Chiều giữa tháng 5, ông Lê Văn Chìa (80 tuổi, thường gọi Hai Chìa), ở xã Trà Côn, một mình chăm sóc bốn cò ốc (loài chim quý hiếm thuộc họ Hạc, được ghi nhận và bảo vệ nghiêm ngặt trong Sách đỏ) bị thương cùng ba con vạc. Ngoài ra, hai con chim khác vừa chết do vết thương quá nặng đã được ông chôn trong vườn.
"Đây là những con chim bị thợ săn lẻn vào vườn bắn nhưng chưa kịp mang đi hoặc tôi giành lại được trong tuần qua", ông Hai Chìa nói.
Những con chim bị thương được ông mang vào nhà, nhốt trong lồng để chăm sóc, chờ hồi phục rồi thả lại vườn.
Hơn 20 năm trước, khu vườn 1,8 ha của gia đình ông trồng dừa, nhãn, măng cụt, dâu theo hướng tự nhiên, không dùng phân hóa học hay thuốc bảo vệ thực vật nên thu hút nhiều loài chim, cò kéo về sinh sống.
Sau vài năm, đàn chim sinh sôi ngày càng nhiều, lên tới hàng nghìn con. Gia đình ông quyết định giữ khu vườn phát triển tự nhiên để làm nơi trú ngụ cho chim.
Gia đình còn dành tiền tích góp mua lưới sắt rào quanh khu vườn để bảo vệ đàn chim. Bên trong, cây trái và dây leo được để phát triển tự nhiên. Hàng ngày, lão nông ra sông, xuống đồng đặt lú, dớn bắt cá, tép, cua, ốc mang về thả vào các mương nước làm nguồn thức ăn cho chim.
Đàn chim kéo về ngày càng đông thì nạn săn bắn trộm cũng gia tăng. Hơn hai năm qua, ông thường xuyên chăm sóc chim bị thương do săn bắn trộm. Quanh nhà hiện có gần 10 lồng sắt và tre để nuôi dưỡng chim, cò bị thương hoặc chim non mất cha mẹ.
Mỗi ngày, ông chi khoảng 100.000-150.000 đồng mua ốc bươu, cá làm thức ăn cho chim bị thương và đàn chó bốn con cùng ông giữ vườn.
Ông cho hay khu vườn hiện có khoảng 5.000-6.000 chim, cò các loại như sáo, vạc, cò trắng, quắm đen, còng cọc... Trong đó, cò ốc quý hiếm chiếm hơn 2.000 con, nhiều nhất từ trước đến nay.
"Trước đây cò ốc chỉ vài trăm con nhưng từ sau Tết đến nay kéo về rất đông, tăng gấp 5-7 lần, làm tổ sinh sản nhiều trong vườn", ông Hai Chìa nói và cho biết tình trạng săn bắn trộm cũng trở nên nghiêm trọng nhất trong 20 năm qua.
Theo lão nông, nhóm săn chim thường có khoảng 5-10 người, chủ yếu là người địa phương, hoạt động cả ngày lẫn đêm, đặc biệt vào chiều tối và từ 5h đến 8h khi chim đi ăn hoặc bay về ngủ.
Ông ước tính mỗi thợ săn bắn được ít nhất 1-3 con chim, cò mỗi ngày. Trong đó, cò ốc bị săn nhiều nhất do thịt ngon, trọng lượng lớn khoảng 1,5 kg và bán được 150.000-200.000 đồng mỗi con. Các loài khác như vạc, cò trắng, còng cọc nặng khoảng 300-500 gram, giá 30.000-70.000 đồng mỗi con.
Việc bảo vệ đàn chim càng khó khăn hơn sau khi vợ ông qua đời năm 2022, còn ba người con đều lập nghiệp ở Cần Thơ và TP HCM. Biết ông tuổi cao, sống một mình, nhóm săn trộm càng lộng hành.
Nhiều lần ông báo chính quyền địa phương. Công an, dân quân từng vào tuần tra vài đêm nhưng khi lực lượng rút đi, nạn săn bắn lại tái diễn.
"Các thợ săn rất manh động, từng phá hàng rào sắt để vào vườn. Có lần tôi truy đuổi còn bị bắn đạn chì trúng nón bảo hiểm", ông kể.
Gần đây, do tuổi cao, sức yếu và đau nhức khắp người, ông ít đi tuần mà chủ yếu ngồi canh tại các chòi trong vườn.
Lão nông mong chính quyền có giải pháp hiệu quả để bảo vệ, phát triển vườn chim, đồng thời tạo nơi cho học sinh, sinh viên tìm hiểu về đa dạng sinh học.
Ngày 16/5, lực lượng kiểm lâm tỉnh Vĩnh Long đến vườn chim khảo sát thực tế để xây dựng phương án bảo vệ. Chính quyền tỉnh yêu cầu các đơn vị liên quan phối hợp rà soát diện tích khu vườn, thành phần, số lượng, đặc tính di cư của các loài chim cùng những khó khăn, vướng mắc hiện nay.
Trước đó, tỉnh Vĩnh Long ghi nhận hệ sinh thái đa dạng tại vườn chim này, trong đó có nhiều loài quý hiếm. Chính quyền từng lên kế hoạch dùng ngân sách mở rộng vườn chim nhằm bảo tồn đa dạng sinh học trên địa bàn, song chưa triển khai.
Tin Gốc: Vnexpress
