Năm 2003 tôi mua lại mảnh đất 37,2m2, hiện là nơi sinh sống ổn định của gia đình tôi. Theo điều 138 Luật Đất đai 2024, có hiệu lực từ ngày 1-8-2025, trường hợp của tôi đã đủ điều kiện đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tôi đến UBND phường làm thủ tục nhưng cán bộ địa chính xã yêu cầu tôi phải chứng minh nguồn gốc đất.
Tôi tìm được 4 giấy chuyển nhượng viết tay có xác nhận của địa phương, trong đó chủ đất đầu tiên có đăng ký kê khai theo chỉ thị 299 ngày 10-11-1980, thể hiện số thửa đất và số bản đồ nhưng cán bộ địa chính không đồng ý và yêu cầu tôi phải có giấy tờ chứng minh.
Xin hỏi địa phương làm vậy đúng không? Có gây khó khăn cho người dân không? Tôi phải làm sao?
Xin chân thành cảm ơn quý báo.
– Luật sư Hoàng Hà (Đoàn luật sư TP.HCM) trả lời:
Dựa trên thông tin mà bạn trình bày thì cán bộ địa chính có quyền yêu cầu làm rõ nguồn gốc, quá trình sử dụng đất nhưng họ không được biến yêu cầu đó thành điều kiện phải có giấy tờ hoàn hảo rồi từ chối tiếp nhận hoặc không hướng dẫn hồ sơ theo Điều 138 Luật Đất đai 2024.
Về câu hỏi thứ nhất, cán bộ địa chính yêu cầu chứng minh nguồn gốc đất không sai về nguyên tắc, vì khi cấp giấy chứng nhận lần đầu, cơ quan nhà nước phải xác định đất có sử dụng ổn định hay không, có tranh chấp hay không, có vi phạm pháp luật đất đai không, có thuộc trường hợp giao đất không đúng thẩm quyền không, thời điểm sử dụng đất và hiện trạng sử dụng đất.
Điều 138 Luật Đất đai 2024 áp dụng cho hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định mà không có giấy tờ về quyền sử dụng đất theo Điều 137, không thuộc trường hợp vi phạm tại Điều 139 và không thuộc trường hợp giao đất không đúng thẩm quyền tại Điều 140. Luật quy định hồ sơ cấp giấy chứng nhận lần đầu cho đất không có giấy tờ được xử lý theo Điều 138 Luật Đất đai 2024.
Nhưng nếu bạn đã cung cấp được 4 giấy chuyển nhượng viết tay có xác nhận của địa phương, trong chuỗi nguồn gốc có người sử dụng đầu tiên từng kê khai theo Chỉ thị 299/TTg, có số thửa, số bản đồ và gia đình đã sử dụng ổn định lâu dài để ở, thì cán bộ địa chính không thể chỉ nói chung chung “không đồng ý” hoặc yêu cầu thêm “giấy tờ chứng minh” mà không nêu rõ thiếu giấy tờ gì, thiếu nội dung nào, căn cứ pháp lý nào.
Giấy tờ viết tay, xác nhận địa phương, hồ sơ kê khai theo Chỉ thị 299, sổ mục kê, bản đồ địa chính, xác nhận khu dân cư, biên lai thuế nhà đất nếu có, giấy tờ điện nước, hộ khẩu, xác nhận cư trú, giấy phép xây dựng hoặc hồ sơ quản lý nhà ở đều có thể là căn cứ để cơ quan có thẩm quyền xem xét nguồn gốc và quá trình sử dụng.
Pháp luật không đòi người dân trong trường hợp Điều 138 phải xuất trình giấy chứng nhận cũ hoặc hợp đồng chuyển nhượng công chứng thì mới được xem xét.
Về câu hỏi thứ hai, nếu cán bộ chỉ yêu cầu bạn bổ sung tài liệu để làm rõ hồ sơ thì chưa thể kết luận là gây khó khăn. Nhưng nếu bạn đã nộp hồ sơ mà không tiếp nhận, không lập phiếu tiếp nhận, không trả lời bằng văn bản, không hướng dẫn cụ thể một lần về thành phần hồ sơ còn thiếu, hoặc yêu cầu loại giấy tờ ngoài quy định như điều kiện bắt buộc thì đó là cách làm gây khó và không đúng tinh thần cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Về câu hỏi thứ ba, việc cán bộ yêu cầu xác minh nguồn gốc đất không làm vô hiệu hóa Điều 138 Luật Đất đai 2024. Ngược lại xác minh nguồn gốc là bước cần thiết để áp dụng Điều 138. Nhưng nếu cán bộ hiểu rằng bạn phải có giấy tờ đầy đủ như trường hợp đất có giấy tờ theo Điều 137 thì mới được xem xét cấp giấy chứng nhận, thì cách hiểu đó là sai. Điều 138 được đặt ra chính để giải quyết trường hợp người đang sử dụng đất ổn định nhưng không có giấy tờ về quyền sử dụng đất.
Cơ quan nhà nước phải xác minh, niêm yết, lấy ý kiến, đối chiếu quy hoạch, hiện trạng, tranh chấp và nghĩa vụ tài chính, chứ không được lấy lý do “không có giấy tờ chuẩn” để gạt hồ sơ ngay từ đầu.
Bạn nên làm lại hồ sơ theo hướng chặt chẽ hơn. Một là nộp hồ sơ chính thức tại bộ phận một cửa, không chỉ trao đổi miệng với cán bộ địa chính. Hồ sơ nên gồm đơn đăng ký cấp giấy chứng nhận lần đầu theo mẫu số 04/ĐK ban hành kèm theo Nghị định 101/2024; toàn bộ 4 giấy chuyển nhượng viết tay; giấy xác nhận của địa phương trên các giấy chuyển nhượng; tài liệu Chỉ thị 299/TTg thể hiện chủ sử dụng đầu tiên, số thửa, số bản đồ; giấy tờ chứng minh quá trình sử dụng ổn định từ năm 2003 đến nay như hộ khẩu, xác nhận cư trú, biên lai thuế, điện, nước, hồ sơ sửa chữa, xây dựng nhà, ảnh hiện trạng, xác nhận của tổ dân phố và các hộ liền kề về việc sử dụng ổn định, không tranh chấp.
Hai là trong đơn nên đề nghị UBND phường xác nhận rõ các nội dung: thời điểm sử dụng đất, nguồn gốc sử dụng, hiện trạng là đất ở, có nhà ở, không tranh chấp, không lấn chiếm, không thuộc đất công, không thuộc trường hợp giao đất trái thẩm quyền và phù hợp quy hoạch hoặc không thuộc diện phải thu hồi.
Ba là nếu hồ sơ bị cho là chưa đủ thì bạn có quyền đề nghị cán bộ trả lời bằng văn bản, ghi rõ thiếu giấy tờ nào và căn cứ điều khoản nào.
Bốn là nếu bị từ chối tiếp nhận hoặc kéo dài không giải quyết thì bạn có quyền gửi đơn kiến nghị, khiếu nại đến chủ tịch UBND cấp xã, cơ quan quản lý đất đai cấp trên hoặc trung tâm phục vụ hành chính công nơi tiếp nhận hồ sơ.
Tóm lại trong tình huống này không nên tranh luận theo hướng cán bộ không có quyền hỏi nguồn gốc đất. Nên đi theo hướng bạn đã cung cấp tài liệu chứng minh nguồn gốc và quá trình sử dụng; nếu cơ quan cho rằng chưa đủ thì đề nghị nêu rõ bằng văn bản còn thiếu tài liệu nào theo quy định nào; đồng thời đề nghị tiếp nhận hồ sơ để thực hiện xác minh theo thủ tục cấp giấy chứng nhận lần đầu đối với đất không có giấy tờ theo Điều 138 Luật Đất đai 2024.
Theo thông tin từ Công an phường Kon Tum (tỉnh Quảng Ngãi), qua công tác theo dõi không gian mạng phát hiện một số tài khoản thường xuyên đăng tải các clip nhóm thanh thiếu niên tụ tập, cầm hung khí, có biểu hiện gây mất an ninh trật tự, nhưng lại "câu view" cao.
Những hình ảnh này nhanh chóng thu hút sự chú ý, lan truyền và tạo ra tâm lý tò mò, hiếu kỳ trong cộng đồng mạng.
Tiếp tục xác minh, đến khoảng 10h30 ngày 23-4-2026, Công an phường Kon Tum kiểm tra nơi ở của một thiếu niên. Tại đây, phát hiện và thu giữ 7 con dao tự chế cùng nhiều tang vật liên quan.
Kết quả làm việc cho thấy số hung khí này do thiếu niên cùng một nhóm bạn tự chế tạo.
Điều đáng nói, theo lời khai ban đầu, việc tụ tập, chế tạo và sử dụng hung khí hoàn toàn không xuất phát từ mâu thuẫn cá nhân. Mục đích chính là để phục vụ các buổi livestream, thực hiện những "nhiệm vụ" hoặc "thử thách" do người xem đưa ra.
Đổi lại, nhóm này nhận được tiền và quà tặng ảo từ người theo dõi. Những hành động càng nguy hiểm, càng gây sốc thì càng dễ thu hút lượt xem, tương tác và mang lại lợi ích vật chất.
Từ một vụ việc cụ thể, có thể thấy rõ một xu hướng đáng báo động đang âm thầm lan rộng: nhiều nội dung cực đoan, lệch chuẩn, thậm chí vi phạm pháp luật, vẫn được một bộ phận người xem cổ vũ, chia sẻ.
Sự tung hô này tạo ra ảo tưởng rằng chỉ cần liều lĩnh, khác biệt, thậm chí bất chấp chuẩn mực, là có thể nổi tiếng nhanh chóng và kiếm tiền dễ dàng.
Hệ lụy của xu hướng "câu view bất chấp" không chỉ dừng lại ở những con số lượt xem. Trước hết, đó là sự lệch lạc trong nhận thức và giá trị sống. Khi đồng tiền ảo và sự nổi tiếng nhất thời được đặt cao hơn nhân cách, ranh giới giữa đúng - sai, hợp pháp - phi pháp dần bị xóa nhòa.
Nhiều bạn trẻ rơi vào tâm lý "sống ảo", chạy theo hào quang tức thời thay vì đầu tư cho học tập, rèn luyện và phát triển bản thân.
Bên cạnh đó, nguy cơ mất an ninh trật tự xã hội cũng hiện hữu. Những hình ảnh tụ tập, sử dụng hung khí nếu không được ngăn chặn kịp thời có thể dẫn đến hành vi bạo lực thật ngoài đời.
Theo Trang thông tin điện tử Ủy ban Kiểm tra Trung ương, trong các ngày 8 và 20/5, tại Hà Nội, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã họp Kỳ thứ 6 dưới sự chủ trì của đồng chí Trần Sỹ Thanh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương.
Tại kỳ họp, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã xem xét báo cáo đề nghị thi hành kỷ luật đối với đảng viên vi phạm tại Đảng bộ các tỉnh Quảng Ninh và Bắc Ninh.
Tại Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh, các ông: Nguyễn Đức Thành, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Bí thư Đảng ủy Hội đồng nhân dân tỉnh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Ninh; Điệp Văn Chiến, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Nội chính Tỉnh ủy Quảng Ninh, đã suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống.
Đồng thời vi phạm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao, trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; vi phạm quy định những điều đảng viên không được làm và trách nhiệm nêu gương; gây hậu quả rất nghiêm trọng, ảnh hưởng rất xấu đến uy tín của tổ chức đảng và địa phương, cơ quan, đơn vị công tác, đến mức phải thi hành kỷ luật.
Tại Đảng bộ tỉnh Bắc Giang (nay là tỉnh Bắc Ninh), ông Bùi Văn Hải, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Bí thư Đảng đoàn, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh đã vi phạm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao, trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; vi phạm quy định những điều đảng viên không được làm và trách nhiệm nêu gương; gây hậu quả rất nghiêm trọng, ảnh hưởng xấu đến uy tín của tổ chức đảng và địa phương, cơ quan, đơn vị công tác, đến mức phải thi hành kỷ luật.
Các ông: Nguyễn Văn Linh, nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy, Bí thư Ban cán sự đảng, Chủ tịch UBND tỉnh; Lại Thanh Sơn, nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Bí thư Ban cán sự đảng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh; Trịnh Hữu Thắng, nguyên Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư; Bùi Thế Sơn, nguyên Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Giao thông vận tải; Phạm Giang, nguyên Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Xây dựng; Nguyễn Tiến Cơi, nguyên Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Tài chính; Nguyễn Văn Khái, nguyên Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn; Nguyễn Văn Sơn, nguyên Phó Giám đốc Sở Giao thông vận tải, đã vi phạm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao, trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; vi phạm quy định những điều đảng viên không được làm và trách nhiệm nêu gương; gây hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng xấu đến uy tín của tổ chức đảng và địa phương, cơ quan, đơn vị công tác, đến mức phải thi hành kỷ luật.
Xét nội dung, tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân vi phạm, căn cứ quy định của Đảng, Ủy ban Kiểm tra Trung ương quyết định thi hành kỷ luật cảnh cáo các ông Nguyễn Văn Linh, Lại Thanh Sơn, Trịnh Hữu Thắng, Bùi Thế Sơn, Phạm Giang, Nguyễn Tiến Cơi, Nguyễn Văn Khái, Nguyễn Văn Sơn.
Ông Phạm Quốc Hưng là Thẩm phán cao cấp, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó chánh án Tòa án nhân dân tối cao. Từ ngày 29-4, ông Hưng kiêm nhiệm giữ chức vụ Chánh án Tòa án nhân dân TP.HCM, thời hạn không quá 2 năm.
Phát biểu giao nhiệm vụ, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng nhấn mạnh việc lựa chọn nhân sự đứng đầu Tòa án nhân dân TP.HCM được xem xét cực kỳ kỹ lưỡng.
TP.HCM là đô thị đặc biệt, trung tâm kinh tế - chính trị lớn nhất cả nước, nơi áp lực công việc tư pháp luôn ở mức đỉnh điểm. Hiện nay, số lượng án của tòa án nhân dân hai cấp thành phố chiếm tới 1/4 tổng lượng án toàn quốc.
Trước yêu cầu phát triển mới, đặc biệt sau khi thực hiện sáp nhập các đơn vị hành chính và đối mặt với các loại tội phạm, tranh chấp kinh tế phức tạp, Tòa án nhân dân tối cao đã quyết định một bước đi chưa từng có tiền lệ. Đó là phân công một lãnh đạo đương nhiệm của Tòa án nhân dân tối cao kiêm nhiệm làm Chánh án Tòa án nhân dân TP.HCM.
Đánh giá về tân Chánh án, lãnh đạo Tòa án nhân dân tối cao cho biết ông Phạm Quốc Hưng là cán bộ trẻ, bản lĩnh, được đào tạo bài bản và có kinh nghiệm phong phú từ cơ sở đến Trung ương. Ông từng kinh qua các vị trí Chánh Văn phòng, Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh và Thẩm phán cao cấp trước khi giữ trọng trách tại Tòa án nhân dân tối cao.
Nhiệm vụ trọng tâm của tân Chánh án trong thời gian tới là khẩn trương thực hiện bàn giao công việc chặt chẽ, xây dựng kế hoạch hành động cụ thể với tiêu chí "rõ người, rõ việc, rõ kết quả". Đặc biệt, công tác xây dựng Đảng phải gắn liền với xây dựng ngành, tập trung rà soát và đánh giá lại đội ngũ cán bộ, thẩm phán để phân công, bố trí phù hợp với năng lực và trách nhiệm.
Chánh án Tòa án nhân dân tối cao tin tưởng với năng lực và sự thử thách trong môi trường mới, ông Hưng sẽ giữ vững vị thế và tầm vóc của hệ thống tòa án tại một đô thị đặc biệt như TP.HCM.
Phát biểu nhận nhiệm vụ, tân Chánh án Tòa án nhân dân TP.HCM bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc với Ban cán sự Đảng Tòa án nhân dân tối cao, cá nhân ông Nguyễn Văn Quảng cũng như Ban Thường vụ Thành ủy, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang.
Ông khẳng định việc được giao phó trọng trách tại địa bàn có lượng án lớn và tính chất phức tạp nhất cả nước vừa là vinh dự, vừa là thử thách cực kỳ lớn.
Với tinh thần cầu thị, ông Hưng cam kết sẽ tiếp thu nghiêm túc các chỉ đạo của lãnh đạo Tòa án nhân dân tối cao và Thành ủy để cùng tập thể tòa án hai cấp TP hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Quyết tâm đẩy mạnh tư pháp số và cải cách hành chính, để giải quyết bài toán áp lực công việc đang đè nặng lên hệ thống tòa án TP, tân Chánh án đã đề ra chương trình hành động trọng tâm.
Trong đó ưu tiên hàng đầu là đảm bảo tiến độ và thời hạn xét xử theo đúng quy định pháp luật, không để xảy ra tình trạng án quá hạn do lỗi chủ quan, tăng cường cải cách hành chính tư pháp và đẩy mạnh chuyển đổi số.
Song song đó, công tác xây dựng đội ngũ được xác định là then chốt. Ông Hưng khẳng định sẽ tập trung xây dựng đội ngũ thẩm phán, cán bộ tòa án "vững về bản lĩnh chính trị, giỏi về chuyên môn nghiệp vụ và kỷ cương liêm chính".
Ông cũng gửi lời tri ân đến người tiền nhiệm là ông Lê Thanh Phong (nay là Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao) vì những đóng góp to lớn cho Tòa án nhân dân TP thời gian qua. Cam kết nỗ lực kế thừa, phát huy các kết quả tích cực đã đạt được, không ngừng nỗ lực để hoàn thành các chỉ tiêu công tác ngành và góp phần vào sự ổn định, phát triển bền vững của TP.HCM.
