Trong cuộc điều trần trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ hồi đầu tuần, lãnh đạo Văn phòng Quản lý Chương trình F-35 (JPO) Gregory Masiello cho biết tình trạng thiếu radar AN/APG-85 khiến thủy quân lục chiến phải tiếp nhận ít nhất 6 tiêm kích F-35 mà không có thiết bị này.
Tướng Masiello không nêu rõ biến thể F-35 nào bị thiếu radar khi bàn giao cho quân đội Mỹ. Một số nguồn tin cho rằng những tiêm kích mà ông Masiello nhắc đến là mẫu F-35B có khả năng cất cánh trên đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng, chỉ biên chế cho thủy quân lục chiến Mỹ.
Radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) AN/APG-85 là thành phần quan trọng trong gói nâng cấp lớn Block 4 của F-35, song chương trình đang chậm tiến độ và đội giá. “Lô thiết bị đầu tiên chỉ có thể được bàn giao vào năm 2028”, biên tập viên Joseph Trevithick của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone cho biết hôm 26/6.
Tướng Masiello tiết lộ thông tin về lô F-35 thiếu radar khi tranh luận với thượng nghị sĩ Mark Kelly về tỷ lệ sẵn sàng chiến đấu thấp của mẫu tiêm kích này trong không quân, hải quân và thủy quân lục chiến Mỹ, vốn là vấn đề gây lo ngại từ lâu.
Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) cho biết tỷ lệ sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ trung bình của tất cả biến thể F-35 đã giảm từ 38% xuống 25% trong giai đoạn năm tài khóa 2020-2025. JPO không bác bỏ thông tin của GAO, song không đồng ý với phương pháp đánh giá của cơ quan này.
Hồi tháng 2, báo Defense Daily của Mỹ đưa tin toàn bộ tiêm kích tàng hình F-35A được giao cho không quân kể từ tháng 6/2025 đã không kèm theo radar chính, nguyên nhân cũng xuất phát từ chậm trễ trong chương trình AN/APG-85. Tuy nhiên, không quân Mỹ sau đó phủ nhận thông tin.
Các biến thể F-35 trước đó sử dụng radar AN/APG-81 được phát triển từ những năm 1980. Thông tin chi tiết về tính năng của AN/APG-85 vẫn còn hạn chế, nhưng nó được đánh giá là vượt trội về nhiều mặt so với AN/APG-81.
“So với AN/APG-81, radar AN/APG-85 ít nhất sẽ tận dụng được những tiến bộ chung trong thập kỷ qua. Sử dụng hợp chất bán dẫn gallium nitride (GaN) mang lại khác biệt rất rõ ràng về kích thước, khối lượng và mức tiêu hao năng lượng của radar hiện đại”, biên tập viên Tyler Rogoway của War Zone cho hay.
Chưa rõ quân đội Mỹ sẽ vận hành những chiếc F-35 không có radar thế nào. Khi thượng nghị sĩ Kelly bày tỏ hoài nghi về khả năng sẵn sàng chiến đấu của các phi cơ này, tướng Masiello tuyên bố những chiếc F-35 đó “hoàn toàn có khả năng thực hiện nhiệm vụ”.
Theo Rogoway, chỉ cần trong đội hình có một tiêm kích F-35 mang radar là tất cả phi cơ đều được hưởng lợi nhờ hệ thống liên kết dữ liệu, kể cả khi bản thân chúng không lắp cảm biến.
Tuy nhiên, điều này không thể thay thế cho radar chủ lực nằm ở mỗi phi cơ. Bộ phận này cũng là thành phần quan trọng trong hệ thống tác chiến điện tử của F-35, tình trạng thiếu hụt sẽ ảnh hưởng đến năng lực tự vệ và bảo vệ đồng đội.
Quân đội Mỹ từng nhiều lần tiếp nhận tiêm kích F-35 thiếu một số tính năng quan trọng. Chương trình F-35 phải trải qua nhiều đợt chỉnh sửa, khi Lầu Năm Góc duyệt chế tạo số lượng nhỏ tiêm kích trong lúc tiếp tục hoàn thiện thiết kế.
“Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết phương pháp này giúp tiết kiệm chi phí và thời gian, song quy trình vừa làm vừa sửa đã tạo ra lượng cấu hình máy bay quá lớn và gây gián đoạn nghiêm trọng về chuỗi cung ứng, thậm chí một số tiêm kích cùng lô không thể hoán đổi linh kiện cho nhau. Tác động tiêu cực của quyết định này còn ảnh hưởng cho tới nay”, Rogoway nói.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 2-6, Bộ Ngoại giao Nga thông báo nước này cấm nhập cảnh đối với 5 công dân Anh, trong đó có nhà báo Catherine Belton của tờ Washington Post và phóng viên Richard Holmes của tờ The i Paper.
Bà Belton là một phóng viên điều tra chuyên về Nga, trước đây từng làm việc cho báo Financial Times, Hãng tin Reuters cùng một số cơ quan truyền thông khác.
Ông Holmes là một nhà báo điều tra, từng vào vòng chung kết giải Pulitzer. Ông hiện là phóng viên phụ trách an ninh tại báo The i Paper của Anh.
Những công dân Anh khác nằm trong danh sách gồm Alexander Browder (cộng tác viên của Viện Nghiên cứu chính sách Henry Jackson Society), Alice Laugher (Giám đốc điều hành Công ty cung cấp nhân sự nhân đạo Committed to Good) và Richard Westbury (Chủ tịch Chelsea Group - công ty mẹ của Committed to Good).
Bộ Ngoại giao Nga giải thích lệnh cấm nhập cảnh nói trên nhằm đáp trả "những lời lẽ khiêu khích chống Nga của các quan chức Anh, việc lan truyền những lời nói bóng gió về Nga và các bước đi thực tế của London trong việc cung cấp vũ khí cho chính quyền Kiev".
Matxcơva cho rằng những hành động như vậy "cho thấy quyết tâm không lay chuyển của giới lãnh đạo Anh trong việc tiếp tục cuộc đối đầu gay gắt mang tính hệ thống với đất nước chúng tôi".
Bộ Ngoại giao Nga cho biết những cá nhân vừa bị trừng phạt bao gồm các nhà báo, nhà phân tích và doanh nhân mà Matxcơva cáo buộc đã lan truyền thông tin sai lệch về chính sách đối nội và đối ngoại của Nga cũng như kêu gọi gia tăng sức ép lên Matxcơva.
Anh hiện nằm trong số những quốc gia áp đặt các biện pháp trừng phạt Nga, gồm cả cấm đi lại, sau khi Nga sáp nhập bán đảo Crimea vào năm 2014. Các biện pháp này tiếp tục được mở rộng sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine vào năm 2022.
Bộ Ngoại giao Nga kêu gọi London từ bỏ các hành động thù địch đối với Nga và chấm dứt hỗ trợ cho chính quyền Tổng thống Volodymyr Zelensky. Matxcơva cũng cảnh báo rằng những nỗ lực tiếp theo của giới chức Anh nhằm gia tăng sức ép lên Nga hoặc mở rộng trừng phạt sẽ vấp phải phản ứng quyết liệt.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 14-6, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã gửi lời chúc mừng sinh nhật tới Tổng thống Mỹ Donald Trump, đồng thời gợi ý rằng họ có thể nâng mối quan hệ giữa hai nước lên một tầm cao mới.
Trợ lý chính sách đối ngoại Điện Kremlin Yuri Ushakov cho biết nhà lãnh đạo Nga cũng đã có cuộc điện đàm kéo dài 55 phút với ông Trump và trực tiếp gửi lời chúc mừng.
Trong lời chúc của mình, Tổng thống Putin nói rằng ông "trân trọng sự thấu hiểu lẫn nhau giữa hai chúng ta - điều cho phép chúng ta thảo luận ngay cả những vấn đề phức tạp nhất trong chương trình nghị sự song phương và quốc tế một cách cởi mở và thẳng thắn".
"Tôi tin chắc rằng cùng nhau, chúng ta thực sự có thể mang lại một chất lượng mới cho quan hệ Nga - Mỹ, đồng thời làm được nhiều điều nhằm bảo đảm an ninh và ổn định trên trường quốc tế" - ông Putin viết.
Hai nhà lãnh đạo Nga - Mỹ gần đây nhất gặp trực tiếp tại bang Alaska (Mỹ) vào tháng 8-2025, khi họ nỗ lực tìm kiếm giải pháp nhằm chấm dứt cuộc chiến giữa Nga - Ukraine.
Theo cố vấn chính sách đối ngoại Điện Kremlin Yuri Ushakov, Tổng thống Trump đã nói với Tổng thống Putin trong cuộc điện đàm vào ngày 14-6 rằng việc chấm dứt cuộc chiến tại Ukraine là điều cần thiết và ông sẵn sàng hỗ trợ.
"Về cuộc xung đột ở Ukraine, ông Donald Trump một lần nữa nhấn mạnh rằng việc chấm dứt các hành động thù địch là điều quan trọng" - ông Ushakov nói với các phóng viên.
Ông cho biết thêm rằng Tổng thống Trump nói mình "sẵn sàng hành động cùng với các đối tác châu Âu và Kiev", gồm cả trong các cuộc thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh nhóm G7 diễn ra trong tuần này tại Pháp.
Về phần mình, ông Putin nói với Tổng thống Mỹ rằng việc Ukraine gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu ở Nga sẽ không làm thay đổi tình hình trên chiến trường.
Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận ngay về cuộc điện đàm này.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho rằng các cuộc tấn công gần đây cùng với sự thay đổi cục diện trên chiến trường theo hướng có lợi cho Ukraine đã mở ra cánh cửa cơ hội để đạt được thỏa thuận hòa bình.
Ông Ushakov thông tin các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner - những người dẫn dắt các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian nhằm chấm dứt chiến sự Ukraine - sẽ sớm thực hiện chuyến thăm khác tới Nga.
Sự việc xảy ra tối 19/4, khi khu trục hạm USS Zumwalt đang neo đậu tại thành phố Pascagoula thuộc bang Mississippi của Mỹ, nhưng thông tin chỉ được hải quân Mỹ công bố ngày 22/4. Đám cháy khiến ba thủy thủ bị thương, trong đó một người phải nhập viện và đang trong tình trạng ổn định.
Hải quân Mỹ đang điều tra nguyên nhân và đánh giá mức độ ảnh hưởng đến tàu Zumwalt.
Sự cố xảy ra trong lúc khu trục hạm Zumwalt đang trong quá trình thử nghiệm sau khi hiện đại hóa tại nhà máy của hãng Huntington Ingalls (HII). Dự án bắt đầu từ tháng 8/2023, trong đó pháo tầm xa AGS cỡ nòng 155 mm sẽ được thay bằng loạt ống phóng tên lửa siêu vượt âm C-HGB.
Tháng 12/2024, tàu Zumwalt rời ụ nổi và bước vào giai đoạn tiếp theo để chuẩn bị quay lại hoạt động. Chiến hạm ra biển lần đầu hôm 15/1, sau hơn hai năm nằm xưởng.
USS Zumwalt là chiếc đầu tiên của lớp tàu cùng tên, được coi là một trong những dự án quân sự tốn kém nhất lịch sử Mỹ, nhưng gây thất vọng với hàng loạt lỗi thiết kế, đội giá và chậm tiến độ.
Quốc hội Mỹ đã cắt giảm số lượng đặt mua từ 32 xuống chỉ còn 3 tàu, trong đó USS Zumwalt và USS Michael Monsoor đã đưa vào biên chế, còn USS Lyndon B. Johnson hạ thủy từ năm 2019 và đang trong giai đoạn thử nghiệm.
Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ hồi tháng 9/2020 cho biết mỗi tàu lớp Zumwalt có giá hơn 9 tỷ USD, bao gồm cả chi phí nghiên cứu phát triển, so với mức giá dự kiến 1,3 tỷ USD/chiếc hồi năm 1998. Cơ quan này đánh giá lớp Zumwalt chỉ có thể đạt khả năng làm nhiệm vụ đầy đủ sớm nhất là sau năm 2025.
Hải quân Mỹ ban đầu định sử dụng lớp Zumwalt để tấn công các mục tiêu ven biển bằng pháo AGS. Đây là loại pháo lớn nhất được Mỹ chế tạo và trang bị cho chiến hạm từ sau Thế chiến II, có thể bắn 10 phát đạn mỗi phút nhằm vào mục tiêu cách vị trí khai hỏa hơn 150 km.
Tuy nhiên, mỗi quả đạn pháo dẫn đường tầm xa (LRLAP) cho AGS có trị giá gần một triệu USD, khiến hải quân Mỹ phải từ bỏ kế hoạch mua đạn và loay hoay tìm cách thay đổi cấu hình vũ khí cho lớp Zumwalt. Hải quân Mỹ cuối năm 2021 thông báo sẽ hoán cải tàu khu trục lớp Zumwalt, loại bỏ AGS để trang bị tên lửa siêu vượt âm tầm xa IRCPS.
