giấy tờ đầy đủ như trường hợp đất có giấy tờ theo Điều 137 thì mới được xem xét cấp giấy chứng nhận, thì cách hiểu đó là sai. Điều 138 được đặt ra chính để giải quyết trường hợp người đang sử dụng đất ổn định nhưng không có giấy tờ về quyền sử dụng đất.
Cơ quan nhà nước phải xác minh, niêm yết, lấy ý kiến, đối chiếu quy hoạch, hiện trạng, tranh chấp và nghĩa vụ tài chính, chứ không được lấy lý do “không có giấy tờ chuẩn” để gạt hồ sơ ngay từ đầu.
Bạn nên làm lại hồ sơ theo hướng chặt chẽ hơn. Một là nộp hồ sơ chính thức tại bộ phận một cửa, không chỉ trao đổi miệng với cán bộ địa chính. Hồ sơ nên gồm đơn đăng ký cấp giấy chứng nhận lần đầu theo mẫu số 04/ĐK ban hành kèm theo Nghị định 101/2024; toàn bộ 4 giấy chuyển nhượng viết tay; giấy xác nhận của địa phương trên các giấy chuyển nhượng; tài liệu Chỉ thị 299/TTg thể hiện chủ sử dụng đầu tiên, số thửa, số bản đồ; giấy tờ chứng minh quá trình sử dụng ổn định từ năm 2003 đến nay như hộ khẩu, xác nhận cư trú, biên lai thuế, điện, nước, hồ sơ sửa chữa, xây dựng nhà, ảnh hiện trạng, xác nhận của tổ dân phố và các hộ liền kề về việc sử dụng ổn định, không tranh chấp.
Hai là trong đơn nên đề nghị UBND phường xác nhận rõ các nội dung: thời điểm sử dụng đất, nguồn gốc sử dụng, hiện trạng là đất ở, có nhà ở, không tranh chấp, không lấn chiếm, không thuộc đất công, không thuộc trường hợp giao đất trái thẩm quyền và phù hợp quy hoạch hoặc không thuộc diện phải thu hồi.
Ba là nếu hồ sơ bị cho là chưa đủ thì bạn có quyền đề nghị cán bộ trả lời bằng văn bản, ghi rõ thiếu giấy tờ nào và căn cứ điều khoản nào.
Bốn là nếu bị từ chối tiếp nhận hoặc kéo dài không giải quyết thì bạn có quyền gửi đơn kiến nghị, khiếu nại đến chủ tịch UBND cấp xã, cơ quan quản lý đất đai cấp trên hoặc trung tâm phục vụ hành chính công nơi tiếp nhận hồ sơ.
Tóm lại trong tình huống này không nên tranh luận theo hướng cán bộ không có quyền hỏi nguồn gốc đất. Nên đi theo hướng bạn đã cung cấp tài liệu chứng minh nguồn gốc và quá trình sử dụng; nếu cơ quan cho rằng chưa đủ thì đề nghị nêu rõ bằng văn bản còn thiếu tài liệu nào theo quy định nào; đồng thời đề nghị tiếp nhận hồ sơ để thực hiện xác minh theo thủ tục cấp giấy chứng nhận lần đầu đối với đất không có giấy tờ theo Điều 138 Luật Đất đai 2024.
Chiều 15/5, sau nhiều ngày xét xử và nghị án, TAND tỉnh Quảng Ninh tuyên án sơ thẩm đối với các bị cáo trong đường dây mua bán, vận chuyển ma túy đặc biệt lớn, sử dụng vũ khí quân dụng chống trả lực lượng chức năng khiến Thiếu tá Nguyễn Đăng Khải, cán bộ Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an tỉnh Quảng Ninh hy sinh.
HĐXX tuyên phạt Bùi Đình Khánh (31 tuổi, trú tại phường Việt Hưng, Quảng Ninh) tử hình về tội Giết người; tử hình về tội Mua bán trái phép chất ma túy; 9 năm tù về tội Tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí quân dụng; 4 năm tù về tội Cố ý làm hư hỏng tài sản. Tổng hợp hình phạt là tử hình.
Hà Thương Hải (31 tuổi, trú tại xã Thu Cúc, Phú Thọ) bị tuyên tù chung thân về tội Giết người; tử hình về tội Mua bán trái phép chất ma túy; 7 năm tù về tội Tàng trữ trái phép chất ma túy; 8 năm tù về tội Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy; 2 năm tù về tội Tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí quân dụng. Tổng hợp hình phạt là tử hình.
Ngô Văn Tuyên (41 tuổi, trú tại xã Thu Cúc, Phú Thọ) nhận án tử hình về tội Mua bán trái phép chất ma túy. Tổng hợp với bản án hình sự phúc thẩm trước đó, bị cáo phải chấp hành hình phạt chung là tử hình.
Nguyễn Hữu Đằng (58 tuổi, trú tại phường Hồng Gai, Quảng Ninh), bác ruột của Khánh, bị tuyên tử hình về tội Mua bán trái phép chất ma túy.
HĐXX tuyên phạt mức án chung thân đối với Hà Quang Sơn và Hoàng Văn Đông cùng về các tội Giết người; Mua bán trái phép chất ma túy; Tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí quân dụng.
Nguyễn Thị Phương bị tuyên chung thân về các tội Mua bán trái phép chất ma túy; Tàng trữ trái phép chất ma túy; Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.
Dương Tiến Tú và Nguyễn Văn Linh cùng bị tuyên tù chung thân về tội Mua bán trái phép chất ma túy.
Các bị cáo còn lại nhận mức án từ 12 năm đến 21 năm 6 tháng tù về các tội Mua bán trái phép chất ma túy; Tàng trữ trái phép chất ma túy; Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.
Nhóm bị cáo phạm tội Che giấu tội phạm bị tuyên từ 15 đến 21 tháng tù. Trong đó, Triệu Nguyễn Hoài Thương, bạn gái của Khánh, và Nguyễn Thị Hạnh, vợ của Hải, được hưởng án treo do đang nuôi con nhỏ, thời gian thử thách 30 tháng.
Theo nội dung bản án, Bùi Đình Khánh và Hà Thương Hải giữ vai trò trung tâm trong đường dây ma túy hoạt động từ Phú Thọ đến Quảng Ninh.
Từ tháng 2 đến ngày 17/4/2025, Khánh chuẩn bị địa điểm cất giấu 25 bánh heroin, tổng khối lượng hơn 8,6kg, do Hải cùng đồng phạm vận chuyển từ Phú Thọ về Quảng Ninh tiêu thụ.
Ngoài heroin, Khánh còn mua 200 viên thuốc lắc và nhiều loại ma túy khác từ Hải để bán kiếm lời. Bị cáo đồng thời cất giấu súng, đạn quân dụng nhằm chống trả khi bị lực lượng chức năng phát hiện.
Khoảng 21h ngày 17/4/2025, Khánh cùng Hà Thương Hải, Hoàng Văn Đông và Hà Quang Sơn mang ma túy cùng nhiều vũ khí đến khu vực cổng chào khu công nghiệp Cái Lân, phường Bãi Cháy để giao dịch.
Khi bị lực lượng công an vây bắt, Khánh dùng súng AK bắn khiến Thượng úy Nguyễn Đăng Khải tử vong (sau hy sinh, Thượng úy Nguyễn Đăng Khải được truy thăng cấp hàm lên thiếu tá). Sau đó, bị cáo tiếp tục nổ súng và lái ôtô đâm vào xe của lực lượng chức năng, gây thiệt hại hơn 126 triệu đồng.
Quá trình điều tra xác định Hà Thương Hải cùng đồng phạm còn tàng trữ 40 bánh heroin, tổng khối lượng hơn 13,8kg nhằm mục đích mua bán.
Nguyễn Hữu Đằng bị bắt quả tang khi dùng ô tô vận chuyển 16 bánh heroin đi tiêu thụ.
Dù không thừa nhận hành vi phạm tội, Ngô Văn Tuyên bị HĐXX xác định đã tàng trữ 40 bánh heroin tại xã Thu Cúc, sau đó chỉ đạo Nguyễn Thị Phương và Hà Thương Hải tìm đầu mối tiêu thụ.
Nói lời sau cùng trước tòa, hầu hết các bị cáo đều thừa nhận hành vi phạm tội, bày tỏ sự ăn năn và xin được hưởng khoan hồng.
Bùi Đình Khánh khai bản thân được ăn học đầy đủ nhưng thiếu tu dưỡng đạo đức, vì lòng tham mà sa vào con đường phạm pháp, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.
Ngày 23/5, Công an tỉnh Đồng Tháp cho biết, Đội Cảnh sát đường thủy số 2 đã mời người đàn ông quê phường Trung An đến làm việc. Tại cơ quan chức năng, anh này thừa nhận hành vi, cho biết trước đó mua lại chiếc ca nô với giá 150 triệu đồng.
Vài ngày trước, anh chạy ca nô trên sông, sau đó cho con trai 3 tuổi ngồi điều khiển khoảng 3 phút, rồi quay phim đăng lên mạng xã hội.
Cục Cảnh sát giao thông sau đó yêu cầu Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Đồng Tháp xác minh vụ việc.
Kiểm tra hồ sơ phương tiện, cảnh sát phát hiện giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường của ca nô đã hết hiệu lực khoảng 8 năm. Ngoài ra, người đàn ông không cũng có chứng chỉ chuyên môn điều khiển phương tiện.
Đội Cảnh sát đường thủy số 2 từ đó lập biên bản xử phạt hành chính người đàn ông với 3 hành vi, bao gồm việc giao phương tiện cho người không đủ tuổi điều khiển. Tổng mức phạt cao nhất có thể lên đến 20 triệu đồng. Anh này cũng bị yêu cầu phải gỡ bỏ đoạn video đã đăng tải trước đó.
Bị cáo Erin Merdy, 34 tuổi, sống tại Brooklyn (Mỹ) đã nhận tội Giết người cấp độ một vào đầu năm nay liên quan đến vụ án mạng năm 2022.
Các nạn nhân nhỏ tuổi bao gồm con trai Zachary (7 tuổi), con gái Liliana (4 tuổi) và bé trai Oliver mới chỉ 3 tháng tuổi.
Với mức án "từ 20 năm tù đến chung thân", Merdy sẽ phải thụ án bắt buộc ít nhất 20 năm trong tù, trước khi có cơ hội nộp đơn xin ân xá. Nếu không được chấp thuận, cô có thể phải ngồi tù đến hết đời.
Cơ quan công tố cho biết sự việc trên xảy ra vào rạng sáng ngày 12/9/2022. Bằng chứng video cho thấy Merdy dẫn các con đi về phía biển lúc 0h37.
Đến 1h25, bị cáo rời bãi biển, gọi điện cho người thân trong trạng thái bất ổn và từ chối tiết lộ vị trí của bọn trẻ, khiến gia đình phải gọi cảnh sát.
Sau quá trình tìm kiếm, lực lượng chức năng phát hiện Merdy cách nhà 3km trong tình trạng ướt sũng và đi chân trần. Theo các công tố viên, cô liên tục nói lời xin lỗi và cho biết các con đã biến mất.
Đến 4h30, thi thể dính đầy cát của 3 đứa trẻ được phát hiện dạt vào bờ biển Đại Tây Dương, ngay sát lối đi dạo và cách sân vận động bóng chày của đội Brooklyn Cyclones khoảng 10 dãy nhà.
Văn phòng giám định y khoa thành phố kết luận các nạn nhân tử vong do ngạt nước và xác định đây là vụ giết người.
Người nhà bị cáo nói rằng vào thời điểm xảy ra vụ việc, Merdy có thể đang phải chống chọi với chứng trầm cảm sau sinh.
Biện lý quận Brooklyn, ông Eric Gonzalez, cho biết trong một tuyên bố rằng không có bản án nào có thể đo lường được hết sự mất mát của 3 đứa trẻ vô tội, hay nỗi đau thương mà những người thân yêu của các em phải gánh chịu mãi mãi.
Ông nhấn mạnh thêm rằng cuộc sống của các em đã bị tước đoạt theo cách đau lòng và không thể tưởng tượng nổi. Hiện, luật sư của Merdy vẫn chưa đưa ra phản hồi nào trước truyền thông.
