Khi một loạt máy bay không người lái Ukraine (UAV) lao xuống Moskva vào rạng sáng 18/6, những video quay từ các đường phố thủ đô Nga sau đó đã cho thấy phần nào cách phản ứng của lưới phòng không nước này trước đòn tập kích tầm xa của đối thủ.
Hình ảnh đăng trên mạng xã hội và đã được CNN cùng các chuyên gia xác minh cho thấy binh sĩ Nga khai hỏa tên lửa vác vai ngay trên cao tốc đông đúc, giữa dòng xe đang ùn lại. Người dân nháo nhác tìm nơi ẩn nấp khi một chiếc UAV bị bắn trúng lao thẳng xuống tòa nhà giữa khu chợ sầm uất.
Ukraine tuyên bố đã phóng gần 200 UAV trong ngày hôm đó, đánh dấu đòn tập kích lớn nhất nhắm vào thủ đô Nga kể từ đầu chiến sự. Cuộc tấn công khiến một phần nhà máy lọc dầu lớn nhất thành phố chìm trong biển lửa. Một vụ nổ lớn dữ dội đã hất văng nắp bể chứa nhiên liệu lên không trung, khiến nhiều người dân Moskva cảm nhận rõ khói lửa giao tranh chưa bao giờ gần mình đến vậy.
Theo Markus Schiller, chuyên gia vũ khí từ Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, cuộc tấn công vào Moskva cho thấy chiến thuật dùng UAV tầm xa áp đảo phòng không Nga mà Ukraine áp dụng gần đây đã mang lại hiệu quả.
“Những hệ thống vũ khí phòng không cũ của Nga hoạt động không hoàn hảo, trong khi Ukraine liên tục cải thiện năng lực tấn công của mình trong suốt những năm qua”, Schiller nhận xét.
Ukraine đã đẩy mạnh những cuộc tập kích tầm xa nhằm vào các nhà máy lọc dầu và căn cứ quân sự của Nga kể từ năm 2024. Gần đây, họ còn chọc thủng lưới phòng thủ của Nga tại St. Petersburg và liên tục tấn công thủ đô Moskva, đưa sức nóng xung đột đến gần với hai thành phố lớn nhất Nga.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 20/6 cho hay nước này đã triển khai các loại máy bay không người lái (UAV) tầm xa mới được hiện đại hóa và có khả năng tấn công mục tiêu ở khoảng cách tới 3.000 km, đe dọa các cơ sở dầu khí chiến lược ở vùng Siberia của Nga.
Stu Ray, nhà phân tích cấp cao tại công ty công nghệ và tình báo McKenzie Intelligence Services, trụ sở tại London, cho rằng việc binh sĩ Nga khai hỏa tên lửa vác vai ngay trên đường cao tốc là hành động mạo hiểm, do luồng phụt từ tên lửa có thể đe dọa đến các phương tiên lưu thông gần đó.
“Điều đó cho thấy phản ứng vội vã, phần nào thiếu chuyên nghiệp với cuộc tấn công. Binh sĩ đã sử dụng vũ khí quân sự ở khoảng cách quá gần với các phương tiện cũng như người dân”, Ray cho biết.
Các nguồn tin quân sự từ Kiev từng tiết lộ trong giai đoạn đầu xung đột, Nga tập trung phần lớn hệ thống phòng không ở khu vực biên giới với Ukraine và dọc tiền tuyến. Tuy nhiên, chiến lược của Ukraine là tập kích dồn dập vào nhiều địa điểm khác nhau tại vùng do Nga kiểm soát ở miền đông đất nước cũng như sâu trong lãnh thổ Nga, buộc Moskva phải phân tán lực lượng, khiến lưới lửa phòng thủ bị dàn mỏng và lộ sơ hở.
Trong nhiều năm qua, Kiev cũng nhắm mục tiêu vào chính các bệ phóng phòng không và hệ thống radar dò tìm nhằm làm suy yếu năng lực phòng thủ của Moskva. Quân đội Ukraine tuyên bố đã phá hủy 166 khí tài phòng không Nga tính từ đầu năm nay và hơn 1.432 chiếc kể từ khi giao tranh nổ ra hồi năm 2022.
Hơn nữa, hệ thống phòng không của Nga vốn không được thiết kế để chống lại những đòn tập kích bằng UAV. Theo Thomas Withington, chuyên gia nghiên cứu khoa học quân sự tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), trụ sở tại London, chúng được thiết kế để bắn hạ các loại máy bay chiến đấu truyền thống, tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình.
UAV Ukraine có tốc độ thấp hơn nhiều so với tiêm kích hay tên lửa, nhưng có kích thước nhỏ hơn và khó bị phát hiện, đánh chặn hơn.
“Hệ thống phòng không Nga không đáp ứng được yêu cầu chống UAV”, Withington nhận định. “Chúng không có khả năng phát hiện, theo dõi và đánh chặn kiểu tập kích này. Tình thế sẽ không thể thay đổi trừ khi Nga cải tổ toàn diện hệ thống phòng không của mình”.
Chuyên gia này lưu ý rằng hàng loạt lệnh trừng phạt của phương Tây cũng có thể cản trở Nga tiếp cận những công nghệ cần thiết để phát triển hệ thống mới có khả năng đánh chặn UAV Ukraine. “Ngay cả khi đẩy mạnh được sản xuất, họ cũng chỉ tăng sản lượng các hệ thống tên lửa vốn không mang lại hiệu quả trong đối phó UAV”, ông nói.
Mặc dù vậy, một số chuyên gia lưu ý lưới phòng không Nga vẫn có khả năng bắn hạ phần lớn UAV Ukraine. Sáng 19/6, quân đội Nga tuyên bố đã đánh chặn 216 UAV của Ukraine trên khắp cả nước.
Trong một đánh giá về hệ thống phòng thủ của Moskva, tư lệnh lực lượng UAV Ukraine Robert Brovdi cho biết tính đến giữa tháng 5, thủ đô Nga vẫn sở hữu hơn 100 bệ phóng tên lửa phòng không cùng hơn 50 tổ hợp Pantsir. Tuy nhiên, nếu Ukraine tung ra hơn 100 UAV trong một cuộc tấn công, vài chiếc trong số đó chắc chắn vẫn có khả năng vượt qua lưới phòng thủ của Nga, ngay cả khi chúng trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu.
UAV hiện đại cũng có thể lọt lưới phòng thủ vì chúng khó bị theo dõi hơn nhiều so với các loại tên lửa hay máy bay cỡ lớn.
“Chúng có thể hiện lên trên màn hình radar, nhưng có một khoảng cách rất lớn giữa việc phát hiện và bám bắt mục tiêu một cách chính xác để dẫn đường cho tên lửa”, Withington cho hay.
Và việc hàng trăm UAV đồng loạt lao tới từ nhiều hướng đòi hỏi hệ thống phòng không Nga phải phối hợp chính xác trên quy mô lớn, điều mà theo ông là “hiện vẫn chưa hiệu quả”.
Việc Ukraine liên tục tung ra các đòn tập kích tầm xa trên diện rộng làm dấy lên suy đoán Nga có thể đang cạn kiệt đạn dược phòng không. Giới chuyên gia cảnh báo rất khó để nắm được lượng tên lửa phòng không dự trữ của Moskva do đây là thông tin bảo mật tuyệt đối. Tuy nhiên, kho dự trữ này chắc chắn sẽ vơi dần nếu Ukraine tiếp tục duy trì các đợt tấn công dồn dập với quy mô lớn như hiện nay.
“Xét về tần suất và mức độ nghiêm trọng từ các đòn tập kích của Ukraine, mọi lựa chọn đối với Nga lúc này đều khó khăn”, Withington bình luận. “Tôi nghĩ giới quân sự Nga có lẽ đang phải cân nhắc xem đâu là phương án gây ít thiệt hại nhất để đối phó với những gì họ đang phải hứng chịu từ Ukraine”.
Tổng thống Nga Vladimir Putin chưa đưa ra bình luận nào về cuộc tập kích của Ukraine vào Moskva hôm 18/6. Igor Sechin, giám đốc điều hành tập đoàn dầu khí quốc doanh Rosneft, ngày 19/6 thừa nhận Nga đang gặp vấn đề về nguồn cung nhiên liệu.
Tuy nhiên, ông Sechin cho rằng những rắc rối này một phần liên quan đến “hoạt động bảo dưỡng ngoài kế hoạch tại các nhà máy lọc dầu”. Đây dường như là cách nói giảm nhằm ám chỉ hàng loạt đòn tập kích từ Ukraine nhằm vào hạ tầng dầu mỏ Nga những tháng gần đây.
Điện Kremlin cùng ngày đã ca ngợi “hiệu suất cao” của các hệ thống phòng không Nga sau cuộc tập kích, nhằm bác bỏ những đánh giá cho rằng họ đang lúng túng.
“Hệ thống phòng không của chúng tôi đang hoạt động rất hiệu quả, bất kể điều gì xảy ra”, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói trong họp báo.
Ông tìm cách giảm nhẹ quy mô thiệt hại từ cuộc tấn công của Kiev, thay vào đó đề cập đến những cuộc tập kích hàng ngày của Nga vào các thành phố Ukraine và khẳng định quân đội Nga đang nắm thế thượng phong trên chiến trường miền đông Ukraine.
“Các bạn nên xem thêm những thước phim gửi về từ nhiều thành phố ở Ukraine”, ông nói. “Những đòn tập kích do lực lượng vũ trang chúng ta thực hiện thực sự rất ấn tượng”.
Trang RT của Nga dẫn lời nhà phân tích quân sự Andrei Martyanov nhận định cuộc tập kích hôm 18/6 vào Moskva chủ yếu nhằm mục đích gây chú ý trên truyền thông hơn là đạt được các mục tiêu quân sự thực chất.
“Tất cả việc này chỉ nhằm tạo hiệu ứng gây chú ý, phục vụ cho chiến dịch truyền thông của Ukraine, kết quả thực tế không đáng kể”, ông nói.
Theo Martyanov, UAV không phải lực lượng chính định hình các hoạt động tác chiến hiệp đồng binh chủng, vốn vẫn phụ thuộc chủ yếu vào pháo binh và không quân.
Ông giải thích thêm rằng diện tích khổng lồ của Moskva khiến những cuộc tập kích như vậy không có nhiều ý nghĩa về mặt quân sự, dù chúng chắc chắn sẽ thu hút quan tâm từ dư luận quốc tế.
“Nhiều người vẫn chưa hiểu Moskva lớn đến mức nào. Quy mô của nó có thể sánh ngang với một quốc gia nhỏ như Luxembourg. Đòn tập kích vừa qua thuần túy chỉ là để gây rúng động dư luận”, Martyanov cho hay.
Hôm nay 12.4, các cử tri Hungary sẽ đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử quốc hội mang tính bước ngoặt, theo Reuters. Kết quả dự kiến sẽ được công bố vào tối cùng ngày (giờ Hungary).
Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy Thủ tướng Hungary Viktor Orban (63 tuổi) và đảng Fidesz theo chủ nghĩa dân tộc của ông khó giành chiến thắng trước đảng trung hữu Tisza do ông Peter Magyar (45 tuổi) lãnh đạo. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2010 có một khả năng thực sự rằng đảng đối lập có thể giành chiến thắng, theo Đài DW.
Trước ngày bầu cử, hai đối thủ đã tăng cường hoạt động vận động tranh cử, thu hút nhiều người ủng hộ tham dự các cuộc mít tinh.
Hôm 10.4, khoảng 2.000 người ủng hộ ông Orban đã tập trung tại TP.Debrecen, một thành trì lâu năm của Fidesz được dự đoán sẽ chuyển sang ủng hộ Tisza. "Tôi không tin tưởng ông Magyar - chỉ sau một đêm, ông ta đã quay lưng và đâm sau lưng Fidesz", một người tham gia cuộc mít tinh tên Attila Szoke (55 tuổi) nói. Ông Magyar đã rời khỏi Fidesz cách đây 2 năm, cáo buộc đảng này tham nhũng và tuyên truyền sai sự thật, theo tờ The Guardian.
Trong khi đó, những người ủng hộ ông Magyar tập trung ở TP.Hatvan, cách thủ đô Budapest khoảng 60 km về phía đông, nói rằng họ hy vọng vào sự thay đổi. "Tôi hy vọng sẽ có một số thay đổi ở Hungary, vì chúng tôi thực sự cần điều đó. Sau 16 năm, cuối cùng cũng có chút hy vọng, ít nhất là bây giờ", một người ủng hộ tên Xenia chia sẻ. Ông Orban đã lãnh đạo Hungary, quốc gia có 9,5 triệu dân, từ năm 2010.
Cũng trong ngày 10.4, ông Orban và ông Magyar đã đấu khẩu về cáo buộc có sự can thiệp của nước ngoài trong cuộc bầu cử sắp tới. Ông Orban tuyên bố trên mạng xã hội rằng đối thủ của ông sẽ "không từ thủ đoạn nào để giành lấy quyền lực", cáo buộc ông Magyar và đảng Tisza "cấu kết" với tình báo nước ngoài và đe dọa những người ủng hộ đảng cầm quyền bằng bạo lực.
Đáp lại, ông Magyar đưa ra cáo buộc tương tự, sau khi Phó tổng thống Mỹ J.D Vance đến thăm Hungary trước đó vài ngày để thể hiện sự ủng hộ của Washington dành cho ông Orban. Ông Magyar còn tuyên bố trên mạng xã hội: "Gian lận bầu cử kéo dài nhiều tháng do Fidesz thực hiện, cùng với các hành vi phạm tội, hoạt động tình báo, thông tin sai lệch và tin giả, không thể thay đổi sự thật rằng Tisza sẽ thắng cử".
Cuộc bầu cử ngày 12.4 được xem là một cột mốc đáng chú ý trong lịch sử hiện đại của Hungary, theo DW. Kết quả không chỉ ảnh hưởng đến tình hình trong nước mà còn có thể định hình tương lai của EU và tầm ảnh hưởng của Nga tại khu vực.
Đài DW phân tích rằng mục tiêu đã được tuyên bố của Thủ tướng Orban là "chinh phục Brussels", và biến EU thành một liên minh các quốc gia độc lập về chính trị, cùng chia sẻ lợi ích kinh tế chung. Chẳng những đưa ra không ít chỉ trích trong nhiều năm, ông còn sử dụng quyền phủ quyết để từ chối một số quyết định quan trọng của EU khiến khối này gần như không thể hành động, điển hình là các kế hoạch liên quan việc hỗ trợ Ukraine. Theo đó, một chiến thắng nữa của ông Orban sẽ làm suy yếu EU hơn nữa, trong khi sự thay đổi quyền lực ở Budapest sẽ góp phần củng cố lại khối này.
Cũng theo Đài DW, không có quốc gia thành viên EU nào có mối quan hệ mật thiết với Nga như Hungary dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Orban. Ông đã nhiều lần kêu gọi dỡ bỏ các lệnh cấm vận lên Nga, và ngăn chặn những nỗ lực hỗ trợ của EU dành cho Ukraine.
Dưới thời Thủ tướng Orban, Budapest cũng đã trở thành đồng minh chủ chốt của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong EU. Chủ nhân Nhà Trắng ngày 10.4 cam kết sẽ mang "sức mạnh kinh tế" của Mỹ đến Hungary nếu đảng của ông Orban giành chiến thắng trong cuộc bầu cử ngày 12.4, theo AFP. "Chúng tôi rất vui được đầu tư vào sự thịnh vượng trong tương lai do sự lãnh đạo tiếp theo của ông Orban tạo ra", ông Trump viết trên mạng xã hội.
Hai Bộ trưởng quốc phòng Nhật Bản và Philippines ngày 6.5 đã quan sát cuộc phóng hai tên lửa đối hạm Type-88 ở tỉnh Ilocos Norte của Philippines, cách Đài Loan khoảng 400 km. Hai quả tên lửa đã bắn trúng mục tiêu là một tàu hộ vệ Philippines đã ngừng hoạt động ở Biển Đông, khiến tàu bị chìm, theo giới chức.
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm 6.5 đã lên án cuộc phóng tên lửa Type-88 của Nhật Bản, gọi đó là "một ví dụ nữa về nỗ lực đẩy nhanh quá trình tái quân sự hóa của các lực lượng cánh hữu Nhật Bản".
Cuộc phóng hai tên lửa Type-88 hôm 6.5 là một phần của cuộc tập trận Balikatan (tạm dịch: vai kề vai) ở Philippines. Tham gia hoạt động quân sự này có quân đội Mỹ, Úc, Philippines và Nhật Bản cũng như các đơn vị từ Pháp, New Zealand và Canada.
Cuộc tập trận Balikatan năm nay kéo dài 19 ngày và dự kết thúc vào ngày 8.5, đã huy động khoảng 17.000 quân nhân, trong đó có cả binh sĩ Nhật Bản lần đầu tiên tham gia trong vai trò chiến đấu.
Ông Yee Kuang Heng, giáo sư về an ninh quốc tế tại Đại học Tokyo, nhận định cuộc phóng tên lửa nhằm đánh chìm tàu "đặc biệt quan trọng vì phòng thủ đảo là mối quan tâm chung của cả Nhật Bản lẫn Philippines".
Một yếu tố quan trọng khác là sự tham gia của Lữ đoàn Triển khai nhanh thủy quân lục chiến của Nhật Bản trong nội dung phản công đổ bộ với lực lượng Mỹ, Philippines và Canada, theo ông Heng.
Ông Heng nhận định với AFP: "Chiến dịch Balikatan 2026 cũng chứng kiến lần đầu tiên thủy phi cơ ShinMaywa US-2 của Nhật Bản được triển khai cho các hoạt động cứu hộ trên biển và y tế, điều này đặc biệt quan trọng do những tuyến đường biển dài trong khu vực".
Trong những năm gần đây, Nhật Bản đã nỗ lực để có được khả năng "phản công" cũng như tăng chi tiêu quân sự và tăng cường hợp tác an ninh với các đồng minh trong khu vực, trong đó có Philippines, theo AFP.
Vào tháng trước, chính phủ của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã nới lỏng các quy định tự đặt ra của nước này để cho phép xuất khẩu các thiết bị quân sự sát thương, nhằm giành lấy thị phần lớn hơn trong thị trường toàn cầu đang bùng nổ.
Năm ngoái, tập đoàn Mitsubishi Heavy Industries của Nhật Bản đã giành được một đơn đặt hàng mang tính bước ngoặt để cung cấp 11 tàu chiến cho hải quân Úc. Thủ tướng Takaichi đã thăm Canberra trong tuần này.
Theo Hãng tin AP, siêu máy tính LineShine của Trung Quốc đã vượt qua El Capitan của Mỹ trong bảng xếp hạng Top500 công bố ngày 23.6. Bảng xếp hạng này vốn thường được xem là thước đo năng lực công nghệ của các quốc gia. Đây cũng là lần đầu tiên LineShine xuất hiện trong danh sách này.
Điểm khác biệt là LineShine vận hành hoàn toàn bằng các bộ xử lý trung tâm (CPU) thông thường, thay vì dựa vào bộ xử lý đồ họa (GPU), loại chip thường được sử dụng trong các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) hiệu năng cao. Theo Top500, cỗ máy này cần khoảng 42,2 megawatt điện để hoạt động.
Các nhà khoa học tham gia dự án Top500 cho biết LineShine, đặt tại Trung tâm siêu máy tính quốc gia Trung Quốc, đạt hiệu năng 2,198 exaflops, tương đương khả năng thực hiện hơn 2 triệu tỉ phép tính mỗi giây.
Siêu máy tính El Capitan, đặt tại Phòng thí nghiệm quốc gia Lawrence Livermore của chính phủ Mỹ ở bang California, hiện xếp thứ 2. Hai vị trí tiếp theo cũng thuộc về các siêu máy tính Mỹ đặt tại các phòng thí nghiệm quốc gia ở bang Tennessee và bang Illinois.
Đứng thứ 5 là siêu máy tính Jupiter của Đức. Theo The Guardian, 5 hệ thống nói trên hiện là những siêu máy tính exascale duy nhất trên thế giới được xác nhận công khai. Các quốc gia khác có hệ thống lọt vào top 10 gồm Ý, Thụy Sĩ và Nhật Bản.
Siêu máy tính có tốc độ xử lý nhanh hơn máy tính thông thường rất nhiều lần và được sử dụng trong các lĩnh vực đòi hỏi năng lực tính toán cực lớn, từ tìm kiếm đột phá y học, mô hình hóa khí hậu, mô phỏng vụ nổ hạt nhân, dự đoán hành vi con người đến thử nghiệm vũ khí ảo.
Việc Trung Quốc trở lại vị trí số 1 diễn ra trong bối cảnh siêu máy tính, chip và AI ngày càng trở thành mặt trận cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn. Từ lâu, Mỹ đã duy trì ưu thế nhờ các phòng thí nghiệm quốc gia và hệ sinh thái chip tiên tiến, trong khi Trung Quốc đẩy mạnh năng lực tự chủ công nghệ giữa lúc đối mặt nhiều biện pháp kiểm soát xuất khẩu từ Washington.
Theo Reuters dẫn lời các chuyên gia, việc Trung Quốc giành chiến thắng trong danh sách này nhiều khả năng cho thấy Bắc Kinh muốn được công nhận về những nỗ lực thiết kế chip của mình. Ông Jimmy Goodrich, nghiên cứu viên tại Viện xung đột và hợp tác toàn cầu thuộc Đại học California (Mỹ), nhận định: "Trung Quốc đang hy vọng thuyết phục thế giới rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu là vô ích bằng cách mong chúng ta phớt lờ các chi tiết cụ thể".
Cuộc đua siêu máy tính cũng đang mở rộng tại châu Âu. Năm 2025, Liên minh châu Âu (EU) công bố kế hoạch trị giá 20 tỉ euro nhằm xây dựng các trung tâm được trang bị siêu máy tính quy mô lớn để phát triển thế hệ mô hình AI tiếp theo, trong nỗ lực bắt kịp Mỹ và Trung Quốc.
Theo tài liệu chiến lược của EU, các "nhà máy AI" hiện đại có thể được trang bị tới 25.000 bộ xử lý AI tiên tiến, trong khi các "siêu nhà máy" AI có thể sở hữu hơn 100.000 bộ xử lý. Những cơ sở này được kỳ vọng tạo ra đột phá trong y tế, công nghệ sinh học, công nghiệp, robot và nghiên cứu khoa học, theo The Guardian.
Tuy nhiên, tham vọng đó cũng kéo theo thách thức lớn về năng lượng và môi trường. Một quan chức EU cho biết các cơ sở tiêu thụ nhiều điện và nước làm mát này nên được vận hành "càng nhiều càng tốt" bằng năng lượng xanh, đồng thời có kế hoạch tái sử dụng nước nếu cần thiết.
Các nhà hoạt động môi trường lo ngại làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu và siêu máy tính có thể làm gia tăng áp lực lên lưới điện, nguồn nước và các mục tiêu khí hậu của châu Âu.
