Vào một ngày đầu tháng 4, tham mưu trưởng lục quân Mỹ, đại tướng Randy George, quyết định đã đến lúc phải có một cuộc gặp trực tiếp với cấp trên của mình, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth.
Ông George muốn thảo luận với ông Hegseth về việc người đứng đầu Lầu Năm Góc can thiệp trực tiếp vào sự nghiệp của các tướng lĩnh lục quân, đỉnh điểm là lần ông ngăn 4 đại tá được thăng hàm chuẩn tướng.
Suốt nhiều tháng qua, Bộ trưởng Hegseth ngày càng tỏ ra không hài lòng với lục quân, trong đó có cả tướng George. CNN dẫn lời các nguồn tin cho biết điều này khiến không ít người cảm thấy khó hiểu, bởi hai người hiếm khi tiếp xúc và hầu như không có bất kỳ trao đổi nào giữa họ trước khi ông Hegseth can thiệp vào việc thăng chức.
Tướng George muốn làm dịu bớt căng thẳng. Vào ngày 1/4, ông đề xuất một cuộc gặp trực tiếp để thảo luận về hàng loạt ưu tiên của Bộ trưởng Quốc phòng, như công nghệ và cải tiến trang thiết bị, cũng như cách lục quân đang triển khai nhằm đáp ứng những mục tiêu đó.
Tuy nhiên, ông không bao giờ có được cuộc gặp. Ngày hôm sau, ông bị sa thải.
Toàn bộ câu chuyện được xây dựng lại từ các cuộc phỏng vấn với 15 quan chức cùng cựu quan chức Lầu Năm Góc và những người am hiểu tình hình Bộ Quốc phòng Mỹ dưới thời ông Hegseth.
Bộ trưởng Hegseth và các đồng minh thân cận khác của Tổng thống Trump từ lâu đã nghi ngờ tướng George, một phần vì ông từng làm trợ lý cho cựu bộ trưởng quốc phòng Lloyd Austin dưới thời tổng thống Joe Biden.
Thời điểm tướng George bị sa thải diễn ra rất đột ngột, ngay lúc Bộ trưởng Lục quân Dan Driscoll đi vắng, khiến các lãnh đạo cao cấp lục quân không kịp trở tay. Một quan chức Lầu Năm Góc cho biết George đang họp với các lãnh đạo cấp cao trong ban tham mưu lục quân thì nhận được thông báo Bộ trưởng Hegseth muốn tìm gặp ông.
Ông bước ra ngoài và Bộ trưởng Hegseth lập tức thông báo tin sa thải, ngắn gọn, thẳng thừng và không có thêm lời giải thích nào. Chỉ vài phút sau, phóng viên Jennifer Jacobs thuộc kênh CBS News đã công khai đăng tải về sự việc.
Khoảng 30 phút sau, George tập hợp lại các nhân viên của mình. “Mọi người đều đã đọc được bài đăng trên mạng xã hội”, quan chức Lầu Năm Góc giấu tên kể. “Không khí lúc đó rất gượng gạo vì ai cũng nhìn ông ấy, không biết ông ấy sẽ nói gì”.
Ông thông báo tin một cách rất thản nhiên, không tỏ ra xúc động, cũng không thêm thắt chi tiết nào. Thái độ của ông thậm chí có phần nhẹ nhõm, như muốn làm giảm bớt bầu không khí gượng gạo lúc bấy giờ.
“Các nhân viên sau đó lần lượt tiến đến bắt tay hoặc ôm lấy ông ấy”, quan chức Bộ Quốc phòng nhớ lại. “Không khí vô cùng trang nghiêm”.
Đến sáng hôm sau, văn phòng của tướng George đã trống rỗng.
Vụ sa thải tướng George đã khiến cả hai phe trong quốc hội công khai bày tỏ lo ngại. Các nghị sĩ đều ca ngợi ông là một sĩ quan chính trực và thể hiện nỗi thất vọng trước quyết định này.
“Không ai kính trọng tướng Randy George cùng gia đình ông ấy hơn tôi. Tôi vô cùng quý mến gia đình họ”, Bộ trưởng Lục quân Driscoll phát biểu trong phiên điều trần trước Tiểu ban Quốc phòng thuộc Ủy ban Phân bổ Ngân sách Hạ viện hồi tháng trước.
Trong khi đó, Bộ trưởng Hegseth từ chối giải thích chính xác lý do ông sa thải tướng George với giới lập pháp, nhưng cho biết “rất khó để thay đổi văn hóa của một cơ quan đã bị hủy hoại bởi những quan điểm sai lầm nếu vẫn giữ nguyên những sĩ quan cũ ở đó”.
Chỉ vài tuần sau vụ tướng George mất ghế, các quan chức Lầu Năm Góc lại một lần nữa bàng hoàng khi Bộ trưởng Hải quân John Phelan cũng đột ngột bị sa thải. CNN đưa tin trong lúc Phelan còn đang liên hệ với Nhà Trắng để xác thực xem quyết định bãi nhiệm mình có đúng sự thật hay không, người phát ngôn Lầu Năm Góc đã đăng lên X rằng ông sẽ rời ghế “ngay lập tức”.
Theo các nguồn tin, mối quan hệ giữa Phelan và Hegseth đã rạn nứt trong vài tháng qua vì nhiều lý do, từ việc ông Hegseth bực bội do ông Phelan không nhanh chóng triển khai các ưu tiên của chính quyền, cho đến hoài nghi về mối quan hệ thân thiết giữa ông Phelan với Tổng thống Trump.
Một nguồn tin am hiểu các cuộc thảo luận xung quanh việc sa thải Phelan chia sẻ với CNN rằng lý do là vì hàng loạt “thiếu sót” ngày càng lộ rõ trong cách làm việc của ông. Chủ yếu là do ông quá chậm trễ trong việc thúc đẩy các nỗ lực then chốt như đóng tàu, đồng thời ngăn cản việc trao đổi trực tiếp giữa các sĩ quan cấp cao của Hải quân và Thủy quân lục chiến với văn phòng của Hegseth.
Gần một ngày sau khi Phelan bị cách chức, Tổng thống Trump đã khen ngợi ông là “người bạn lâu năm, một doanh nhân rất thành công và đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ”.
Một căng thẳng âm ỉ khác trong Lầu Năm Góc là mâu thuẫn giữa Hegseth và Bộ trưởng Lục quân Driscoll, người có mối quan hệ thân thiết với Phó tổng thống JD Vance. CNN đưa tin Bộ trưởng Hegseth cho rằng ông Driscoll dựa vào mối quan hệ với Nhà Trắng để qua mặt mình. Mối nghi kỵ này lên đến đỉnh điểm trong một cuộc tranh cãi vào năm ngoái, khi Driscoll tìm cách mời Phó tổng thống Vance và Tổng thống Trump đến Lầu Năm Góc.
Ông Driscoll và ông Vance từng là bạn học tại Trường Luật Yale và vẫn giữ mối quan hệ bạn bè thân thiết. Bộ trưởng Lục quân cũng đã xây dựng được mối quan hệ riêng với Tổng thống Trump, thể hiện rõ qua việc ông được Tổng thống chọn để thuyết phục Ukraine quay trở lại bàn đàm phán với Nga.
Dù vậy, nguồn tin từ Lầu Năm Góc cho hay cảnh “cơm không lành canh không ngọt” giữa Driscoll và Hegseth đã lộ rõ ngay từ đầu.
“Ông ấy vốn dĩ đã ôm mối ngờ vực sâu sắc đối với lục quân”, nguồn tin nói.
Vài tháng trước khi cách chức tướng George, Bộ trưởng Hegseth đã bãi nhiệm phó tham mưu trưởng lục quân, tướng James Mingus và thay thế bằng cố vấn quân sự cấp cao của mình, tướng Chris LaNeve. Nhiều nguồn tin cho hay việc đưa LaNeve vào vị trí phó tham mưu trưởng rõ ràng nhằm mục đích để ông này thay thế tướng George sau đó. Khi George bị sa thải, LaNeve đã lên nắm giữ vai trò quyền tham mưu trưởng.
Bất chấp những sóng gió đang chực chờ bùng nổ tại Lầu Năm Góc, Tổng thống Trump chưa cho thấy dấu hiệu muốn quay lưng với Bộ trưởng Quốc phòng của mình, Ông Trump liên tục dành lời khen ngợi cho Hegseth, ngay cả khi các nguồn tin trong và ngoài Lầu Năm Góc suốt một năm qua không ngừng đồn đoán rằng Tổng thống sẽ sớm tìm người thay thế.
“Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, đúng chuẩn hình mẫu điện ảnh. Ông ấy thích chiến tranh lắm”, Tổng thống Trump nói đùa tại một phiên họp nội các gần đây, khi Hegseth ngồi ngay bên trái ông.
"Chúng tôi cho rằng thế giới sẽ hưởng lợi nếu được lựa chọn đi chậm lại hoặc tạm ngừng hoạt động phát triển AI tiên tiến nhất, nhằm tạo điều kiện cho các cấu trúc xã hội và nghiên cứu điều chỉnh có thể theo kịp tiến bộ của công nghệ", theo Anthropic, nhà phát triển công cụ Claude.
Để có thể đạt được trạng thái tạm ngừng thực sự, Anthropic cho rằng mọi công ty AI lớn ở nhiều quốc gia, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc, đều phải đạt được sự đồng thuận về vấn đề này, dựa trên những quy tắc mà tất cả các bên đều có thể kiểm chứng. "Nếu thiếu cơ chế phối hợp toàn cầu, các công ty và chính phủ sẽ buộc phải đưa ra những quyết định khó khăn về vấn đề an toàn, trong bối cảnh áp lực cạnh tranh và địa chính trị", Anthropic chỉ ra.
Anthropic thậm chí còn so sánh thách thức về AI với các hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân, nhưng nói rằng mức độ khó khăn trong quản lý AI còn khó khăn hơn nhiều. Điều này do quá trình đào tạo AI diễn ra âm thầm và dễ dàng hơn hẳn so với việc che giấu hầm chứa tên lửa. Và dữ liệu nội bộ của Anthropic cho thấy AI đã đẩy nhanh đáng kể tốc độ phát triển chính nó.
Công ty lên kế hoạch mời gọi sự tham gia từ quan chức các chính phủ, giới khoa học, những tổ chức vận động và các hãng AI đối thủ trong những tháng tới để vạch ra kế hoạch có thể thực hiện được.
Truyền hình nhà nước Iran hôm nay đưa tin lực lượng hải quân nước này đã chặn một tàu chiến Mỹ định đi qua eo biển Hormuz.
Fars News, hãng thông tấn liên quan đến Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, dẫn nguồn tin địa phương nói rằng hai quả tên lửa đã bắn trúng tàu chiến Mỹ gần đảo Jask, sau khi tàu này phớt lờ các cảnh báo của lực lượng Iran.
Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) sau đó lên tiếng bác bỏ thông tin này. "Không tàu chiến nào của hải quân Mỹ bị tấn công ở eo biển Hormuz. Lực lượng Mỹ đang hỗ trợ chiến dịch Dự án Tự do và thực thi lệnh phong tỏa với cảng biển Iran", CENTCOM thông báo trên X.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 3/5 thông báo khởi động "Dự án Tự do", chiến dịch dẫn đường cho tàu hàng qua eo biển Hormuz. Iran đã tuyên bố sẽ tấn công mọi đơn vị của Mỹ tiến vào eo biển này.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei hôm nay ra tuyên bố rằng "người Mỹ lẽ ra phải hiểu họ không thể sử dụng ngôn ngữ đe dọa và vũ lực đối với dân tộc Iran".
"Cộng hòa Hồi giáo Iran đã chứng minh rằng chúng tôi chính là người bảo vệ và gìn giữ eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch", phát ngôn viên nói thêm.
Theo ông Baqaei, ưu tiên của Iran ở giai đoạn này là chấm dứt chiến sự. "Phía bên kia cần cam kết thực hiện cách tiếp cận hợp lý và từ bỏ những yêu cầu quá đáng đối với Iran", ông nói thêm.
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đã đình trệ kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực ngày 8/4. Cho đến nay, mới chỉ diễn ra một vòng đàm phán trực tiếp giữa hai nước. Vướng mắc then chốt là việc Iran siết kiểm soát eo biển Hormuz kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2, trong khi Mỹ áp lệnh phong tỏa các cảng của Tehran.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran cho rằng eo biển Hormuz từng là "tuyến đường an toàn và đảm bảo" cho vận tải quốc tế trước khi chiến sự nổ ra. "Cộng đồng quốc tế cần buộc Mỹ và Israel phải chịu trách nhiệm vì đã gây mất an ninh cho tuyến đường biển này, dẫn đến những hệ lụy đang lan rộng toàn cầu", ông cho hay.
Ông Baqaei nêu thêm rằng Iran và Oman, quốc gia có đường bờ biển nằm ở phía nam eo biển Hormuz, đang tiếp tục các cuộc đàm phán về việc quản lý tuyến hàng hải này. Hai nước "cùng chia sẻ trách nhiệm trong việc đảm bảo an toàn cho hoạt động hàng hải" tại eo biển.
Oman chưa lên tiếng về phát biểu này.
Trước khi ông Trump công bố kế hoạch dẫn đường cho tàu hàng, phát ngôn viên Baqaei cho biết Tehran đã đưa ra đề xuất 14 điểm "tập trung vào việc chấm dứt chiến sự", và Washington đã phản hồi thông qua bên trung gian Pakistan.
Đề xuất này kêu gọi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận trong vòng 30 ngày, đồng thời kêu gọi hai bên tập trung vào chấm dứt xung đột thay vì gia hạn lệnh ngừng bắn hiện tại. Trong văn bản, Iran yêu cầu Mỹ rút quân khỏi khu vực xung quanh nước này, chấm dứt phong tỏa các cảng của họ và mọi hoạt động xung đột, bao gồm cả chiến dịch của Israel tại Lebanon.
Ông Baqaei ngày 3/5 cho hay Mỹ đã chuyển câu trả lời cho kế hoạch 14 điểm của Iran thông qua Pakistan và Iran đang xem xét. Hiện chưa rõ nội dung phản hồi của Mỹ.
Video đăng trên mạng xã hội hôm 6/4 và được chuyên trang quân sự Mỹ War Zone phân tích cho thấy phần đầu tên lửa đánh chặn thuộc Hệ thống Phòng thủ Tầm cao Giai đoạn cuối (THAAD) nằm tại bãi đất trống gần thành phố Suwayda, tây nam Syria.
Bộ phận này còn tương đối nguyên vẹn. Nắp che ở đầu tên lửa đã bung ra và để lộ cửa sổ của đầu dò ảnh nhiệt.
Thành phố Suwayda nằm cách biên giới với Jordan khoảng 40 km về phía bắc và Israel gần 90 km về phía đông. Mỹ dường như đang triển khai các khẩu đội THAAD tại hai quốc gia này, nhằm đối phó với các đòn tấn công bằng tên lửa đạn đạo từ Iran.
Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin.
THAAD là một trong những lá chắn phòng thủ tên lửa hiện đại nhất trong biên chế quân đội Mỹ. Đây cũng là hệ thống phòng không duy nhất của Mỹ có khả năng chặn tên lửa đạn đạo từ tầm ngắn đến tầm xa ở giai đoạn cuối, khi chúng đang lao xuống mục tiêu, ở cả trong và ngoài khí quyển.
Tên lửa đánh chặn của tổ hợp THAAD có tầm bắn 200 km và trần bay 150 km, trang bị cảm biến ảnh nhiệt để bám bắt mục tiêu và phá hủy chúng bằng va chạm trực tiếp, không dùng thuốc nổ. Báo cáo ngân sách của Cơ quan Phòng thủ Tên lửa (MDA) thuộc Lầu Năm Góc cho thấy mỗi quả đạn THAAD có giá 12-15 triệu USD, tùy lô sản xuất.
Sau khi tên lửa rời bệ phóng và đạt độ cao tối ưu, bộ phận chiến đấu được gọi là "phương tiện tiêu diệt" sẽ tách khỏi tầng đẩy. Nắp che mũi, có nhiệm vụ bảo vệ đầu dò ảnh nhiệt và phần còn lại của phương tiện tiêu diệt trong quá trình tăng tốc, cũng sẽ tách ra.
"Phương tiện tiêu diệt còn nguyên vẹn cho thấy khả năng tên lửa đã gặp trục trặc, phóng xịt hoặc trượt mục tiêu. Chưa rõ ai đang nắm giữ các bộ phận này", Joseph Trevithick, biên tập viên của War Zone cho hay.
Chuyên gia Mỹ cảnh báo nguy cơ rò rỉ bí mật công nghệ nếu đầu dò tên lửa THAAD rơi vào tay đối thủ của Washington.
"Tiếp cận được đầu dò tên lửa THAAD, cũng như toàn bộ phương tiện tiêu diệt, sẽ giúp đối thủ hiểu biết thêm về năng lực của nó. Thông tin sau đó có thể được sử dụng để phát triển các phương pháp đối phó mới, cũng như kỹ thuật và chiến thuật nhằm làm suy giảm hiệu quả đánh chặn", Trevithick cho hay.
Một hệ thống THAAD hoàn chỉnh có giá khoảng một tỷ USD, gồm đài điều khiển, radar đa chức năng AN/TPY-2, thiết bị kỹ thuật và 6 bệ phóng với tổng cộng 48 đạn sẵn sàng khai hỏa, thường cần khoảng 100 binh sĩ vận hành.
Hàng loạt khẩu đội THAAD của Mỹ và đồng minh Trung Đông đã hứng đòn trả đũa từ Iran, trong đó ít nhất hai "radar mắt thần" AN/TPY-2 bố trí ở Jordan và Arab Saudi đã bị phá hủy hoàn toàn. Nguồn cung tên lửa THAAD của Mỹ dường như cũng không thể bù đắp cho tốc độ tiêu hao trong chiến sự, dẫn tới nguy cơ các tổ hợp tại đây bị cạn đạn nếu xung đột tiếp tục kéo dài.
