Theo Hãng tin AP, siêu máy tính LineShine của Trung Quốc đã vượt qua El Capitan của Mỹ trong bảng xếp hạng Top500 công bố ngày 23.6. Bảng xếp hạng này vốn thường được xem là thước đo năng lực công nghệ của các quốc gia. Đây cũng là lần đầu tiên LineShine xuất hiện trong danh sách này.
Điểm khác biệt là LineShine vận hành hoàn toàn bằng các bộ xử lý trung tâm (CPU) thông thường, thay vì dựa vào bộ xử lý đồ họa (GPU), loại chip thường được sử dụng trong các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) hiệu năng cao. Theo Top500, cỗ máy này cần khoảng 42,2 megawatt điện để hoạt động.
Các nhà khoa học tham gia dự án Top500 cho biết LineShine, đặt tại Trung tâm siêu máy tính quốc gia Trung Quốc, đạt hiệu năng 2,198 exaflops, tương đương khả năng thực hiện hơn 2 triệu tỉ phép tính mỗi giây.
Siêu máy tính El Capitan, đặt tại Phòng thí nghiệm quốc gia Lawrence Livermore của chính phủ Mỹ ở bang California, hiện xếp thứ 2. Hai vị trí tiếp theo cũng thuộc về các siêu máy tính Mỹ đặt tại các phòng thí nghiệm quốc gia ở bang Tennessee và bang Illinois.
Đứng thứ 5 là siêu máy tính Jupiter của Đức. Theo The Guardian, 5 hệ thống nói trên hiện là những siêu máy tính exascale duy nhất trên thế giới được xác nhận công khai. Các quốc gia khác có hệ thống lọt vào top 10 gồm Ý, Thụy Sĩ và Nhật Bản.
Siêu máy tính có tốc độ xử lý nhanh hơn máy tính thông thường rất nhiều lần và được sử dụng trong các lĩnh vực đòi hỏi năng lực tính toán cực lớn, từ tìm kiếm đột phá y học, mô hình hóa khí hậu, mô phỏng vụ nổ hạt nhân, dự đoán hành vi con người đến thử nghiệm vũ khí ảo.
Việc Trung Quốc trở lại vị trí số 1 diễn ra trong bối cảnh siêu máy tính, chip và AI ngày càng trở thành mặt trận cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn. Từ lâu, Mỹ đã duy trì ưu thế nhờ các phòng thí nghiệm quốc gia và hệ sinh thái chip tiên tiến, trong khi Trung Quốc đẩy mạnh năng lực tự chủ công nghệ giữa lúc đối mặt nhiều biện pháp kiểm soát xuất khẩu từ Washington.
Theo Reuters dẫn lời các chuyên gia, việc Trung Quốc giành chiến thắng trong danh sách này nhiều khả năng cho thấy Bắc Kinh muốn được công nhận về những nỗ lực thiết kế chip của mình. Ông Jimmy Goodrich, nghiên cứu viên tại Viện xung đột và hợp tác toàn cầu thuộc Đại học California (Mỹ), nhận định: “Trung Quốc đang hy vọng thuyết phục thế giới rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu là vô ích bằng cách mong chúng ta phớt lờ các chi tiết cụ thể”.
Cuộc đua siêu máy tính cũng đang mở rộng tại châu Âu. Năm 2025, Liên minh châu Âu (EU) công bố kế hoạch trị giá 20 tỉ euro nhằm xây dựng các trung tâm được trang bị siêu máy tính quy mô lớn để phát triển thế hệ mô hình AI tiếp theo, trong nỗ lực bắt kịp Mỹ và Trung Quốc.
Theo tài liệu chiến lược của EU, các “nhà máy AI” hiện đại có thể được trang bị tới 25.000 bộ xử lý AI tiên tiến, trong khi các “siêu nhà máy” AI có thể sở hữu hơn 100.000 bộ xử lý. Những cơ sở này được kỳ vọng tạo ra đột phá trong y tế, công nghệ sinh học, công nghiệp, robot và nghiên cứu khoa học, theo The Guardian.
Tuy nhiên, tham vọng đó cũng kéo theo thách thức lớn về năng lượng và môi trường. Một quan chức EU cho biết các cơ sở tiêu thụ nhiều điện và nước làm mát này nên được vận hành “càng nhiều càng tốt” bằng năng lượng xanh, đồng thời có kế hoạch tái sử dụng nước nếu cần thiết.
Các nhà hoạt động môi trường lo ngại làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu và siêu máy tính có thể làm gia tăng áp lực lên lưới điện, nguồn nước và các mục tiêu khí hậu của châu Âu.
"Thỏa thuận với Iran vẫn chưa hoàn tất bởi Tổng thống Donald Trump thực sự muốn đạt được thỏa thuận mà theo đó Iran không có vũ khí hạt nhân, không bảo trợ cho các nhóm vũ trang, đồng thời người dân Iran có thể phát triển và thịnh vượng, hòa nhập vào nền kinh tế toàn cầu. Và đó chính là điều kiện trao đổi mà Tổng thống đưa ra", Phó tổng thống Mỹ JD Vance nói trong một sự kiện ở Athens, bang Georgia ngày 14/4.
Ông Vance, người dẫn đầu các cuộc đàm phán với phía Iran tại Pakistan cuối tuần qua, bày tỏ tin tưởng rằng Tehran cũng "muốn đạt được thỏa thuận", bất chấp hàng thập kỷ "mất lòng tin" giữa hai nước.
"Tôi cảm thấy rất lạc quan về tình hình hiện tại. Tổng thống không muốn đạt được thỏa thuận nhỏ, mà hướng đến thỏa thuận lớn. Chúng tôi sẽ tiếp tục đàm phán và cố gắng đạt được điều đó. Tôi sẽ nỗ lực cho mục tiêu này", ông Vance cho hay.
Tuy nhiên, Phó tổng thống Mỹ cũng thừa nhận sự thiếu tin tưởng giữa Washington và Tehran không thể được giải quyết trong thời gian ngắn.
Thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran sẽ hết hiệu lực trong một tuần nữa. Tổng thống Trump hôm 14/4 nói với New York Post rằng vòng đàm phán mới với Iran có thể diễn ra ở Pakistan "trong hai ngày tới".
Phó tổng thống Vance dự kiến vẫn dẫn đầu phái đoàn Mỹ nếu vòng đàm phán thứ hai diễn ra. Đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của ông Trump, Jared Kushner, cũng sẽ góp mặt.
Mỹ và Iran đã đàm phán khoảng 21 giờ tại thủ đô Islamabad của Pakistan hôm 11/4, với sự tham gia của nước chủ nhà. Hai bên cuối cùng không đạt được đồng thuận về các vấn đề then chốt, trong đó có quyền kiểm soát eo biển Hormuz và việc Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 12/4 nói sẵn sàng chấp nhận "thỏa thuận cân bằng và công bằng" nhằm đảm bảo hòa bình cũng như an ninh lâu dài trên toàn khu vực. Tuy nhiên, ông cho rằng trở ngại chủ chốt hiện nay trong nỗ lực đàm phán là "tiêu chuẩn kép" từ phía Mỹ, đồng thời nhấn mạnh một thỏa thuận chỉ có thể đạt được nếu Washington "tuân thủ các khuôn khổ pháp lý quốc tế".
Trong khi đó, ông Vance tuyên bố việc có tiếp tục đàm phán trực tiếp hay không tùy thuộc vào Iran. "Chúng tôi cần họ cam kết dứt khoát không phát triển vũ khí hạt nhân", ông nói.
Kênh PressTV ngày 3/6 đưa tin Hải quân Iran đã nhắm mục tiêu vào một trung tâm chỉ huy và kiểm soát trên tàu khu trục của Hải quân Mỹ để đáp trả các hành động gây hấn của Washington đối với các tàu thương mại của Iran trên biển Oman và vi phạm các quy định về quản lý eo biển Hormuz.
PressTV cũng công bố video ghi lại vụ việc, cho thấy các quả đạn được phóng đi và nhắm tới mục tiêu là tàu chiến Mỹ.
Hải quân Iran cũng xác nhận nhắm mục tiêu vào một “trung tâm chỉ huy và kiểm soát” của Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), nói rằng cơ sở này “chịu trách nhiệm cho các hành động gần đây của Mỹ chống lại Iran”.
Theo tuyên bố của hải quân Iran, chiến dịch tấn công được thực hiện sau khi lực lượng Iran phát hiện và xác định được nguồn gốc của các hành động do Mỹ tiến hành.
"Sau các hành động gây hấn, vi phạm các quy định quản lý eo biển Hormuz và các hành động thù địch của quân đội Mỹ chống lại các tàu thương mại Iran ở biển Oman, Hải quân Iran, ngay sau khi phát hiện và xác định được nguồn gốc của những hành động đó, đã nhắm mục tiêu vào trung tâm chỉ huy và kiểm soát chịu trách nhiệm về các hành động đó", tuyên bố của hải quân Iran nêu rõ.
Hải quân Iran nói rằng “trung tâm chỉ huy và kiểm soát” nằm trên một tàu khu trục của hải quân Mỹ "đang cố gắng tiếp cận vùng biển của Iran”.
Hải quân Iran cũng cảnh báo "sẽ đáp trả bất kỳ hành động thù địch nào trong thời gian ngắn nhất có thể”.
Trước đó cùng ngày, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố phóng tên lửa và máy bay không người lái vào “một căn cứ không quân và trực thăng của Mỹ” cũng như trụ sở Hạm đội 5 của Mỹ.
Iran cho biết nhắm mục tiêu vào các căn cứ của Mỹ ở Kuwait và Bahrain, cũng như một tàu gần eo biển Hormuz. Mỹ tuyên bố bắn hạ máy bay không người lái Iran ở Kuwait, trong khi Bahrain cũng kích hoạt hệ thống phòng không đánh chặn máy bay không người lái của Iran.
Quân đội Mỹ cũng tuyên bố tiến hành các cuộc tấn công "phòng vệ" vào đảo Qeshm của Iran. Theo phía Mỹ, các cuộc tấn công này nhằm đáp trả "các nỗ lực tấn công của Iran trên khắp Trung Đông".
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết không có “tiến triển đáng kể” nào trong các cuộc đàm phán với Mỹ trong vài ngày qua, bất chấp tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng các cuộc đàm phán đang diễn ra “rất tốt”.
“Không có tiến trình đàm phán chính thức nào đang diễn ra giữa Iran và Mỹ. Tuy nhiên, các thông điệp vẫn tiếp tục được trao đổi”, ông Araghchi nói trong một cuộc phỏng vấn với hãng truyền thông Ả rập Al Mayadeen.
Ông Araghchi cho biết Iran đã gửi thông điệp tới phía Mỹ trong tuần này, nhấn mạnh sự cần thiết của việc ngăn chặn một cuộc tấn công của Israel vào thủ đô Beirut của Li Băng.
“Các kênh liên lạc của chúng tôi không bị cắt đứt. Cả hai bên vẫn xem xét lại các khuôn khổ hiện có”, nhà ngoại giao cấp cao của Iran nói thêm.
Hãng AP ngày 6.5 đưa tin một nhân viên Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) vừa bị truy tố vì gửi email đến Nhà Trắng dọa giết Tổng thống Donald Trump, sau khi dùng máy tính tại cơ quan để nghiên cứu cách ám sát và các vấn đề liên quan.
Theo các công tố viên, nghi phạm Dean DelleChiaie (35 tuổi) tại thành phố Nashua (bang New Hampshire) dùng địa chỉ email cá nhân gửi thư hôm 21.4, công khai danh tính của mình và cho biết sẽ "vô hiệu hóa/giết" ông chủ Nhà Trắng.
Sự việc xảy ra gần ba tháng sau khi cảnh sát và Cơ quan Mật vụ Mỹ thẩm vấn người này về những nội dung đã tìm kiếm trên máy tính của mình tại FAA, nơi nghi phạm làm việc với tư cách nhà thầu trong lĩnh vực kỹ thuật cơ khí.
Theo tài liệu của tòa án, vào tháng 1, ông DelleChiaie đã sử dụng máy tính cơ quan để tìm kiếm thông tin về cách đưa súng vào một cơ sở liên bang, tỷ lệ người dân muốn tổng thống chết, vị trí nhà của phó tổng thống và tên các con của ông.
Sau đó, ông ta yêu cầu bộ phận công nghệ thông tin của FAA xóa lịch sử tìm kiếm của mình, nhưng bộ phận này lại báo cáo cho các nhà chức trách, và ông DelleChiaie bị đình chỉ công tác.
Trả lời thẩm vấn tại nhà hôm 3.2, ông DelleChiaie thừa nhận đã tìm kiếm những nội dung trên và tỏ ra ăn năn, theo nhân viên mật vụ Nathaneal Gamble. Ông DelleChiaie còn khai với các nhân viên điều tra về việc mình sở hữu 3 khẩu súng, bị trầm cảm và dù bức xúc với chính quyền Tổng thống Trump, ông ta không có ý thực hiện âm mưu ám sát.
Nghi phạm DelleChiaie bị bắt hôm 4.5, chỉ hơn một tuần sau khi một tay súng tìm cách xông vào bữa tiệc chiêu đãi các phóng viên Nhà Trắng. Tay súng được xác định là Cole Tomas Allen đã nổ súng vào một đặc vụ nhưng người này không bị thương nặng nhờ mặc áo chống đạn. Sau vụ việc, nghi phạm Allen đã bị truy tố.
