Ngày 26-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social rằng bất kỳ quốc gia châu Âu nào áp dụng thuế dịch vụ số đối với các công ty công nghệ sẽ “ngay lập tức phải đối mặt với mức thuế 100%” đối với toàn bộ hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ.
Ông khẳng định mức thuế này sẽ được áp dụng tức thì, bất chấp các hiệp định hay thỏa thuận thương mại hiện hành. Theo ông Trump, “nhiều quốc gia châu Âu” đang thảo luận việc áp thuế dịch vụ số và một số nước đã tiến gần tới thời điểm triển khai.
Tuy nhiên theo Đài CNN, trái với phản ứng hoảng loạn của thị trường và các đồng minh khi ông Trump đưa ra những lời đe dọa tương tự một năm trước, lần này giới quan sát phản ứng vô cùng bình thản.
Các nhà phân tích nhận định lời đe dọa áp thuế tức thì của ông Trump hiện khó có khả năng trở thành hiện thực do những rào cản pháp lý ngay tại Mỹ.
Nguyên nhân khiến giới quan sát và các nhà lãnh đạo châu Âu không còn “nao núng” bắt nguồn từ quyết định mang tính bước ngoặt của Tòa án Tối cao Mỹ vào tháng 2 vừa qua.
Trước đây, khi muốn nhanh chóng áp đặt thuế quan, ông Trump đã viện dẫn Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) năm 1974. Tuy nhiên Tòa án Tối cao đã phán quyết rằng việc dùng luật này để áp thuế là vượt quá thẩm quyền của Tổng thống.
Trong phán quyết, Chánh án John Roberts nhấn mạnh Quốc hội chỉ trao quyền áp thuế trong những trường hợp và điều kiện được quy định rõ ràng, chứ không cho phép Tổng thống tự do áp thuế theo ý muốn.
Ông Jeffrey Schwab – luật sư của Liberty Justice Center, tổ chức đứng đầu vụ kiện dẫn tới phán quyết trên – cho rằng Tổng thống chỉ có thể áp thuế khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện và quy trình mà luật quy định.
Sau khi mất công cụ pháp lý mạnh nhất, chính quyền ông Trump chuyển sang áp mức thuế đồng loạt 10% theo một cơ chế khác và khởi động các cuộc điều tra theo Điều khoản 301 của Luật Thương mại Mỹ.
Mặc dù Điều khoản 301 có thể mở đường cho mức thuế cao hơn, nhưng quy trình này thường kéo dài nhiều tháng để hoàn thành, chứ không thể có hiệu lực “ngay lập tức” như ông Trump đe dọa.
Đáng chú ý, dù Tòa án Tối cao đã bác bỏ nỗ lực trước đó của ông Trump nhằm áp thuế toàn cầu 10%, chính quyền Mỹ gần đây vẫn công bố các mức thuế mới từ 10-12,5% đối với hàng chục quốc gia, với lý do các nước này chưa làm đủ để ngăn chặn lao động cưỡng bức.
Thực tế trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump cũng từng sử dụng Điều khoản 301 để điều tra thuế dịch vụ số của nhiều nước châu Âu. Dù vậy, các cuộc điều tra khi đó không dẫn đến việc áp thuế, mà chủ yếu được dùng làm đòn bẩy trong đàm phán.
Do đó dù ông Trump vẫn có thể tiếp tục sử dụng các cuộc điều tra thương mại để gây sức ép với châu Âu, giới chuyên gia cho rằng khả năng Washington có thể ngay lập tức áp mức thuế 100% như tuyên bố là rất thấp, do những rào cản pháp lý từ hệ thống luật pháp Mỹ.
Hãng Reuters ngày 24.6 dẫn lời Tổng thống Mỹ Donald Trump cho hay ông đã chỉ đạo Bộ Tư pháp xem xét việc các công ty xăng dầu không hạ giá bán lẻ xăng tương ứng với đà giảm của giá dầu thô, đồng thời cáo buộc các công ty này "chặt chém" khách hàng.
Giá nhiên liệu hóa thạch trên toàn cầu đã tăng vọt sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz ở Trung Đông, nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel kể từ cuối tháng 2. Hai bên mới đây đã nhất trí về một bản ghi nhớ về lộ trình đàm phán 60 ngày.
Viết trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cáo buộc các công ty dầu khí lớn không giảm giá xăng dầu tương ứng với việc giá dầu thô mà họ đang mua vào giảm mạnh. "Giá cả đang lao dốc như đá rơi. Nói cách khác, khách hàng đang bị chặt chém", ông viết.
Nhà lãnh đạo không nêu tên công ty cụ thể nào. Nhà Trắng và Bộ Tư pháp Mỹ chưa phản hồi đề nghị đưa ra bình luận.
Dữ liệu hồi đầu tuần này cho thấy, các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đã giúp hạ nhiệt áp lực về giá nhiên liệu đối với người tiêu dùng Mỹ, khi giá xăng giảm tuần thứ 6 liên tiếp. Tuy nhiên, ông Trump cho rằng việc giá xăng giảm vẫn chưa đủ và không tương xứng với sự giảm giá dầu thô.
"Giá xăng cần phải giảm nhanh hơn nhiều so với những gì tôi đang thấy!", theo Tổng thống Mỹ.
Động thái của ông Trump đưa ra giữa lúc người tiêu dùng bày tỏ lo ngại về giá xăng dầu cao, trong bối cảnh ông và các thành viên đảng Cộng hòa đang phải cố gắng giữ thế đa số tại quốc hội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Theo dữ liệu của Công ty GasBuddy (trụ sở tại bang Texas), giá xăng trung bình tại Mỹ vào sáng sớm ngày 24.6 là 3,906 USD/gallon, giảm hơn 14% so với mức đỉnh điểm hồi tháng 5.
Tuy nhiên, giá xăng vẫn cao hơn đáng kể so với mức 2,764 USD/gallon vào tháng 1, hơn một tháng trước khi cuộc xung đột với Iran bắt đầu.
Ngày 14-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, đánh dấu chuyến thăm đầu tiên của một đương kim Tổng thống Mỹ tới quốc gia châu Á này sau gần một thập kỷ.
Trong ngày đầu tiên của chuyến công du kéo dài hai ngày, lãnh đạo hai cường quốc đã có cuộc hội đàm kín trong hơn hai giờ đồng hồ.
Theo tạp chí Time, nội dung thảo luận xoay quanh quan hệ song phương Mỹ - Trung, cuộc chiến tại Iran, chính sách của Mỹ đối với Đài Loan và các vấn đề nóng hổi khác.
Phát biểu trong nghi thức nâng ly chúc mừng tại Đại lễ đường Nhân dân, Tổng thống Trump đã mô tả sự đón tiếp nồng hậu của nước chủ nhà dành cho ông là một "sự chào đón thực sự lộng lẫy" và "không giống bất kỳ nơi nào khác".
Tại yến tiệc ở Đại lễ đường Nhân dân, Chủ tịch Tập Cận Bình đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì mối quan hệ ổn định với Washington.
"Công cuộc phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung Hoa và nỗ lực đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại có thể song hành cùng nhau. Chúng ta phải khiến điều đó thành hiện thực và tuyệt đối không để xảy ra sai sót", ông Tập khẳng định.
Tháp tùng Tổng thống Trump trong chuyến đi này có phái đoàn doanh nhân Mỹ với sự góp mặt của các "ông trùm" tài chính, công nghệ như CEO Công ty Tesla Elon Musk và CEO Hãng chip Nvidia Jensen Huang.
"Tôi đã nói chuyện với Thủ tướng Netanyahu và ông ấy đồng ý thu hẹp quy mô chiến dịch. Tôi nghĩ chúng ta cần thận trọng hơn một chút", ông Trump ngày 9/4 nói với NBC News.
Tổng thống Trump cũng cho biết ông rất lạc quan về một thỏa thuận hòa bình với Iran. Theo ông, các lãnh đạo Iran "nói chuyện rất khác trong cuộc họp so với trước báo chí, họ hợp lý hơn nhiều".
"Họ đang đồng ý với mọi điều họ cần đồng ý. Hãy nhớ rằng Iran đã bị khuất phục, họ không còn quân đội", ông Trump nói. "Nếu không đạt được thỏa thuận, điều đó sẽ rất đau đớn với Iran".
Lệnh ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran xuất hiện dấu hiệu căng thẳng khi quân đội Israel tiếp tục tấn công khu vực miền nam Lebanon, nơi nhóm Hezbollah do Tehran hậu thuẫn hoạt động. Iran ngày 8/4 dọa hủy lệnh ngừng bắn vì Israel không dừng chiến dịch nhằm vào Lebanon.
Trong cuộc họp báo ở Hungary cùng ngày, Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Israel nên "tự kiềm chế một chút". Các lãnh đạo châu Âu cũng kêu gọi đưa Lebanon vào thỏa thuận ngừng bắn.
Tuy nhiên, trong các tuyên bố công khai, Thủ tướng Netanyahu chưa cho thấy dấu hiệu rằng Israel sẽ giảm bớt cường độ tấn công nhằm vào Lebanon, dù thông báo nước này đang tìm kiếm các cuộc đàm phán trực tiếp giữa hai bên.
"Tôi đã nhấn mạnh rằng thỏa thuận ngừng bắn với Iran không bao gồm Hezbollah, do đó Israel sẽ tiếp tục tấn công mạnh mẽ nhằm vào họ", ông Netanyahu nói, đồng thời khẳng định tình bạn sâu sắc giữa Israel và Mỹ "đang thay đổi bộ mặt của Trung Đông".
Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 9/4 cho biết cơ quan này tuần sau sẽ tổ chức cuộc họp để thảo luận về đàm phán ngừng bắn giữa Israel và Lebanon. Hoạt động này sẽ diễn ra sau khi Mỹ và Iran bắt đầu thảo luận tại Pakistan.
Bộ Y tế Lebanon cho biết các cuộc không kích của Israel nhằm vào nước này ngày 8/4 khiến 303 người thiệt mạng, trong đó có 71 phụ nữ và 30 trẻ em, 1.150 người bị thương.
Khoảng 1.500 người đã thiệt mạng tại Lebanon kể từ đầu cuộc chiến.
