Rạng sáng 15.6, nhiều thành phố tại Ukraine hứng chịu đợt oanh tạc lớn bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV).
Phía Ukraine nói ít nhất 5 người thiệt mạng và 29 người bị thương tại thủ đô Kyiv trong khi trên cả nước có ít nhất 10 người thiệt mạng. Nhiều tòa chung cư cao tầng bị oanh tạc, theo trang The Kyiv Independent.
Đáng chú ý, đợt tấn công gây hư hại Tu viện Kyiv-Pechersk, di sản lịch sử và tôn giáo quan trọng được UNESCO công nhận. Tu viện này có một hệ thống hang động lớn, là nơi lưu giữ những thánh tích linh thiêng của Chính thống giáo phương Đông.
Nhà thờ Đức Mẹ An giấc, được xây dựng vào thế kỷ 11 thuộc tu viện, từng bị phá hủy và khôi phục nhiều lần. Tổng giám mục Epiphanius, người đứng đầu Giáo hội Chính thống giáo Ukraine, cho biết phần mái của nhà thờ đã bị cháy. Tính đến trưa 15.6, đám cháy đã được kiểm soát, tránh nguy cơ hư hại cho cấu trúc chính và nội thất của nhà thờ.
Giám mục Avraamii nói rằng nhà thờ đã đưa các tác phẩm nghệ thuật và di vật tôn giáo đến nơi an toàn trong lúc vụ tấn công diễn ra. Đây là lần thứ hai tu viện bị tấn công từ khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine vào năm 2022.
Đối diện Tu viện Kyiv-Pechersk, phòng trưng bày và bảo tàng Mystetskyi cũng bị một UAV dạng Shahed rơi trúng, gây cháy. Tương tự, Phó thủ tướng phụ trách chính sách nhân đạo Tetyana Berezhna thông báo rằng đợt tấn công còn phá hủy bộ sưu tập trang phục “lớn nhất và cổ nhất tại Ukraine” tại Hãng phim quốc gia Oleksandr Dovzhenko ở Kyiv. Bà cho biết bộ sưu tập có 100.000 bộ trang phục và 3 triệu món quần áo.
Không quân Ukraine cho biết Nga đã phóng 70 tên lửa (gồm 6 tên lửa bội siêu thanh Zircon, 34 tên lửa đạn đạo Iskander-M/S-400, 30 tên lửa hành trình Kh-101/Iskander-K) và 611 UAV sang lãnh thổ Ukraine.
Lực lượng phòng không Ukraine bắn hạ 5 quả Zirkon, 15 quả Iskander-M/S-400, toàn bộ Kh-101/Iskander-K và 582 UAV. Số còn lại rơi trúng 42 địa điểm.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đến hiện trường vụ tấn công tại tu viện và cho biết 2 chiếc UAV đã cố tình nhắm mục tiêu vào khu vực tu viện và bảo tàng Mystetskyi. “Vụ tấn công tu viện là cuộc tấn công vào cộng đồng Cơ Đốc giáo và di sản văn hóa của nhân loại”, ông Zelensky nói.
UNESCO nói rằng cuộc tấn công gây thiệt hại nghiêm trọng cho phần bên ngoài và bên trong nhà thờ tại tu viện. “UNESCO lên án các cuộc tấn công nhắm vào công trình văn hóa, tổ chức giáo dục, sinh viên, cán bộ giáo dục và nhà báo được bảo vệ theo luật quốc tế”, cơ quan văn hóa của Liên Hiệp Quốc viết trên mạng xã hội X.
Bộ Quốc phòng Nga xác nhận đã thực hiện đợt tấn công quy mô lớn bằng vũ khí chính xác tầm xa, nhắm vào các cơ sở công nghiệp quân sự tại 3 thành phố Kyiv, Kharkiv và Dnipropetrovsk, cùng các sân bay quân sự và trung tâm tuyển quân của Ukraine, theo TASS. Nga xác nhận tấn công xưởng phim Dovzhenko nhưng cho rằng bên trong cơ sở này có một xưởng sản xuất UAV.
Tuy nhiên, Bộ Quốc phòng Nga bác bỏ cáo buộc tấn công tu viện tại Kyiv, cho rằng cơ sở này bị cháy là do tên lửa phòng không Patriot của Mỹ chế tạo. Moscow suy đoán Ukraine đã bắn nhầm mục tiêu do phương Tây cung cấp cho Kyiv những loại vũ khí đã hết hạn sử dụng.
“Các lực lượng vũ trang Liên bang Nga không lên kế hoạch hay thực hiện đòn tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự. Theo các báo cáo được xác nhận, tổ hợp các tòa nhà tại Tu viện Kyiv-Pechersk đã bị trúng một tên lửa từ hệ thống phòng không Patriot của Mỹ. Một lý do khả thi khiến hệ thống này gặp trục trặc có thể là do các nước phương Tây đã cung cấp cho chính quyền Kyiv những quả tên lửa đã quá hạn sử dụng”, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố.
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Nga miêu tả những cáo buộc của Ukraine và phương Tây là “giả mạo thô thiển”.
Đợt tấn công mới của Nga xảy ra trước thềm hội nghị thượng đỉnh G7 tại Pháp, nơi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky dự kiến có mặt.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố sẽ cùng các đồng minh thảo luận về việc đạt thỏa thuận ngừng bắn và sau đó là thỏa thuận hòa bình tại hội nghị.
Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến gặp Tổng thống Zelensky trong ngày 16.6. Ông Zelensky cho biết đã đề nghị gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin tại hội nghị nhưng chủ nhân Điện Kremlin chưa sẵn sàng, theo Reuters.
“Chúng tôi đã gửi thông điệp rằng chúng tôi sẵn sàng gặp ông Putin tại G7 vì ông Trump sẽ ở đó và ông Macron cũng ở đó, nghĩa là có châu Âu và Mỹ. Đây là cơ hội rất tốt để tất cả các bên gặp nhau. Châu Âu và Mỹ đã đồng ý và Nga lại một lần nữa chứng minh rằng họ chưa sẵn sàng đối thoại”, ông Zelensky nói tại tu viện ở Kyiv sau vụ tấn công.
Một quan chức Ukraine cho biết ông Zelensky đã thông báo với Mỹ và Tổng thống Macron về đề xuất trên, đồng thời gửi lời mời trực tiếp đến các đối tác Nga nhưng không nhận được câu trả lời rõ ràng.
Trước đó, phía Nga tuyên bố rằng ông Zelensky phải đến Moscow nếu muốn gặp Tổng thống Putin.
Về việc đối thoại, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov ngày 15.6 nói rằng Nga cam kết với những đề xuất chấm dứt chiến sự của Tổng thống Mỹ Donald Trump và mong đợi được lắng nghe từ các đặc phái viên Mỹ về cách thức thi hành những đề xuất đó.
Trong khi đó, ông Lavrov cáo buộc châu Âu đang cố gắng áp đặt nỗ lực hòa giải lên Nga và đã sai lầm khi cho rằng Moscow đang thất thế trên chiến trường.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi hôm nay cho biết đề xuất có yêu cầu chấm dứt giao tranh tại mọi mặt trận, trong đó có Lebanon, lực lượng Mỹ rút khỏi các khu vực gần Iran và Washington bồi thường cho những thiệt hại gây ra với Tehran.
Theo ông, Iran còn muốn được dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng ở nước ngoài và Mỹ chấm dứt chiến dịch phong tỏa hàng hải. Đây là bình luận đầu tiên của Tehran về đề xuất hòa bình mới nhất với Washington.
Theo hãng thông tấn Reuters, các điều kiện này dường như không thay đổi nhiều so với đề nghị trước đó của Iran, vốn đã bị Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ vào tuần trước và gọi là "rác rưởi".
Phát ngôn viên quân đội Iran Mohammad Akraminia cùng ngày 19/5 tuyên bố nước này sẽ mở "các mặt trận mới" để chống lại Mỹ nếu Washington nối lại chiến dịch tấn công, thêm rằng Tehran sẽ sử dụng "các phương pháp và thiết bị mới".
Trong bài viết trên mạng xã hội hôm 18/5, Tổng thống Trump cho biết đã hoãn kế hoạch tấn công Iran vào ngày 19/5 theo đề xuất của các nước vùng Vịnh, vì "một thỏa thuận rất có thể chấp nhận được đối với Mỹ, các nước Trung Đông và xa hơn nữa" sẽ được ký kết.
Ông sau đó cùng ngày nói với báo giới rằng Mỹ sẽ hài lòng nếu đạt được thỏa thuận ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, thêm rằng "có khả năng rất cao" là điều đó sẽ xảy ra.
"Nếu chúng tôi có thể làm được điều này mà không phải ném bom dữ dội vào họ, tôi sẽ rất vui", ông Trump nói.
Dù hai bên chưa công khai bất kỳ nhượng bộ nào trong quá trình đàm phán, một quan chức cấp cao Iran ngày 18/5 nói với Reuters rằng Mỹ có thể đang nới lỏng một số yêu cầu.
Nguồn tin này cho biết Washington đã đồng ý ngừng phong tỏa 1/4 số tiền của Tehran hiện bị đóng băng ở các ngân hàng nước ngoài. Mỹ cũng tỏ ra linh hoạt hơn khi chấp nhận cho Iran tiếp tục một số hoạt động hạt nhân hòa bình dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), theo quan chức trên.
Mỹ chưa xác nhận đã đồng ý bất kỳ điều gì trên bàn đàm phán. Theo Reuters, một quan chức giấu tên của nước này đã bác bỏ thông tin từ hãng thông tấn Tasnim rằng Washington đã đồng ý miễn trừ trừng phạt về dầu mỏ với Tehran trong lúc đàm phán diễn ra.
Hàng nghìn người đã thiệt mạng sau các cuộc tập kích của Mỹ - Israel vào Iran trước khi giao tranh ngừng lại vào đầu tháng 4 nhờ thỏa thuận ngừng bắn. Trước đó, các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào Israel và các nước vùng Vịnh cũng đã làm hàng chục người chết.
Thỏa thuận ngừng bắn nhìn chung vẫn được duy trì, dù máy bay không người lái (UAV) gần đây đã được phóng từ Iraq nhằm vào các nước vùng Vịnh, được cho là do Iran và đồng minh thực hiện.
"Tôi nghĩ người Iran đã cho rằng thỏa thuận ngừng bắn bao gồm cả vấn đề Lebanon, nhưng thực tế không phải vậy. Chúng tôi chưa bao giờ hứa điều đó", Phó tổng thống Mỹ JD Vance nói trước khi rời Hungary ngày 8/4.
Ông Vance nói thêm nếu Iran để cuộc đàm phán với Mỹ đổ vỡ vì vấn đề Lebanon, điều mà ông cho là vốn không liên quan tới Tehran và Washington cũng chưa từng đưa vào thỏa thuận, "đó là lựa chọn của chính họ".
Ông cảnh báo Tehran nên giữ lời hứa mở cửa eo biển Hormuz cho các tàu chở dầu lưu thông. "Thẳng thắn mà nói nếu phá vỡ thỏa thuận, họ sẽ phải gánh những hậu quả nghiêm trọng", ông nói.
Sau khi Mỹ và Iran thông báo đạt thỏa thuận ngừng bắn hai tuần rạng sáng 8/4, Israel đã tiến hành "cuộc tấn công phối hợp lớn nhất kể từ đầu xung đột" trên khắp Lebanon. Họ nói đây là một phần của chiến dịch mới có tên gọi Bóng tối vĩnh cửu, nhằm vào các trung tâm chỉ huy và kiểm soát của Hezbollah ở miền nam và đông Lebanon, cũng như ở Beirut.
Ít nhất 254 người thiệt mạng và hơn 1.165 người bị thương ở Lebanon vì đợt tấn công mới của Israel, theo Al Jazeera.
Iran chỉ trích động thái của Israel là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn tạm thời. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 tuyên bố hoạt động vận tải qua Hormuz đã bị đình chỉ sau khi Israel tấn công Lebanon. Trước đó, 3 tàu dầu, gồm hai tàu Iran và một tàu Trung Quốc, đã được đi qua eo biển.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cũng cáo buộc Mỹ phá vỡ cam kết giữa hai nước khi không ngăn các cuộc tấn công vào Lebanon, vi phạm không phận Iran và phủ nhận quyền làm giàu uranium của Tehran.
Ông Vance chỉ trích những cáo buộc của ông Ghalibaf là "vô lý". Ông thừa nhận "các thỏa thuận ngừng bắn luôn phức tạp", nhưng Mỹ đang tuân thủ và tiến trình đàm phán đang diễn ra.
Phó tổng thống Mỹ cho biết phía Israel đã đề nghị kiềm chế hành động. "Người Israel thực sự đã đề nghị tự kiềm chế một chút ở Lebanon, bởi họ muốn đảm bảo cuộc đàm phán của chúng tôi thành công", ông nói.
AP đưa tin vụ việc xảy ra vào ngày 26.5 tại nhà máy đóng gói Nippon Dynawave ở thành phố Longview, bang Washington. Công ty và các lực lượng ứng phó địa phương ra tuyên bố chung xác nhận có thương vong.
Tại cuộc họp báo sau đó, Giám đốc Sở cứu hỏa và cứu hộ quận Cowlitz Scott Goldstein nói chưa rõ có bao nhiêu người thiệt mạng. Ông cho biết có thông tin về số người mất tích nhưng chưa thể công bố. Trong số người bị thương có một lính cứu hỏa.
Đến tối cùng ngày, Sở cứu hỏa Longview thông báo có 1 người thiệt mạng và 9 người mất tích, 9 người khác bị thương. Lực lượng ứng phó khẩn cấp vẫn đang làm việc tại hiện trường nhưng nhiều giờ sau vụ việc, một lượng dung dịch vẫn còn trong chiếc bồn bị sự cố, cản trở nỗ lực tìm kiếm nạn nhân.
Bồn chứa hóa chất có dung tích tối đa 3,4 triệu lít và thời điểm nổ đang chứa khoảng 60% dung tích này. Bên trong bồn là một hỗn hợp hóa chất được gọi là dung dịch trắng, loại chất ăn mòn chủ yếu gồm natri hydroxit và natri sunfua, được dùng để phân hủy gỗ làm giấy kraft, loại giấy bền dùng làm bao bì, túi mua sắm và các sản phẩm khác.
Hóa chất trong bồn đã chảy xuống mương thoát nước và cơ quan môi trường địa phương đã cử một đội đi đánh giá tác động môi trường.
Một số nạn nhân bị bỏng hoặc ngạt khí và mức độ nặng nhẹ khác nhau. Cơ quan chức năng tuyên bố rằng vụ tai nạn không gây đe dọa đến người dân.
Công ty đóng gói Nippon Dynawave là công ty chuyên sản xuất giấy, bột giấy, đóng gói chất lỏng. Thành phố Longview có khoảng 38.000 dân và là nơi có truyền thống về nghề giấy, gỗ. Nippon Dynawave có khoảng 1.000 công nhân, nằm trong một khu công nghiệp với nhiều công ty gỗ, giấy và hóa chất khác.
Bồn hóa chất tại bang Washington bị vỡ trong thời điểm hàng ngàn cư dân tại quận Cam, bang California vẫn còn đang sơ tán do một bồn hóa chất tại thành phố Garden Grove bị hư hại. Tính đến ngày 25.5, các quan chức cho biết nguy cơ nổ đã được loại trừ và nhiệt độ trong bồn đang ổn định, theo Reuters.
