Các chuyên gia cảnh báo viêm não Nhật Bản vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm hàng đầu ở trẻ em với tỉ lệ tử vong và di chứng cao.
Cụ thể, CDC Hà Nội thông tin trên địa bàn vừa ghi nhận bệnh nhi 13 tuổi ở xã Hưng Đạo, Hà Nội (huyện Quốc Oai trước đây) mắc viêm não Nhật Bản. Cộng dồn năm 2026, Hà Nội ghi nhận 1 trường hợp, chưa ghi nhận ca tử vong, số ca mắc tăng so với cùng kỳ năm 2025 (0/0).
Qua khai thác bệnh sử, bệnh nhi được phát hiện mắc bệnh khoảng một tuần trước và hiện vẫn đang được điều trị tích cực. Đáng chú ý, dù đã hoàn thành 3 mũi vắc xin cơ bản, trẻ chưa được tiêm mũi nhắc lại theo khuyến cáo.
Các bác sĩ cho hay viêm não Nhật Bản, căn bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút viêm não Nhật Bản gây ra và lây truyền sang người thông qua muỗi. Bệnh thường xuất hiện vào mùa hè, thời điểm muỗi phát triển mạnh, trong đó trẻ em là nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao nhất.
Điều khiến viêm não Nhật Bản trở thành nỗi lo của ngành y tế là bệnh thường khởi phát với các dấu hiệu khá giống cảm cúm hoặc sốt vi rút thông thường như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn, mệt mỏi.
Tuy nhiên chỉ sau một thời gian ngắn, vi rút có thể tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, gây viêm não, phù não, co giật, rối loạn ý thức, hôn mê và suy đa cơ quan.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đa số người nhiễm vi rút không có triệu chứng, nhưng cứ khoảng 250 ca nhiễm thì có một ca tiến triển nặng.
Khi vi rút tấn công hệ thần kinh trung ương, bệnh có thể diễn tiến nhanh, gây viêm não cấp, suy hô hấp hoặc tổn thương não không hồi phục.
Tỉ lệ tử vong có thể lên tới 30%, trong khi gần một nửa số bệnh nhân sống sót phải chịu di chứng thần kinh kéo dài như động kinh, rối loạn vận động, suy giảm trí nhớ hoặc mất khả năng lao động.
Tại Việt Nam, trước khi có vắc xin, mỗi năm ghi nhận hàng nghìn ca mắc. Nhờ tiêm chủng mở rộng, số ca đã giảm mạnh, nhưng vẫn xuất hiện rải rác ở những người chưa tiêm đủ liều hoặc bỏ mũi nhắc.
Theo khuyến cáo, trẻ cần tiêm 3 mũi cơ bản và tiêm nhắc lại mỗi 3 – 4 năm đến 15 tuổi để duy trì miễn dịch. Tuy nhiên nhiều phụ huynh thường chỉ nhớ mũi cơ bản mà quên mũi nhắc, khiến khả năng bảo vệ suy giảm theo thời gian. Các chuyên gia nhấn mạnh, đây là “khoảng trống miễn dịch” khiến trẻ vẫn có nguy cơ mắc bệnh dù từng tiêm vắc xin.
Theo bác sĩ Nguyễn Tuấn Hải, chuyên gia trong lĩnh vực y tế dự phòng, hiện biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa viêm não Nhật Bản vẫn là tăng tỉ lệ bao phủ vắc xin phòng bệnh.
Việc tiêm chủng đầy đủ giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại vi rút, từ đó ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh hoặc giảm đáng kể khả năng diễn tiến nặng và tử vong.
Bên cạnh tiêm chủng đầy đủ, người dân cần phòng muỗi đốt bằng cách ngủ màn, vệ sinh môi trường, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, đặc biệt trong mùa cao điểm từ tháng 5 đến tháng 9.
Thông tin được các chuyên gia chia sẻ tại hội thảo khoa học "Tối ưu hóa kỹ thuật ERCP và công nghệ nội soi đường mật" do Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) phối hợp các đơn vị tổ chức chiều 12-6.
Chia sẻ tại hội thảo, bác sĩ Nguyễn Việt Dũng - Trưởng khoa nội tiêu hóa Bệnh viện 19-8 - cho biết tại Việt Nam, các bệnh lý đường mật thường gặp nhất vẫn là sỏi đường mật, viêm đường mật và một số bệnh lý ác tính như ung thư đường mật.
Trong đó, ung thư đường mật chiếm khoảng 3% tổng số các bệnh ung thư đường tiêu hóa. Tuy nhiên đây lại là bệnh lý nguy hiểm vì phần lớn người bệnh được phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn.
Theo bác sĩ Dũng, do các triệu chứng ban đầu thường không rõ ràng nên người bệnh khó nhận biết để đi khám sớm.
Về nguyên nhân gây ung thư đường mật, các chuyên gia cho hay hiện có nhiều nghiên cứu cho thấy tình trạng viêm mạn tính đường mật, sỏi đường mật kéo dài, một số bất thường bẩm sinh của đường mật hoặc các biến đổi gene đều có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Theo đó, do sỏi mật sẽ gây viêm kéo dài trong túi mật, tình trạng này cùng với việc sỏi gây tắc nghẽn ống dẫn mật cũng sẽ gây tổn thương tế bào trong túi mật. Các tế bào bị tổn thương liên tục trong thời gian dài dễ xuất hiện đột biến và phát triển thành ung thư.
Ngoài ra, mắc những viên sỏi lớn hay sỏi có thành phần đặc biệt cũng làm tăng nguy cơ mắc ung thư túi mật. Tuy nhiên, không phải ai mắc sỏi mật cũng có thể tiến triển thành ung thư.
Hiện các nhà khoa học vẫn tiếp tục nghiên cứu mối liên quan giữa sỏi đường mật mạn tính và nguy cơ hình thành ung thư đường mật.
Theo bác sĩ Dũng, nội soi đường mật hiện nay mang lại nhiều giá trị trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý gan mật tụy.
Nếu trước đây kỹ thuật ERCP chủ yếu đánh giá tổn thương thông qua hình ảnh X-quang sau khi bơm thuốc cản quang vào đường mật, hiện nay bác sĩ có thể đưa trực tiếp ống nội soi gắn camera vào trong lòng đường mật để quan sát tổn thương bằng mắt thường.
Nhờ đó, việc đánh giá các bất thường chính xác hơn và có thể sinh thiết trực tiếp tại vị trí nghi ngờ ung thư hoặc các tổn thương cần xác định bản chất.
Bác sĩ Hồ Đăng Quý Dũng - Trưởng khoa nội soi Bệnh viện Chợ Rẫy - cho biết xu hướng hiện nay là kết hợp đồng thời nhiều công nghệ như nội soi siêu âm (EUS), nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) và nội soi đường mật trực tiếp (SpyGlass) trong cùng một quy trình điều trị nhằm xử lý những trường hợp phức tạp của bệnh lý gan mật tụy.
Bên cạnh đó, các lĩnh vực mới như Endo-Hepatology (nội soi gan học), Endoscopic Oncology (nội soi ung thư học) và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nội soi đang được kỳ vọng sẽ tạo ra những bước tiến lớn trong phát hiện sớm và điều trị các bệnh lý ung thư gan, mật và tụy trong tương lai.
"Đây là những lĩnh vực rất mới nhưng có tiềm năng phát triển mạnh mẽ, góp phần thay đổi cách tiếp cận trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý gan mật tụy trong những năm tới", ông Dũng nhấn mạnh.
Ông Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc Bệnh viện 19-8, cũng cho rằng sự ra đời của các thế hệ hệ thống nội soi giúp bác sĩ có thể quan sát trực tiếp niêm mạc đường mật, xác định chính xác vị trí hẹp hoặc khối u. Đồng thời thực hiện sinh thiết ngay tại tổn thương nghi ngờ để nâng cao hiệu quả chẩn đoán và hỗ trợ xử trí các trường hợp sỏi đường mật phức tạp.
Những tiến bộ này góp phần nâng cao độ chính xác, đồng thời giúp cá thể hóa phương pháp điều trị cho từng người bệnh.
Bệnh nhân bị vẹo cột sống từ tuổi dậy thì nhưng không phát hiện sớm. Theo thời gian, cột sống cong hình chữ C với góc Cobb 41 độ, thuộc mức nặng. Nguyên nhân là chân phải ngắn hơn chân trái 8 mm, khiến khung chậu lệch.
Sự lệch này khiến cơ thể phải tự điều chỉnh bằng cách làm cột sống cong sang trái để giữ thăng bằng. Sau 30 buổi điều trị kết hợp nhiều phương pháp, vóc dáng chị cải thiện rõ rệt, đồng thời rèn luyện được tính kỷ luật, lấy lại sự tự tin và thái độ sống tích cực hơn.
Bác sĩ Calvin Q. Trịnh, Giám đốc Trung tâm Phục hồi chức năng và hình thể HMR, cho biết vẹo cột sống do chân ngắn chân dài, khung chậu nghiêng ngày càng phổ biến ở thanh thiếu niên. Nguyên nhân có thể do chênh lệch chiều dài xương hoặc lệch chức năng như bàn chân bẹt, gối chữ X, gối quá duỗi.
Theo bác sĩ, khung chậu là "nền móng" của cột sống, "móng nghiêng tường sẽ nứt, cột sẽ vỡ". Khi nền tảng cơ thể mất cân bằng, cột sống sẽ phải cong để giữ trọng tâm. Vì vậy, chỉ nắn chỉnh lưng là chưa đủ, theo thời gian cơ thể sẽ tự uốn cong cột sống trở lại. Điều quan trọng là đưa hai chân về cân bằng để cơ thể ổn định lâu dài.
Trước đây, điều trị vẹo cột sống chủ yếu bằng tập luyện và đeo nẹp để hạn chế tiến triển. Hiện nay, nhiều kỹ thuật mới như sóng xung kích, xung điện, tiêm botox giúp cải thiện tình trạng co cứng cơ hiệu quả hơn. Đặc biệt, các phương pháp hiện đại có thể sửa chữa trực tiếp tật chân ngắn chân dài từ gốc, thay vì chỉ dùng giải pháp tạm thời là mang lót giày hay giày chỉnh hình một bên.
Nhờ điều trị đúng hướng, nhiều trẻ cải thiện rõ rệt. Đơn cử, bé gái 12 tuổi bị vẹo chữ S, đoạn ngực 56 độ, thắt lưng 32 độ. Sau 50 buổi điều trị, góc Cobb giảm hơn 8 độ, vóc dáng cân đối hơn và tự tin hơn. Hay bé trai bị vẹo cột sống do bàn chân bẹt, gối chữ X gây lệch chiều dài chân. Sau 30 ngày điều trị, độ vẹo ngực giảm 12 độ, cổ giảm 8 độ.
Theo bác sĩ Calvin, vẹo cột sống nên được can thiệp trước tuổi dậy thì để tránh tiến triển tăng tốc khi trẻ bước vào giai đoạn phát triển nhanh. Trường hợp phát hiện sớm, chưa biến dạng xương, có thể cải thiện 10-20 độ trong 6 tháng, thậm chí trở về bình thường. Với ca nặng, đốt sống đã biến dạng, điều trị kéo dài nhiều năm và thường chỉ cải thiện tối đa 15-20 độ. Khi đó, mục tiêu là tái lập cân bằng cơ thể, giảm biến dạng để trẻ tự tin sinh hoạt.
Bác sĩ cũng đưa ra lời cảnh báo vẹo cột sống tuy không đe dọa tính mạng nhưng lại tàn phá nặng nề sức khỏe tinh thần. Trẻ dễ rơi vào tự ti, trầm cảm, đôi khi có những suy nghĩ tiêu cực. Phụ huynh cần chú ý các dấu hiệu lệch cơ thể, dáng đi, tư thế bất thường. Phát hiện càng muộn, điều trị càng khó và tốn kém.
Ngoài vận động, thói quen ăn uống hằng ngày cũng ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe xương, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Trà là thức uống quen thuộc của nhiều người Việt, đặc biệt ở người trung niên và người lớn tuổi. Song, không phải ai cũng biết mỗi loại đồ uống có thể tác động khác nhau đến cơ thể nếu sử dụng thường xuyên trong thời gian dài.
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Nutrients vào năm 2025 cho thấy uống trà có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe xương ở phụ nữ lớn tuổi.
Nghiên cứu theo dõi gần 10.000 phụ nữ từ 65 tuổi trở lên trong suốt 10 năm để đánh giá tác động của trà và cà phê đến mật độ xương.
Các nhà khoa học ghi nhận lượng trà, cà phê mà người tham gia sử dụng hằng ngày. Đồng thời, họ thường xuyên kiểm tra mật độ xương ở vùng hông và đùi. Đây là những vị trí dễ gãy khi bị loãng xương.
Kết quả cho thấy người uống trà có mật độ xương vùng hông cao hơn so với người không uống.
Ông Enwu Liu, phó giáo sư thỉnh giảng Trường Y và Sức khỏe cộng đồng thuộc Đại học Flinders (Úc), cho biết chỉ cần cải thiện nhỏ về mật độ xương cũng có thể giúp giảm nguy cơ gãy xương trong cộng đồng.
Theo bà Julie Stefanski, chuyên gia dinh dưỡng thuộc Học viện Dinh dưỡng và ăn kiêng (Mỹ), trà chứa catechin và theaflavin. Đây là các hợp chất tự nhiên hỗ trợ quá trình tạo xương và làm chậm mất xương.
Trà xanh giữ lại nhiều hợp chất này hơn do ít qua chế biến. Trà đen, trà trắng và trà ô long có hàm lượng thấp hơn.
Các nghiên cứu cho thấy người trưởng thành khỏe mạnh có thể uống khoảng 3 đến 4 tách trà không đường mỗi ngày để hỗ trợ sức khỏe.
Tuy nhiên, bà Stefanski lưu ý trà xanh chứa khá nhiều caffeine nên có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ nếu uống quá nhiều.
