Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động quân sự của Mỹ tại Trung Đông, hôm nay thông báo Iran đã “phóng nhiều máy bay không người lái (UAV) tự sát tấn công những tàu thương mại đang di chuyển qua eo biển Hormuz”.
“Lực lượng Mỹ đã bắn hạ toàn bộ số UAV này trong vài giờ qua và lưu thông hàng hải qua eo biển vẫn diễn ra mà không bị cản trở”, CENTCOM cho hay.
CENTCOM đồng thời cho biết eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ và khí đốt từ vùng Vịnh, vẫn “mở cửa”, bất chấp việc Iran áp lệnh phong tỏa kể từ khi chiến sự bùng phát.
Trong khi đó, tướng Habibollah Sayyari, phó tổng tham mưu trưởng quân đội Iran, tuyên bố eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư vẫn nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ của lực lượng vũ trang nước này và “không tàu thuyền nào có thể đi vào khu vực mà không có sự cho phép của Iran”.
Tướng Sayyari cho hay năng lực tác chiến UAV của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) “rất tiên tiến” và lực lượng này đang mở rộng sản xuất UAV nhanh chóng.
Thông báo bắn hạ UAV của CENTCOM được đưa ra sau khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 12/6 cho biết bản ghi nhớ về thỏa thuận hòa bình với Mỹ sẽ được “ký từ xa” trong vài ngày tới.
“Biên bản Ghi nhớ Islamabad chưa bao giờ tiến gần hiện thực như lúc này”, ông Araghchi đăng trên mạng xã hội, đề cập thủ đô Pakistan, nơi diễn ra các vòng đàm phán Mỹ – Iran trước đó.
Chỉ vài giờ sau, Tổng thống Donald Trump, người trước đó cáo buộc Iran đàm phán thiếu thiện chí và bóp méo các điều khoản đã thống nhất, đăng lại ảnh chụp bài viết của ông Araghchi trên tài khoản cá nhân.
Tuy vậy, đài truyền hình quốc gia Iran IRIB dẫn lời ông Araghchi nói rằng cho đến khi đạt thỏa thuận toàn diện về mọi vấn đề thì “chưa thể khẳng định chắc chắn rằng Mỹ và Iran đã đạt được đồng thuận”.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cũng xác nhận “văn bản cuối cùng của thỏa thuận hòa bình đã được thống nhất”. “Hòa bình chưa bao giờ ở gần như lúc này”, ông Sharif nói, đồng thời thừa nhận có “làn sóng thông tin sai lệch liên tục” xoay quanh tiến trình đàm phán.
Một quan chức cấp cao của Mỹ bày tỏ lạc quan rằng các bên có thể ký kết thỏa thuận trong vài ngày tới.
Đồng minh của Mỹ là Israel cho biết ông Trump đã cam kết thỏa thuận sẽ buộc Iran từ bỏ toàn bộ lượng uranium đã làm giàu. Tuy nhiên, hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA khẳng định nội dung này “thậm chí còn không được đưa ra đàm phán”.
Tướng Abdolrahim Hatami, tư lệnh lục quân Iran, hôm nay nhấn mạnh lực lượng vũ trang phải duy trì trạng thái sẵn sàng toàn diện nhằm đối phó mọi hành động thù địch có thể xảy ra. Theo ông, cần duy trì trạng thái sẵn sàng thường trực cả về tấn công lẫn phòng thủ.
Tướng Hatami chỉ thị cho các chỉ huy đơn vị và trung tâm tác chiến trên toàn quốc "chuẩn bị cho mọi kịch bản", nhấn mạnh phản ứng của quân đội Iran phải ở mức "không để bất kỳ kẻ tấn công nào sống sót" trong trường hợp đối phương tiến hành chiến dịch trên bộ.
Trong cuộc họp có sự tham dự của các chỉ huy lục quân, phòng không, không quân và hải quân, ông Hatami đề cập tình hình nhạy cảm hiện nay và cho biết các hoạt động của đối phương phải được theo dõi "với mức độ cảnh giác cao nhất và chính xác tuyệt đối" vào mọi thời điểm.
Tư lệnh lục quân Iran mô tả những phát biểu gần đây của Tổng thống Donald Trump về "thay đổi bản đồ Iran sau cuộc chiến" là bằng chứng rõ ràng cho thấy ý đồ thực sự của Mỹ - Israel. Theo ông, những quan điểm đó chứng tỏ các đối thủ đang tìm cách tấn công vào "tên gọi và sự tồn vong của Iran".
Tổng thống Trump nhiều lần nói rằng các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang diễn ra tốt đẹp, nhưng Tehran bác bỏ và khẳng định chưa tham gia bất cứ cuộc thương lượng nào với Washington.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 29/3 cáo buộc Mỹ công khai phát đi thông điệp về đàm phán và đối thoại nhưng lại bí mật chuẩn bị kế hoạch tấn công trên bộ.
Washington Post dẫn nguồn tin từ quan chức Mỹ giấu tên cho biết các cuộc thảo luận trong nội bộ chính quyền Trump đã đề cập khả năng chiếm đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng của Iran, cũng như tiến hành đột kích vào những khu vực ven biển nhằm gỡ bỏ phong tỏa eo biển Hormuz.
Quan chức này cho hay kế hoạch đổ bộ vào Iran đã được Lầu Năm Góc xây dựng trong suốt nhiều tuần qua, giữa lúc hàng nghìn lính thủy đánh bộ và lính dù đang triển khai tới Trung Đông. Hiện chưa rõ liệu Tổng thống Trump sẽ phê duyệt toàn bộ, một phần hay bác bỏ kế hoạch của Lầu Năm Góc.
Số máy bay A-10 của Mỹ đang được điều động thêm đã hạ cánh tại căn cứ Không quân Hoàng gia Lakenheath ở Anh trên đường đến Trung Đông, theo The New York Times dẫn dữ liệu theo dõi chuyến bay và các quan chức Lầu Năm Góc.
Trước đó, tạp chí Air & Space Forces đã đưa tin về việc triển khai thêm máy bay A-10 đến Trung Đông.
Các chỉ huy Mỹ đã sử dụng A-10 để tấn công các tàu của Iran và các lực lượng dân quân được Tehran Iran hậu thuẫn ở Iraq.
A-10 "Warthog" (Lợn lòi) di chuyển chậm là loại máy bay hỗ trợ không kích tầm gần với một khẩu pháo đáng sợ ở đầu mũi có thể bắn 70 quả đạn 30 mm/giây.
A-10 bay ở độ cao thấp và tốc độ chậm, cho phép nó lượn lờ trên các mục tiêu trên đất liền và trên biển. Máy bay này có thể được sử dụng để hỗ trợ lực lượng mặt đất của Mỹ kiểm soát lãnh thổ gần eo biển Hormuz.
Sự hiện diện của A-10 cho thấy hệ thống phòng không chiến lược của Iran đã bị phá hủy hoặc bị vô hiệu hóa đáng kể. A-10 dễ bị tổn thương trước hệ thống phòng không hơn so với máy bay chiến đấu, theo The New York Times.
Hôm 31.3, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tuyên bố Mỹ đã kiểm soát được bầu trời Iran đến mức máy bay ném bom B-52 bay thẳng qua lãnh thổ Iran lần đầu tiên kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28.2.
Hình ảnh máy bay A-10 thực hiện các cuộc tấn công ở Iraq đã lan truyền trên mạng xã hội, và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine đã xác nhận việc sử dụng máy bay này để tuần tra eo biển Hormuz.
"Máy bay A-10 Warthog đang tham gia chiến đấu dọc theo sườn phía nam, và đang săn lùng và tiêu diệt các tàu chiến tấn công nhanh ở eo biển Hormuz", tướng Caine nói với các phóng viên hôm 19.3.
Theo đó, Mỹ thông báo kể từ ngày 21.5, Bộ An ninh nội địa sẽ yêu cầu toàn bộ các chuyến bay đến Mỹ có hành khách từng đến CHDC Congo, Nam Sudan hoặc Uganda trong vòng 21 ngày phải hạ cánh tại sân bay quốc tế Washington-Dulles (bang Virginia) để tiến hành các biện pháp rà soát y tế chuyên sâu.
Trước đó, một chuyến bay của hãng hàng không Air France từ Paris (Pháp) đến Detroit (Mỹ) ngày 20.5 đã phải chuyển hướng hạ cánh xuống sân bay Canada, sau khi phát hiện có một hành khách đến từ CHDC Congo. Cơ quan Hải quan và biên phòng Mỹ (CBP) cho biết đây là trường hợp "sơ suất" khi để lọt hành khách này, do Mỹ đã ban hành những hạn chế nhập cảnh nhằm giảm nguy cơ lây lan dịch Ebola.
Trong một diễn biến khác, châu Âu cũng đang tiếp nhận các ca nhiễm Ebola là công dân Mỹ từ vùng dịch. Một bệnh nhân người Mỹ có kết quả xét nghiệm dương tính tại CHDC Congo đã được chuyển đến khu cách ly đặc biệt tại Berlin (Đức) hôm 20.5. Cùng ngày, CH Czech xác nhận đang tiếp nhận một bác sĩ người Mỹ từng điều trị cho bệnh nhân Ebola tại Uganda.
AP dẫn thông báo từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ngày 20.5 cho hay số ca nghi nhiễm Ebola trong đợt bùng phát tại CHDC Congo và Uganda đã tăng lên 600, với 139 trường hợp tử vong. Thách thức hiện nay là vẫn chưa xác định được "bệnh nhân số không", trong khi hiện chưa có vắc xin tiềm năng và thuốc đặc hiệu để điều trị chủng vi rút hiếm Bundibugyo, chủng lây lan chính trong đợt bùng phát hiện nay.
