Những vết nứt ngoằn ngoèo chạy dài sát mép vườn, những khoảng đất vừa còn xanh màu cây trái nay đã trở thành hàm ếch sâu hoắm hướng ra sông. Đó là thực trạng đang diễn ra tại xóm Khê Nam, khu dân cư nằm ở vùng cửa sông Trà Khúc.
Người dân nơi đây cho biết, tình trạng sạt lở đã kéo dài hơn một thập kỷ, nhưng vài năm gần đây diễn biến ngày càng dữ dội. Mỗi mùa mưa lũ đi qua, bờ sông lại lùi thêm vài mét, cuốn theo đất đai và cả kế sinh nhai của người dân.
Gia đình ông Trương Cọt (58 tuổi) là một trong những hộ chịu thiệt hại nặng. Hơn 500m² đất sản xuất của gia đình đã bị dòng nước cuốn trôi. Phần diện tích còn lại cũng không thể canh tác do bị cát biển bồi lấp.
“Có năm chỉ sau vài trận mưa lớn, gần một sào đất bị cát phủ dày nửa mét. Trồng cây không được nên đành bỏ hoang”, ông Cọt kể.
Theo người dân địa phương, vị trí nằm ngay cửa sông khiến Khê Nam thường xuyên chịu tác động kép. Mùa mưa, lũ từ thượng nguồn đổ về với lưu lượng lớn, trong khi phía hạ lưu lại chịu ảnh hưởng của triều cường và sóng biển. Hai dòng tác động cùng lúc khiến bờ sông liên tục bị khoét sâu.
Đoạn sông bị sạt lở kéo dài khoảng 1km từ khu vực chân cầu Cổ Lũy hướng ra cửa biển. Sau mùa mưa bão năm 2025, nhiều điểm sạt lở phát triển nhanh, xuất hiện các hố hàm ếch và những vết nứt lớn ăn sâu vào đất sản xuất của người dân.
Không chỉ mất đất canh tác, điều khiến người dân lo lắng hơn cả là sạt lở đang ngày càng áp sát khu dân cư.
Đứng trước phần đất còn sót lại của gia đình, ông Phan Thu (63 tuổi) cho biết, nhiều năm qua dòng sông liên tục “ăn” vào bờ. Trung bình mỗi năm gia đình mất từ 5-7m đất.
“Tổng cộng đã mất hơn 500m² đất nông nghiệp. Nếu tình trạng này tiếp tục kéo dài, không biết rồi đây nhà cửa có còn an toàn hay không”, ông Thu nói.
Lo mất đất, nhiều hộ dân đã tự bỏ kinh phí trồng tre, trồng cây dọc bờ sông với hy vọng giữ đất. Tuy nhiên, trước sức nước mùa lũ, những biện pháp này gần như không phát huy hiệu quả.
Ông Trần Cho, người dân xóm Khê Nam, cho biết, mỗi khi mùa mưa bão đến, nhiều hộ dân sống ven sông luôn trong tâm trạng bất an.
“Nhà nào ở sát mép sông đều chuẩn bị sẵn phương án sơ tán. Chỉ cần xuất hiện thêm vết nứt lớn là phải chuyển người và tài sản vào phía trong”, ông Cho nói.
Theo UBND xã Tịnh Khê, toàn xã hiện có hai điểm sạt lở trọng yếu là xóm Khê Nam (thôn Trường Định) và xóm Gò Đá (thôn Phú Vinh). Trong đó, riêng khu vực Khê Nam có khoảng 50 hộ dân bị ảnh hưởng trực tiếp.
Qua thống kê, khoảng 15.000m² đất của người dân đã bị sạt lở hoặc bồi lấp, gây thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp và đời sống dân sinh.
Ông Nguyễn Hoài Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Tịnh Khê, tỉnh Quảng Ngãi, cho biết, địa phương đã cắm biển cảnh báo, theo dõi chặt diễn biến sạt lở và xây dựng phương án di dời dân khi cần thiết.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo xã, những giải pháp này chỉ mang tính ứng phó trước mắt. Để bảo vệ đất đai và khu dân cư ven sông, địa phương kiến nghị cấp có thẩm quyền sớm đầu tư hệ thống kè kiên cố dọc sông Trà Khúc.
Từng được xem là giải pháp linh hoạt giúp giáo dục duy trì hoạt động trong đại dịch, các kỳ thi trực tuyến tại Mỹ giờ đây lại trở thành "điểm nóng" của hàng loạt chiêu gian lận công nghệ cao.
Từ chatbot AI, đồng hồ thông minh cho tới các nhóm kín chia sẻ đáp án theo thời gian thực, nhiều giáo viên và trường đại học Mỹ thừa nhận việc kiểm soát gian lận online đang ngày càng khó khăn.
Theo The New York Times, sự xuất hiện của ChatGPT và các công cụ AI tạo sinh đã khiến giới giáo dục Mỹ lo ngại sâu sắc. Chỉ trong vài giây, chatbot có thể viết bài luận, giải toán hoặc trả lời các câu hỏi học thuật với độ trôi chảy khiến giáo viên khó phát hiện.
Nhiều học sinh thậm chí công khai chia sẻ trên TikTok và Reddit cách dùng AI để "qua mặt" hệ thống kiểm tra trực tuyến. Một số bài đăng hướng dẫn cách yêu cầu chatbot viết lại nội dung theo văn phong tự nhiên nhằm tránh bị phát hiện bởi phần mềm dò AI.
Không chỉ AI, vấn nạn rò rỉ đề thi cũng khiến các kỳ thi online tại Mỹ trở nên hỗn loạn. Trên Reddit và Discord, nhiều nhóm kín chuyên chia sẻ đáp án SAT, AP hay bài thi trực tuyến xuất hiện ngày càng nhiều. Một số học sinh chụp màn hình câu hỏi rồi gửi vào nhóm chat để nhờ giải ngay trong lúc làm bài.
Theo Forbes, AI đang làm thay đổi hoàn toàn cách học sinh tiếp cận thi cử, buộc các trường phải thiết kế lại hình thức đánh giá thay vì chỉ dựa vào các bài thi truyền thống.
Trong khi đó, Education Week cho biết nhiều giáo viên Mỹ hiện phải thay đổi cách ra đề, tăng câu hỏi tư duy cá nhân hoặc yêu cầu học sinh trình bày miệng để hạn chế gian lận bằng AI.
Áp lực còn lớn hơn với các kỳ thi quốc tế tổ chức trực tuyến. Năm 2023, College Board - đơn vị tổ chức SAT và AP - từng phải điều tra nhiều vụ phát tán nội dung bài thi trên mạng xã hội chỉ vài giờ sau khi thí sinh bắt đầu làm bài ở các múi giờ khác nhau. Điều này làm dấy lên tranh cãi về tính công bằng giữa học sinh ở các quốc gia.
Không ít giáo viên Mỹ cho biết, sau đại dịch, nhiều trường đại học bắt đầu quay lại hình thức thi trực tiếp hoặc kết hợp vấn đáp để đảm bảo tính trung thực học thuật.
Một số trường còn yêu cầu sinh viên khóa webcam toàn cảnh phòng thi, bật micro liên tục hoặc dùng phần mềm giám sát theo dõi chuyển động mắt. Tuy nhiên, các biện pháp này lại gây tranh cãi về quyền riêng tư.
Theo The Washington Post, nhiều sinh viên Mỹ phản đối các phần mềm chống gian lận vì cho rằng chúng xâm phạm đời sống cá nhân và tạo cảm giác bị theo dõi quá mức.
Trong bối cảnh AI ngày càng thông minh, nhiều chuyên gia giáo dục tin rằng các kỳ thi kiểu cũ đang đứng trước bước ngoặt lớn.
Thay vì chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ hay làm bài trên giấy, trường học có thể sẽ phải chuyển sang đánh giá kỹ năng tư duy, phản biện và khả năng ứng dụng thực tế - những điều mà AI chưa thể thay thế hoàn toàn.
Cuộc chiến chống gian lận công nghệ vì thế được dự báo sẽ còn kéo dài, khi cả học sinh lẫn nhà trường đều liên tục chạy đua với tốc độ phát triển của AI.
Ngày 22/5, nhiều phụ huynh có con học lớp 9 tại Trường THCS Thọ Dân, xã Thọ Phú, tỉnh Thanh Hóa cho biết đã được hoàn trả khoản tiền đóng để ôn thi vào lớp 10, sau phản ánh về việc thu tiền học thêm trái quy định.
Theo ghi nhận của Người Đưa Tin, mỗi phụ huynh được nhận lại từ 2,4 đến 2,7 triệu đồng, là khoản tiền từng đóng cho việc ôn thi ba môn Toán, Ngữ văn và Tiếng Anh.
Trước đó, nhiều phụ huynh phản ánh từ đầu năm học, họ liên tục được thông báo đóng tiền phục vụ ôn thi vào lớp 10 cho học sinh khối 9. Việc thu tiền được triển khai thông qua phụ huynh trưởng các lớp.
Theo phản ánh, ban đầu khi học sinh ôn hai môn Toán và Ngữ văn, phụ huynh được đề nghị đóng 1 triệu đồng mỗi em. Đến giữa tháng 2/2026, sau khi có thông báo thi thêm môn Tiếng Anh, mức thu tăng lên 2,7 triệu đồng cho 90 buổi ôn tập 3 môn.
"Tất cả đều được thông báo trong nhóm phụ huynh, tiền chuyển vào tài khoản cá nhân của phụ huynh trưởng để hỗ trợ giáo viên ôn thi", một phụ huynh cho hay.
Ngoài khoản tiền ôn thi, phụ huynh lớp 9 còn được vận động đóng thêm khoảng 450.000 đồng mỗi học sinh cho nhiều khoản khác như làm phông khai giảng, quà tri ân giáo viên và liên hoan cuối năm.
Trường THCS Thọ Dân hiện có 124 học sinh lớp 9, trong đó chỉ 5 em không thi vào lớp 10. Với mức huy động 2,7 triệu đồng mỗi học sinh, nếu các phụ huynh nộp đầy đủ, tổng số tiền có thể lên tới hơn 300 triệu đồng.
Theo Thông tư 29/2024 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, được sửa đổi bổ sung bởi Thông tư 19/2026, các cơ sở giáo dục công lập không được thu tiền học sinh đối với hoạt động dạy thêm trong nhà trường. Quy định cũng nêu rõ việc dạy thêm phải bảo đảm tự nguyện, công khai, minh bạch và không được ép buộc dưới bất kỳ hình thức nào.
Ngoài ra, Thông tư 55/2011 quy định Ban đại diện cha mẹ học sinh không được đứng ra vận động hoặc thu các khoản ngoài quy định để hỗ trợ hoạt động dạy học.
Trao đổi với phóng viên, ông Lê Văn Hùng, Hiệu trưởng Trường THCS Thọ Dân, cho biết nhà trường không nắm được việc các lớp thu tiền ôn thi.
"Ngay từ đầu năm, nhà trường đã thống nhất tổ chức ôn thi cho học sinh mà không thu tiền, thực hiện đúng quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Nếu có việc tự ý thu tiền thì phải hoàn trả cho phụ huynh", ông Hùng nói.
Sau khi nhận được phản ánh, nhà trường đã tổ chức họp với phụ huynh để hoàn trả toàn bộ số tiền đã thu. Kết quả, có 43 phụ huynh của ba lớp 9A, 9B và 9C đã nhận lại đầy đủ tiền vào chiều tối 20/5. Trong đó, 41 phụ huynh nhận 2,4 triệu đồng, một phụ huynh nhận 2,2 triệu đồng và một phụ huynh nhận 2,7 triệu đồng. Tổng số tiền được hoàn trả hơn 100 triệu đồng.
Biên bản cuộc họp ngày 20/5 giữa nhà trường và phụ huynh thể hiện Ban giám hiệu cùng giáo viên chủ nhiệm khối 9 phủ nhận việc vận động kinh phí ôn thi. Theo giải trình, việc hỗ trợ giáo viên là do phụ huynh tự kêu gọi.
Ông Hoàng Văn Phương, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội UBND xã Thọ Phú, xác nhận toàn bộ 43 phụ huynh đã nhận đủ số tiền đã hỗ trợ.
Đại diện UBND xã cho rằng nhà trường và giáo viên chủ nhiệm chưa trực tiếp vận động phụ huynh đóng góp, song vẫn có phần trách nhiệm khi chưa thường xuyên nắm bắt thông tin từ phụ huynh và các lớp học.
"Ban giám hiệu và giáo viên liên quan cần nghiêm túc kiểm điểm, rút kinh nghiệm sâu sắc để không tái diễn sự việc dưới bất kỳ hình thức nào", đại diện UBND xã nêu.
Kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5 năm nay chứng kiến một diễn biến thời tiết khá hiếm gặp khi không khí lạnh bất ngờ tăng cường xuống Bắc Bộ và lan tới một phần Trung Bộ đúng sát thời điểm người dân bắt đầu lên đường du lịch.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ đêm 28 đến ngày 29/4, khối không khí lạnh yếu nhưng đủ gây mưa dông diện rộng, kéo nền nhiệt miền Bắc giảm rõ rệt. Nhiệt độ thấp nhất phổ biến chỉ còn 20-23 độ C, vùng núi có nơi dưới 20 độ C, tạo cảm giác se lạnh hiếm thấy giữa thời điểm cuối tháng 4.
Sau nhịp mưa dông mở màn, thời tiết miền Bắc bước vào những ngày nghỉ khá lý tưởng. Từ 30/4 đến hết 2/5, khu vực này duy trì trạng thái ít mưa, trưa chiều hửng nắng nhưng nắng không gắt, nền nhiệt cao nhất chủ yếu 27-30 độ C. Đêm và sáng sớm trời mát, riêng Hà Nội dao động khoảng 21-23 độ C, đủ để nhiều người cảm nhận rõ kiểu thời tiết "mát như đầu thu".
Đây được xem là khoảng thời gian đẹp cho các hoạt động ngoài trời như dạo phố, picnic ngắn ngày hoặc trekking vùng núi thấp.
Tuy nhiên, cơ quan khí tượng lưu ý thời tiết miền Bắc chưa hoàn toàn ổn định. Vào chiều tối và đêm, một vài nơi vẫn có thể xuất hiện mưa rào và dông cục bộ, nhất là khu vực Tây Bắc và vùng núi. Trong cơn dông vẫn tiềm ẩn nguy cơ lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh nên du khách không nên chủ quan khi di chuyển đường dài.
Tại Trung Bộ, thời tiết cũng chuyển biến tích cực hơn so với những ngày nắng nóng gay gắt trước đó.
Từ Thanh Hóa đến Huế chịu tác động nhẹ của không khí lạnh nên nền nhiệt dịu xuống, ban ngày phổ biến 28-31 độ C. Khu vực từ Đà Nẵng trở vào Nam Trung Bộ trời nắng nhiều hơn nhưng mưa không đáng kể, chỉ xuất hiện vài cơn mưa rào ngắn vào chiều tối. Nhìn chung, đây vẫn là vùng có thời tiết thuận lợi nhất cho các chuyến nghỉ biển dịp lễ.
Dù vậy, khung giờ từ 12h đến 15h tại các bãi biển miền Trung vẫn có tia UV cao và nắng rát, du khách nên hạn chế phơi nắng quá lâu để tránh mất nước, say nắng.
Trong khi đó, Nam Bộ là khu vực nóng nhất cả nước trong ngày đầu nghỉ lễ nhưng cường độ nắng nóng đã bắt đầu có dấu hiệu giảm dần.
Ngày 30/4, nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-36 độ C, có nơi trên 36 độ C. Sang ngày 1/5, nắng nóng chỉ còn xuất hiện cục bộ, và từ 2/5 trở đi xu hướng oi bức tiếp tục hạ thêm khi mưa dông chiều tối gia tăng. Điều này đồng nghĩa với việc thời tiết tại TP.HCM và nhiều tỉnh miền Đông, miền Tây Nam Bộ sẽ bớt ngột ngạt hơn so với chuỗi ngày nóng gay gắt trước đó.
Tây Nguyên cũng chung trạng thái nắng ban ngày, mưa dông tăng về chiều tối và đêm. Nhiệt độ tại khu vực này phổ biến 19-33 độ C, không quá khắc nghiệt nhưng những cơn dông đến muộn có thể đi kèm sét và gió giật mạnh, ảnh hưởng đến hoạt động cắm trại hoặc di chuyển đèo dốc.
Nhìn tổng thể, kỳ nghỉ lễ năm nay được đánh giá có nền thời tiết tương đối thuận lợi trên cả ba miền: miền Bắc mát mẻ, Trung Bộ khô ráo, Nam Bộ bớt nóng dần.
Dù không còn cảnh nắng như đổ lửa trên diện rộng, người dân vẫn cần theo dõi các cơn mưa dông bất chợt vào chiều tối bởi đây là giai đoạn giao mùa, thời tiết có thể chuyển trạng thái rất nhanh chỉ trong vài giờ.
